3. கு³ணாவபோ³த⁴பரிச்சே²த³

அனுஸந்தி⁴வண்ணனா

116. ஸம்ப⁴வந்தி கு³ணா யஸ்மா,

தோ³ஸானே’வ’மதிக்கமே;

த³ஸ்ஸேஸ்ஸம் தே ததோ தா³னி,

ஸத்³தே³ ஸம்பூ⁴ஸயந்தி யே.

116. ஏவம் தோ³ஸபரிஹாரோபதே³ஸம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தோ³ஸபரிஹாரா ஸமுபக³தகு³ணம் உபத³ஸ்ஸிதுமதி⁴காரம் விரசயந்தோ ஆஹ ‘‘ஸம்ப⁴வந்தி’’இச்சாதி³. தோ³ஸானம் யதா²வுத்தானம் பத³தோ³ஸாதீ³னம் ஏவம் யதா²வுத்தனயேன அதிக்கமே ஸதி கு³ணா த⁴ம்மா ஸத்³தா³லங்காரஸபா⁴வா பஸாதா³த³யோ யஸ்மா காரணா ஸம்ப⁴வந்தி ஸிஜ்ஜ²ந்தி, தஞ்ச ‘‘பஸாதோ³ கிலிட்டா²தீ³னம் வஜ்ஜனா ஸம்ப⁴வதீ’’த்யாதி³னா யதா²யோக³ம் விஞ்ஞேய்யம், ததோ தஸ்மா காரணா யே கு³ணா ஸத்³தே³ ஸம்பூ⁴ஸயந்தி அலங்கரோந்தி, தே ஸத்³தா³லங்காரஸங்கா²தே கு³ணே இதா³னி த³ஸ்ஸேஸ்ஸம் உபதி³ஸிஸ்ஸாமி.

116. ஏவம் தோ³ஸபரிஹாரபவேஸோபாயம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யதா²வுத்ததோ³ஸானம் பரிஹாரேன ‘‘ப³ந்த⁴னிஸ்ஸிதகு³ணா ஏதே’’தி த³ஸ்ஸேதும் புப்³பா³பரபரிச்சே²தா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴ம் க⁴டேந்தோ ‘‘ஸம்ப⁴வந்தி’’ச்சாதி³கா³த²மாஹ. தோ³ஸானம் நித்³தி³ட்ட²பத³தோ³ஸாதீ³னம் ஏவம் அனந்தரபரிச்சே²தே³ நித்³தி³ட்ட²க்கமேன அதிக்கமே ஸதி கு³ணா பஸாதா³தி³ஸத்³தா³லங்காரஸங்கா²தா பஸாதா³த³யோ ஸத்³த³த⁴ம்மா யஸ்மா ஸம்ப⁴வந்தி, ததோ யே ஸத்³த³த⁴ம்மா ஸத்³தே³ ஸம்பூ⁴ஸயந்தி ஸஜ்ஜந்தி, தே ஸத்³த³த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேஸ்ஸம் பகாஸிஸ்ஸாமீதி. ஏத்த² கிலிட்ட²தோ³ஸப்³யாகிண்ணதோ³ஸபரிஹாரேஹி பஸாதா³லங்காரோ ஸிஜ்ஜ²தி, ஸேஸாபி யதா²லாப⁴தோ ஞாதப்³பா³.

ஸத்³தா³லங்காரஉத்³தே³ஸவண்ணனா

117. பஸாதோ³’ஜோ மது⁴ரதா,

ஸமதா ஸுகு²மாலதா;

ஸிலேஸோ’தா³ரதா கந்தி,

அத்த²ப்³யத்திஸமாத⁴யோ.

117. இதா³னி தே விப⁴ஜதி ‘‘பஸாதோ³’’இச்சாதி³னா பஸத்தி² பஸாதோ³ பகாஸத்த²தா, ஓஜோ ஸமாஸவுத்திபா³ஹுல்லம் அத்த²பாரிணத்யஞ்ச, மது⁴ரதா ஸத்³தா³னம் ரஸவந்ததா, ஸமதா பஜ்ஜாபேக்கா²ய சதுன்னம் பாதா³னமேகஜாதியஸம்ப³ந்த⁴தா, க³ஜ்ஜாபேக்கா²ய து பதா³னம், ஸுகு²மாலதா அப²ருஸக்க²ரபா³ஹுல்லம், ஸிலேஸனம் ஸிலேஸோ ப³ந்த⁴கா³ரவம், உதா³ரதா உக்கம்ஸதா கேனசி அத்தே²ன ஸனாத²தா விஸிட்ட²விஸேஸனயுத்ததா ச, கந்தி ஸப்³ப³லோகமனோஹரதா, அத்த²ப்³யத்தி ஸித்³தே⁴ன ஞாயேன வா அபி⁴தே⁴ய்யஸ்ஸ க³ஹணம், ஸமாதி⁴ லோகப்பதீத்யனுஸாரிஅமுக்²யத்த²தா, தேஸு ஓஜஉதா³ரதா ஸத்³த³த்த²கு³ணா, ஸமாதி⁴ அத்த²கு³ணோ, அத்தா²னுகா³மித்தா ஏத்த² ஸத்³தா³னம், அஞ்ஞே து ஸத்³த³கு³ணாவ.

117. இதா³னி ‘‘பஸாதோ³ஜோ’’இச்சாதி³னா தே ஸத்³தா³லங்காரே கமேன விப⁴ஜிதும் உத்³தி³ஸதி. பஸாதோ³ பஸன்னப²ளிகாவலி அத்தனி ஆவுனிதரத்தகம்ப³லஸுத்தமிவ ஸத்³தா³னம் அத்த²ஸ்ஸ பஸாத³னஸங்கா²தோ பஸாதா³லங்காரோ ச, ஓஜோ ஸமாஸவுத்திபா³ஹுல்யஅத்த²பாரிணத்யஸங்க²தோ ஸத்³த³த்தா²னம் கு³ணோ ச, மது⁴ரதா ஸத்³தா³னம் ரஸவந்தபா⁴வஸங்கா²தகண்ணமது⁴ரதா ச, ஸமதா பஜ்ஜே பாத³ஸ்ஸ ஸுதிதோ ஸதி³ஸதா ச, க³ஜ்ஜே பதா³னம் ததே²வ ஸதி³ஸதாதி ஏவம் பாதா³னம் பதா³னஞ்ச துல்யகு³ணதா ச, ஸுகு²மாலதா வண்ணானம் அதிப²ருஸஅதிஸிதி²லபா⁴வம் வினா ஸமப்பமாணமுது³கு³ணோ ச, ஸிலேஸோ டா²னகரணாதி³ஸம்பூ⁴தஸபா⁴க³வண்ணஸுதீஹி அச்சி²த்³த³கு³ருகு³ணோ ச, உதா³ரதா உக்கட்டே²ன கேனசி அத்தே²ன ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸஜ்ஜிதபா⁴வோ ச, விஸிட்ட²விஸேஸனபதே³ன யுத்ததா ச, கந்தி ஸப்³பே³ஸம் பியகு³ணதா ச, அத்த²ப்³யத்தி இச்சி²தத்த²ஸ்ஸ ஸித்³தே⁴ன வா ந்யாயேன வா ஸுபாகடபா⁴வோ ச, ஸமாத⁴யோ லோகப்பதீதிஅனதிக்கந்தஅஞ்ஞத⁴ம்மாரோபனேன அமுக்²யத்த²தா சாதி இமே ஸத்³த³த்த²கு³ணா த³ஸ ஹோந்தி. ‘‘ஸமாத⁴யோ’’தி தஸ்ஸேவ ப³ஹுத்தம் தீ³பேதி, இமேஸு த³ஸஸு ஓஜோதா³ரதாதி த்³வே ஸத்³த³த்த²கு³ணா, ஸமாதி⁴ அத்த²கு³ணோ பரியாயேன தத³த்த²ஜோதகஸத்³த³கு³ணோபி, ஸேஸா ஸத்த ஸத்³த³கு³ணா ஏவ, ஏதே ஸப்³பே³பி அலங்கரோந்தி ப³ந்த⁴மனேனாதி வாக்யேன அலங்காரா நாம.

ஸத்³தா³லங்காரபயோஜனவண்ணனா

118. கு³ணேஹே’தேஹி ஸம்பன்னோ, ப³ந்தோ⁴ கவிமனோஹரோ;

ஸம்பாத³யதி கத்தூனம், கித்திமச்சந்தனிம்மலம்.

118. ‘‘கு³ணேஹி’’ச்சாதி³. ஏதேஹியேவ வுத்தேஹி த³ஸஹி கு³ணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸத்³தா³லங்காரஸப்³பா⁴வேஹி ஸம்பன்னோ யுத்தோ ஸமித்³தோ⁴ வா கவீனம் மனோ ஹரதி ஸவஸே வத்தேதீதி கவிமனோஹரோ கவிஹத³யஹிலாத³காரீ ப³ந்தோ⁴ கத்தூனம் ப³ந்த⁴ந்தானம் கவீனம் அச்சந்தனிம்மலம் அதிஸயபரிஸுத்³த⁴ம் அகு³ணலேஸேனாப’நாலிம்பத்தா கித்திம் கு³ணகோ⁴ஸம் ஸம்பாத³யதி நிப்பா²தே³தி.

118. ‘‘கு³ணே’’ச்சாதி³. ஏதேஹி கு³ணேஹி இமேஹி ஸத்³தா³லங்காரஸங்கா²தத³ஸவித⁴ஸத்³த³த⁴ம்மேஹி ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ ஸமித்³தோ⁴ வா ப³ந்தோ⁴ பஜ்ஜாதி³ப³ந்தோ⁴ கவிமனோஹரோ அத்தனோ நிரவஜ்ஜத்தா கவீனம் சித்தம் பீணேந்தோ கத்தூனம் ரசயந்தானம் அச்சந்தனிம்மலம் அப்பகதோ³ஸேனாபி அஸம்மிஸ்ஸத்தா அதிபரிஸுத்³த⁴ம் கித்திம் ப³ந்த⁴னவிஸயபூ⁴தயஸோராஸிம் ஸம்பாத³யதி நிப்பா²தே³தீதி. இமினா காரணேன ப³ந்த⁴ஸ்ஸ யதா²வுத்தத³ஸவித⁴கு³ணபரிக்³க³ஹோ ஸஉஸ்ஸாஹம் காதப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. மனோ ஹரதீதி மனோஹரோ, கவீனம் மனோஹரோ கவிமனோஹரோதி விக்³க³ஹோ.

ஸத்³தா³லங்காரனித்³தே³ஸவண்ணனா

119. அதூ³ராஹிதஸம்ப³ந்த⁴-ஸுப⁴கா³ யா பதா³வலி;

ஸுபஸித்³தா⁴பி⁴தே⁴ய்யா’யம், பஸாத³ம் ஜனயே யதா².

119. இதா³னி யதோ²த்³தே³ஸானமேஸம் நித்³தே³ஸம் ஸோதா³ஹரணம் கரோந்தோ ஆஹ ‘‘அதூ³ர’’இச்சாதி³. அதூ³ரே ஆஸன்னே அதூ³ரேன வா அதூ³ராஹிதக்ரியாகத்துகம்மாதி³பத³வஸேன ஆஹிதோ ட²பிதோ கதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ அன்வயோ, தேன ஸுப⁴கா³ மனோஹரா ஸுபஸித்³தோ⁴ ஸுப்பகாஸோ ஸுக³ம்மோ அபி⁴தே⁴ய்யோ அத்தோ² யஸ்ஸா ஸாதி ததா², ந து பா⁴வத்தோ² தஸ்ஸ ஸபா⁴வக³ம்பீ⁴ரத்தா. வுத்தஞ்ஹி –

‘‘கவீன’தி⁴ப்பாய’மஸத்³த³கோ³சரம்,

பதே³ பு²ரந்தம் முது³கம்ஹி கேவலம்;

விஸந்தி பா⁴வாவக³மா கதஸ்ஸமா,

பகாஸயந்த்யா’கதியோ து தாதி³ஸா’’தி.

தாதி³ஸா யா பதா³வலி பத³பந்தி அயம் பஸாத³ம் தன்னாமகம் கு³ணம் ஜனயே உப்பாத³யதி. யதா²தி தமுதா³ஹரதி.

119. இதா³னி உத்³தே³ஸக்கமேன ஏதேஸம் ஸத்³தா³லங்காராதீ³னம் நித்³தே³ஸம் ஸோதா³ஹரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அதூ³ராஹிதே’’ச்சாதி³. அதூ³ரே ஆஸன்னபதே³ஸே தது³பசாரேன ஆஸன்னே வா ஆஹிதோ க்ரியாய, லத்³த⁴க்ரியாயோக³கத்துகம்மாதி³பதா³னம் வஸேன ச கதோ, நோ சே வின்யாஸவஸேன ட²பிதோ வா ஸம்ப³ந்தோ⁴ இச்சி²தத்த²பதீதிக்கமேன அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்க²லக்க²ணக்ரியாகாரகயோகோ³ தேன ஸுப⁴கா³ மனோஹரா, ஸுபஸித்³தோ⁴ பஸித்³த⁴த்த²விஸயே ஸத்³த³பயோக³தோ அதிபாகடோ அபி⁴தே⁴ய்யோ ஸத்³த³த்தோ² யஸ்ஸா ஸா அயம் பதா³வலி பத³பந்தி பஸாத³ம் பஸாத³னாமகம் கு³ணம் ஜனயே உப்பாத³யதி. யதா²தி லக்கி²யம் த³ஸ்ஸேதி. அதூ³ரே ஆஹிதோதி வா, உபசரிதத்தா அதூ³ரோ ச ஸோ ஆஹிதோ சாதி வா, ஸோ ச ஸோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ சேதி ச, தேன ஸுப⁴கா³தி ச, ஸு அதிஸயேன பஸித்³தோ⁴தி ச, ஸோ அபி⁴தே⁴ய்யோ அஸ்ஸேதி ச வாக்யம். ஏத்த² ஸுபஸித்³தோ⁴ நாம ஸத்³த³த்தோ², அதி⁴ப்பாயத்தோ² பன பகதிக³ம்பீ⁴ரோ. வுத்தஞ்ஹி –

‘‘கவீன’தி⁴ப்பாய’மஸத்³த³கோ³சரம்,

பதே³ பு²ரந்தம் முது³கம்ஹி கேவலம்;

விஸந்தி பா⁴வாவக³மா கதஸ்ஸமா,

பகாஸயந்த்யா’கதியோ து தாதி³ஸா’’தி.

தஸ்ஸத்தோ² – அஸத்³த³கோ³சரம் ஸத்³த³ஸ்ஸ அவிஸயம் ஹுத்வா முது³கம்ஹி பதே³ கேவலம் விஸும் பு²ரந்தம் சாபேந்தம் கவீனதி⁴ப்பாயம் கவீனமஜ்ஜா²ஸயம் கதஸ்ஸமா ஸத்³த³த்த²விஸயே கதபரிசயா பண்டி³தா பா⁴வாவக³மா பத³த்தா²வபோ³தே⁴ன விஸந்தி பவிஸந்தி, தாதி³ஸா ஆகதியோ து ஸத்³த³ஸத்³த³த்தா²னம் ஆகாரா பகாஸயந்தி அதி⁴ப்பாயத்த²ம் ஜோதேந்தீதி.

120. அலங்கரோந்தா வத³னம், முனினோ’த⁴ரரம்ஸியோ;

ஸோப⁴ந்தே’ருணரம்ஸீ’வ, ஸம்பதந்தா’ம்பு³ஜோத³ரே.

120. ‘‘அலங்கரோந்தா’’இச்சாதி³. முனினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வத³னம் ஸபா⁴வமது⁴ரபகதிமுக²ம் அலங்கரோந்தா ஸஜ்ஜந்தா ஸோப⁴யமானா அத⁴ரானம் ரம்ஸியோ ஸுபக்கபி³ம்ப³ப²லோபமஓட்ட²யுக³ளவினிஸ்ஸடப³ஹுதரகந்திச்சி²தாபா⁴ முனினோதி விஞ்ஞாயதி ஸுதத்தா. அம்பு³ஜோத³ரே தா காலோபனதபுப்ப²காஸரமணீயே பது³மப்³ப⁴ந்தரே ஸம்பதந்தா பவத்தமானா அருணரம்ஸீவ பா³லஸூரியரம்ஸியோ விய ஸோப⁴ந்தே விராஜந்தி.

120. ‘‘அலங்கரோந்தே’’ச்சாதி³. முனினோ வத³னம் பகதிஸுந்த³ரமுக²ம் அலங்கரோந்தா ஸஜ்ஜந்தா அத⁴ரரம்ஸியோ தஸ்ஸேவ முனினோ ஓட்ட²த்³வயதோ நிக்க²ந்தகந்திஸமூஹா அம்பு³ஜோத³ரே விகஸனானுரூபகாலாபி⁴முகே² பது³மக³ப்³பே⁴ உபட்³ட⁴விகஸிதேதி வுத்தம் ஹோதி. ஸம்பதந்தா பவத்தமானா அருணரம்ஸீ இவ பா³லஸூரியரம்ஸீவ ஸோப⁴ந்தே தி³ப்³ப³ந்தீதி. ஏத்த² அதூ³ரஸம்ப³ந்த⁴ம் பஸித்³த⁴த்த²ஞ்ச நிஸ்ஸாய பஸாத³கு³ணோ பாகடோ. அத⁴ரரம்ஸீனம் முனிஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸுதானுமிதஸம்ப³ந்தே⁴ஸு ஸுதஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ப³லவத்தா [ஸுதானுமிதேஸு ஸுதஸம்ப³ந்தோ⁴ ப³லவா (பரிபா⁴ஸேந்து³ஸேரே 112)], காகக்கி²கோ³ளகனயேன வா லப்³ப⁴தீதி. அத⁴ரே ரம்ஸீதி ச, அம்பு³ஜஸ்ஸ உத³ரந்தி ச வாக்யம்.

121. ஓஜோ ஸமாஸபா³ஹுல்ய-

மேஸோ க³ஜ்ஜஸ்ஸ ஜீவிதம்;

பஜ்ஜேப்ய’நாகுலோ ஸோ’யம்,

கந்தோ காமீயதே யதா².

121. ‘‘ஓஜோ’’இச்சாதி³. ஸமாஸஸ்ஸ ஏகத்த²வுத்தியா பா³ஹுல்யம் பி⁴ய்யோபா⁴வோ இத்யனுவதி³த்வா புன ஓஜோ விதீ⁴யதே, ஏஸோ ஓஜோ ஸமாஸபா³ஹுல்லலக்க²ணோ க³ஜ்ஜஸ்ஸ வுத்திரூபஸ்ஸ ஜீவிதம் ஹத³யம் ஸாரம் தப்பதா⁴னத்தா க³ஜ்ஜஸ்ஸ, ந பஜ்ஜஸ்ஸ, ஸோயம் ஓஜோ அனாகுலோ அக³ஹனோ அதோயேவ கந்தோ ஹத³யங்க³மோ, பஜ்ஜேபி ந கேவலம் க³ஜ்ஜே காமீயதே பயுஜ்ஜதே. யதே²த்யுதா³ஹரதி.

121. இதா³னி ஓஜகு³ணம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஓஜோ’’ச்சாதி³னா. ஓஜோ நாம ஸமாஸபா³ஹுல்யம் பி⁴ன்னத்தே²ஸு பவத்தஸத்³தா³னம் ஏகத்த²பவத்திலக்க²ணஸ்ஸ ஸமாஸஸ்ஸ ப³ஹுலதா, ஏஸோ ஓஜோ க³ஜ்ஜஸ்ஸ க³ஜ்ஜப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஜீவிதம் ஹத³யம், ஜீவிதஸீஸேன ஹத³யஸங்க²தம் சித்தம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸோ அயம் ஓஜோ அனாகுலோ நிப்³யாகுலோ கந்தோ ததோயேவ விஞ்ஞூனம் பியபூ⁴தோ பஜ்ஜேபி பஜ்ஜப³ந்தே⁴பி காமீயதே கவீஹி பயுஜ்ஜதேதி. ப³ஹுலஸ்ஸ பா⁴வோ பா³ஹுல்யம், ஸமாஸஸ்ஸ பா³ஹுல்யந்தி விக்³க³ஹோ. க³ஜ்ஜப³ந்தா⁴தி⁴காரஸ்ஸாபா⁴வா பஜ்ஜவிஸயஸ்ஸ ஓஜகு³ணஸ்ஸ லக்கி²யம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘யதே²’’ச்சாதி³னா.

122. முனிந்த³மந்த³ஸஞ்ஜாத-ஹாஸசந்த³னலிம்பிதா;

பல்லவா த⁴வலா தஸ்ஸே-வேகோனா’த⁴ரபல்லவோ.

122. ‘‘முனிந்த³’’இச்சாதி³. முனிந்த³ஸ்ஸ மந்த³ம் ஈஸகம் ஸஞ்ஜாதோ பவத்தோ தம்ஸபா⁴வத்தா ப⁴க³வதோ ஹாஸஸ்ஸ [யஸஸ்ஸ (க.)] ஹாஸோ ஹஸிதம் ஸோவ சந்த³னமிவ சந்த³னம் த⁴வலத்தரூபத்தா, தேன லிம்பிதா உபதே³ஹிதா பல்லவா ஸப்³பா³னி கிலஸயானி ‘‘இத³மேவே’’தி நியமாபா⁴வதோ, த⁴வலா பகதிவண்ணபரிச்சாகே³ன ஸுக்கா அஹேஸும் கா³ஹாபிதத்தா ஸகு³ணஸ்ஸ தாதி³ஸவிஸிட்ட²ஸ்ஸ படிலாப⁴தோ, ஏவம் ஸந்தேபி தஸ்ஸ முனிந்த³ஸ்ஸேவ ஏகோ அஞ்ஞஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸாபா⁴வா அத⁴ரபல்லவோ ந த⁴வலோ த⁴வலோ நாஹோஸி. அச்சாஸன்னதே³ஸியோபி ப³ஹுமந்தப்³போ³’ய’மஸ்ஸானுபா⁴வோதி.

‘‘பேமாவப³ந்த⁴ஹத³யே ஸத³யே ஜினஸ்மிம்,

தஸ்மிம் நு கிம் குமதயோ ப⁴வத²’ப்பஸன்னா;

கிம் தேன வோ ந விஹிதம் ஹித’முக்³க³து³க்³க³-

ஸம்ஸாரஸாக³ரஸமுத்தரணாவஸானம்’’.

இச்சபரமுதா³ஹரணம். ஏவமேதாதி³ஸோ அனாகுலோ கந்தோ ஓஜோ ஜானிதப்³போ³தி. நனு ச ய-தஸத்³தா³னம் நிச்சோ ஸம்ப³ந்தோ⁴, தஸ்மா கத²ம் ‘‘தஸ்ஸேவேகோ நாத⁴ரபல்லவோ’’தி ஏத்த² யஸத்³தா³பா⁴வோதி? ஸச்சம், கிந்து பக்கந்தவிஸயோ, ததா² பஸித்³த⁴விஸயோ, அனுபூ⁴தவிஸயோ ச தஸத்³தோ³ யஸத்³த³ம் நாபேக்க²தே. யதா² –

‘‘ஸவாஸனே கிலேஸே ஸோ, ஏகோ ஸப்³பே³ நிகா⁴திய;

அஹு ஸுஸுத்³த⁴ஸந்தானோ, பூஜானஞ்ச ஸதா³ரஹோ’’.

இச்சாதி³. ஏத்த² பு³த்³தோ⁴ ‘‘பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிமாதி³தோ’’தி பக்கந்தோ.

பஸித்³த⁴விஸயோ யதா² –

‘‘அக்³கி³ம் பக்க²ந்த³’ அத² வா, ‘பப்³ப³தக்³கா³ பதே’தி வா;

யதி³ வக்க²தி கத்தப்³ப³ம், ஞாதகாரீஹி ஸோ ஜினோ’’.

இச்சாதி³.

அனுபூ⁴தவிஸயோ யதா² –

‘‘அதீதம் நானுஸோசாமி, நப்பஜப்பாம’நாக³தம்;

பச்சுப்பன்னேன யாபேமி, தேன வண்ணோ பஸீத³தி’’.

இச்சாதி³.

யஸத்³தோ³ துத்தரவாக்யட்டோ² புப்³ப³வாக்யே தஸத்³த³மேவ க³மயதி. யதா² –

‘‘போ³தி⁴ம் நமாமி நதிபா⁴ஜனமச்சுளாரம்,

புஞ்ஞாகரம் பு⁴வனமண்ட³லஸோத்தி²பூ⁴தம்;

யோ சக்கு²ஸோதஸதிகோ³சரதம் ஸமேதோ,

தோ³ஸாரித³ப்பமத²னே’கரஸோ பு³தா⁴னம்’’.

இச்சாதி³.

புப்³ப³வாக்யோபாத்தோ து யஸத்³தோ³ உத்தரவாக்யேதஸத்³தோ³பாதா³னம் வினா ஸாகங்கே² வாக்யஸ்ஸ ஊனத்தம் ஜனேதி. ஏத்த² பக்கந்தவிஸயோ தஸத்³தோ³.

122. முனிந்த³ஸ்ஸ மந்த³ம் ஈஸகம் ஸஞ்ஜாதோ பவத்தோ ஹாஸோயேவ ஸிதம் சந்த³னசுண்ணமிவ தேன லிம்பிதா ஆலேபிதா பல்லவா ருக்க²லதாதீ³னம் பகதிரத்தானி கிஸலயானி த⁴வலா ஸகு³ணபரிச்சாகே³ன ஸேதா அஹேஸும், ததா²பி தஸ்ஸேவ ததா²க³தஸ்ஸ ஏகோ அதுலோ அஸஹாயோ வா அத⁴ரபல்லவோ த³ந்தாவரணஸங்கா²தபல்லவோ ந ரம்ஸிஸம்ஸட்டோ²பி ஸமீபட்டோ²பி த⁴வலோ ஸேதோ நாஹோஸி. ஏவமேத்த² அக³ஹனஸமாஸபா³ஹுல்யம் தீ³பிதம் ஹோதி.

‘‘பேமாவப³ந்த⁴ஹத³யே ஸத³யே ஜினஸ்மிம்,

தஸ்மிம் நு கிம் குமதயோ ப⁴வத²’ப்பஸன்னா;

கிம் தேன வோ ந விஹிதம் ஹித’முக்³க³து³க்³க³-

ஸம்ஸாரஸாக³ரஸமுத்தரணாவஸான’’ந்தி.

அபரமுதா³ஹரணம். தஸ்ஸத்தோ² – குமதயோ ஹே அஞ்ஞாணா! பேமாவப³ந்த⁴ஹத³யே ஸப்³பே³ஸு தும்ஹேஸு நிச்சம் பவத்திதத³ள்ஹபேமானுப³ந்த⁴சித்தே ஸத³யே ததோயேவ த³யாஸஹிதே தஸ்மிம் ஜினஸ்மிம் விஸயபூ⁴தே கிம் நு கஸ்மா அப்பஸன்னா ப⁴வத², ததா² ஹி வோ தும்ஹாகம் தேன ஜினேன உக்³கோ³ தா³ருணோ ச, து³க்³கோ³ க³ந்துமஸக்குணேய்யோ ச, ஸோயேவ ஸம்ஸாரஸாக³ரோ தஸ்ஸ ஸமுத்தரணம் பரியந்தப்பத்தியேவ அவஸானம் யஸ்ஸ தம் ந விஹிதம் அகதம் ஹிதம் வுத்³தி⁴ நாம கிம் ஹோதி, ந ஹோதேவ. ஏத்தா²பி ஸமாஸஸ்ஸ பாகடத்தா ஓஜோ கு³ணோ கந்தோ ஹோதீதி.

நனு ய-தஸத்³தா³னம் நிச்சஸம்ப³ந்தோ⁴தி கத²ம் ‘‘தஸ்ஸேவேகோ’’தி ச ‘‘தஸ்மிம் நு கிம் குமதயோ’’தி ச இச்சாதீ³ஸு ஹேட்டா² வுத்தயஸத்³தோ³ நத்தீ²தி? ஸச்சம், ததா²பி பக்கந்தத்த²விஸயோ, பஸித்³த⁴த்த²விஸயோ, அனுபூ⁴தத்த²விஸயோ வா தஸத்³தோ³ யஸத்³த³ம் நாபேக்க²தி. ததா² ஹி –

‘‘ஸவாஸனே கிலேஸே ஸோ, ஏகோ ஸப்³பே³ நிகா⁴திய;

அஹு ஸுஸுத்³த⁴ஸந்தானோ, பூஜானஞ்ச ஸதா³ரஹோ’’தி.

ஏவமாதீ³ஸு ‘‘ஸோ’’தி நித்³தி³ட்ட²தஸத்³தோ³ ‘‘பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிமாதி³தோ’’தி ஏத்த² அதீதேன பு³த்³த⁴ஸத்³தே³ன வசனீயவிஸயோ ஹோதி.

‘‘அக்³கி³ம் பக்க²ந்த³’ அத²வா, ‘பப்³ப³தக்³கா³ பதே’தி வா;

யதி³ வக்க²தி கத்தப்³ப³ம், ஞாதகாரீஹி ஸோ ஜினோ’’தி.

ஏவமாதீ³ஸு தஸத்³தோ³ ஞாதகாரீஹி கத்தப்³ப³த்தா பஸித்³த⁴பு³த்³த⁴பத³த்த²விஸயோ.

‘‘அதீதம் நானுஸோசாமி, நப்பஜப்பாம’நாக³தம்;

பச்சுப்பன்னேன யாபேமி, தேன வண்ணோ பஸீத³தீ’’தி.

ஏவமாதீ³ஸு தஸத்³தோ³ அனனுஸோசனனப்பஜப்பனயாபனஸங்கா²தவிஜானனவஸேன அனுபூ⁴தத்த²விஸயோ, தஸ்மா தீஸுபி டா²னேஸு தஸத்³தோ³ யஸத்³த³ம் நாபேக்க²தே. ஏத்த² பன பக்கந்தவிஸயோ தஸத்³தோ³ அதி⁴ப்பேதோ. அபிச உத்தரவாக்யே டி²தோ யஸத்³தோ³ புப்³ப³வாக்யே தஸத்³தே³ அஸதிபி தமேவ தீ³பேதி. ததா² ஹி –

போ³தி⁴ம் நமாமி நதிபா⁴ஜனமச்சுளாரம்,

புஞ்ஞாகரம் பு⁴வனமண்ட³லஸோத்தி²பூ⁴தம்;

யோ சக்கு²ஸோதஸதிகோ³சரதம் ஸமேதோ,

தோ³ஸாரித³ப்பமத²னே’கரஸோ பு³தா⁴னந்தி.

யோ பு³தா⁴னம் சக்கு²ஸோதஸதீனம் கோ³சரதம் விஸயபா⁴வம் ஸமேதோ பத்தோ, தேஸம்யேவ தோ³ஸாரீனம் கிலேஸபச்சத்தி²கானம் த³ப்பமத²னே த³ப்பமத்³த³னே ஏகரஸோ பதா⁴னகிச்சோ ஸமித்³தி⁴வந்தோ வா ஹோதி, தம் போ³தி⁴ம் நமாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புப்³ப³வாக்யே பயோஜிதோ யஸத்³தோ³ உத்தரவாக்யே தஸத்³தோ³பாதா³னே அஸதி ஸம்ஸயமுப்பாத³யமானோ வாக்யஸ்ஸ ஊனத்தம் கரோதி. உதா³ஹரணம் பன பாகடம்.

123. பதா³பி⁴தே⁴ய்யவிஸயம்,

ஸமாஸப்³யாஸஸம்ப⁴வம்;

யம் பாரிணத்யம் ஹோதி’ஹ,

ஸோபி ஓஜோவ தம் யதா².

123. ‘‘பதி³’’ச்சாதி³. பத³ஸ்ஸ அபி⁴தே⁴ய்யோ அத்தோ² ஸோ விஸயோ யஸ்ஸ. யத்த² பசுரஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யோ அத்தோ² ஸம்கி²த்தபதே³ஹி வுச்சதே, ஸோ ஸமாஸோ. யத்த²ப்பகேஹி பதே³ஹி அபி⁴தே⁴ய்யத்தோ² பசுரபதே³ஹி வுச்சதே, ஸோ ப்³யாஸோ. ததோ ஸமாஸப்³யாஸதோ ஸம்ப⁴வோ யஸ்ஸ. தம் ததா²வித⁴ம் யம் பாரிணத்யம் பரிணதபா⁴வோ ஹோதீதி அனுவதி³த்வா ஸோபி இஹ ஸஸத்தே² ஓஜோவாதி விதீ⁴யதே. தம் யதே²த்யுப⁴யம்பி உதா³ஹரதி.

123. ‘‘பதே³’’ச்சாதி³. பதா³னம் ப³ஹூனம் அப்பகானம் வா பதா³னம் அபி⁴தே⁴ய்யவிஸயம் வித்தா²ரஸம்கி²த்தத்த²விஸயவந்தம் ஸமாஸப்³யாஸஸம்ப⁴வம் யதா²க்கமம் ஸங்கே²பவித்தா²ரத்³வயேன நிப்ப²ன்னம் நிப்ப²த்திவந்தம் வா யம் பாரிணத்யம் கத்தூனம் க³ந்த²விஸயே பரிணதிப்பகாஸகோ யோ ஸத்³த³த⁴ம்மோ அத்த²த⁴ம்மோ ஹோதி, ஸத்³த³கு³ணோ அத்த²கு³ணோதி வுத்தம் ஹோதி, ஸோபி இஹ ஸுபோ³தா⁴லங்காரே ஓஜோ நாம ஸத்³த³கு³ணோ அத்த²கு³ணோ. தம் யதா²தி த்³வீஸு லக்கி²யம் த³ஸ்ஸேதி, பதா³னம் அபி⁴தே⁴ய்யோ விஸயோ யஸ்ஸ பாரிணத்யஸ்ஸேதி ச, ஸமாஸோ ச ப்³யாஸோ சாதி ச, ததோ ஸம்ப⁴வந்தி ச, ததோ ஸம்ப⁴வோ அஸ்ஸாதி ச, பரிணதஸ்ஸ கத்துனோ க³ந்த²ஸ்ஸ ஏவ வா பா⁴வோதி ச விக்³க³ஹோ. கத்து பாரிணத்யபக்கே² தப்பகாஸகக³ந்த²ஸ்ஸ தத³த்தே²ன பாரிணத்யம் ஸித்³த⁴ம்.

124. ஜோதயித்வான ஸத்³த⁴ம்மம்,

ஸந்தாரேத்வா ஸதே³வகே;

ஜலித்வா அக்³கி³க²ந்தோ⁴’வ,

நிப்³பு³தோ ஸோ ஸஸாவகோ.

124. ‘‘ஜோதயித்வானே’’ச்சாதி³. இமினா ஹேட்டா² பசுரபதா³பி⁴ஹிதோ பு³த்³த⁴வம்ஸோ ஸங்கே²பரூபேன வுத்தோ.

124. ‘‘ஜோதயி’’ச்சாதி³. ஸோ ததா²க³தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ஸபரியத்திகம் நவலோகுத்தரஸத்³த⁴ம்மம் ஜோதயித்வான ஞாணாலோகேன ஓபா⁴ஸேத்வா ஸதே³வகே ஸத்தே ஸந்தாரேத்வா ஸம்ஸாரஸாக³ரபரியந்தமுபனேத்வா அக்³கி³க²ந்தோ⁴வ மஹாதேஜேன அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ விய ஜலித்வா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணரூபகாயஸம்பத்தியா பஜ்ஜலித்வா அந்தே ஸஸாவகோ ஸாவகேஹி ஸஹ நிப்³பு³தோ க²ந்த⁴பரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோதி. இமினா ஸகலபு³த்³த⁴வம்ஸே ப³ஹூஹி பதே³ஹி வுத்தத்தோ² ஸங்கே²பக்கமேன வுத்தோ. ஸதம் த⁴ம்மோ, ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானோ வா த⁴ம்மோதி ச, ஸஹ தே³வேஹி வத்தமானாதி ச, ஸஹ ஸாவகேஹி வத்தமானோதி ச விக்³க³ஹோ.

125. மத்த²கட்டீ² மதஸ்ஸாபி, ரஜோபா⁴வம் வஜந்து மே;

யதோ புஞ்ஞேன தே ஸேந்தி [ஸேந்து (க.)], ஜேனபாத³ம்பு³ஜத்³வயே.

125. ‘‘மத்த²கட்டீ²’’இச்சாதி³. மதஸ்ஸாபி மரணமாபன்னஸ்ஸாபி மே மத்த²கே முத்³த⁴னி அட்டீ² ரஜோபா⁴வம் தூ⁴லித்தம் வஜந்து பாபுணந்து. கஸ்மாதி சே? யதோ யஸ்மா காரணா புஞ்ஞேன குஸலேன கம்மேன ஹேதுனா தே ரஜா ஜினஸ்ஸ இமே ஜேனா, பாதா³, தேயேவ அம்பு³ஜானிவ அம்பு³ஜானி, தேஸம் த்³வயே ஸேந்தி பவத்தந்தி, ததா² ஹோது வா மா வா, பணதிகே³தே⁴னேவ வத³தி. ஏத்த² ‘‘கத²மஹம் ப⁴க³வதோ பாதே³ நிச்சம் ஸிரஸா பணமாமீ’’த்யதி⁴ப்பாயோ வித்தா²ரேன வுத்தோ.

125. ‘‘மத்த²கி’’ச்சாதி³, மதஸ்ஸாபி மே மய்ஹம் மத்த²கட்டீ² முத்³த⁴னி அட்டீ²னி ரஜோபா⁴வம் அதிஸுகு²மரஜத்தம் வஜந்து பாபுணந்து. கஸ்மா ஆஸீஸனம் கரோதீதி சே? யதோ யஸ்மா காரணா புஞ்ஞேன மய்ஹம் ததா²விதே⁴ன குஸலகம்மேன ஹேதுனா தே ரஜா ஜேனபாத³ம்பு³ஜத்³வயே ஜினபடிப³த்³த⁴சரணபது³மயுக³ளே ஸேந்தி பவத்தந்தி, பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸிரிபாதே³ கிஞ்சிபி ரஜோஜல்லம் ந உபலிம்பதேவ, ததா²பி வந்த³னாபி⁴லாஸேன ஏவம் வுத்தம். ஏத்த² ‘‘கத²மஹம் ப⁴க³வதோ ஸிரிபாதே³ முத்³த⁴னா நிச்சம் பணமாமீ’’த்யபி⁴லாஸோ வித்தா²ரேன வுத்தோ. மத்த²கே அட்டீ²தி ச, ரஜஸோ பா⁴வோதி ச, ஜினஸ்ஸ இமேதி ச, ஜேனா ச தே பாதா³ சேதி ச, தேயேவ அம்பு³ஜானீதி ச, தேஸம் த்³வயந்தி ச விக்³க³ஹோ.

126. இச்சத்ர நிச்சம்பணதி-கே³தோ⁴ ஸாது⁴ பதி³ஸ்ஸதி;

ஜாயதே’யம் கு³ணோ திக்க²-பஞ்ஞான’மபி⁴யோக³தோ.

126. ப்³யாஸத்தமேவஸ்ஸ விவரதி ‘‘இச்சத்ரி’’ச்சாதி³னா. இச்சேவம் அத்ர கா³தா²யம் பணதியம் பணாமே கே³தோ⁴ அதி⁴கச்ச²ந்தோ³ ஸாது⁴ ஸுந்த³ரம் பதி³ஸ்ஸதி விஞ்ஞாயதே, அயம் யதா²வுத்தோ ஓஜோ கு³ணோ பரிணதபா⁴வஸங்கா²தோ திக்க²பஞ்ஞானம் ஸாதிஸயமதீனம் ஏவம் ஸந்தேபி அபி⁴யோக³தோ புனப்புனப்பவத்திதபரிசயப³லேன ஜாயதே உப்பஜ்ஜதி.

126. இதா³னி ஸம்கி²த்தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ வித்தா²ரேன பகாஸிதபா⁴வம் ‘‘இச்சத்ர’’இச்சாதி³னா நித்³தி³ஸதி. இதி இமினா அனந்தரகா³தா²யம் வுத்தக்கமேன அத்ர இமிஸ்ஸம் கா³தா²யம் நிச்சம்பணதிகே³தோ⁴ நிரந்தரபணாமே அதி⁴ககத்துகாமதாகுஸலச்ச²ந்தோ³ ஸாது⁴ விபூ⁴தோ விபூ⁴தம் வா பதி³ஸ்ஸதி பஞ்ஞாயதி, அயம் கு³ணோ யதா²வுத்தோ அயம் பரிணதபா⁴வஸங்கா²தோ ஓஜோ நாம ஸத்³த³த்த²கு³ணோ திக்க²பஞ்ஞானம் ஸுகு²மபு³த்³தி⁴மந்தானம் அபி⁴யோக³தோ க³ந்த²விஸயபூ⁴தேன நிரந்தராப்⁴யாஸேனேவ ஜாயதே ஸிஜ்ஜ²தி, வத்து பாரிணத்யேனேவ ப⁴வனதோ யேஸம் கேஸஞ்சி யேன கேனசி பகாரேன ந ஸிஜ்ஜ²தீதி. நிச்சம் பவத்தா பணதீதி ச, தஸ்ஸம் கே³தோ⁴தி ச, திக்கா² பஞ்ஞா யேஸந்தி ச, அபி⁴ புனப்புனம் யோகோ³ யுஞ்ஜனந்தி ச விக்³க³ஹோ.

127. மது⁴ரத்தம் பதா³ஸத்தி-ரனுப்பாஸவஸா த்³விதா⁴;

ஸியா ஸமஸுதி புப்³பா³, வண்ணாவுத்தி பரோ யதா².

127. மாது⁴ரியமவதா⁴ரயமாஹ ‘‘மது⁴ரத்த’’மிச்சாதி³. ஸவனீயத்தேன மனோஹரத்தம் மது⁴ரத்தம். தம் பதா³னி வாக்யாலங்காரானி ஸமானானி உத்தருத்தரேஹி, தேஸம் ஆஸத்தி டா²னாதி³னாயதா²கத²ஞ்சி ஸமஸுதீனம் ஆஸன்னதா பதா³ஸத்தி, பட²மப்பயுத்தஸ்ஸக்க²ரஸ்ஸ பச்சா² பாஸோ பக்கே²போ அனுப்பாஸோ, பதா³ஸத்தி ச அனுப்பாஸோ ச, தேஸம் வஸேன த்³விதா⁴ ஹோதி. ‘‘கீதி³ஸா தே’’தி ஆஹ ‘‘ஸியா’’திஆதி³. புப்³பா³ பட²மாபி⁴ஹிதா பதா³ஸத்தி ஸமா யேன கேனசி டா²னமத்தாஸம்யோகா³தி³னா பத³ந்தரேன ஸுதி வண்ணோ யஸ்ஸா ஸா ஸியா ப⁴வேய்ய, பரோ பச்சி²மோ அனுப்பாஸோ து வண்ணஸ்ஸ ஸரப்³யஞ்ஜனலக்க²ணஸ்ஸ ஆவுத்தி புனப்புனுச்சாரணம் ஸியாதி. ஏவம் கத்த²சி ப³ந்தே⁴ ஸமானபதா³ஸத்தி கத்த²சி அனுப்பாஸோ கத்த²சி தது³ப⁴யம், த்³வயேன ரஹிதோ விரஸோ ப³ந்தோ⁴ நஸ்ஸாதீ³யதே கவீஹி, தாதி³ஸம் மது⁴ரத்தம் து³வித⁴ம் படிபஜ்ஜிதப்³ப³ம், ஸிலேஸஸமதான்விதந்துச்சந்தமேவ ரமணீயம் ஸியாதி லக்க²ணம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘யதே²’’தி லக்கி²யமுப⁴யத்தோ²தா³ஹரதி ‘‘யதே³’’ச்சாதி³னா, ‘‘முனிந்தி³’’ச்சாதி³னா ச.

127. இதா³னி மது⁴ரகு³ணம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘மது⁴ரி’’ச்சாதி³னா. மது⁴ரத்தம் ஸவனீயபா⁴வதோ மனோஹரத்தம் மது⁴ரகு³ணம், பதா³னம் வாக்யாவயவஸங்கா²தானம் ஸ்யாத்³யந்தாதீ³னம் உபரூபரிபதே³ஹி ஸமானானம் ஆஸத்தி டா²னகரணாதி³னா யேன கேனசி பகாரேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆஸன்னதா, அனுப்பாஸோ புப்³பு³ச்சாரிதவண்ணானம் புன பக்கி²பனஞ்சாதி த்³வின்னம் வஸா விபா⁴கே³ன த்³விதா⁴ ஹோதி. தத்த² புப்³பா³ பதா³ஸத்தி ஸமஸுதி ஸியா, புப்³பா³பரவண்ணானம் டா²னமத்தாகரணாதீ³ஹி ஆஸன்னஸுதிஸங்க²தவண்ணவுத்தி ஹோதி, பரோ அனுப்பாஸோ பன வண்ணாவுத்தி ஸரப்³யஞ்ஜனஸபா⁴வானம் புப்³பு³ச்சாரிதவண்ணானம் புனப்புனுச்சாரணம் ஸியாதி. யதா²தி த்³வீஸு உதா³ஹரணமாதி³ஸதி. ஏவம் கத்த²சி ப³ந்தே⁴ பதா³ஸத்தி கத்த²சி அனுப்பாஸோ கத்த²சி தது³ப⁴யம், த்³வீஹி வினிமுத்தோ பன ப³ந்தோ⁴ விஞ்ஞூஹி அஸ்ஸாத³னீயோ ந ஹோதி. உபரி வக்க²மானாஹி ஸிலேஸஸமதாஹி யுத்தம் மது⁴ரத்தம் பன விஸேஸதோ அஸ்ஸாத³னீயம் ஹோதீதி. மது⁴ரஸ்ஸ ப³ந்த⁴ஸ்ஸ பா⁴வோதி ச, பதா³னம் ஆஸத்தீதி ச, அனு பச்சா² பாஸோ பக்கே²போதி ச, பதா³ஸத்தி ச அனுப்பாஸோ சாதி ச, தேஸம் வஸோ பே⁴தோ³தி ச, ஸமா ஸுதி வண்ணோ யஸ்ஸாதி ச, வண்ணஸ்ஸ ஆவுத்தீதி ச விக்³க³ஹோ.

128. யதா³ ஏஸோ’பி⁴ஸம்போ³தி⁴ம்,

ஸம்பத்தோ முனிபுங்க³வோ;

ததா³ பபு⁴தி த⁴ம்மஸ்ஸ,

லோகே ஜாதோ மஹுஸ்ஸவோ.

128. ஏஸோ முனிபுங்க³வோ யதா³ யதோ பபு⁴தி அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஸம்பத்தோ ஸமதி⁴க³தோ, ததா³ பபு⁴தி ததோ ஆரப்³ப⁴ த⁴ம்மஸ்ஸ சதுஸதிபட்டா²னாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யஸங்கா²தஸ்ஸ மஹுஸ்ஸவோ மஹந்தோ அப்³பு⁴த³யோ நிப்படிபக்கா² பவத்தி லோகே திவிதே⁴ ஜாதோ அஹோஸீதி. இஹ க்வசி தீ³க⁴தாகதம் ஸதி³ஸத்தம், க்வசி டா²னகதம், க்வசி ஸம்யோக³கதம், க்வசி அஞ்ஞதா², தேனாஹ ‘‘ஸியா ஸமஸுதி புப்³பா³’’தி.

128. ‘‘யதி³’’ச்சாதி³. ஏஸோ முனிபுங்க³வோ யதா³ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் ஸம்பத்தோ ஸஸந்தானே உப்பாத³னவஸேன ஸம்பாபுணி, ததா³ பபு⁴தி ததோ பட்டா²ய த⁴ம்மஸ்ஸ காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னாதி³பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மஸ்ஸ மஹுஸ்ஸவோ மஹாபி⁴வுத்³தி⁴ லோகே காமாதி³லோகத்தயே ஜாதோதி. இஹ ‘‘யதா³ ஏஸோ’’தி தீ³க⁴காலவஸேன ஆஸன்னதா, ‘‘ய ஏ’’தி டா²னவஸேன ஆஸன்னதா, ‘‘அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் ஸம்பத்தோ’’தி ஸம்யோக³வஸேன ஆஸன்னதா, ‘‘பி⁴ தி⁴’’ந்தி த⁴னிததோ ஆஸன்னதாதி இச்சாதி³னா பதா³ஸத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி ஏதாயாதி ச, புமா ச ஸோ கோ³சேதி ச, முனீனம் புங்க³வோதி ச, மஹந்தோ ச ஸோ உஸ்ஸவோ சாதி ச விக்³க³ஹோ.

129. முனிந்த³மந்த³ஹாஸா தே, குந்த³ஸந்தோ³ஹவிப்³ப⁴மா;

தி³ஸந்த’மனுதா⁴வந்தி, ஹஸந்தா சந்த³கந்தியோ.

129. குந்தா³னம் குஸுமானம் ஸந்தோ³ஹோ ஸமூஹோ, தஸ்ஸ விப்³ப⁴மோ யேஸம் தே, முனிந்த³ஸ்ஸ மந்த³ஹாஸா மனுஞ்ஞா ஹஸிதானி சந்த³ஸ்ஸ கந்தியோ ஸோபா⁴யோ ஹஸந்தா விட³ம்ப³யந்தா தி³ஸந்தமனுதா⁴வந்தி அனுவிசரந்தி. இச்சத்ர நகாரஸஹிதஸ்ஸ த³காரஸ்ஸ, தகாரஸ்ஸ சானுவத்தனம்.

‘‘இந்த³னீலத³லத்³வந்த³-ஸுந்த³ரம் ஸிரிமந்தி³ரம்;

முனிந்த³னயனத்³வந்த³ம், விந்த³தி’ந்தீ³வரஜ்ஜுதிம்’’.

இச்சபரமுதா³ஹரணம்.

129. ‘‘முனிந்தி³’’ச்சாதி³. குந்த³ஸந்தோ³ஹவிப்³ப⁴மா ஸுபுப்பி²தகுந்த³குஸுமராஸிஸதி³ஸலீலாவந்தா தே முனிந்த³மந்த³ஹாஸா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மனுஞ்ஞா ஹஸிதா சந்த³கந்தியோ நிம்மலசந்த³கிரணே ஹஸந்தா நிந்த³ந்தா தி³ஸந்தம் தம் தம் தி³ஸம், தி³ஸாபரியந்தம் வா அனுதா⁴வந்தி விதா⁴வந்தீதி. ஏத்த² நகாரஸஹிதத³காரஸ்ஸ, நகாரஸஹிததகாரஸ்ஸ ச ஆவுத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. மந்தா³ ச தே ஹாஸா சேதி ச, முனிந்த³ஸ்ஸ மந்த³ஹாஸாதி ச, குந்தா³னம் ஸந்தோ³ஹோதி ச, தஸ்ஸ விப்³ப⁴மோ யேஸந்தி ச, தி³ஸாயேவ தி³ஸந்தம், தி³ஸானம் வா அந்தந்தி ச விக்³க³ஹோ.

‘‘இந்த³னீலத³லத்³வந்த³-ஸுந்த³ரம் ஸிரிமந்தி³ரம்;

முனிந்த³னயனத்³வந்த³ம், விந்த³தி’ந்தீ³வரஜ்ஜுதி’’ந்தி.

இத³ம்பி நகாரஸஹிதத³காரவண்ணாவுத்தியா அபரமுதா³ஹரணம்.

தத்த² இந்த³னீலத³லத்³வந்த³ஸுந்த³ரம் இந்த³னீலமணிஸகலிகாயுக³ளமிவ மனோஹரம் ஸிரிமந்தி³ரம் ததோயேவ ஸோபா⁴ய நிவாஸட்டா²னபூ⁴தம் முனிந்த³னயனத்³வந்த³ம் இந்தீ³வரஜ்ஜுதிம் நீலுப்பலகந்திம் விந்த³தி அனுபோ⁴தி, இந்தீ³வரஜ்ஜுதிஸமானாதி அதி⁴ப்பாயோ.

130. ஸப்³ப³கோமலவண்ணேஹி, நா’நுப்பாஸோ பஸம்ஸியோ;

யதா²’யம் மாலதீமாலா, லினலோலாலிமாலினீ.

130. யேஹி கேஹிசி ஆவுத்திதோ அனுப்பாஸோதி சே? நேத்யாஹ ‘‘ஸப்³ப³’’இச்சாதி³. ஸப்³பே³ஹி கோமலேஹி ஸுகுமாரேஹி வண்ணேஹி அக்க²ரேஹி அனுப்பாஸோ ந பஸம்ஸியோ ஸிலாக⁴னீயோ ந ஹோதி ஸிலேஸவிரோதி⁴த்தா. ‘‘யதே²’’தி தம் உதா³ஹரதி. அயம் மாலதீமாலா ஜாதிகுஸுமதா³மம் லினானம் ப்³யாதி⁴தானம் லோலானம் குஸுமரஸாரப்³ப⁴ லோலுபானம் அலீனம் ப⁴மரானம் மாலா பந்தி ஸா அஸ்ஸா அத்தீ²தி லினலோலாலிமாலினீ.

130. வுத்தானுப்பாஸோபி ஸப்³ப³கோமலவண்ணேஹி விரசிதோ ந பஸம்ஸியோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³ப³கோமலவண்ணேஹீ’’திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³கோமலவண்ணேஹி ஸப்³பே³ஹி ஸுகுமாரக்க²ரேஹி கதோ அனுப்பாஸோ வண்ணாவுத்திலக்க²ணோ ந பஸம்ஸியோ ஸிலேஸாலங்காரவிருத்³த⁴த்தா பஸத்தோ² ந ஹோதி. ‘‘யதா²’’தி தமுதா³ஹரதி. அயம் மாலதீமாலா ஏஸா ஜாதிஸுமனமாலிகா லினானம் ப்³யாவடானம் பதந்தானம் லோலானம் க³ந்த⁴லுத்³தா⁴னம் அலீனம் ப⁴மரானம் மாலினீ பந்தியுத்தாதி. ஏத்த² லகாரஸ்ஸேவ புனப்புனப்பயோகே³ன கோமலவண்ணாவுத்தி. மாலதீனம் மாலாதி ச, லோலா ச தே அலயோ சாதி ச, லினா ச தே லோலாலயோ சாதி ச, தேஸம் மாலாதி ச, ஸா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ச விக்³க³ஹோ.

131. முதூ³ஹி வா கேவலேஹி,

கேவலேஹி பு²டேஹி வா;

மிஸ்ஸேஹி வா திதா⁴ ஹோதி,

வண்ணேஹி ஸமதா யதா².

131. ஸமதம் ஸம்பா⁴வேதி ‘‘முதூ³ஹி’’ச்சாதி³னா. கேவலேஹி கேவலபு²டாதி³பா⁴வாபவத்தேஹி ஸகலேஹி முதூ³ஹி சதூஸுபி பாதே³ஸு ஸஜாதியேஹி அஸிதி²லகோமலேஹி வா ககாராதீ³ஹி வா ஸிதி²லகோமலஸ்ஸ ஸிலேஸபடிபக்க²த்தா கேவலேஹி பு²டேஹி வா அதி⁴மத்தஸுதீஹி ப⁴காராதீ³ஹி [ராகா³தீ³ஹி (க.)] வா அகிச்ச²வசனீயே கிச்ச²வசனீயஸ்ஸ ஸுகு²மாலவிபரியயத்தா மிஸ்ஸேஹி வா மஜ்ஜி²மஸுதீஹி முது³பூ⁴தஸம்ஸட்டே²ஹி வா வண்ணேஹி அக்க²ரேஹி கரணபூ⁴தேஹி ஸமதா திதா⁴ ஹோதி க³ஜ்ஜே பஜ்ஜே வா. ‘‘யதே²’’தி திவித⁴முதா³ஹரதி.

131. இதா³னி ஸமதம் விபா⁴வேதும் ‘‘முதூ³ஹி’’ச்சாதி³மாஹ. கேவலேஹி பு²டமிஸ்ஸேஹி அஞ்ஞத்தா ஸகலேஹி முதூ³ஹி ஸிதி²லகோமலேஹி வண்ணேஹி ககாராதீ³ஹி வா கேவலேஹி பு²டேஹி கேவலகோமலவண்ணரஹிதத்தா ஸகலேஹி அகிச்சு²ச்சாரணீயேஹி அதி⁴மத்தஸுதீஹி ப⁴காராதீ³ஹி வண்ணேஹி வா மிஸ்ஸேஹி யதா²வுத்தமுது³பு²டஸம்மிஸ்ஸேஹி வண்ணேஹி வா கரணபூ⁴தேஹி ஸமதா க³ஜ்ஜே வா பஜ்ஜே வா திதா⁴ ஹோதீதி. யதி³ ஸிதி²லகோமலவண்ணேஹி விசரிதம் ஸிலேஸாலங்காரஸ்ஸ, கிச்சு²ச்சாரணீயேஹி பு²டவண்ணேஹி கதம் ஸுகு²மாலாலங்காரஸ்ஸ ச விருஜ்ஜ²தீதி. ‘‘யதா²’’தி திவித⁴முதா³ஹரதி.

கேவலமுது³ஸமதா

132. கோகிலாலாபஸம்வாதீ³,

முனிந்தா³லாபவிப்³ப⁴மோ;

ஹத³யங்க³மதம் யாதி,

ஸதம் தே³தி ச நிப்³பு³திம்.

132. ‘‘கோகிலே’’ச்சாதி³. கோகிலானம் கரவீகஸகுணானம் ஆலாபோ கூஜிதம், தம் ஸம்வத³தி பகாஸதி ஸீலேனாதி கோகிலாலாபஸம்வாதீ³, தம்ஸதி³ஸோதி அத்தோ², முனிந்த³ஸ்ஸ ஆலாபோ விஸட்டா²தி³அட்ட²ங்கி³கோ ஸரோ தஸ்ஸ விப்³ப⁴மோ விலாஸோ ஸதம் ஸப்புரிஸானம் ஹத³யங்க³மதம் மனோனுஸாரிதம் மது⁴ரபா⁴வம் யாதி, நிப்³பு³திம் நிப்³பா³னஞ்ச தேஸம் தே³தி.

132. ‘‘கோகிலி’’ச்சாதி³. கோகிலானம் கரவீகஸகுணானம் ஆலாபம் நாத³லீலம் ஸம்வாதீ³ பகாஸனஸீலோ, தம்ஸதி³ஸோதி அதி⁴ப்பாயோ, முனிந்த³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ ஆலாபஸ்ஸ விஸட்டா²தி³அட்ட²ங்கி³கனாத³ஸ்ஸ விப்³ப⁴மோ விலாஸோ ஸதம் ஸப்புரிஸானம் ஹத³யங்க³மதம் சித்தாராதி⁴தபா⁴வம் யாதி ச, நிப்³பு³திம் ஸுதஸம்ப³ந்தே⁴ன தேஸம்யேவ ஸாதூ⁴னம் நிப்³பா³னம் தே³தி ச தே³ந்தோபி ஹோதீதி. ஏத்த² கோகிலாலாபஸத்³தே³ன நிஸ்ஸிதே நிஸ்ஸயவோஹாரேன லீலா க³ஹிதா.