2. தோ³ஸபரிஹாராவபோ³த⁴பரிச்சே²த³வண்ணனா

68. கதா³சி கவிகோஸல்லா, விரோதோ⁴ ஸகலோப்ய’யம்;

தோ³ஸஸங்க்²யமதிக்கம்ம, கு³ணவீதி²ம் விகா³ஹதே.

69. தேன வுத்தவிரோதா⁴ன-மவிரோதோ⁴ யதா² ஸியா;

ததா² தோ³ஸபரிஹாரா-வபோ³தோ⁴ தா³னி நீயதே.

68-69. இச்சேவம் தோ³ஸவிபா⁴க³ம் பரிச்சி²ஜ்ஜ இதா³னி யதா²வுத்ததோ³ஸபரிஹாரக்கமமுபதி³ஸிதுமாஹ ‘‘கதா³சீ’’த்யாதி³. ஸகலோபி அயம் விரோதோ⁴ விருத்³த⁴த்த²ந்தராதி³கதோ ந கோசி ஏகோ ஏவ தோ³ஸேஸு, தோ³ஸானம் வா ஸங்க்²யம் க³ணனம் தோ³ஸபா⁴வம் அதிக்கம்ம பரிச்சி²ஜ்ஜ கு³ணானம் வீதி²ம் பத³விம் கு³ணஸபா⁴வதம் விகா³ஹதே அப்³பு⁴பக³ச்ச²தி கதா³சி, ந ஸப்³ப³தா³. கவினோ பயுஜ்ஜகஸ்ஸ கோஸல்லா தாதி³ஸவிஸயபரிக்³க³ஹலக்க²ணனேபுஞ்ஞகாரணா, ந து யதா² ததா² சேதி. ‘‘தேனே’’ச்சாதி³. யேனேவம், தேன காரணேன வுத்தானம் விருத்³த⁴த்த²ந்தராதீ³னம் விரோதா⁴னம் யதா² யேன பகாரேன அவிரோதோ⁴ நித்³தோ³ஸதா ஸியா ப⁴வேய்ய, ததா² தேன பகாரேன தோ³ஸானம் பரிஹாரோ தூ³ரீகரணம் அவபு³ஜ்ஜ²தி ஞாயதி ஏதேனாதி அவபோ³தோ⁴, தஸ்ஸ அவபோ³தோ⁴, தன்னாமிகோ பரிச்சே²தோ³ இதா³னி நீயதே ஆனீயதே வுச்சதேதி அத்தோ².

68-69. ஏவம் தோ³ஸவிபா⁴க³ம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா இதா³னி யதா²வுத்ததோ³ஸானம் பரிஹாரத்த²மாரப⁴ந்தோ ‘‘கதா³சீ’’த்யாதி³மாஹ. ஸகலோபி அயம் விரோதோ⁴ பத³தோ³ஸாதி³கோ தோ³ஸஸங்க்²யம் தோ³ஸானம், தோ³ஸேஸு வா க³ணனம் தோ³ஸபா⁴வம் அதிக்கம்ம கதா³சி கவிகோஸல்லா கவினோ ப்³யாகரணாபி⁴தா⁴னச²ந்தோ³அலங்கதிஆதீ³ஸு பரிசயலக்க²ணேன பஞ்ஞாபாடவேன யதோ கு³ணவீதி²ம் கு³ணபத³விம் கேவலம் கு³ணஸபா⁴வம் விகா³ஹதே அப்³பு⁴பக³ச்ச²தி, தேன காரணேன வுத்தவிரோதா⁴னம் யதா²வுத்தபத³தோ³ஸாதி³விரோதா⁴னம் அவிரோதோ⁴ அவிருத்³த⁴தா யதா² ஸியா யேன பகாரேன ப⁴வேய்ய, ததா² தேன பகாரேன தோ³ஸபரிஹாராவபோ³தோ⁴ யதா²வுத்தபத³தோ³ஸாதி³ஸம்ப³ந்தி⁴னோ பரிஹரணக்கமஸ்ஸ அவபோ³த⁴காரணத்தா தன்னாமிகபரிச்சே²தோ³ இதா³னி லத்³தா⁴வஸரே நீயதே வுச்சதே. யதா²வுத்ததோ³ஸா கவிஸாமத்தி²யேன நித்³தோ³ஸத்தம் ப⁴ஜந்தி, தஸ்ஸ ஸாமத்தி²யஸ்ஸ உபதே³ஸம் த³ஸ்ஸாமாதி அதி⁴ப்பாயோ.

பத³தோ³ஸபரிஹாரவண்ணனா

தத்த² விருத்³த⁴த்த²ந்தரஸ்ஸ பரிஹாரோ யதா² –

70. விந்த³ந்தம் பாகஸாலீனம், ஸாலீனம் த³ஸ்ஸனா ஸுக²ம்;

தம் கத²ம் நாம மேகோ⁴’யம், விஸதோ³ ஸுக²யே ஜனம்.

70. ‘‘விந்த³ந்த’’மிச்சாதி³. பாகேன பரிணதபா⁴வேன ஸாலீனம் யுத்தானம், மனுஞ்ஞானம் வா ஸாலீனம் ரத்தஸாலிஆதீ³னம் ஸாலிஜாதீனம் த³ஸ்ஸனா ஸுக²ம் சேதஸிகம் ஸோமனஸ்ஸம் விந்த³ந்தம் தம் ஜனம் விஸதோ³ அயம் மேகோ⁴ அம்பு³தோ³ கத²ம் நாம ஸுக²யேதி. ஏத்த² தாதி³ஸஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ அஸுக²ப்பதா³னம் க³ரளஸ்ஸ மேக⁴ஸ்ஸானுரூபந்தி விருத்³த⁴த்த²ந்தரதா பரிஹடா.

70. தத்த² விருத்³த⁴த்த²ந்தரஸ்ஸ பரிஹாரோ யதா² ஏவம். ‘‘விந்த³ந்தி’’ச்சாதி³. பாகஸாலீனம் பரிணாமேன யுத்தானம், மனுஞ்ஞானம் வா ஸாலீனம் ரத்தஸாலிஆதீ³னம் த³ஸ்ஸனா த³ஸ்ஸனஹேது ஸுக²ம் சேதஸிகஸோமனஸ்ஸம் விந்த³ந்தம் அனுபோ⁴ந்தம் தம் ஜனம் தம் கஸ்ஸகஜனம் விஸதோ³ ஜலதா³யகோ அயம் மேகோ⁴ கத²ம் நாம ஸுக²யே, ந ஸுக²யதேவ. தாதி³ஸஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ து³க்க²தா³னம் க³ரளதா³யகஸ்ஸ மேக⁴ஸ்ஸாபி அனுரூபமிதி விருத்³த⁴ஞ்ஞத்தோ² அபனீதோ ஹோதி. பாகேன ஸாலினோதி விக்³க³ஹோ. ஸுக²ம் கரோதீதி ஸுக²யேதி நாமதா⁴து.

யதா² வா –

71. வினாயகோபி நாகோ³ஸி,

கோ³தமோபி மஹாமதி;

பணீதோபி ரஸாபேதோ,

சித்தா மே ஸாமி தே க³தி.

71. ‘‘வினாயகோபி’’ச்சாதி³. வீனம் பக்கீ²னம் நாயகோ, க³ருளோ, ஸத்தே வினேதீதி வினாயகோ, வுத்³தோ⁴, ப⁴க³வா ச. தத்த² யதா³ வினாயகோ க³ருளோ, ததா³ து நாகோ³ பன்னகோ³ஸீதி விருத்³த⁴ம், பக்க²ந்தரே த்வவிருத்³த⁴ம் ப⁴க³வதோ ஆகு³ஸ்ஸ ராகா³தி³னோ அபா⁴வதோ. இமேஸம் கு³ன்னம் அதிஸயேன கோ³ கோ³தமோ ஹீனபஸு, கோ³தமவம்ஸாவதிண்ணத்தா கோ³தமோ ப⁴க³வா ச. ஹீனபஸு ச த்வம் மஹாமதி அஸீதி விருத்³த⁴ம் அச்சந்தஹீனபஸுனோ மஹதியா பஞ்ஞாய அபா⁴வதோ. பக்க²ந்தரே து ந ப்³யாகா⁴தோ. பணீதோ மது⁴ரோ ரஸோ, உத்தமோ ச ஸுக³தோ. தத்த² மது⁴ரரஸதோ அபேதோ அபக³தோஸீதி விருஜ்ஜ²தி, ப⁴க³வதோ து ரஸேஹி ஸிங்கா³ராதீ³ஹி அபேதோதி யுஜ்ஜதி. மே மம. ஸாமீதி ஆமந்தனம். தே தவ க³தி பவத்தி சித்தா அப்³பு⁴தாதி. ஏத்த² விருத்³த⁴த்த²ந்தரம் விரோதா⁴லங்காரம் ஸிலாக⁴னீயந்தி தேன தம் பரிஹடம்.

71. யதா² வா உத்ததோ³ஸஸ்ஸ பரிஹாரோ ஈதி³ஸோ வா. ‘‘வினாயகோ’’ச்சாதி³. ஹே ஸாமி த்வம் வினாயகோபி க³ருளோபி நாகோ³ஸி பன்னகோ³ அஸி. நோ சே, வினாயகோபி ஸத்தே வினேந்தோ ஏவ நாகோ³ஸி நிக்கிலேஸோ அஸி. கோ³தமோபி பஸுதமோபி மஹாமதி மஹாபஞ்ஞவாஸி. நோ சே, கோ³தமோபி கோ³த்ததோ கோ³தமோயேவ மஹாமதி மஹாபஞ்ஞவாஸி. பணீதோபி மது⁴ரோபி ரஸாபேதோ மது⁴ரரஸதோ அபக³தோஸி. நோ சே, பணீதோபி உத்தமோ ஏவ ரஸாபேதோ ஸிங்கா³ராதி³ரஸதோ அபக³தோஸி. தே துய்ஹம் க³தி பவத்தி மே மய்ஹம் சித்தா அச்ச²ரியா. ஏத்த² க³ருளஸ்ஸ நாக³த்தஞ்ச பஸுதமஸ்ஸ பஞ்ஞவந்தத்தஞ்ச பணீதஸ்ஸ நிரஸத்தஞ்ச விருத்³த⁴ம், ததா²பி அஞ்ஞபக்க²ஸ்ஸ அவிருத்³த⁴த்தா விருத்³த⁴த்த²ந்தரதோ³ஸோ பஸத்தே²ன விருத்³தா⁴லங்காரேன நிராகதோ. வீனம் பக்கீ²னம் நாயகோ, க³ருளோ. ஸத்தே வினேதீதி வினாயகோ, பு³த்³தோ⁴. நத்தி² ஆகு³ [அகோ³ (க.)] ஏதஸ்ஸாதி நாகோ³, பு³த்³தோ⁴. கு³ன்னமதிஸயேன கோ³தமோ, பஸு. மஹதீ மதி அஸ்ஸாதி மஹாமதி, பு³த்³தோ⁴. பதா⁴னத்தம் நீதோ பணீதோ, மது⁴ரோ ரஸோ. ரஸதோ அபேதோதி ரஸாபேதோ, பு³த்³தோ⁴தி விக்³க³ஹோ.

அஜ²த்த²ஸ்ஸ யதா² –

72. கத²ம் தாதி³கு³ணாபா⁴வே,

லோகம் தோஸேதி து³ஜ்ஜனோ;

ஓபா⁴ஸிதாஸேஸதி³ஸோ,

க²ஜ்ஜோதோ நாம கிம் ப⁴வே.

72. ‘‘கத²’’மிச்சாதி³. து³ஜ்ஜனோ தாதி³னோ கு³ணா லோகம் தோஸேந்தி, தாதீ³னம் கு³ணானம் அத்தனி அபா⁴வே ஸதி லோகம் ஸத்தலோகம் கத²ம் தோஸேதி, ந தோஸேதீதி அத்தோ². வுத்தமேவத்த²ந்தரேன ஸாதே⁴தி ‘‘க²ஜ்ஜோதோ நாம ஓபா⁴ஸிதா தீ³பிதா அஸேஸதி³ஸா யேன ததா²விதோ⁴ கிம் ப⁴வே, ந ப⁴வேய்ய தாதி³னோ கு³ணஸ்ஸ அபா⁴வதோ’’தி. ஏத்த² க²ஜ்ஜோதஸ்ஸ அதி⁴கத்த²பா⁴வேன ஸிதோ ஓபா⁴ஸிதாஸேஸதி³ஸத்ததோ³ஸோ ‘‘கத²ம் தாதி³கு³ணாபா⁴வே’’திஆதி³வசோப⁴ங்கி³யா பரிஹடோ.

72. அஜ²த்த²ஸ்ஸ யதா²தி ஏத்த² பரிஹாரோ அஜ்ஜா²ஹாரோ, ஏவமுபரிபி. ‘‘கதி²’’ச்சாதி³. து³ஜ்ஜனோ கு³ணஹீனஜனோ தாதி³கு³ணாபா⁴வே ஸந்தோஸஜனனகாரணானம் தாதி³ஸானம் ஸீலாதி³கு³ணானம் அத்தனி அவிஜ்ஜமானத்தே ஸதி லோகம் ஸத்தலோகம் கத²ம் தோஸேதி, ந தோஸேதியேவ, ததா² ஹி க²ஜ்ஜோதோ நாம ஓபா⁴ஸிதாஸேஸதி³ஸோ கிம் ப⁴வே, ந ப⁴வத்யேவ. ஏத்த² க²ஜ்ஜோதஸ்ஸ ஸகலதி³ஸோபா⁴ஸனஸங்கா²தமதி⁴கத்த²தோ³ஸோ ‘‘கத²ம் தாதி³கு³ணாபா⁴வே’’ச்சாதி³வாக்யலீலாய நிராகதோ. தாதீ³ ச தே கு³ணா சேதி விக்³க³ஹோ.

73. பஹேளிகாயமாருள்ஹா, ந ஹி து³ட்டா² கிலிட்ட²தா;

பியா ஸுகா²’லிங்கி³தம் க-மாலிங்க³தி நு நோ இதி.

73. ‘‘பஹேளிகாயம்’’இச்சாதி³. கிலிட்ட²தா கிலிட்ட²பத³தோ³ஸோ பஹேளிகாய விஸயே ஆருள்ஹா ஸஹீ ந ஹி நோ து³ட்டோ² ஸியா. கீதி³ஸீதி ஆஹ ‘‘பியே’’ச்சாதி³. இதீதி நித³ஸ்ஸனே. பியா வல்லபா⁴ய ஆலிங்கி³தம் கம் ஜனம் ஸுக²ம் காயிகம் சேதஸிகஞ்ச நோ ஆலிங்க³தி ந ஸம்யுஜ்ஜதி நு. நுஇதி பரிவிதக்கே நிபாதோ. ஏத்த² பியாதி கிலிட்ட²ம் பஹேளிகாய ஸமாரோபேன பரிஹடம்.

73. ‘‘பஹேளிகே’’ச்சாதி³. கிலிட்ட²தா கிலிட்ட²பத³தோ³ஸஸங்கா²தா பஹேளிகாயம் விஸயே ஆருள்ஹா சே, ந ஹி து³ட்டா² து³ட்டா² ந ஹோதி. கிமுதா³ஹரணம்? பியா ஸுகா²லிங்கி³தம் கமாலிங்க³தி நு நோ இதி, இதிஸத்³த³ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனத்த²த்தா ஸேஸஉதா³ஹரணானமேதமுபலக்க²ணந்தி ஞாதப்³ப³ம். நோ சே, ஏவம்பகாரானமுதா³ஹரணானமபரிக்³க³ஹேதப்³ப³த்தா இதிஸத்³தோ³ பகாரத்தோ²தி. பியா வல்லபா⁴ய ஆலிங்கி³தம் உபகு³ஹிதம் கம் நாம ஜனம் ஸுக²ம் காயிகமானஸிகம் நோ ஆலிங்க³தி நு, ஆலிங்க³தேவாதி. ஏத்த² பியாதி கிலிட்ட²பத³ம் பஹேளிகாயமாரோபனேன நிராகதம் ஹோதி.

74. யமகே நோ பயோஜேய்ய, கிலிட்ட²பத³’மிச்சி²தே;

ததோ யமக’மஞ்ஞம் து, ஸப்³ப³மேதம்மயம் விய.

74. ‘‘யமகே’’ச்சாதி³. ததோ அஞ்ஞந்தி இச்சி²தயமகதோ அஞ்ஞம். துஇதி விஸேஸஜோதகோ. ஏதம்மயம் வியாதி ஏதேன கிலிட்ட²பதே³ன நிப்³ப³த்தம் விய.

74. ‘‘யமகே’’ச்சாதி³. கிலிட்ட²பத³ம் இச்சி²தே யமகே இட்ட²யமகே நோ பயோஜேய்ய நப்பயுஜ்ஜேய்ய, ததோ இட்ட²யமகதோ அஞ்ஞம் ஸப்³ப³ம் யமகம் பன ஏதம்மயம் விய இமினா கிலிட்ட²பத³தோ³ஸேன கதம் விய ஹோதி. ஏத்த² இட்ட²யமகம் வுத்தனயேன ஞாதப்³ப³ம், ஏதேன நிப்³ப³த்தம் ஏதம்மயந்தி விக்³க³ஹோ.

தே³ஸவிரோதி⁴னோ யதா² –

75. போ³தி⁴ஸத்தப்பபா⁴வேன, த²லேபி ஜலஜான்ய’ஹும்;

நுத³ந்தானி’வ ஸுசிரா-வாஸக்லேஸம் தஹிம் ஜலே.

75. ‘‘போ³தி⁴ஸத்தே’’ச்சாதி³. போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ மாயாதே³வியா ஸுதஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ தது³ப்பன்னதி³னே ஸம்ப⁴வா பபா⁴வேன புஞ்ஞப்பபா⁴வதோ ஜலஜானி அம்பு³ஜானி த²லேபி அஹும் அஹேஸும் அசிந்தனீயத்தா புஞ்ஞப்பபா⁴வஸ்ஸ. கிம் பன வாப்யாதீ³ஸு கிம் கரோந்தாவ தஹிம் தஸ்மிஞ்ச ஜலே ஸுசிரம் ஸப்³ப³தா³வ ஆவஸனமாவாஸோ தேன ஜாதோ க்லேஸோ தம் நுத³ந்தானிவ தூ³ரதோ ஜஹந்தானிவேதி. அசிந்தனீயத்தா புஞ்ஞப்பபா⁴வஸ்ஸ ஈதி³ஸம்பி அச்ச²ரியமஹோஸீதி ந தே³ஸவிரோதோ⁴.

75. போ³தி⁴ஸத்தப்பபா⁴வேன போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ அசிந்தேய்யானுபா⁴வேன ஜலஜானி ஜலஜஸதி³ஸத்தா தன்னாமகானி பது³மகேரவாதீ³னி தஹிம் ஜலே விஸயத்தேன பஸித்³தே⁴ தஸ்மிம் உத³கே ஸுசிராவாஸக்லேஸம் அதிசிரம் நிவாஸதோ ஜாதஆயாஸம் நுத³ந்தானி இவ சஜந்தானி இவ த²லேபி அஹும் அஹேஸும், வாபிஆதீ³ஸு கா கதா². ஏத்த² ஜலஜானம் த²லுப்பத்திகத²னஸங்கா²தம் தே³ஸவிரோத⁴ம் அசிந்தேய்யபுஞ்ஞப்பபா⁴வேன ஈதி³ஸானம் அச்ச²ரியானம் பாதுபா⁴வதோ ‘‘போ³தி⁴ஸத்தப்பபா⁴வேனா’’தி இமினா நிராகரோதி. போ³தி⁴யம் சதுமக்³க³பஞ்ஞாயம் ஸத்தோதி ச, தஸ்ஸ பபா⁴வோதி ச, ஸுசிரம் ஆவாஸோதி ச, தேன பூ⁴தோ க்லேஸோதி ச வாக்யம்.

காலவிரோதி⁴னோ யதா² –

76. மஹானுபா⁴வபிஸுனோ, முனினோ மந்த³மாருதோ;

ஸப்³போ³துகமயம் வாயி, து⁴னந்தோ குஸுமம் ஸமம்.

76. ‘‘மஹா’’இச்சாதி³. மந்தோ³ முது³பூ⁴தோ மாருதோ அயம் ஸப்³போ³துகம் ஸப்³பே³ஸு உதூஸு புப்ப²னகம் குஸுமம் புப்ப²ம் ஸமம் ஏகதோ கத்வா து⁴னந்தோ விகிரந்தோ முனினோ முனிஸதி³ஸத்தா ப⁴விஸ்ஸந்தமுனிபா⁴வேன ச போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ, முனினோயேவ வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ஸமதி⁴க³மஸமயே மஹானுபா⁴வஸ்ஸ பிஸுனோ ஸூசகோ வாயி பவாயதீதி. ஏத்த² யத்³யபேகதா³ ஸப்³போ³துகாஸம்ப⁴வோ நானாஉதூஸு நானாகுஸுமஸ்ஸ ஸம்ப⁴வா, ததா²பி ப⁴க³வதோ மஹானுபா⁴வபிஸுனமீதி³ஸமேகபதி³கம் ஸம்ப⁴வதீதி காலவிரோதோ⁴ இமினா பரிஹடோ.

76. ‘‘மஹானுபா⁴வே’’ச்சாதி³. அயம் மந்த³மாருதோ அசண்ட³ஸமீரணோ ஸப்³போ³துகம் வஸந்தாதீ³ஸு ஸப்³ப³உதூஸு விகஸந்தம் குஸுமம் புப்ப²ஜாதம் ஸமம் ஏகதோ கத்வா து⁴னந்தோ கம்பேந்தோ முனினோ ஏகந்தபா⁴வித்தா முனிஸங்கா²தஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ, ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ஸமதி⁴க³மஸமயே பூ⁴தத்தா முனினோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ வா மஹானுபா⁴வபிஸுனோ மஹந்தம் புஞ்ஞப்பபா⁴வம் பகாஸேந்தோ வாயி ஸம்பவாயீதி. ஏத்த² நானாகாலே ஸம்ப⁴வந்தானம்பி குஸுமானம் ஏககாலே ஸம்ப⁴வஸ்ஸ காலவிரோத⁴த்தேபி ப⁴க³வதோ புஞ்ஞானுபா⁴வோ தாதி³ஸமச்ச²ரியமேகக்க²ணே ஜனேதும் ஸமத்தோ²தி காலவிரோத⁴ம் ‘‘மஹானுபா⁴வபிஸுனோ’’தி இமினா நிராகரோதி. மஹானுபா⁴வஸ்ஸ, மஹானுபா⁴வம் வா பிஸுனோதி வாக்யம்.

கலாவிரோதி⁴னோ யதா² –

77. நிமுக்³க³மனஸோ பு³த்³த⁴-கு³ணே பஞ்சஸிக²ஸ்ஸபி;

தந்திஸ்ஸரவிரோதோ⁴ ஸோ, ந ஸம்பீணேதி கம் ஜனம்.

77. ‘‘நிமுக்³கி³’’ச்சாதி³. பு³த்³த⁴ஸ்ஸ கு³ணே ஸீலாதி³கே அபரிமாணே நிமுக்³க³ம் ஓகா³ள்ஹம் மனம் சித்தம் யஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்சஸிக²ஸ்ஸ க³ந்த⁴ப்³ப³தே³வபுத்தஸ்ஸபி வீணாய தந்தியா ஸரோ கிரியாகாலமானலக்க²ணவிலம்பி³தது³தமஜ்ஜ²பே⁴த³பி⁴ன்னோ ச²ஜ்ஜாதி³கோ தஸ்ஸ விரோதோ⁴ கலாஸத்த²பரினித்³தி³ட்ட²கமவேஸமம் கம் ஜனம் ந ஸம்பீணேதி, பீணேதியேவ. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ லோகியகு³ணானுப³ந்த⁴பு³த்³தீ⁴னம் விக்கே²பப்பவத்திபி ததா²வித⁴ம் பீணேதீதி. ‘‘பு³த்³த⁴கு³ணே நிமுக்³க³மனஸோ’’தி இமினா கலாவிரோதோ⁴ பரிஹடோ.

77. ‘‘நிமுக்³கி³’’ச்சாதி³. பு³த்³த⁴கு³ணே ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ விம்ஹயஜனகஸீலாதி³கு³ணஸம்பா⁴ரே நிமுக்³க³மனஸோ ஓதிண்ணசித்தஸ்ஸ பஞ்சஸிக²ஸ்ஸபி க³ந்த⁴ப்³ப³தே³வபுத்தஸ்ஸாபி ஸோ தந்திஸ்ஸரவிரோதோ⁴ வீணாய தந்தியா க⁴ட்டனகிரியா, அத்³த⁴மத்திகாதி³காலோ, ஹத்தா²தீ³னம் ஸன்னிவேஸலக்க²ணோ மானோதி இமேஹி தீஹி லக்க²ணேஹி யுத்தஸ்ஸ மந்த³ஸீக⁴மஜ்ஜி²மப்பமாணேஹி பி⁴ன்னஸ்ஸ ச²ஜ்ஜாதி³ஸத்தஸரஸ்ஸ கலாஸத்தா²க³தக்கமஸ்ஸ வினாஸஸங்கா²தோ விரோதோ⁴ கம் ஜனம் ந ஸம்பீணேதி, ஸம்பீணேதி ஏவ. ஏத்த² அகந்தியா காரணபூ⁴தோ கலாஸத்தா²க³தக்கமப⁴ங்கோ³ லோகுத்தரபு³த்³த⁴கு³ணானுக³தபு³த்³தி⁴யா ஜாதோதி ஸோ ப⁴ங்கோ³ ‘‘நிமுக்³க³மனஸோ பு³த்³த⁴கு³ணே’’தி வுத்தத்தா பீதியா காரணமேவேதி ந விரோதோ⁴. நிமுக்³கோ³ மனோ அஸ்ஸாதி ச, தந்தியா ஸரோதி ச, தேஸம் விரோதோ⁴தி ச வாக்யம்.

லோகவிரோதி⁴னோ யதா² –

78. க³ணயே சக்கவாளம் ஸோ, சந்த³னாயபி ஸீதலம்;

ஸம்போ³தி⁴ஸத்தஹத³யோ, பதி³த்தங்கா³ரபூரிதம்.

78. ‘‘க³ணயே’’ச்சாதி³. சந்த³னாய அபி ஸீதலம் க³ணயே சிந்தேஸி. கிந்தம்? பதி³த்தங்கா³ரபூரிதம் சக்கவாளம். கோ ஸோ? ஸம்போ³தி⁴யம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே ஸத்தம் பரிப³த்³த⁴ம் ஹத³யம் சித்தம் யஸ்ஸ ஸோ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானுப³ந்த⁴பு³த்³தி⁴னோ ஹி தாதி³ஸோ மனோப³ந்தோ⁴தி ந லோகவிரோதோ⁴.

78. ‘‘க³ணயே’’ச்சாதி³. ஸம்போ³தி⁴ஸத்தஹத³யோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே ஆஸத்தசித்தோ ஸோ போ³தி⁴ஸத்தோ பதி³த்தங்கா³ரபூரிதம் ஆதி³த்தங்கா³ரேஹி பரிபுண்ணம் சக்கவாளம் சக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் சந்த³னாயபி சந்த³னதோ அபி ஸீதலம் அதிஸீதலம் கத்வா க³ணயே சிந்தேய்யாதி. இட்ட²த்த²லுத்³த⁴ஸ்ஸ சித்தப்பவத்தியா ஈதி³ஸத்தா அக்³கி³னோ சந்த³னதோபி அதி⁴கஸீதத்தகப்பனா ‘‘சந்த³னம் ஸீதலம், அக்³கி³ உண்ஹோ’’தி பவத்தலோகஸீமாய விருத்³தா⁴ ந ஹோதி. ஸம்போ³தி⁴யம் ஸத்தஹத³யம் யஸ்ஸேதி ச, பதி³த்தானி அங்கா³ரானீதி ச, தேஹி பூரிதந்தி ச விக்³க³ஹோ.

ஞாயவிரோதி⁴னோ யதா² –

79. பரிச்சத்தப⁴வோபி த்வ-முபனீதப⁴வோ அஸி;

அசிந்த்யகு³ணஸாராய, நமோ தே முனிபுங்க³வ.

79. ‘‘பரிச்சத்தே’’ச்சாதி³. முனிபுங்க³வ முனீனம் உத்தம பரிச்சத்தோ விஸட்டோ² ப⁴வோ ஸுக³திது³க்³க³திஸங்கா²தோ யேனாதி பரிச்சத்தப⁴வோபி த்வம் உபனீதோ ஆனீதோ பவத்திதோ ப⁴வோ வுட்³டி⁴ யேனாதி உபனீதப⁴வோ அஸி. தஸ்மா காரணா அசிந்த்யகு³ணஸாராய தே நமோ அத்தூ²தி ஸேஸோ. ஈதி³ஸம் ந ஞாயவிருத்³த⁴மேவம்வித⁴த்தா முனிபுங்க³வஸ்ஸ.

79. ‘‘பரிச்சத்தே’’ச்சாதி³. முனிபுங்க³வ முனிஸேட்ட² த்வம் பரிச்சத்தப⁴வோபி அபனீதஸுக³திது³க்³க³திப⁴வோபி உபனீதப⁴வோ லோகஸ்ஸானீதஅபி⁴வுத்³தி⁴கோ அஸி ப⁴வஸி, அசிந்த்யகு³ணஸாராய ததோ ஏவ சிந்தாவிஸயாதிக்கந்தஸாரகு³ணஸ்ஸ தே துய்ஹம் நமோ அத்தூ²தி ஸப்³பா³காரதோ ப⁴வஸ்ஸ பரிச்சத்தத்தா அத்தனி அவிஜ்ஜமானம் ஸுக³திப⁴வம் லோகஸ்ஸ தே³தீதி ஏதம் ஞாயாக³தம் ந ஹோதீதி படிபா⁴தி, ததா²பி ச ஸப்³ப³ஞ்ஞூனம் பவத்தி ஈதி³ஸாயேவாதி ஞாயவிரோதோ⁴ நிராகதோ. அசிந்த்யா கு³ணஸாரா யஸ்மிந்தி விக்³க³ஹோ.

ஆக³மவிரோதி⁴னோ யதா² –

80. நேவாலபதி கேனாபி, வசீவிஞ்ஞத்திதோ யதி;

ஸம்பஜானமுஸாவாதா³, பு²ஸேய்யாபத்திது³க்கடம்.

80. ‘‘நேவே’’திஆதி³. யதீதி பி⁴க்கு² கேனாபி ஸஹ நேவாலபதி ந வத³த்யேவ, ததா²பி வசீவிஞ்ஞத்திதோ சோபனவாசாஸங்கா²தேன வசீவிஞ்ஞத்திஹேதுனா பவத்திதோ ஸம்பஜானந்தஸ்ஸ முஸாவாத³தோ காரணா ஆபத்திது³க்கடம் ‘‘ஸம்பஜானமுஸாவாத³ஸ்ஸ ஹோதீ’’தி வுத்தது³க்கடாபத்தி பு²ஸேய்ய ஆபஜ்ஜதீதி. ஏத்த² அனாலபதோ வசீவிஞ்ஞத்தியா கத²ம் முஸாவாதோ³தி அபி⁴த⁴ம்மாபன்னவிரோதோ⁴ நத்தி², அபரவசனத்தே² த்வீதி³ஸோ விருஜ்ஜ²தீதி.

80. ‘‘நேவி’’ச்சாதி³. யதி ஸமணோ கேனாபி கேனசி ஸத்³தி⁴ம் நேவாலபதி நோ பா⁴ஸதி, ததா²பி வசீவிஞ்ஞத்திதோ சோபனவாசாஸங்கா²தவிஞ்ஞத்திகாரணா பவத்தனதோ ஸம்பஜானமுஸாவாதா³ ஸம்பஜானந்தஸ்ஸ முஸாப⁴ணனதோ ஆபத்திது³க்கடம் து³க்கடாபத்திம் பு²ஸேய்ய ஆபஜ்ஜேய்யாதி. ஏத்த² அனாலபந்தஸ்ஸ வசீவிஞ்ஞத்திதோ முஸாவாதோ³ கத²ம் ஸம்ப⁴வதீதி அபி⁴த⁴ம்மாபன்னவிரோதோ⁴, ‘‘ஸந்திம் ஆபத்திம் நாவிகரேய்ய, ஸம்பஜானமுஸாவாத³’ஸ்ஸ ஹோதீ’’தி நிதா³னுத்³தே³ஸே நித்³தி³ட்ட²வசீத்³வாரே அகிரியஸமுட்டா²னா து³க்கடாபத்தி ஹோதீதி ஆக³மவிரோதோ⁴ நிராகதோ. முஸாப⁴ணனம் வினா ஆபத்தி கத²ம் ப⁴வதீதி? யதா² காலே அவஸ்ஸமானமேக⁴தோ ஸஞ்ஜாதது³ப்³பி⁴க்க²ம் ‘‘மேக⁴கதம் து³ப்³பி⁴க்க²’’ந்தி வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, ஏவம் கதே²தப்³ப³காலே அகத²னதோ ஸஞ்ஜாதா வசீத்³வாரே அகிரியஸமுட்டா²னா து³க்கடாபத்திபி ததோ ஸஞ்ஜாதாதி வத்தப்³பா³ ஹோதி. ஸம்பஜானந்தஸ்ஸ முஸாவாதோ³தி ச, ஆபத்தியேவ து³க்கடந்தி ச வாக்யம்.

நேய்யஸ்ஸ யதா² –

81. மரீசிசந்த³னாலேப-லாபா⁴ ஸீதமரீசினோ [ஸிதமரீசினோ (ஸீ.)];

இமா ஸப்³பா³பி த⁴வலா, தி³ஸா ரோசந்தி நிப்³ப⁴ரம்.

81. ‘‘மரீசீ’’த்யாதி³. ஸீதமரீசினோ சந்த³ஸ்ஸ மரீசியோ தீ³தி⁴தியோ ஏவ சந்த³னம், தஸ்ஸ ஆலேபோ உபதே³ஹோ, தஸ்ஸ லாபே⁴ன இமா ஸப்³பா³பி தி³ஸா நிப்³ப⁴ரமதிஸயம் த⁴வலா ஸேதா ரோசந்தீதி நத்தே²த்த² நேய்யதா மரீசியா ஸத்³தோ³பாத்தத்தா²ய து.

81. ‘‘மரீசி’’ச்சாதி³. ஸீதமரீசினோ சந்த³ஸ்ஸ மரீசிசந்த³னாலேபலாபா⁴ மரீசிஸங்கா²தசந்த³னாலேபஸ்ஸ படிலாப⁴தோ இமா ஸப்³பா³பி தி³ஸா நிப்³ப⁴ரமதிஸயம் த⁴வலா ஸேதா ரோசந்தி தி³ப்³ப³ந்தீதி. தி³ஸானம் த⁴வலகாரணஸ்ஸ ‘‘மரீசிசந்த³னாலேபலாபா⁴ ஸீதமரீசினோ’’தி வுத்தத்தா நேய்யதோ³ஸோ ந பதிட்டா²தி, சந்த³னமிவ சந்த³னம், மரீசியோயேவ சந்த³னமிதி ச, தஸ்ஸ ஆலேபோதி ச, தஸ்ஸ லாபோ⁴தி ச விக்³க³ஹோ.

யதா² வா –

81. மனோனுரஞ்ஜனோ மார-ங்க³னாஸிங்கா³ரவிப்³ப⁴மோ;

ஜினேனா’ஸமனுஞ்ஞாதோ, மாரஸ்ஸ ஹத³யானலோ.

82. ‘‘மனோ’’ச்சாதி³. மனம் பஸ்ஸந்தானமனுஸ்ஸரந்தானஞ்ச சித்தம் அனுரஞ்ஜேதீதி மனோனுரஞ்ஜனோ, மாரங்க³னானம் ஸிங்கா³ரகதோ விப்³ப⁴மோ விலாஸோ ஜினேன அஸமனுஞ்ஞாதோ அப்³பு⁴பக³தோ மாரஸ்ஸ வஸவத்தினோ ஹத³யானலோ ஹத³யக்³கி³ ஜாதோ. ஸோகோ சேத்த² அனலத்தே² நிருப்பிதோ தஸ்ஸ தாதி³ஸத்தா²னதிவத்தனதோ, காரணந்துபசாரேனாதி. ஏத்த² யஜ்ஜபி மாரங்க³னாபராஜயோ ந ஸத்³தோ³பாத்தத்தோ², ததா²பி ‘‘ஸிங்கா³ரவிப்³ப⁴மோ மாரஸ்ஸ ஹத³யக்³கீ³’’தி வுத்தே ஸாமத்தி²யா மாரங்க³னாபராஜயோ க³ம்யதே, ததா²வித⁴ஸ்ஸ மாரஸோகஸ்ஸ மாரங்க³னாபராஜயாப்³யபி⁴சாரதோ. நேவேதி³ஸஸ்ஸ நேய்யதா, வங்கவுத்தீதி³ஸீ கு³ணோயேவ ப³ந்த⁴ஸ்ஸ.

82. வத்தப்³ப³ஸ்ஸ ஞாயோபாத்தத்தா நேய்யதோ³ஸபரிஹாரத்த²முதா³ஹரதி ‘‘மனோ’’ச்சாதி³. மனோனுரஞ்ஜனோ த³ஸ்ஸனஸவனானுஸ்ஸரணம் கரோந்தானம் ஜனானம் சித்தமத்தனி அனுரஞ்ஜந்தோ மாரங்க³னாஸிங்கா³ரவிப்³ப⁴மோ மாரவதூ⁴னம் ரதிகீளாஹேதுபூ⁴தகாமபத்த²னாஸங்கா²தஸிங்கா³ரேன கதலீலா ஜினேன ஜிதபஞ்சமாரேன ஸத்து²னா அஸமனுஞ்ஞாதோ அனப்³பு⁴பக³தோ அஸம்படிச்சி²தோ மாரஸ்ஸ வஸவத்தினோ ஹத³யானலோ ஹத³யக்³கி³ அஹோஸீதி. அனலத்தேன கப்பிதகாரியபூ⁴தோ ஸோகோ மாரங்க³னாஸிங்கா³ரவிப்³ப⁴மஸங்கா²தகாரணேன ஸத்³தி⁴ம் அபே⁴த³கப்பனாய [அனலத்தகப்பனாய (க.)] ‘‘கு³ளோ ஸேம்ஹம், திபுஸம் ஜரோ’’திஆதீ³ஸு விய துல்யாதி⁴கரணபா⁴வேன வுத்தோ ஹோதி. ஏத்த² கிஞ்சாபி மாரங்க³னானம் பராஜயவாசகோ ஸத்³தோ³ நத்தி², ததா²பி ‘‘ஸிங்கா³ரவிப்³ப⁴மோ மாரஸ்ஸ ஹத³யானலோ’’தி வுத்தே மாரங்க³னாபராஜயம் வினா தாதி³ஸஸோகுப்பத்திகாரணஸ்ஸ அனதி⁴க³தத்தா அஞ்ஞதா²னுபபத்திலக்க²ணஸாமத்தி²யேன தாஸம் பராஜயோ பகாஸிதோ ஹோதீதி ஈதி³ஸவங்கவுத்தியா ப³ந்த⁴கு³ணத்தா நேய்யதோ³ஸோ நிராகதோ ஹோதீதி. மனோ அனுரஞ்ஜேதீதி ச, மாரங்க³னானம் ஸிங்கா³ரோதி ச, தேன கதோ விப்³ப⁴மோதி ச வாக்யம்.

விஸேஸனாபேக்க²ஸ்ஸ யதா² –

83. அபயாதாபராத⁴ம்பி, அயம் வேரீ ஜனம் ஜனோ;

கோத⁴பாடலபூ⁴தேன, பி⁴ய்யோ பஸ்ஸதி சக்கு²னா.

83. ‘‘அபயாதே’’ச்சாதி³. அயம் வேரீ ஜனோ அபயாதாபராத⁴ம்பி ஜனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அபயாதோ அபக³தோ அபராதோ⁴ யஸ்ஸ தம், கோதே⁴ன பாடலபூ⁴தேன ஸேதரத்தேன. இமினா விஸேஸனாபேக்க²தோ³ஸோ பரிஹடோ.

83. ‘‘அபயாதி’’ச்சாதி³. அயம் வேரீ ஜனோ அபயாதாபராத⁴ம்பி அபக³தாபராத⁴ம்பி ஜனம் கோத⁴பாடலபூ⁴தேன கோதே⁴ன பூ⁴தஸேதலோஹிதவண்ணயுத்தேன சக்கு²னா பி⁴ய்யோ யேபு⁴ய்யேன பஸ்ஸதீதி. ‘‘பஸ்ஸதீ’’தி வசனஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தேபி ‘‘சக்கு²னா’’தி விஸேஸ்யவசனம் ‘‘கோத⁴பாடலபூ⁴தேனா’’தி விஸேஸனஸ்ஸ லப்³ப⁴மானத்தா ஸாத்த²கம் ஹோதீதி விஸேஸனாபேக்க²தோ³ஸோ நிராகதோதி. அபயாதோ அபக³தோ அபராதோ⁴ அஸ்மாதி ச, கோதே⁴ன பாடலபூ⁴தந்தி ச விக்³க³ஹோ.

ஹீனத்த²ஸ்ஸ யதா² –

84. அப்பகானம்பி பாபானம்,

பபா⁴வம் நாஸயே பு³தோ⁴;

அபி நிப்பப⁴தானீத-

க²ஜ்ஜோதோ ஹோதி பா⁴ணுமா.

84. ‘‘அப்பகான’’மிச்சாதி³. பு³தோ⁴ பண்டி³தபோஸோ அப்பகானம் பாபானம்பி கிமுதமதி⁴கானம் பபா⁴வம் ஆனுபா⁴வம் நாஸயே அப்பவத்திம் பாபேய்ய. தம் அத்த²ந்தரன்யாஸேன ஸாதே⁴தி. பா⁴ணுமா ஸூரியோ நிப்பப⁴தம் ஆனீதோ க²ஜ்ஜோதோ யேன ததா²விதோ⁴ அபி ஹோதி. ‘‘மந்த³ப்பபோ⁴ அய’’ந்தி ஜோதிரிங்க³ணம்பி நோபேக்க²தி சக்கவாளகுஹரானுசரிதமஹானுபா⁴வோபீதி. ஏத்த² அபீத்யாதி³னா வசோப⁴ங்கி³யா ஹீனத்த²தோ³ஸோ பரிஹடோ.

84. ‘‘அப்பகானி’’ச்சாதி³. பு³தோ⁴ பஞ்ஞவா அப்பகானம்பி அதிமந்தா³னம்பி பாபானம் அகுஸலானம் பபா⁴வம் விபாகதா³னஸாமத்தி²யஸங்கா²தானுபா⁴வம் நாஸயே அஹோஸிகம்மதாபாத³னேன நாஸேய்ய, ப³ஹூனம் பாபானம் வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². தமத்த²மத்த²ந்தரன்யாஸாலங்காரேன ஸமத்தே²தி அபிச்சாதி³. பா⁴ணுமா ஸூரியோ நிப்பப⁴தானீதக²ஜ்ஜோதோ அபி நிப்பப⁴தமாபாதி³தஜோதிரிங்க³ணேஹி ஸமன்னாக³தோபி ஹோதீதி. ஹீனபபா⁴வோ ஹோதி க²ஜ்ஜோபனகே பஹாய அத்தனோ ஆலோகம் கரோந்தோ ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² அபி நிப்பப⁴திச்சாதி³வசனவிலாஸவஸேன ஹீனபக்க²ம் க³ஹேத்வாபி ஸூரியஉதா³ரத்தஸ்ஸேவ போஸிதத்தா ‘‘நிப்பப⁴தானீதக²ஜ்ஜோதோ’’தி விஸேஸனபத³ம் ஹீனத்த²தோ³ஸம் ந நிஸ்ஸயதி. நத்தி² பபா⁴ யேஸந்தி ச, தேஸம் பா⁴வோதி ச, தம் ஆனீதா க²ஜ்ஜோதா யேனேதி ச விக்³க³ஹோ.

அனத்த²ஸ்ஸ யதா² –

85. ந பாத³பூரணத்தா²ய, பத³ம் யோஜேய்ய கத்த²சி;

யதா² வந்தே³ முனிந்த³ஸ்ஸ, பாத³பங்கேருஹம் வரம்.

85. ‘‘ந பாதே³’’ச்சாதி³. ஏத்த² வந்தே³இச்சாதோ³ ஹேட்டா² விய பாத³பூரணஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வேன அனத்தா²பா⁴வோ.

85. ‘‘ந பாதி³’’ச்சாதி³. பாத³பூரணத்தா²ய கா³தா²பாதா³னம் பூரணஸங்கா²தபயோஜனத்தா²ய பத³ம் நாமாதி³கம் கத்த²சி ந யோஜேய்ய விஞ்ஞூதி, யதா² நிரத்த²கபதா³யோஜனே உதா³ஹரணமேவம் ‘‘முனிந்த³ஸ்ஸ வரம் பாத³பங்கேருஹம் வந்தே³’’தி. ஹேட்டா² து³ட்டோ²தா³ஹரணே விய பாத³பூரணத்த²ம் கஸ்ஸசி பத³ஸ்ஸ அயோஜிதத்தா ஸாத்த²கபதே³ஹி நிரத்த²கதோ³ஸோ நிராகதோதி. முது³னிம்மலஸோபா⁴தி³ஸாதா⁴ரணகு³ணயோக³தோ பங்கேருஹஸதி³ஸம் உபசாரதோ பங்கேருஹம் நாம. பாத³மேவ பங்கேருஹந்தி விக்³க³ஹோ. விஸேஸனவிஸேஸ்யபத³தோ³ஸபரிஹாரோ.

86. ப⁴யகோத⁴பஸம்ஸாதி³-

விஸேஸோ தாதி³ஸோ யதி³;

வத்தும் காமீயதே தோ³ஸோ,

ந தத்தே²’கத்த²தாகதோ.

86. ‘‘ப⁴யே’’ச்சாதி³. ப⁴யஞ்ச சித்துத்ராஸோ கோதோ⁴ ச தோ³ஸோ பஸம்ஸா ச து²தி, தா ஆதி³ யஸ்ஸ துரிதாதி³னோ ஸோ தாதி³ஸோ விஸேஸோ யதி³ வத்தும் காமீயதே இச்சீ²யதே, தத்த² தஸ்மிம் ப⁴யாதி³விஸேஸே விஸயே ஏகத்த²தாய ஏகத்த²பா⁴வேன கதோ தோ³ஸோ நத்தி².

86. இதா³னி வாக்யதோ³ஸபரிஹாரத்த²மாரப⁴தி ‘‘ப⁴யகோதே⁴’’ச்சாதி³. ப⁴யகோத⁴பஸம்ஸாதி³ சித்துத்ராஸபடிக⁴து²திஆதீ³ஹி ஸமன்னாக³தோ தாதி³ஸோ விஸேஸோ வத்தும் யதி³ காமீயதே சே விஞ்ஞூஹி இச்சீ²யதே, தத்த² ப⁴யகோதா⁴தி³கே விஸேஸே ஏகத்த²தாகதோ ஏகத்த²பா⁴வேன கதோ தோ³ஸோ வாக்யதோ³ஸோ ந ப⁴வதி. ப⁴யாதி³விஸேஸே வத்துமிச்சி²தே புப்³பு³ச்சாரிதபத³ஸ்ஸ புனுச்சாரணே ஏகத்த²தோ³ஸோ ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ப⁴யஞ்ச கோதோ⁴ ச பஸம்ஸா சாதி ச, தா ஆதி³ யஸ்ஸ துரிதகோதூஹலஅச்ச²ராஹாஸஸோகபஸாத³ஸங்கா²தஸ்ஸ அத்த²விஸேஸஸ்ஸேதி ச விக்³க³ஹோ. தக்³கு³ணஸம்விஞ்ஞாணஅஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸத்தா ப⁴யாதீ³ஸு கதி²தமபி க³ஹேத்வா புனப்புனம் கத²னமவிரோத⁴ம். ஏகோ அத்தோ² யேஸம் பதா³தீ³னம் தே ஏகத்தா², தேஸம் பா⁴வோ ஏகத்த²தா, தாய கதோதி விக்³க³ஹோ.

யதா² –

87. ஸப்போ ஸப்போ அயம் ஹந்த³, நிவத்தது ப⁴வம் ததோ;

யதி³ ஜீவிதுகாமோ’ஸி, கத²ம் தமுபஸப்பஸி.

87. ‘‘யதே²’’த்யுதா³ஹரதி ‘‘ஸப்போ’’இச்சாதி³. ‘‘அயம் ஸப்போ ஸப்போ’’தி ப⁴யேனாமேடி³தம் ஹந்தா³தி கே²தே³ ததோ தம்ஹா டா²னா, ஸப்பதோ வா ப⁴வம் ப⁴வந்தோ நிவத்தது க³தமக்³கா³பி⁴முகோ² ஆவத்தது. தம் டா²னம், ஸப்பம் வா. நத்தே²த்த² ஏகத்த²தாதோ³ஸோ ப⁴யேனாமேடி³தப்பயோக³தோ.

87. ‘‘ஸப்போ’’ச்சாதி³. ஹந்த³ நட்டோ² வத, அயம் ஸப்போ ஸப்போ ப⁴வம் ததோ டா²னதோ, ஸப்பதோ வா நிவத்தது ஆவத்தது யதி³ ஜீவிதுகாமோ அஸி, தம் டா²னம், ஸப்பம் வா கத²முபஸப்பஸி கத²முபக³ச்ச²ஸீதி. ப⁴யே ஆமேடி³தவசனத்தா ஏகத்த²தாதோ³ஸோ நத்தி², ஜீவிதுகாமோஸீதி ஏத்த² பி³ந்து³லோபோ.

பத³தோ³ஸபரிஹாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

வாக்யதோ³ஸபரிஹாரவண்ணனா

ப⁴க்³க³ரீதினோ யதா² –

88. யோ கோசி ரூபாதிஸயோ,

கந்தி காபி மனோஹரா;

விலாஸாதிஸயோ கோபி,

அஹோ பு³த்³த⁴மஹோத³யோ.

88. ‘‘யோ’’இச்சாதி³. ரூபஸ்ஸ அனுப்³யஞ்ஜனேஹி அனுப்³யஞ்ஜிதபா³த்திம்ஸவரபுரிஸலக்க²ணோபஸோபி⁴தஸ்ஸ ப்³யாமப்பபா⁴கேதுமாலாவிராஜிதஸ்ஸ அதிஸயோ ஆதி⁴க்கம் வாசாகோ³சரபா⁴வாதிக்கமேன அவசனீயத்தா யோ கோசியேவ. மனோ அனேகலோகஸ்ஸ சித்தம் ஹரதீதி மனோஹரா சித்தமவஹரந்தீ கந்தி ஸோபா⁴ காபி அவசனபதா² காபியேவ. விலாஸஸ்ஸ க³த்யாதி³னோ அதிஸயோ வசனபதா²திக்கந்தோ கோபியேவ, தஸ்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மஹந்தோ உத³யோ அபி⁴வுட்³டி⁴ அஹோ அப்³பு⁴தோதி. ஏத்த² கிம்ஸத்³தே³னாரத்³தா⁴ ரீதி ந கத்த²சி ப⁴க்³கா³.

88. ‘‘யோ கோசி’’ச்சாதி³. ரூபாதிஸயோ ஸுப்பஹிட்டி²தபாத³தாதி³த்³வத்திம்ஸபுரிஸலக்க²ணேஹி ஸோபி⁴தஸ்ஸ சித்தங்கு³லிதாதி³அஸீதிஅனுப்³யஞ்ஜனேஹி அலங்கதஸ்ஸ ப்³யாமப்பபா⁴கேதுமாலாஹி உஜ்ஜலஸ்ஸ ரூபகாயஸ்ஸ ஆதி⁴க்யம் யோ கோசியேவ மனோகோ³சரபா⁴வம் வினா வசனவிஸயாதிக்கந்தத்தா யோ கோசியேவ. மனோஹரா லோகஸ்ஸ சித்தம் ஹரந்தீ கந்தி ஸோபா⁴ காபியேவ வசீவிஸயாதிக்கந்தத்தா காபியேவ. விலாஸாதிஸயோ விஸயபூ⁴தபியபா⁴வஸங்கா²தஸ்ஸ க³மனாதி³விலாஸஸ்ஸ ஆதி⁴க்யம்பி கோபியேவ வுத்தகாரணேனேவகோபியேவ. ததோ பு³த்³த⁴மஹோத³யோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மஹாபி⁴வுத்³தி⁴ஸங்கா²தோ உத³யோ அஹோ அச்ச²ரியோதி. ஏத்த² ஸப்³ப³னாமிகேன கிம் ஸத்³தே³ன வத்துமாரத்³த⁴க்கமோ ந கத்த²சி பி⁴ன்னோதி ப⁴க்³க³ரீதிதோ³ஸோ நத்தீ²தி.

89. அப்³யாமோஹகரம் ப³ந்த⁴ம், அப்³யாகிண்ணம் மனோஹரம்;

அதூ³ரபத³வின்யாஸம், பஸம்ஸந்தி கவிஸ்ஸரா.

89. ‘‘அப்³யாமோஹ’’இச்சாதி³. நத்தி² தூ³ரமேஸந்தி அதூ³ரானி, தானியேவ பதா³னி, தேஸம் வின்யாஸோ யாதா²வதோ ட²பனம் யஸ்ஸ தம். ததோயேவ அப்³யாகிண்ணோ அஸம்மிஸ்ஸோ ச. ஸோ அப்³யாகிண்ணதாய ஏவ மனோஹரோ சாதி அப்³யாகிண்ணம் மனோஹரம். தேனேவ ‘‘அயமேத்த² அத்தோ² அயம் வா’’தி ஏவம் ப்³யாமோஹம் ந கரோதீதி அப்³யாமோஹகரோ, தம். பஸாதா³லங்காராலங்கிதம் ப³ந்த⁴ம். கவீனம் இஸ்ஸரா பதா⁴னா. யே கனிட்ட²ங்கு³லிக³ணனானிட்டா², தே பஸம்ஸந்தி து²வந்தி தாதி³ஸப³ந்த⁴கு³ணஸ்ஸாதிஸயபஸம்ஸாரஹபா⁴வேன.

89. ‘‘அப்³யாமோஹே’’ச்சாதி³. அதூ³ரபத³வின்யாஸம் நாமாதி³பதா³னம் வோஹாரகாலே அதூ³ரஸம்ப³ந்தோ⁴ யதா² ஸியா, ததா² படிபாடியா பத³ட்ட²பனேன ஸமன்னாக³தம் அப்³யாகிண்ணம், ததோயேவ அஞ்ஞஸம்ப³ந்தீ⁴பதே³ஹி அஸம்மிஸ்ஸம் மனோஹரம், ததோயேவ விஞ்ஞூனம் சித்தமாராதே⁴ந்தம் அப்³யாமோஹகரம் ‘‘இமஸ்ஸத்தோ² இமஸ்ஸத்தோ² ஏஸோ ஏஸோ வா’’தி ஸம்ஸயமனுப்பாதே³ந்தம் ப³ந்த⁴ம் பஸாதா³லங்காரஸம்யுத்தம் ப³ந்த⁴னம் கவிஸ்ஸரா கவீனம் பதா⁴னா பண்டி³ப⁴ஜனா, கனிட்ட²ங்கு³லியா க³ணிதப்³பா³ அக்³க³கவினோதி அதி⁴ப்பாயோ. பஸம்ஸந்தி தோ²மேந்தி. ப்³யாமோஹம் ந கரோதீதி அப்³யாமோஹகரோ. வி ஆகிண்ணோ ப்³யாகிண்ணோ, ந ப்³யாகிண்ணோ அப்³யாகிண்ணோ. நத்தி² தூ³ரம் யேஸம், தானியேவ பதா³னி, தேஸம் வின்யாஸோ ட²பனம் யஸ்ஸ ப³ந்த⁴ஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ.

யதா² –

90. நீலுப்பலாப⁴ம் நயனம்,

ப³ந்து⁴கருசிரோ’த⁴ரோ;

நாஸா ஹேமங்குஸோ தேன,

ஜினோயம் பியத³ஸ்ஸனோ.

90. ‘‘யதே²’’த்யுதா³ஹரதி ‘‘நீலுப்பலாப⁴’’மிச்சாதி³. யஸ்ஸ ஜினஸ்ஸ நயனம் நேத்தம் நீலுப்பலாப⁴ம் இந்தீ³வரத்³வயனிப⁴ம், அத⁴ரோ அத⁴ரோட்டோ² ப³ந்து⁴கமிவ ப³ந்து⁴ககுஸுமமிவ ருசிரோ கந்தோ, நாஸா நாஸிகா ஸயம் ஹேமங்குஸோ ஸுவண்ணங்குஸோயேவ, தேன காரணேன அயம் ஜினோ பியம் மது⁴ரம் த³ஸ்ஸனமஸ்ஸாதி பியத³ஸ்ஸனோ. ஈதி³ஸோ ந ப்³யாகிண்ணதோ³ஸோ, அப்³யாகிண்ணோ பஸாதோ³யேவாதி.

90. இதா³னி ப்³யாகிண்ணதோ³ஸபரிஹாரம் பரிஹரதி ‘‘நீலுப்பலி’’ச்சாதி³னா. நயனம் யஸ்ஸ நேத்தயுக³ளம் நீலுப்பலாப⁴ம் நீலுப்பலத³லஸதி³ஸம், அத⁴ரோ அத⁴ரோட்டோ² ப³ந்து⁴கருசிரோ ப³ந்து⁴கபுப்ப²மிவ மனுஞ்ஞோ, நாஸா நாஸிகா ஹேமங்குஸோ ஸுவண்ணங்குஸோயேவ, தேன காரணேன அயம் ஜினோ பியத³ஸ்ஸனோ மனுஞ்ஞத³ஸ்ஸனோ ஹோதீதி. ஏத்த² பஸாதா³லங்காரேன யுத்தத்தா ந ப்³யாகிண்ணதோ³ஸோ. ஆபா⁴ஸத்³தோ³ நிபா⁴ஸத்³தோ³ விய இவத்தோ². நோ சே, பபா⁴பரியாயோ வா ஹோதி. ப³ந்து⁴கமிவ ருசிரோதி ச, பியம் த³ஸ்ஸனம் யஸ்ஸேதி ச விக்³க³ஹோ. இஹ த³ஸ்ஸனஸ்ஸ கத்துபூ⁴தஸாது⁴ஜனஸம்ப³ந்த⁴த்தேபி விஸயத்தேனேவ ஜினஸம்ப³ந்தோ⁴ ஹோதீதி அஞ்ஞபத³த்தே²ன ததா²க³தோ க³ஹிதோதி.

91. ஸமதிக்கந்தகா³ம்மத்த-கந்தவாசாபி⁴ஸங்க²தம்;

ப³ந்த⁴னம் ரஸஹேதுத்தா, கா³ம்மத்தம் அதிவத்ததி.

91. ‘‘ஸமதிக்கந்தி’’ச்சாதி³. ஸம்மா அதிக்கந்தம் நிக்³க³தம். கா³ம்மஸ்ஸ பா⁴வோ கா³ம்மத்தம். யாஸம் கந்தானம் மது⁴ரானம் வாசானம் தாஹி அபி⁴ஸங்க²தம் ரசிதம் ப³ந்த⁴னம் ரஸஸ்ஸ மாது⁴ரியஸ்ஸ ஹேதுத்தா காரணபா⁴வேன கா³ம்மத்தம் யதா²வுத்தம் அதிவத்ததி அதிக்கமதி.

91. ‘‘ஸமதி’’ச்சாதி³. ஸமதிக்கந்தகா³ம்மத்தகந்தவாசாபி⁴ஸங்க²தம் விஸேஸதோ அதிக்கந்தகா³ம்மபா⁴வாஹி கந்தவாசாஹி ரசிதம் ப³ந்த⁴னம் முத்தகாதி³ப³ந்த⁴னம் ரஸஹேதுத்தா பண்டி³தானம் பீதிரஸஸ்ஸ காரணத்தா யதா²வுத்தகா³ம்மதோ³ஸம் அதிவத்ததி அதிக்கம்ம பவத்ததீதி. ஸம்மா அதிக்கந்தம் கா³ம்மத்தம் யாஸம், தாஹியேவ கந்தவாசாஹி அபி⁴ஸங்க²தந்தி ச, ரஸஸ்ஸ ஹேது, தஸ்ஸ பா⁴வோதி ச விக்³க³ஹோ.

யதா² –

92. து³னோதி காமசண்டா³லோ,

ஸோ மம் ஸத³ய நித்³த³யோ;

ஈதி³ஸம் ப்³யஸனாபன்னம்,

ஸுகீ²பி கிமுபேக்க²ஸே.

92. ‘‘யதே²’’த்யுதா³ஹரதி. காமாதுரா காசி வனிதா அத்தனோ பியம் பதிம் விரவதி ‘‘து³னோதி’’ச்சாதி³னா. த³யாய ஸஹ பவத்தீதி ஸத³யஇதி அனுனயவஸேன பியஸ்ஸ ஆமந்தனம், ஸானுனயாமந்தனஞ்ஹி ததோனுக்³க³ஹாபி⁴கங்கா²யமச்சந்தமுசிதம், ஸோ காமோ கந்த³ப்போ ஏவ சண்டா³லோ அகண்டோ³ வா அஸய்ஹோபதாபாவஹத்தா. காமே சண்டா³லத்தாரோபனஞ்ச உசிதமேவ யதோனேன கயிரமானமஸஹனமுபதாபமஸஹமானா தம் பரிப⁴வந்தம் விப்பலபதி, நித்³த³யோ நிக்கருணோ, இத³மபி உசிதமுபதாபே நிக்கருணானம் தாதி³ஸீ க³தீதி. மம் து³னோதி அதி⁴கமுபதாபேதி நித்³த³யத்தா, ந ப⁴வந்தம், தேனேவ ப⁴வம் ஸுகீ². இமினா அஞ்ஞாஸத்ததம் தஸ்ஸ தீ³பேதி. யதி³ நாஞ்ஞாஸத்தோஸி, நாஹமேகாகினீ ப⁴வாமி. அஸஹாயானஞ்ஹி படிஸத்தவோ ஹோந்தி. ஏகாகித்தாயேவாஹமப்படிஸரணத்தானேன து³ஸாமீதி [து³ஞ்ஞாமீதி (?)] தவ காமம் த்வம் ஸுகீ² ஹோஸி. ஸனாதா²னம் தாதி³ஸீ வுத்தீதி ஏவம் ஸுகீ²பி த்வம் ஈதி³ஸம் ப்³யஸனமாபன்னம் கிம் கஸ்மா உபேக்க²ஸேதி. ஏவமயம் வங்கவுத்தியா அத்தனோ, தம் விஸயமனுப⁴வந்தஸ்ஸ ச விமுக²த்தம் நித³ஸ்ஸேதீதீதி³ஸம் ந கா³ம்மம்.

92. கா³ம்மதோ³ஸபரிஹாரே லக்கி²யம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘து³னோதி’’ச்சாதி³. காமதண்ஹாபி⁴பூ⁴தா அங்க³னா அத்தனோ வல்லப⁴ம் நிஸ்ஸாய ஏவம் விலபதி ‘‘ஸத³ய ஹே காருணிக ஸோ காமசண்டா³லோ ஸோ அனங்க³னீசோ நித்³த³யோ நிக்காருணிகோ மம் து³னோதி பீளேதி, ஸுகீ²பி மம விய அனாத²பா⁴வாபா⁴வதோ ஸுகி²தோபி த்வம் ஈதி³ஸம் ப்³யஸனாபன்னம் ஏவம் காமசண்டா³லேன அகாருணேன கதஅஸய்ஹஸந்தாபஸங்கா²தப்³யஸனமனுப்பத்தம் மம் கிமுபேக்க²ஸே கஸ்மா உதா³ஸீனோஸீ’’தி. அத்தனோ து³க்கா²துரத்தா து³க்க²தூ³ரீகரணம் காருணிகானம்யேவ விஸயந்தி ‘‘ஸத³யே’’தி அனுனயவஸேன ஆமந்தனுசிதம் அத்தனோ து³க்கா²துரதம் போஸேதும் பீளாகாரகே காமே சண்டா³லத்தாரோபனஞ்ச நித்³த³யத்தகத²னஞ்ச உசிதமேவ அத்தனி உபேக்க²கத்தா. ஸுகீ²பீதி இமினா தஸ்ஸ பரவிஸயாஸத்ததாய அதிசாரம் அப்³பு⁴பக³மேதி. ஏவம் வங்கவுத்தியா அத்தனோ வல்லபே⁴ ஸானுராக³த்தஞ்ச அத்தனி தஸ்ஸ தத³பா⁴வத்தஞ்ச த³ஸ்ஸேதீதி. ‘‘கஞ்ஞே காமயமானம் மம், ந காமயஸி கிம்ன்வித³’’ந்தி ஏத்த² விய இஹ கா³ம்மதோ³ஸோ நத்தீ²தி கா³ம்மதோ³ஸபரிஹாரமித³ம். காமோயேவ சண்டா³லோ காமசண்டா³லோ, ஸஹ த³யாய யோ வத்ததீதி ச, நத்தி² த³யா அஸ்ஸேதி ச, ஸுக²மஸ்ஸ அத்தீ²தி ச விக்³க³ஹோ. அபிஸத்³தோ³ அக்க²மே.

93. யதிஹீனபரிஹாரோ, ந புனே’தா³னி நீயதே;

யதோ ந ஸவனுப்³பே³க³ம், ஹேட்டா² யேதம் விசாரிதம்.

93. ‘‘யதி’’ச்சாதி³. விசாரிதந்தி ‘‘தம் நமே ஸிரஸா சாமீ-கரவண்ணம் ததா²க³த’’ந்திஆதி³னா ஹேட்டா² பகாஸிதந்தி அத்தோ².

93. ‘‘யதிஹீனி’’ச்சாதி³. யதோ யஸ்மா ஸவனுப்³பே³க³ம் ‘‘தோ³ஸானமுத்³தே³ஸக்கமேன தோ³ஸபரிஹாரக்கமோ ந வுத்தோ’’தி ஏவம் விஞ்ஞூனமுப்பஜ்ஜமானம் இமஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ ஸவனாஸஹனம் நத்தி², ததோ யதிஹீனபரிஹாரோ யதிஹீனதோ³ஸஸ்ஸ பரிஹரணவஸேன பவத்தமுதா³ஹரணம் இதா³னி புன ந நீயதே நாஹரீயதேதி. இமினாதி⁴க³தமாதோ³ வுத்தத்த²மேவ ஸமத்தே²தி. ஹேட்டா² யேதம் விசாரிதந்தி ஏவம் யதிஹீனதோ³ஸபரிஹரணம் ஹேட்டா² அனந்தரபரிச்சே²தே³ விசாரிதம் ‘‘தம் நமே ஸிரஸா சாமீ-கரவண்ணம் ததா²க³த’’ந்திஆதி³னா பகாஸிதந்தி. ஆதோ³ யதிஹீனதோ³ஸபாதுபா⁴வேயேவ பரிஹாரக்கமஸ்ஸாபி த³ஸ்ஸிதத்தா இஹாத³ஸ்ஸனேபி க³ந்த²ஸ்ஸ ஊனதா நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. யதி ஹீனா ஏத்தே²தி ச, தஸ்ஸ பரிஹாரோதி ச, ஸவனே உப்³பே³க³ந்தி ச விக்³க³ஹோ.

கமச்சுதஸ்ஸ யதா² –

94. உதா³ரசரிதோ’ஸி த்வம், தேனேவா’ராத⁴னா த்வயி;

தே³ஸம் வா தே³ஹி கா³மம் வா, கே²த்தம் வா மம ஸோப⁴னம்.

94. ‘‘உதா³ர’’இச்சாதி³. உதா³ரம் உதா³ரத்தம் சாகா³திஸயஸம்ப³ந்த⁴தோ சரிதம் அதிகு³ணபவத்தி யஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ. ஏத்த² உசிதத்தா தே³ஸாதீ³னம் யாசனக்கமஸ்ஸ கமச்சுதஸ்ஸ பரிஹாரோயம்.

94. ‘‘உதா³ரி’’ச்சாதி³. த்வம் புஞ்ஞவந்த உதா³ரசரிதோஸி சாகா³திஸயயோக³தோ விஸாரத³பவத்தியுத்தோஸி, தேனேவ தேன காரணேனேவ ஆராத⁴னா மம யாசனா த்வயி ஹோதி. தே³ஸம் வாஜனபத³ம் வா, நோ சே, கா³மம் வா ஸம்வஸத²ம் வா, நோ சே, ஸோப⁴னம் கே²த்தம் வா கேதா³ரம் வா மம தே³ஹீதி அனுபுப்³ப³ம் ஹீனபத³த்த²யாசனா தா³யகஸ்ஸ தா³னஸ்ஸாபி யாசகஸ்ஸ இச்சி²தத்த²படிலாப⁴ஸ்ஸாபி அனுரூபத்தா கமச்சுததோ³ஸமபனேதி. உதா³ரம் சரிதம் அஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ.

அதிவுத்தஸ்ஸ யதா² –

95. முனிந்த³சந்த³ஸம்பூ⁴த-

யஸோராஸிமரீசினம்;

ஸகலோப்ய’யமாகாஸோ,

நா’வகாஸோ விஜம்ப⁴னே.

95. ‘‘முனிந்த³’’இச்சாதி³. முனிந்தோ³யேவ சந்தோ³, ததோ ஸம்பூ⁴தா பாதுபூ⁴தா, யஸோராஸீ ஏவ மரீசியோ, தாஸம். அயம் ஸகலோ ஆகாஸோபி க³க³னமேவ, ந தஸ்ஸேகோ பதே³ஸோ. விஜம்ப⁴னே ப்³யாபனே நாவகாஸோ தாதி³ஸத்தா தாஸம் மரீசினந்தி நாதிவுத்தம்.

95. ‘‘முனிந்தி³’’ச்சாதி³. முனிந்த³சந்த³ஸம்பூ⁴தயஸோராஸிமரீசினம் முனிந்த³ஸங்கா²தசந்த³தோ பாதுபூ⁴தானம் கித்திஸமூஹஸங்கா²தகிரணானம் விஜம்ப⁴னே ப்³யாபனே அயம் ஸகலோபி ஆகாஸோ நாவகாஸோ ந ஓகாஸோ ஹோதீதி. ஹேதுப²லாதி³ஏகேககாரணேனாபி அப்பமேய்யானம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணானம் பவத்தியா அப்பமேய்யஸாமஞ்ஞபூ⁴தாகாஸஸ்ஸ நிரவகாஸஸ்ஸ இவ கத²னமுசிதந்தி அதிவுத்ததோ³ஸோ இஹ ந ப⁴வதி. சந்தோ³ இவ சந்தோ³, முனிந்தோ³ ஏவ சந்தோ³, ததோ ஸம்பூ⁴தானம்யேவ யஸானம் ராஸீ ச தா மரீசியோ சாதி விக்³க³ஹோ.