5. பா⁴வாவபோ³த⁴பரிச்சே²த³

338. படிபா⁴னவதா லோக-வோஹார’மனுஸாரினா;

ததோ’சித்யஸமுல்லாஸ-வேதி³னா கவினா பரம்.

338. ததே³வ யதா²படிஞ்ஞாதமலங்காரவிபா⁴க³ம் போ³தே⁴த்வா ஸம்பதி ரஸவந்தாலங்காரப்பஸங்கே³னாதி⁴க³தம் ரஸம் ஸகல ஸம்ஸாரது³க்க²னிஸ்ஸ ரணேகனிமித்தவிமுத்திரஸேகரஸவிஸுத்³த⁴ஸத்³த⁴ம்மாக³மவிக்³கா³ஹஸப்பீணனோணதமதீனம் பரமஸத்³தா⁴லூனமனதி⁴க³தத்தேபி லக்க²ணமத்தேன லோகவோஹாரகோஸல்லமத்தபரிக்³க³ஹாய கிஞ்சிமத்தமுபதி³ஸிதும் ந ஸாகல்லேன ‘‘படிபா⁴னவதா’’திஆதி³மாஹ. படிபா⁴னம் தம்தம்டா²னானுரூபப்பவத்தா பஞ்ஞா. ஸா ஹி ஸரஸரசனாயச்சந்தோபகாரிகா, ததோவ கப்³ப³ம் ‘‘படிபா⁴ன’’ந்தி வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘படிபா⁴னவதா’’தி. கவினா லோகவோஹாரானுக³ந்தப்³போ³. யோ ஹி ஸகலம் லோகவோஹாரம் நானுஸரதி, ஸோ கவியேவ ந ஹோதி. தேனாஹ ‘‘லோகவோஹாரமனுஸாரினா’’தி. யதோ ஓசித்யம் நாம கவீனம் பரமம் ரஹஸ்ஸம் லோகவோஹாரேபி உசிதஞ்ஞூயேவ பஸம்ஸீயதே, ஸமுசிதலோகவோஹாரானுஸாரேனேவ ச வக்க²மானானுக்கமேன விரசிதா ரசனா ஸசேதனானம் ரஸஸ்ஸாதா³ய ஸம்பஜ்ஜதே, தஸ்மா ஓசித்யே ஸமுல்லஸத்தம் தி³த்தம் பு²டமேவ ப³ந்த⁴னம் காதும் வட்டதி. ததோவச்சந்தமோசித்யஸமுல்லாஸவேதி³னா கவினா ப⁴விதப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘பரம் ஓசித்யஸமுல்லாஸவேதி³னா’’தி. ஸப்³ப³ஞ்சேதம் ‘‘கவினா’’தி ஏத்த² விஸேஸனம், ‘‘கவினா’’தி சேதம் ‘‘நிப³ந்தா⁴’’தி ஏத்த² அவுத்தோ கத்தா.

338. ஏவம் யதா²படிஞ்ஞாதானமலங்காரானம் த³ஸ்ஸனாவஸரே ரஸவந்தாலங்காரப்பஸங்கே³னாதி⁴க³தனவவித⁴ஸிங்கா³ராதி³ரஸே ஸகலஸம்ஸாரது³க்க²னிஸ்ஸரணஅஸஹாயகரணபூ⁴தவிமுத்திரஸேன ஏகரஸபூ⁴தே அதிபணீதே ஸத்³த⁴ம்மாமதரஸேயேவ லுத்³தா⁴னம் ஸத்³தா⁴பா³ஹுல்லஸுத்³த⁴ஸம்யமானம் விமுகே²பி லக்க²ணமத்தபரிஞ்ஞாணேன லோகவோஹாரேஸு அஸம்மோஹத்த²ம் ஸங்கே²பேன த³ஸ்ஸேதுகாமோ இதா³னி ‘‘படிபா⁴னவதா’’இச்சாதி³மாஹ. படிபா⁴னவதா ஸரஸரசனாய அச்சந்தோபகாரட்டா²னோசிதபஞ்ஞாவிஸேஸவதா லோகவோஹாரமனுஸாரினா ஸகலலோகே வோஹாரானுரூபமனுக³தேன ததோ யஸ்மா ஓசித்யம் நாம ஹத³யதோ அப³ஹி காதப்³ப³ம், ரஹஸ்ஸமிவ ப³ந்த⁴தோ வியோஜனீயம் ந ஹோதி. தஸ்மா பரமதிஸயேன ஓசித்யஸமுல்லாஸவேதி³னா உசிதபா⁴வேன வத்துமிச்சி²தத்த²ஸ்ஸ உத்³தீ³பனஸ்ஸேவ அனுரூபப்பகாரேன இட்ட²த்த²ஸ்ஸ ஸமுல்லாஸனம் தி³த்திம் ஜானந்தேன கவினா ப³ந்த⁴காரகேன நிப³ந்தா⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. படிபா⁴ படிபா⁴னந்தி பஞ்ஞாயேதம் நாமம், ததோ ஜாதகப்³ப³ஸ்ஸபி படிபா⁴தி வுச்சமானத்தா அயம் பஞ்ஞாவிஸேஸோ ரசனாய அச்சந்தோபகாரோதி ஞாதப்³போ³. படிபா⁴னமஸ்ஸத்தீ²தி ச, லோகஸ்ஸ வோஹாரோதி ச, தம் அனுக³ச்ச²தி ஸீலேனாதி ச, ஓசித்யேன ஸமுல்லாஸோதி ச, தம் விஜானாதி ஸீலேனாதி ச விக்³க³ஹோ.

339. டா²யீஸம்ப³ந்தி⁴னோ பா⁴வ-விபா⁴வா ஸானுபா⁴வகா;

ஸம்பஜ்ஜந்தி நிப³ந்தா⁴ தே, ரஸஸ்ஸாதா³ய ஸாது⁴னம்.

339. ‘‘டா²யி’’ச்சாதி³. டா²யினோ வக்க²மானரத்யாத³யோ தேஹி ஸஹ ஸம்ப³ந்தோ⁴ விபா⁴வாதீ³ஹி யோகே³ ரத்யாதீ³னமஸ்ஸாதி³யத்தமானீயமானத்தா ஏதேஸமத்தீ²தி டா²யீஸம்ப³ந்தி⁴னோ. ஸஹ அனுபா⁴வேஹி வக்க²மானலக்க²ணேஹீதி ஸானுபா⁴வகா, பா⁴வோ விபா⁴வோ ச, வக்க²மானோ பா⁴வேன பா⁴வாபா⁴ஸோபி இமினாவ ஸங்க³ஹிதோ, ரஸஸ்ஸாதா³ய ஸம்பஜ்ஜந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

339. ‘‘டா²யி’’ச்சாதி³. டா²யீஸம்ப³ந்தி⁴னோ டா²யீபதே³ன, தேன வாச்சரதிஹாஸாதி³அத்தே²ன வா ஸம்ப³ந்து⁴பக³தா ஸானுபா⁴வகா வக்க²மானானுபா⁴வேஹி ஸஹ பவத்தா பா⁴வவிபா⁴வா வக்க²மானபா⁴வவிபா⁴வா நிப³ந்தா⁴ வுத்தகு³ணோபேதகவினா ப³ந்தி⁴தா ஏகத்த² ஆஹரித்வா த³ஸ்ஸிதா ஸாது⁴னம் இஸ்ஸாதி³தோ³ஸரஹிதானம் ஸஜ்ஜனானம் ரஸஸ்ஸாதா³ய ஸிங்கா³ராதி³வக்க²மானரஸஸ்ஸ அஸ்ஸாத³னத்த²ம் ஸம்பஜ்ஜந்தி பவத்தந்தீதி. இமாய கா³தா²ய டா²யீபா⁴வோ ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வோ கேவலபா⁴வோ விபா⁴வோ அனுபா⁴வோ ரஸோ சேதி இமே உத்³தி³ட்டா² ப⁴வந்தி, கத²ந்தி சே? பா⁴வவிபா⁴வானம் ‘‘டா²யீஸம்ப³ந்தி⁴னோ’’தி விஸேஸனம் ப⁴வதி, தேன பா⁴வஸ்ஸ டா²யீ ச ஸோ பா⁴வோ சேதி ச டா²யீபதே³ன ஸம்ப³ந்த⁴த்தா டா²யீபா⁴வோ ச, புன ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வே ஸதி ‘‘டா²யீபா⁴வோ’’தி இமஸ்ஸ ஸாத⁴கத்தா இமஸ்ஸேவ டா²யீபா⁴வபத³ஸ்ஸ பயோக³ஸாமத்தி²யேன க³ம்மமானோ ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வோ ச, புன டா²யீபதே³ன ஸமாஸமகத்வா விஸும் த³ஸ்ஸிதபா⁴வஸத்³த³ஸுதியா டா²யீபா⁴வப்³யபி⁴சாரீபா⁴வேஹி அஞ்ஞோ பா⁴வோ ச, ததா² ஏவ டா²யீபதே³ன வாச்சரதிஹாஸாதி³அத்த²ஸ்ஸ உப்பத்திஉத்³தீ³பனத்³வயம் விபூ⁴தம் கத்வா ஸஜ்ஜேத்வா டி²தத்தா தேஹி ரதிஹாஸாதீ³ஹி அத்தே²ஹி ஸம்ப³ந்தி⁴னோ ஆலம்ப³ணஉத்³தீ³பனஸங்க²தவிவித⁴விபா⁴வா ச, ஏவமேவ ஸானுபா⁴வகபதே³ன ஸமாயோகே³ன த³ஸ்ஸிதானுபா⁴வோ ச, ‘‘ரஸஸ்ஸாதா³யா’’தி இமினா நித்³தி³ட்ட²ரஸோ சாதி ஏவமிமே டா²யீபா⁴வாத³யோ உத்³தி³ட்டா² ஹோந்தி. டா²யினா ஸஹ ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ச, ஸோ ஏதேஸமத்தீ²தி ச, பா⁴வோ ச விபா⁴வோ சேதி ச, ஸஹ அனுபா⁴வேஹி வத்தந்தீதி ச, ரஸஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³தி ச வாக்யம்.

பா⁴வஅதி⁴ப்பாய

340. சித்தவுத்திவிஸேஸா து, பா⁴வயந்தி ரஸே யதோ;

ரத்யாத³யோ ததோ பா⁴வ-ஸத்³தே³ன பரிகித்திதா.

340. இதா³னி யதா²உத்³தி³ட்டே²ஸு டா²யாதீ³ஹி பா⁴வவிபா⁴வானுபா⁴வரஸேஸு பட²மம் பா⁴வம் விபா⁴வேதும் பா⁴வஸத்³த³மன்வத்த²யதி ‘‘சித்த’’இச்சாதி³னா. சித்தஸ்ஸ வுத்தியோ ரமணஹஸனாதி³ஆகாரேன பவத்தியோ, தாவ விஸேஸா விஸிட்ட²ஸபா⁴வத்தா²தி சித்தவுத்திவிஸேஸா. ரத்யாத³யோ டா²யீப்³யபி⁴சாரீஸாத்திகா. துஸத்³தோ³ விஸேஸே. யதோ ரஸே ஸிங்கா³ராத³யோ பா⁴வயந்தி நிப்பா²தே³ந்தி. ததோ பா⁴வஸத்³தே³ன பரிகித்திதா ப⁴ரதாதீ³ஹி கதி²தா. ஏத்த² ஹி ண்யந்தோ பூ⁴தா⁴து கரணே வத்ததே. யதோ சாயம் ந கேவலம் கரணேயேவ வத்ததே, அத² கோ² ப்³யாபனே, படிபாத³னே ச, தஸ்மாஸ்ஸ படிபா⁴னம் சித்தம் பா⁴வயந்தி ப்³யாபேந்தி. அத² வா கவினோ லோகட்டி²திஞாணலக்க²ணம் அதி⁴ப்பாயம் பா⁴வயந்தி படிபாதே³ந்தீதி பா⁴வாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

340. இதா³னி உத்³தி³ட்டே²ஸு டா²யீபா⁴வாதீ³ஸு டா²யீஆதீ³னம் [டா²யீபா⁴வாதீ³னம் (க.)] திண்ணம் ஸாதா⁴ரணோ பா⁴வோ நாம ஏஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ அன்வத்த²வஸேன த³ஸ்ஸேதி ‘‘சித்த’’இச்சாதி³. சித்தவுத்திவிஸேஸா து சித்தஸ்ஸ உத்தரி வக்க²மானாரம்மணஹஸனஸோசனாதீ³ஹி, நிப்³பே³தா³தீ³ஹி, த²ம்பா⁴தீ³ஹி ச ஆகாரேஹி பவத்திஸங்கா²தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கராகாரஸங்கா²தா விஸேஸா பன டா²யீப்³யபி⁴சாரீஸாத்திகா யதோ யஸ்மா ரஸே ஸிங்கா³ராதி³ரஸே பா⁴வயந்தி நிப்பா²தே³ந்தி கரோந்தி. நோ சே, ரஸே ஸிங்கா³ராதி³ரஸவிஸயே பண்டி³தானம் சித்தம் பா⁴வயந்தி ப்³யாபனம் கரோந்தி. நோ சே, தஸ்மிம்யேவ ரஸவிஸயே கவினோ லோகஸபா⁴வம் விஸயம் கத்வா பவத்தஞாணலக்க²ணம் அதி⁴ப்பாயம் பா⁴வயந்தி படிபாத³னம் கரோந்தி. ததோ பா⁴வஸத்³தே³ன ஹேதுகத்தரி நிப்ப²ன்னேன ரத்யாத³யோ ரதிஹாஸாத³யோ பரிகித்திதா ப⁴ரதாதீ³ஹி வுத்தா ஹோந்தீதி. ‘‘ரத்யாத³யோ’’தி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன ஹாஸாத³யோ டா²யீபா⁴வா ச, நிப்³பே³தா³த³யோ ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வா ச, த²ம்ப⁴பலயாத³யோ ஸாத்திகபா⁴வா ச ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. சித்தஸ்ஸ வுத்தியோதி ச, தா ஏவ விஸேஸாதி ச, பா⁴வோ இதி ஸத்³தோ³தி ச வாக்யம்.

டா²யீபா⁴வஅதி⁴ப்பாய

341. விரோதி⁴னா’ஞ்ஞபா⁴வேன,

யோ பா⁴வோ ந திரோஹிதோ;

ஸீலேன திட்ட²தி’ச்சே’ஸோ,

டா²யீபா⁴வோதி ஸத்³தி³தோ.

341. டா²யாதி³கே திவிதே⁴ பா⁴வே கமேனாஹ ‘‘விரோதி⁴னா’’இச்சாதி³னா. விரோதி⁴னா அஞ்ஞேன ஜிகு³ச்சா²தி³னா பா⁴வேன யோ பா⁴வோ ரத்யாதி³கோ ந திரோஹிதோ நச்சா²தி³தோ, ஏஸோ பா⁴வோ அனுச்சி²ஜ்ஜமானத்தா ஏவ திட்ட²தி ஸீலேனாதி, டா²யீ ஏவ பா⁴வோதி டா²யீபா⁴வோதி ஸத்³தி³தோ கதி²தோ. யோ பா⁴வாதீ³ஹி ஆலோகிதஸ்ஸாத³ம் நீதோ ஸமானீதோ, ஸோ ஸாமாஜிகேஹி அஸ்ஸாதி³யமானத்தா ரஸோதி வுச்சதி. வக்க²தி ஹி ‘‘ஸவிபா⁴வ’’இச்சாதி³.

341. இதா³னி டா²யீஆதி³கே திவித⁴பா⁴வே கமேன நித்³தி³ஸதி ‘‘விரோதி⁴’’இச்சாதி³னா. விரோதி⁴னா அஞ்ஞபா⁴வேன ரதிஹாஸாதீ³னம் விருத்³தே⁴ன ஜிகு³ச்சா²தி³னா அஞ்ஞபா⁴வேன யோ பா⁴வோ ரதிஹாஸாதி³கோ திரோஹிதோ ந ப்³யவஹிதோ ந ஹோதி, ஏஸோ விருத்³த⁴பா⁴வேன அப்³யவஹிதோ பா⁴வோ திட்ட²தி ஸீலேனாதி இமினா அத்தே²ன டா²யீ நாம ஹோதீதி கத்வா டா²யீபா⁴வோதி ஸத்³தி³தோ கதி²தோதி. யோ விபா⁴வானுபா⁴வாதீ³ஹி அஸ்ஸாத³னீயத்தம் பாபிதோ ஸப்³பே⁴ஹி அஸ்ஸாத³னீயத்தா ரஸோதி வுச்சதி, ஸோ டா²யீ நாமாதி வுச்சதி. அஞ்ஞோ ச ஸோ பா⁴வோ சேதி ச, திரோ கயிரித்தா²தி ச, டா²யீ ச ஸோ பா⁴வோ சேதி ச விக்³க³ஹோ.

டா²யீபா⁴வப்பபே⁴த³உத்³தே³ஸ

342. ரதிஹாஸா ச ஸோகோ ச,

கோது⁴ஸ்ஸாஹப⁴ய’ம்பி ச;

ஜிகு³ச்சா²விம்ஹயா சேவ,

ஸமோ ச நவ டா²யினோ.

342. ரத்யாதீ³னம் நவன்னமேவ டா²யித்வம் ஸம்ப⁴வதீத்யாஹ ‘‘ரதி’’ச்சாதி³. ஸமோ சேதி ஏவம் டா²யினோ நவாதி யோஜனா. நவேவேதே ஸகஸகவிபா⁴வானுபா⁴வேஹி ஸமுல்லாஸிதா விஸும்பி ப³ந்தி⁴தப்³பா³ கவினா, அபி⁴னேதப்³பா³ ச நடேன, ததா² ஸேஸபா⁴வாபி. தத்த² யதி³ பனாயம் ரதி அஸேஸஇத்தி²புரிஸகு³ணயுத்தானம் இத்தி²புரிஸானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஜனிதா, சந்தா³தீ³ஹி உத்³தீ³பனவிபா⁴வேஹி உத்³தீ³பிதா, உஸ்ஸுக்கதாதி³பா³த⁴கேஹி அனுபா⁴வேஹி பரிபோஸிதா, ஸகஸகானுபா⁴வஸாமத்தி²யா பதீயமானேஹி அனேகரூபேஹி ப்³யபி⁴சாரீஹி சித்ததா ஸியா, ததா³ து டா²யீ ரதி நடாபி⁴னயேன, ஸுப³ந்த⁴ஸவனேன வா ஸப்³பே⁴ஹி அஸ்ஸாதி³யமானா ஸிங்கா³ரரஸத்தமாபஜ்ஜதே. ஏவம் யதா²யோக³ம் ஹாஸாதி³டா²யீபா⁴வானம் ஹஸ்ஸரஸாதி³பா⁴வாபஜ்ஜனே யுத்திம் ஸமன்னேய்ய.

342. டா²யீபா⁴வோ நாம ரத்யாத³யோ நவேவேதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரதிஹாஸா’’திஆதி³மாஹ. ரதிஹாஸா ச ஸோகோ ச கோது⁴ஸ்ஸாஹப⁴யம்பி ச ஜிகு³ச்சா²விம்ஹயா சேவ ஸமோ ஸந்தகு³ணோ சாதி ஏவம் டா²யினோ நவ ஹோந்தி. இமேஸம் ரத்யாதீ³னம் நவன்னம் ஸரூபகத²னம் ‘‘ஸிங்கா³ரஹஸ்ஸகருணா’’திஆதி³காய உத்³தே³ஸகா³தா²ய அனந்தரே நித்³தே³ஸே பாகடோ ஹோதி. ரதி ச ஹாஸோ சாதி ச, கோதோ⁴ ச உஸ்ஸாஹோ ச ப⁴யஞ்சேதி ச, ஜிகு³ச்சா² ச விம்ஹயா சேதி ச வாக்யம். இமே நவ ச ஏவம் ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வஸாத்திகாபா⁴வோ சேதி இமே யதா²ஸகமனுரூபவிபா⁴வானுபா⁴வேஹி தி³த்தம் கத்வா பச்சேகம் கவினா ப³ந்தி⁴தப்³பா³, நடேன க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதப்³பா³ ச. இமேஸு திவித⁴பா⁴வேஸு அயம் ரதி அஸேஸபுமித்தி²கு³ணேஹி யுத்தேஹி நரனாரீஹி அஞ்ஞமஞ்ஞம் உப்பாதி³தா, சந்தா³தீ³ஹி உத்³தீ³பனவிபா⁴வேஹி உத்³தீ³பிதா, உஸ்ஸாஹாதி³பகாஸககாயிகவாசஸிகபயோக³ஸங்கா²தானுபா⁴வேன போஸிதா, ஸகஸகானுபா⁴வஸாமத்தி²யேஹி க³ம்மமானானேகப்பகாரப்³யபி⁴சாரீபா⁴வேஹி விசித்தகதா ஹோதி. ஈதி³ஸா’யம் ரதி நடஸ்ஸ அபி⁴னயேன ச பஸத்த²ப³ந்த⁴ஸவனேன ச ஸப்³பே⁴ஹி அஸ்ஸாதி³யமானஸிங்கா³ராதி³ரஸத்தம் பாபுணாதீதி விஞ்ஞாதப்³பா³. ஹாஸாதீ³னம் ஸேஸடா²யீபா⁴வானம் ஹஸ்ஸரஸாதி³பா⁴வாபத்தியம் யுத்தி ஏவம் யதா²ரஹம் வேதி³தப்³பா³தி.

ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வஅதி⁴ப்பாய

343. திரோபா⁴வாவிபா⁴வாதி³-

விஸேஸேனா’பி⁴முக்²யதோ;

யேதே சரந்தி ஸீலேன,

தே ஹோந்தி ப்³யபி⁴சாரினோ.

343. ப்³யபி⁴சாரினோ ஆஹ ‘‘திரோபா⁴வ’’இச்சாதி³னா. திரோபா⁴வோ டா²யீனம் ஏகஸ்ஸாபி பா⁴வஸ்ஸ நிப்³பே³தா³தி³னோ அசிரட்டா²யிதா ச ஆவிபா⁴வோ பாகடதா ச நானாரஸனிஸ்ஸயத்தா தே ஆத³யோ யஸ்ஸ. ஆதி³ஸத்³தே³ன டா²யீத⁴ம்மஸ்ஸ ஸுக²து³க்கா²தி³ரூபஸ்ஸ க³ஹணம், ஸோவ விஸேஸோ, தேன. டா²யீத⁴ம்மஸ்ஸ ஸுக²து³க்க²ரூபஸ்ஸ க³ஹணம், அத்தனோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸுக²து³க்க²ரூபஸ்ஸ டா²யினி ஸமாரோபனஞ்சாபி⁴முக்²யம். ததா² ஹி ரதியம் பரிஸமோ ஸுகா²னுவித்³தோ⁴ ப⁴வதி, ஸோகே து³க்கா²னுவித்³தோ⁴. ரதியம் ஸுக²ஸபா⁴வாபி கி³லானிப்பபு⁴தயோ ப்³யபி⁴சாரினோ ஸகம்மம் து³க்க²மிமம் ஸமாரோபயந்தேவ. ததோ தேன அபி⁴முக²பா⁴வேன யே ஏதே பா⁴வா ஸீலேன சரந்தி பவத்தந்தி, தே ப்³யபி⁴சாரினோ ஹோந்தீதி.

343. இதா³னி உத்³தே³ஸக்கமேன ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வே லக்க²ணதோ த³ஸ்ஸேதி ‘‘திரோபா⁴வா’’இச்சாதி³னா. திரோபா⁴வாவிபா⁴வாதி³விஸேஸேன ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வானம் அத்தனோ அனேகரஸம் நிஸ்ஸாய பவத்தத்தா, லோகஸ்ஸ பி⁴ன்னருசிகத்தா ச கிஸ்மிஞ்சி டா²யீபா⁴வே ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வானமத்தனோ கு³ணஸ்ஸ லீனத்தஞ்ச கிஸ்மிஞ்சி தஸ்ஸேவ கு³ணஸ்ஸ பாகடத்தஞ்சாதிஆதி³கேன விஸேஸேன அபி⁴முக்²யதோ டா²யீபா⁴வானம் ஸுக²து³க்க²ரூபம் அத்தனி ச அத்தனோ ஸுக²து³க்க²ரூபம் டா²யீபா⁴வேஸு ச ஆரோபனஸங்கா²தேன அபி⁴முக²பா⁴வேன யேதே பா⁴வா ஸீலேன சரந்தி பகதியா பவத்தந்தி, தே பா⁴வா ப்³யபி⁴சாரினோ நாம ஹோந்தீதி. ஏவமேவ [ஏவரூபா (க.)] பீளா ஸரூபேன ஏகோ பரிஸமஸங்க²தப்³யபி⁴சாரீபா⁴வோ ரதியம் ஸகு³ணேன லீனோ ஸுகா²னுவித்³தோ⁴ ஹுத்வா, ஸோகே ஸகு³ணேன பாகடோ து³க்கா²னுவித்³தோ⁴ ச ஹுத்வா பவத்ததே. ஏவமேவ ஸுக²ஸபா⁴வரதியம் கி³லானாத³யோ ப்³யபி⁴சாரினோ ஸகியம் து³க்க²ஸரூபம் ஆரோபேந்தீதி கத்வா திரோபா⁴வவிபா⁴வாதி³விஸேஸேன அபி⁴முக²ம் பவத்தந்தி. திரோப⁴வனமிதி ச, ஆவிப⁴வனமிதி ச, திரோபா⁴வோ ச ஆவிபா⁴வோ சேதி ச, தே ஆத³யோ யஸ்ஸ டா²யீபா⁴வேஸு விஜ்ஜமானானம் ஸுக²து³க்க²ஸபா⁴வானம் அத்தனி ஆரோபனஸ்ஸேதி ச, ஸோயேவ விஸேஸோதி ச, அபி⁴முகா²னம் பா⁴வோதி ச விக்³க³ஹோ. ப்³யபி⁴சாரீபதே³ விஸத்³தோ³ விஸேஸத்தே² அபி⁴ஸத்³தோ³ அபி⁴முக²பா⁴வே வத்ததி.

ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வப்பபே⁴த³

344. நிப்³பே³தோ³ தக்கஸங்கா ஸம-

தி⁴திஜளதா தீ³னதுக்³கா³லஸத்தம்,

ஸுத்தம் தாஸோ கி³லானு’ஸ்ஸுகஹரிஸ-

ஸதிஸ்ஸாவிஸாதா³ப³ஹித்தா².

சிந்தா க³ப்³பா³’பமாரோ’மரிஸமத³-

மதும்மாத³மோஹா விபோ³தோ⁴,

நித்³தா³வேகா³ ஸபி³ளம் மரண-

ஸசபலாப்³யாதி⁴ தேத்திம்ஸமே’தே.

344. தே த³ஸ்ஸேதி ‘‘நிப்³பே³தோ³’’இச்சாதி³னா. தீ³னதுக்³கா³லஸத்தந்தி தீ³னதா ச உக்³க³தஞ்ச ஆலஸத்தஞ்ச, கி³லானி உஸ்ஸுகஇதி உஸ்ஸுக்கம். சபலஇதி சாபல்லம், ஸஹ சபலேன ஸசபலோ, ஸோ சாயம் ப்³யாதி⁴ ச, மரணஞ்ச ஸசபலப்³யாதி⁴ ச ஸமாஹாரே. தஞ்ச ஸஹ பி³ளாய வத்ததீதி ஸபி³ளந்தி ஏதே யதா²வுத்தப்³யபி⁴சாரீபா⁴வா தேத்திம்ஸ ஹோந்தீதி. உஸ்ஸாஹவதா வீரரஸோ தம்வஸேனேவ அஸ்ஸாதீ³யதி. பீ⁴ருனா து ஸோவ ப⁴யானகரஸவஸேனேதி லோகஸபா⁴வஸ்ஸ அனேகத்தா தத³த்த²மேதே ப்³யபி⁴சாரினோ ஏகேகஸ்ஸரஸஸ்ஸ ப³ஹவோ வண்ணனீயா, யதோ தம்வண்ணனாத்³வாரேன ஸப்³போ³பி தேஸு கிஞ்சி அஸ்ஸாதே³தீதி. தத்த² யஸ்மா பன மாரணோபக³தவேரித³ஸ்ஸனமேகமேவ தங்க²ணேயேவ பி⁴ன்னம் பகதிவஸேன பீ⁴ருனோ ப⁴யஸ்ஸ ஹேது, ஸங்கா³மலோலஸ்ஸ து உஸ்ஸாஹனிமித்தம் ஸியா. ததா² நடேன கதம் விகதமாப⁴ரணம் க்ரியாவா நீசபகதீனம் டா²யினோ ஹாஸஸ்ஸ ஹேது, க³ம்பீ⁴ரபகதீனம் ப்³யபி⁴சாரினோ ஹாஸஸ்ஸ, தஸ்மா பா⁴வே வண்ணயதா கவினா பா⁴வா ததா² வண்ணனீயா, யதோ²சித்யபரிபோஸோ ஸியா. ஓசித்யப⁴ங்கோ³ து மஹதா வாயாமேன பரிஹரிதப்³போ³.

தேஸு நிப்³பே³தோ³ அத்தாவமானனம். தஸ்ஸ ச இத்தீ²னஞ்ச நீசானஞ்ச தா³லித்³தி³யம் விபா⁴வோ, யோகீ³னம் து தத்வஸம்வேத³னம் விபா⁴வோ, அஸ்ஸுபதனசிந்தாத³யோ ஏத்த² அனுபா⁴வா.

தக்கோ விதக்கனம். தஸ்ஸ ஸந்தே³ஹோ விபா⁴வோ, ஸிரோகம்பாதி³ அனுபா⁴வோ.

ஸங்காய விருத்³த⁴சரணம் விபா⁴வோ, கம்பாத³யோ அனுபா⁴வோ.

ஸமோ கே²தோ³. தத்த² க³த்யாதி³ விபா⁴வோ, ஸேதா³தி³ அனுபா⁴வோ.

தி⁴தி ஸந்தோஸோ. ஞாணாதி³ விபா⁴வோ, அனுபா⁴வோ போ⁴கா³லோலதாதி³.

ஜளதா அப்படிபத்தி. தஸ்ஸா இட்டா²னிட்ட²த³ஸ்ஸனாதி³ விபா⁴வோ, அனிமிஸனயனாலோசனாதி³ அனுபா⁴வோ.

தீ³னதா சேதஸோ அனோஜதா. தஸ்ஸா விபா⁴வோ து³க்³க³ததாதி³, அனுபா⁴வோ மலினவத்த²தாதி³.

உக்³க³தா தா³ருணத்தம். தஸ்ஸா விபா⁴வோ ப³லவாபராதா⁴தி³, தஸ்ஸ அனுபா⁴வோ தஜ்ஜனாதி³.

ஆலஸத்தஸ்ஸ பரிஸமாதி³ விபா⁴வோ, ஜிம்ஹதாதி³ அனுபா⁴வோ.

ஸுத்தஸ்ஸ நித்³தா³ விபா⁴வோ, தஸ்ஸாதா³த³யோ அனுபா⁴வோ.

தாஸோ சித்தக்கோ²போ⁴. விபா⁴வோ அஸ்ஸ க³ஜ்ஜிதாதி³, கம்பனாதி³ அனுபா⁴வோ.

ஆயாஸபிபாஸாதி³ விபா⁴வோ கி³லானியா, விவண்ணதாத³யோ அனுபா⁴வோ.

காலக்க²மதா உஸ்ஸுகம். விபா⁴வோ தஸ்ஸ ரமணீயத³ஸ்ஸனிச்சா²தி³, அனுபா⁴வோ துரிததாதி³.

சேதோபஸாதோ³ ஹரிதோ. தத்ர உஸ்ஸவாதி³ விபா⁴வோ, அஸ்ஸுஸேதா³த³யோ அனுபா⁴வோ.

ஸதி³ஸத³ஸ்ஸனாதி³ விபா⁴வோ ஸதியா, அனுபா⁴வோ ப⁴முஸமுன்னமனாதி³.

பரேஸமுக்கம்ஸாஸஹனதா இஸ்ஸா. தஸ்ஸா து³ஜ்ஜனத்தக³ப்³பா³த³யோ விபா⁴வோ, தோ³ஸகத²னாவஜானனாத³யோ அனுபா⁴வோ.

விஸாதோ³ கே²தோ³. விபா⁴வோ தஸ்ஸ ஆரத்³த⁴காரியாஸித்³தா⁴தி³, பா³த⁴யதாபாதி³ அனுபா⁴வோ.

அப³ஹித்தா² காயஸம்வரணம். தஸ்ஸா விபா⁴வோ லஜ்ஜாதி³, அனுபா⁴வோ’ஞ்ஞவிக்ரியா.

சிந்தா இட்டா²லாபா⁴தீ³ஹி, அனுபா⁴வோ முகுலிதனயனாதி³.

க³ப்³போ³ அபி⁴மானோ. விபா⁴வோஸ்ஸ இஸ்ஸரியாதி³, அனுபா⁴வோ அவஜானனாதி³.

அபமாரோ கா³ஹருக்கா²தீ³ஹி [கா³ஹருக்க²பதனாதீ³ஹி (?)], பூ⁴பாதாத³யோ ஏத்த² அனுபா⁴வோ.

அமரிஸோ அக்க²மதா. விபா⁴வோ அஸ்ஸாவமானனாதி³, ஸிரோகம்பனதஜ்ஜனாத³யோ அனுபா⁴வோ.

மதோ³ பமாது³க்கம்ஸோ. தஸ்ஸ விபா⁴வோ பானம், சலமானங்க³வசோக³திஹாஸாத³யோ அனுபா⁴வோ.

மதி கங்க²ச்சே²தோ³. உபதே³ஸாதி³ விபா⁴வோ, முக²விகாஸாதி³ ஏத்த² அனுபா⁴வோ.

அஸமேக்கி²தகாரிதா உம்மாதோ³. தஸ்ஸ விபா⁴வோ ஸன்னிபாதக³ஹணாதி³, அட்டா²னருதி³தகீ³தஹாஸாத³யோ அனுபா⁴வோ.

மோஹோ ப⁴யாதீ³ஹி, அனுபா⁴வோ த²ம்ப⁴கம்பாதி³.

து³ராசாராதீ³ஹி பி³ளம், அதோ⁴முக²தாதி³ அனுபா⁴வோ.

மரணம் விபா⁴வஅனுபா⁴வேஹி ஸுபஸித்³த⁴ம்.

சபலதா ராக³தோ³ஸாதீ³ஹி, ஸச்ச²ந்த³சரணாதி³ அனுபா⁴வோ. ப்³யாதி⁴ பாகடோ.

யே வா பனஞ்ஞே இத⁴ நித்³தி³ட்டா² சித்தவுத்திவிஸேஸாபி ஸம்விஜ்ஜந்தி ஸுகு²மபே⁴தா³, தேஸு கேசி வுத்தேஸ்வந்தோக³தா⁴ ஹோந்தி. யதா² ஹி இச்சா²ஸபா⁴வா ஸப்³பே³ காமா ரதியம் அந்தோக³தா⁴, ததா² தோ³ஸப்பகாரா கோதா⁴ மரிஸஇஸ்ஸாதீ³ஸ்வந்தோக³தா⁴, து³க்க²ஸபா⁴வா ஸோகஸமப்³யாதி⁴கி³லானி விஸாதா³தீ³ஸ்வந்தோக³தா⁴. பீத்யாத³யோ ஸுக²ஸபா⁴வா ஹரிஸேதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேஸு ப⁴யா தாஸோ அஞ்ஞோ, ஸங்கா ததா² அமரிஸோ. தஸ்மா இஸ்ஸா, ததா² கி³லானிதோ ஸமோ, நித்³தா³ய ஸுத்தம், உஸ்ஸுகா சபலதா, ததா² மோஹா பலயோ வக்க²மானோ அஞ்ஞோதி மந்தப்³ப³ம்.

344. இதா³னி தே ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வே ஸரூபேன த³ஸ்ஸேதி ‘‘நிப்³பே³தோ³’’இச்சாதி³னா. நிப்³பே³தோ³ அத்தனிந்தா³ஸங்க²தோ ச, தக்கஸங்கா ச, ஸமதி⁴திஜளதா பரிஸமோ ஸந்தோஸலக்க²ணா தி⁴தி ஜளதா ச, தீ³னதுக்³கா³லஸத்தம் தீ³னபா⁴வதா³ருணபா⁴வஅலஸபா⁴வா ச, ஸுத்தம் ஸயனஞ்ச, தாஸோ சித்தக்கோ²போ⁴ ச, கி³லானபரிமத்³தி³தபா⁴வோ ச, உஸ்ஸுகஹரிஸஸதிஸ்ஸாவிஸாதா³ப³ஹித்தா² உஸ்ஸாஹபிதிஸதிஇஸ்ஸாகே²த³ஆகாரஸம்வரா ச, சிந்தா ச, க³ப்³போ³ அபி⁴மானோ ச, அபமாரோ ச, அமரிஸமத³மதும்மாத³மோஹா அக்க²ந்திபமாதா³தி⁴க்கா கங்க²ச்சே²த³உம்மாத³மோஹா ச, விபோ³தோ⁴ பபோ³தோ⁴ ச, நித்³தா³வேகா³ நித்³தா³ ச, ஆவேக³ஸங்கா²தோ ஸம்ப⁴மோ ச, ஸபி³ளம் லஜ்ஜாஸஹிதம் மரணஸசபலாப்³யாதி⁴ மரணஞ்ச சாபல்யஸஹிதா ப்³யாதி⁴ சேதி. ஏதே தேத்திம்ஸ ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வா நாம ஹோந்தி. தக்கோ ச ஸங்கா சேதி ச, ஸமோ ச தி⁴தி ச ஜளதா சேதி ச, தீ³னதா ச உக்³கோ³ ச அலஸத்தஞ்சாதி ச, உஸ்ஸுகஞ்சஹரிஸோ ச ஸதி ச இஸ்ஸா ச விஸாதோ³ ச அப³ஹித்தா² சேதி ச, அமரிஸோ ச மதோ³ ச மதி ச உம்மாதோ³ ச மோஹோ சேதி ச, நித்³தா³ ச ஆவேகோ³ சேதி ச, ஸஹ பி³ளாய வத்ததீதி ச, ஸஹ சபலேன சாபல்யேன வத்ததீதி ச, ஸசபலோ ச ஸோ ப்³யாதி⁴சேதி ச, மரணஞ்ச ஸசபலப்³யாதி⁴ சேதி ச வாக்யம். மரணஸசபலாப்³யாதீ⁴தி ஸமாஹாரத்³வந்தோ³. தஸ்மா ‘‘ஸபி³ள’’ந்தி பத³ம் ஏதஸ்ஸ விஸேஸனம் ஹோதி.

லோகஸபா⁴வஸ்ஸ அனேகவித⁴த்தா ஏகோயேவ வீரரஸோ உஸ்ஸாஹவதா வீரரஸாகாரேன அஸ்ஸாத³னீயோ ஹோதி, ஸோயேவ பீ⁴ருனா ப⁴யாகாரேன அஸ்ஸாத³னீயோ ஹோதி. தஸ்மா ஏகேகஸ்ஸ ரஸஸ்ஸ இமே ப³ஹூ ப்³யபி⁴சாரினோ வண்ணேதப்³பா³ ஹோந்தி. ஏவம் ஸதி அனேகாதி⁴ப்பாயகோ லோகோ தேஸு கிஞ்சி அஸ்ஸாதே³தி. ஏவம் ஸதி ப³ந்தோ⁴ ஸப்³ப³ஜனஸ்ஸ கந்தோ ஹோதி. தஸ்ஸம் பா⁴வவண்ணனாயம் யஸ்மா மாரேதுமாக³ச்ச²ந்தானம் ஸத்தூனம் த³ஸ்ஸனமேகமேவ தங்க²ணே ஜனாதி⁴ப்பாயதோ பி⁴ஜ்ஜித்வா பகதிபீ⁴ரூனம் புரிஸானம் ப⁴யஸ்ஸ ச யுத்³த⁴லோலஸ்ஸ உஸ்ஸாஹனஸ்ஸ ச காரணம் ஹோதி. ஏவம் நடேன ஹஸனத்த²ம் கதவிகதமாப⁴ரணஞ்ச தாதி³ஸகிரியா ச உத்தானபகதிகானம் புரிஸானம் டா²யீஹாஸஸ்ஸ ச க³ம்பீ⁴ரபகதிகானம் ப்³யபி⁴சாரீஹாஸஸ்ஸ ச ஹேது ப⁴வேய்ய. தஸ்மா பா⁴வே வண்ணேந்தேன கவினா ஓசித்யப⁴ங்க³மகத்வா ஸக்கச்சமோசித்யம் ஸஜ்ஜேத்வா பா⁴வப்பகாஸகானி ஸவிபா⁴வானுபா⁴வகவிவசனானி வண்ணேதப்³பா³னி. ஏத்த² பா⁴வாவபோ³த⁴கவிபா⁴வாதீ³னம் ஜானிதப்³ப³த்தா தேஹி தேஹி பா⁴வேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏவம் வேதி³தப்³பா³.

தேஸு பா⁴வேஸு அத்தாவமானனலக்க²ணோ நிப்³பே³தோ³. இத்தீ²னம், ஹீனானம் [ஹீனாசாரானம் (க.)] வா உப்பஜ்ஜதி சே, தா³லித்³தி³யம் ஆலம்ப³ணவிபா⁴வோ நாம, யோகீ³னம் சே, ததா²வபோ³தோ⁴ ஆலம்ப³ணவிபா⁴வோ, ஏத்த² அஸ்ஸுபதனசிந்தாதி³கம் அனுபா⁴வோ நாம.

விதக்கஸ்ஸ ஸந்தே³ஹோ உத்³தீ³பனவிபா⁴வோ நாம, ஸிரோகம்பாதி³கம் அனுபா⁴வோ நாம.

ஸங்காய விருத்³த⁴ப்பவத்தி உத்³தீ³பனவிபா⁴வோ, கம்பாதி³கோ அனுபா⁴வோ. உபரி ‘‘விபா⁴வோ’’தி வுத்தே ஆலம்ப³ணுத்³தீ³பனேஸு த்³வீஸு யம் யுஜ்ஜதி, தம் க³ஹேதப்³ப³ம்.

கே²த³லக்க²ணஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ க³மனாதி³கம் விபா⁴வோ, ஸேதா³தி³ அனுபா⁴வோ.

ஸந்தோஸலக்க²ணாய தி⁴தியா ஞாணாதி³ விபா⁴வோ, போ⁴கே³ஸு அலோலபா⁴வாதி³ அனுபா⁴வோ.

அயோக்³க³தாலக்க²ணாய ஜளதாய இட்டா²னிட்டா²னம் அஜானனாதி³ விபா⁴வோ, விவடனயனேஹி அபி⁴முக²விலோகனதாதி³ அனுபா⁴வோ.

சித்தஸ்ஸனித்தேஜலக்க²ணாய தீ³னதாய து³க்³க³ததாதி³ விபா⁴வோ, மலினவத்த²தாதி³ அனுபா⁴வோ.

தா³ருணதாலக்க²ணஸ்ஸ உக்³க³பா⁴வஸ்ஸாதிஸயாபராதா⁴தி³ விபா⁴வோ, தஜ்ஜனாதி³ அனுபா⁴வோ.

அலஸத்தஸ்ஸ அட்டா²னபரிஸமாதி³ விபா⁴வோ, வங்கிகபா⁴வோ அனுபா⁴வோ.

ஸயனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நித்³தா³தி³ விபா⁴வோ, அஸ்ஸாதா³தி³ அனுபா⁴வோ. ஏத்த² அஸ்ஸாத³னம் நாம ஸேய்யஸுக²பஸ்ஸஸுகா²தி³கம்.

சித்தக்கோ²ப⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ தாஸஸ்ஸ க³ஜ்ஜிதாதி³ விபா⁴வோ, க³ஜ்ஜிதம் நாம ப⁴யஜனகவசனம். கோபேன கம்பனா அனுபா⁴வோ.

பீளாஸங்கா²தஸ்ஸ கி³லானஸ்ஸ ஆயாஸபிபாஸாதி³ விபா⁴வோ, து³ப்³ப³ண்ணதாதி³ அனுபா⁴வோ.

அனுரூபகாலஸ்ஸ அனோலோகனஸ்ஸ உஸ்ஸுக்கஸ்ஸ ரம்மவத்து²த³ஸ்ஸனிச்சா²தி³ விபா⁴வோ, துரிததாதி³ அனுபா⁴வோ.

சேதோபஸாத³லக்க²ணஸ்ஸ ஹரிஸஸ்ஸ மங்க³லகீளாதி³ விபா⁴வோ, ஸந்தோஸவசனாதி³ அனுபா⁴வோ.

ஸரணலக்க²ணாய ஸதியா ஸஞ்ஞாணத³ஸ்ஸனாதி³ விபா⁴வோ, ப⁴முக்கே²பாதி³ அனுபா⁴வோ.

பரஸம்பத்திஅஸஹனலக்க²ணாய இஸ்ஸாய து³ஜ்ஜனபா⁴வக³ப்³பா³தி³ விபா⁴வோ, தோ³ஸகத²னாவஜானனாதி³ அனுப⁴வோ.

கே²த³லக்க²ணஸ்ஸ விஸாத³ஸ்ஸ ஆரத்³த⁴காரியாஸித்³தி⁴காரியப்³யாபத்திஆதி³ விபா⁴வோ, மனோஸந்தாபாதி³ அனுபா⁴வோ.

ஆகாரஸம்வரணலக்க²ணாய, ரஸஸபா⁴வபடிச்சா²த³னலக்க²ணாய வா அப³ஹித்த²யலஜ்ஜாதி³ விபா⁴வோ, தத³ஞ்ஞக்ரியாகரணம், அதோ⁴முக²கரணம், பாதே³ஹி பூ⁴மிக²ணனந்திஆதி³ அனுபா⁴வோ.

சிந்தாய இட்ட²த்தா²லாபா⁴தீ³ விபா⁴வோ, மகுலிதனயனாதி³ அதோ⁴கி²த்தசக்கா²தி³ வா அனுபா⁴வோ.

க³ப்³ப³ஸ்ஸ இஸ்ஸரியாதி³ விபா⁴வோ, அவஜானனாதி³ அனுபா⁴வோ.

அபமாரஸ்ஸ யக்க²பீளாதி³ விபா⁴வோ, பூ⁴மிபதனாத³யோ அனுபா⁴வோ.

அக்க²மலக்க²ணஸ்ஸ அமரிஸஸ்ஸ அவமானனாதி³ விபா⁴வோ, ஸிரோகம்பனதஜ்ஜனாதி³ அனுபா⁴வோ.

பமாதா³தி⁴க்கலக்க²ணஸ்ஸ மத³ஸ்ஸ ஸந்தோஸபானம் விபா⁴வோ, கம்பமானஹத்த²பாத³வசனக³மனஹாஸாதீ³ அனுபா⁴வோ.

கங்கா²ச்சே²த³னலக்க²ணாய மதியா உபதே³ஸாதி³ விபா⁴வோ, முக²ஸந்தோஸாதி³ அனுபா⁴வோ.

அனுபபரிக்க²காரிதாலக்க²ணஸ்ஸ உம்மாத³ஸ்ஸ ஸன்னிபாதஜ்ஜரயக்கா²தி³ விபா⁴வோ, அகாரணரோத³னஹஸனாதி³ அனுபா⁴வோ.

முய்ஹனலக்க²ணஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ அதி⁴கப⁴யாதி³ விபா⁴வோ, ஸபா⁴வானவபோ³த⁴னாதி³ அனுபா⁴வோ.

நித்³தா³பக³மஸங்கா²தஸ்ஸ விபோ³த⁴ஸ்ஸ காலபரிணாமாதி³ ஆலோகஸரணாதி³ வா விபா⁴வோ, அக்கி²மத்³த³னாதி³ அனுபா⁴வோ.

மனோஸம்பீளனலக்க²ணாய நித்³தா³ய கஸ்ஸசி அசிந்தனஅகரணாதி³ விபா⁴வோ, அக்கி²பித³ஹனாதி³ அனுபா⁴வோ.

ப⁴யாக³மனலக்க²ணஸ்ஸ ஆவேக³ஸ்ஸ பச்சத்தி²கத³ஸ்ஸனாதி³ விபா⁴வோ, உத்ராஸகம்பாதி³ அனுபா⁴வோ.

லஜ்ஜாலக்க²ணாய பி³ளாய து³ராசாராதி³ விபா⁴வோ, அதோ⁴முக²தாதி³ அனுபா⁴வோ.

மரணஸ்ஸ ஸத்த²பஹாரரோகா³தி³ விபா⁴வோ, முக²விகாராதி³ அனுபா⁴வோ.

சாபல்லஸ்ஸ ராக³தோ³ஸாதி³ விபா⁴வோ, அத்தனோ ஸச்ச²ந்த³சரணாதி³ அனுபா⁴வோ.

ப்³யாதி⁴யா வாதபித்தாதீ³னம் உஸ்ஸத³பா⁴வாதி³ விபா⁴வோ, நித்து²னனாதி³ அனுபா⁴வோ.

இமஸ்மிம் ஸுபோ³தா⁴லங்காரே அத³ஸ்ஸிதஸுகு²மபே⁴தா³ அஞ்ஞாபி சித்தவுத்திவிஸேஸா ஸந்தி, தேஸு இச்சா²ஸபா⁴வா ஸப்³பே³ பே⁴தா³ காமரதியஞ்ச, தோ³ஸபகாரா கோத⁴அமரிஸஇஸ்ஸாதீ³ஸு ச, து³க்க²ஸபா⁴வா ஸோகஸமப்³யாதி⁴கி³லானவிஸாதா³தீ³ஸு ச, பிதிஆத³யோ ஹரிஸே ச அந்தோக³தா⁴தி வேதி³தப்³பா³. ஏவம் ஸமானானம் ஸங்க³ஹே ஸதிபி தாஸதோ ப⁴யஸ்ஸ ச, ஸங்காய அமரிஸ்ஸ ச, அமரிஸதோ இஸ்ஸாய ச, கி³லானதோ ஸமஸ்ஸ ச, நித்³தா³ய ஸுத்தஸ்ஸ ச, உஸ்ஸுக்கதோ சபலதாய ச, மோஹதோ வக்க²மானபலயஸ்ஸ ச பாகடவிஸேஸேன அஞ்ஞதா² விஸும் விஸும் த³ஸ்ஸிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸாத்திகபா⁴வஅதி⁴ப்பாய

345. ஸமாஹிதத்தப்பப⁴வம், ஸத்தம் தேனோ’பபாதி³தா;

ஸாத்திகா’ப்ய’நுபா⁴வத்தே, விஸும் பா⁴வாப⁴வந்தி தே.

345. ஸாத்திகே வத³தி ‘‘ஸமாஹிதே’’ச்சாதி³னா. ஸமாஹிதோ ஏகக்³க³தாபா⁴வாபாத³னேன கதஸமாதா⁴னோ அத்தா சித்தம் ததோ பப⁴வம் உப்பன்னம் யம், தம் ஸத்தம் நாம. தேன ஸத்தேன உபபாதி³தா நிப்³ப³த்திதா த²ம்பா⁴த³யோ ஸாத்திகா வுச்சந்தே. தே ச புன அனுபா⁴வாபி ப⁴வந்தி த²ம்பா⁴தி³பா⁴வஸம்ஸூசனஸபா⁴வவிகாரரூபத்தா. தஞ்ச ‘‘சித்தவுத்திவிஸேஸத்தா’’இச்சாதி³னா வக்க²தி. தேனாஹ ‘‘அனுபா⁴வத்தேபீ’’தி. ஏவம் ஸத்யபி தே ஸாத்திகா விஸும் புத²கே³வ பா⁴வா ப⁴வந்தி, வுத்தனயேன சித்தப⁴வத்தவிரூபத்தா தேஸந்தி.

345. இதா³னி உத்³தே³ஸக்கமேனாதி⁴க³தகேவலபா⁴வஸங்கா²தம் ஸாத்திகாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸமாஹித’’இச்சாதி³னா. ஸமாஹிதத்தப்பப⁴வம் ஏகக்³க³தாபா⁴வாபாத³னேன கதஸமாதா⁴னசித்ததோ ஸம்பூ⁴தம் ஸத்தம் நாம ஹோதி. தேன லாபா⁴லாபா⁴தீ³ஸு ஏகாகாரஸ்ஸ ஹேதுனா தி²ரபா⁴வேன உபபாதி³தா நிப்பா²தி³தா த²ம்பா⁴த³யோ ஸாத்திகா நாம ப⁴வந்தி. தே ஸாத்திகா அனுபா⁴வத்தேபி சித்தாகாரஸங்கா²தத²ம்பா⁴தி³பகாஸனஸபா⁴வவிகாரஸரூபத்தா அத்தனோ அனுபா⁴வத்தே ஸதிபி விஸும் பா⁴வா ப⁴வந்தி யதா²வுத்த ‘‘சித்தவுத்திவிஸேஸா து, பா⁴வயந்தி ரஸே யதோ’’திஆதி³னா பா⁴வா நாம ஹோந்தீதி. இமே ஸாத்திகாபா⁴வானுபா⁴வவஸேன து³விதா⁴ ஹோந்தி. ஸமாஹிதோ ச ஸோ அத்தா சேதி ச, ததோ பப⁴வமிதி ச, ஸந்தோ உபஸந்தோ ச ஸோ அத்தா சேதி ச, ஸத்ததோ ப⁴வந்தீதி ச, ஸத்தேன உப்பாதி³தாதி ச, அனுபா⁴வானம் பா⁴வோதி ச வாக்யம். அபீதி அனுக்³க³ஹத்தே² நிபாதோ.

ஸாத்திகபா⁴வப்பபே⁴த³

346. த²ம்போ⁴ பலயரோமஞ்சா,

ததா² ஸேத³ஸ்ஸுவேபது²;

வேவண்ணியம் விஸ்ஸரதா,

பா⁴வா’ட்டே²’தே து ஸாத்திகா.

346. தே த³ஸ்ஸேதி ‘‘த²ம்போ⁴’’இச்சாதி³னா. ஏத்த² த²ம்போ⁴ அவிஸ்ஸரகாயசித்ததா. பலயோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸமத்தாவஸேஸோ ஸுத்தாவத்தா²ஸபா⁴வோ நித்³தா³பப⁴வோ. ஸுப்³யத்தலக்க²ணா ஸேஸா.

346. இதா³னி ஸாத்திகே த³ஸ்ஸேதி ‘‘த²ம்போ⁴’’இச்சாதி³னா. த²ம்போ⁴ காயசித்தானம் அவிஸரபா⁴வஸங்கா²தோ ச பலயரோமஞ்சா நித்³தா³ய உப்பஜ்ஜமானஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸமத்தாதிரித்தஸுத்தாவத்தா² ச பஸாதா³தி³ஸம்ப⁴வோ ரோமுக்³க³மோ ச ததா² ஏவம் ஸேத³ஸ்ஸுவேபது² ச ப⁴யாதீ³ஹி உப்பஜ்ஜமானதா³ஹோ ச ஸந்தோஸாதீ³ஹி உப்பஜ்ஜமானஅஸ்ஸு ச கம்பா ச வேவண்ணியம் விரூபதா ச விஸ்ஸரதா விரூபஸத்³த³தா சாதி ஏதே அட்ட² ஸாத்திகா பா⁴வா நாம ஹோந்தி. ரோமானம் அஞ்சோ உக்³க³மோதி ச, பலயோ ச ரோமஞ்சோ சேதி ச, வேபனம் கம்பனமிதி ச, ஸேதோ³ ச அஸ்ஸு ச வேபது² சாதி ச, விரூபோ வண்ணோ அஸ்ஸேதி ச, தஸ்ஸ பா⁴வோதி ச, விரூபோ ஸரோ அஸ்ஸேதி ச, தஸ்ஸ பா⁴வோதி ச வாக்யம்.

347. யதா³ ரத்யாத³யோ பா⁴வா,

டி²திஸீலா ந ஹோந்தி சே;

ததா³ ஸப்³பே³பி தே பா⁴வா,

ப⁴வந்தி ப்³யபி⁴சாரினோ.

347. ந கேவலம் வுத்தாயேவ ப்³யபி⁴சாரினோ, ரத்யாத³யோபீதி ஆஹ ‘‘யதா³’’இச்சாதி³. ப⁴வந்தி ப்³யபி⁴சாரினோதி யதா²யோக³ம் யதா²ஸம்ப³ந்த⁴ம் ப்³யபி⁴சாரினோ ஹோந்தீதி அத்தோ². ஸேஸம் ஸுபோ³த⁴ம்.

347. இதா³னி நிப்³பே³தா³த³யோ விய ரதிஹாஸாத³யோபி கிஸ்மிஞ்சி காலே ப்³யபி⁴சாரினோபி ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘யதா³’’ இச்சாதி³னா. ரத்யாத³யோ ரதிஹாஸாத³யோ பா⁴வா நவ டா²யீபா⁴வா யதா³ டி²திஸீலா ந ஹோந்தி சே விரோதீ⁴ஹி தேஹி தேஹி பா⁴வந்தரேஹி ப்³யவஹிதத்தா ஸபா⁴வதோ டி²திஸபா⁴வா யதி³ ந ஹோந்தி, ததா³ தே பா⁴வா ரத்யாத³யோ ஸப்³பே³பி ப்³யபி⁴சாரினோ ப⁴வந்தீதி. யதா²ஸகம் ப்³யபி⁴சாரிதானுரூபவிபா⁴வானுபா⁴வானம் யோகா³னுரூபேன ப்³யபி⁴சாரீபா⁴வா ஹோந்தி. ரதிஆதி³ யேஸம் ஹாஸாதீ³னமிதி ச, டி²தி ஸீலம் யேஸம் ரத்யாதீ³னமிதி ச விக்³க³ஹோ.

348. விபா⁴வோ காரணம் தேஸு’-

ப்பத்தியு’த்³தீ³பனே ததா²;

யோ ஸியா போ³த⁴கோ தேஸ-

மனுபா⁴வோ’ய’மீரிதோ.

348. இதா³னி விபா⁴வானுபா⁴வே த³ஸ்ஸேதி ‘‘விபா⁴வோ’’இச்சாதி³னா. தேஸம் ரத்யாதீ³னம் பா⁴வானம் உப்பத்தியா, ததா² உத்³தீ³பனே ச காரணம் ஆலம்ப³ணஉத்³தீ³பனவஸேன து³விதோ⁴ விபா⁴வோ நாம. தத்த² ஆலம்ப³ணவிபா⁴வோ கந்தாதி³, உத்³தீ³பனவிபா⁴வோ சந்தா³தி³. தேஸம் போ³த⁴கோ ஞாபகோ காயிகோ ச வாசஸிகோ ச ப்³யாபாரோ ஸியா, அயம் அனுபா⁴வோ ஈரிதோ.

348. இதா³னி விபா⁴வானுபா⁴வே த³ஸ்ஸேதி ‘‘விபா⁴வோ’’இச்சாதி³னா. தேஸம் டா²யீபா⁴வாதீ³னம் திண்ணம் உப்பத்தியா ச ததா² உத்³தீ³பனே ச உப்பன்னானம் தீ³பனே ச காரணம் ஆலம்ப³ணஉத்³தீ³பனவஸேன து³விதோ⁴ ஹேது விபா⁴வோ நாம, தேஸம் டா²யீபா⁴வாதீ³னம் போ³த⁴கோ காயிகவாசஸிகோ யோ ஸியா நடகவீனம் ப்³யாபாரோ அத்தி², அயம் அனுபா⁴வோதி ஈரிதோதி. விஸேஸேன பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி விபா⁴வோ. அனுபா⁴வேதி போ³தே⁴தீதி அனுபா⁴வோ. ஏத்த² விபா⁴வோ நாம ரதிவிஸயே நரனாரீனம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆலம்ப³ணவிபா⁴வோ, சந்த³ரம்மதே³ஸாதி³ உத்³தீ³பனவிபா⁴வோ சேதி து³விதோ⁴. ஹாஸாதீ³னம்பி து³வித⁴விபா⁴வம் யதா²ரஹம் யோஜேதப்³ப³ம். அனுபா⁴வோ நாம டா²யீபா⁴வாதீ³னம் தேஸம் தேஸம் பா⁴வானம் பகாஸகவாசஸிகப்³யாபாரஸங்கா²தகவிபயோகோ³ ச காயிகபயோக³பூ⁴தோ நடானம் அபி⁴னயஸங்கா²தோ தம்தம்பா⁴வஸரூபனிரூபகோ சேதி து³விதோ⁴ ப்³யாபாரோ.

349. நேகஹேதும் மனோவுத்தி-விஸேஸஞ்ச விபா⁴விதும்;

பா⁴வம் விபா⁴வானுபா⁴வா, வண்ணியா ப³ந்த⁴னே பு²டம்.

349. விபா⁴வாதி³வண்ணனாயமேவ பா⁴வவிஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஸியா, அஞ்ஞதா² ‘‘தே³வத³த்தஸ்ஸ ஸாஸ்ஸுலோசனயுக³ம் ஸஞ்ஜாத’’மிதி வுத்தே ஸோகா ஆனந்தா³ ரோகா³ சேதி கோ நாம ஸக்கோதி காரணம் நிச்சி²தும், சித்தவுத்திவிஸேஸஞ்ச பா⁴வம் வினா விபா⁴வானுபா⁴வம் கவி வண்ணேதும் நடோபி⁴னேதும் ஸாமஜ்ஜிகோ வா விஞ்ஞாதும் கோ ஸக்கோதீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘‘நேக’’இச்சாதி³. நேகஹேதும் ப³ஹுஹேதும் மனோவுத்திவிஸேஸஞ்ச பா⁴வம் விபா⁴விதும் பகாஸேதும் விபா⁴வானுபா⁴வா வுத்தலக்க²ணா ப³ந்த⁴னே ஸபா⁴வனிரூபகபதே³ பு²டம் வண்ணனீயா, விபா⁴வாதி³ரூபகேனேவ அவுத்தம்பி கிஞ்சி பதீயதே.

349. ‘‘தே³வத³த்தஸ்ஸ சக்கூ²னி அஸ்ஸுபுண்ணானீ’’தி வுத்தே ஸோகேன ஸந்தோஸேன ரோகே³ன வாதி யதா² அஸ்ஸுகாரணகத²னம் வினா ந ஜானாதி, ஏவம் சித்தஸ்ஸ பவத்திஸங்கா²தா ரதிஹாஸாத³யோ தே தே பா⁴வா அத்தனோ பதீதியானுரூபம் விபா⁴வானுபா⁴வகத²னம் வினா கவீஹி வண்ணேதப்³பா³, நடேஹி த³ஸ்ஸேதப்³பா³, ஸப்³பே⁴ஹி அஸ்ஸாத³னீயா நத்தீ²தி டா²யீஆதீ³னம் வண்ணனமேவ காதப்³ப³ந்தி இதா³னி அனுஸாஸேந்தோ ஆஹ ‘‘நேக’’இச்சாதி³. நேகஹேதும் தேஸம் தேஸம் பா⁴வானம் உப்பத்யாதோ³ ஆலம்ப³ணவிபா⁴வாதி³ப³ஹுகாரணவந்தம் மனோவுத்திவிஸேஸம் பா⁴வஞ்ச சித்தஸ்ஸ பவத்திவிஸேஸஸங்கா²தபா⁴வஞ்ச விபா⁴விதும் பகாஸேதும் விபா⁴வானுபா⁴வா அனந்தரனித்³தி³ட்டா² ப³ந்த⁴னே ரஸபா⁴வப்பகாஸனே பு²டம் பகாஸம் கத்வா வண்ணியா கவினா வண்ணனீயா ஹோந்தீதி. ந ஏகோதி ச, ஸோ ஹேது அஸ்ஸேதி ச, மனஸோ வுத்தீதி ச, தாய விஸேஸோதி ச, விபா⁴வோ ச அனுபா⁴வோ சேதி ச வாக்யம்.

350. ஸவிபா⁴வானுபா⁴வேஹி, பா⁴வா தே தே யதா²ரஹம்;

வண்ணனீயா யதோ²சித்யம், லோகரூபானுகா³மினா.

350. இதா³னி தே பா⁴வா லோகஸபா⁴வானதிக்கமேன விபா⁴வாதீ³ஹி வண்ணனீயாதி ஆஹ ‘‘ஸவிபா⁴வே’’ச்சாதி³. ஸஹ விபா⁴வேஹி ஸவிபா⁴வா, தே ச தே அனுபா⁴வா ச, தேஹி. யதா²ரஹந்தி அத்தனோ ஸம்ப³ந்தீ⁴னம் வஸேன யதா²ரஹம் வண்ணனீயா.

350. இதா³னி விபா⁴வானுபா⁴வே நிஸ்ஸாய வண்ணனீயா தே பா⁴வா லோகஸபா⁴வமனதிக்கம்ம காதப்³பா³தி அனுஸாஸந்தோ ஆஹ ‘‘ஸவிபா⁴வா’’இச்சாதி³. லோகரூபானுகா³மினா லோகவோஹாரமனுவத்தமானேன தே தே பா⁴வா டா²யீபா⁴வாத³யோ தயோ யதோ²சித்யம் ஓசித்யானுரூபம் ஸவிபா⁴வானுபா⁴வேஹி விபா⁴வஸஹிதேஹி அனுபா⁴வேஹி கரணபூ⁴தேஹி யதா²ரஹம் தேஹி தேஹி பா⁴வேஹி ஸம்ப³ந்தீ⁴னம் விபா⁴வாதீ³னம் வஸேன அனுரூபதோ வண்ணனீயா வண்ணேதப்³பா³ ஹோந்தீதி. விபா⁴வேஹி ஸஹ யே வத்தந்தீதி ச, தே ச தே அனுபா⁴வா சேதி ச, அனதிக்கம்ம அரஹந்தி ச, அனதிக்கம்ம ஓசித்யமிதி ச, லோகஸ்ஸ ரூபம் ஸரூபமிதி ச, தம் அனுக³ச்ச²தி ஸீலேனாதி ச விக்³க³ஹோ.

351. சித்தவுத்தி விஸேஸத்தா, மானஸா ஸாத்திக’ங்க³தோ;

ப³ஹினிஸ்ஸடஸேதா³தி³-அனுபா⁴வேஹி வண்ணியா.

351. ஸாத்திகா கத²ம் வண்ணனீயாதி ஆஹ ‘‘சித்தே’’ச்சாதி³. சித்தஸ்ஸ வுத்திவிஸேஸோ யேஸம், தேஸம் பா⁴வோ, தஸ்மா மானஸா மனஸி ப⁴வா ஸாத்திகா அங்க³தோ ஸரீரதோ ப³ஹினிஸ்ஸடேஹி நிக்³க³தேஹி ஸேதா³தீ³ஹி அனுபா⁴வேஹி வண்ணனீயா, ந பன ஸேத³ஸலிலமேவ பா⁴வோதி அதி⁴ப்பாயோ.

351. ஏவம் ஸாமஞ்ஞேன பா⁴வவண்ணனக்கமம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி விஸேஸேன ஸாத்திகபா⁴வவண்ணனா ஈதி³ஸாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘சித்த’’இச்சாதி³னா. சித்தவுத்திவிஸேஸத்தா சித்தஸ்ஸ பவத்திவிஸேஸத்தா மானஸா சித்தே ப⁴வா ஸாத்திகாபா⁴வா அங்க³தோ ஸரீரதோ ப³ஹினிஸ்ஸடஸேதா³தி³அனுபா⁴வேஹி ப³ஹினிக்க²ந்தஸேதா³தீ³ஹி அனுபா⁴வேஹி கரணபூ⁴தேஹி வண்ணியா வண்ணனீயா ஹோந்தீதி, அங்க³தோ ப³ஹி நிஸ்ஸடந்தி விஸேஸனேன விஸிட்ட²பூ⁴தஸேதா³தீ³னமேவ பா⁴வானுபா⁴வத்தம் வினா கேவலம் ஸேதா³த³யோ வுத்தா ஸமானா பா⁴வாத³யோ நாம ந ஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. சித்தஸ்ஸ வுத்தீதி ச, ஸா ஏவ விஸேஸோ யேஸம் ஸாத்திகானமிதி ச, தேஸம் பா⁴வோதி ச, மனஸி ப⁴வாதி ச, ஸேதோ³ ஆதி³ யேஸம் கே²ளாதீ³னமிதி ச, நிஸ்ஸடா நிக்³க³தா ச தே ஸேதா³த³யோ சேதி ச, தே ஏவ அனுபா⁴வாதி ச வாக்யம்.

ரஸஅதி⁴ப்பாய

352. ஸாமஜ்ஜிகான’மானந்தோ³, யோ ப³ந்த⁴த்தா²னுஸாரினம்;

ரஸீயதீதி தஞ்ஞூஹி, ரஸோ நாமா’ய’மீரிதோ.