5. ணாதி³கண்ட³

ஸமாஸோ பத³ஸம்கே²போ, பத³பச்சயஸம்ஹிதம்;

தத்³தி⁴தம் நாம ஹோதீதி, விஞ்ஞேய்யம் தேஸ+மந்தரம்.

1. ணோ வா+பச்சே

ச²ட்டீ²யந்தா நாமஸ்மா வா ணபச்சயோ ஹோதி அபச்சே+பி⁴தே⁴ய்யே. அபச்சஸத்³த³ஸம்ப³ந்தி⁴த்தேன அபச்சவந்ததோ கதஸரபச்சயோ ஸமத்த்²யதோ ச²ட்ட்²யந்ததோ ஹோதீதி ‘‘ச²ட்டீ²யந்தா நாமஸ்மா’’தி ஸுத்தே அவுத்தம்பி வுத்தம். ணாதீ³னம் தத்³தி⁴தந்தி புப்³பா³சரியஸஞ்ஞா. ணகாரோ வுத்³த்⁴யத்தோ². ஏவ+மஞ்ஞத்ராபி. ணாதி³வுத்தித்தா ‘‘ஏகத்த²தாயம்’’தி விப⁴த்திலோபோ.

124. ஸரான+மாதி³ஸ்ஸா+யுவண்ணஸ்ஸா+ஏஓ ணானுப³ந்தே⁴

ஸரான+மாதி³பூ⁴தா யே அகாரி+வண்ணு+வண்ணா, தேஸம் ஆ+ஏ+ஓ வா ஹோந்தி யதா²க்கமம் ணானுப³ந்தே⁴தி அகாரஸ்ஸ ஆகாரோ. ஆ+ஏ+ஓனம் வுத்³தீ⁴திபி புப்³பா³சரியஸஞ்ஞா. வஸிட்ட²ஸ்ஸா+பச்சம் வாஸிட்டோ². வீம்ஹி வாஸிட்டீ². வேதி வஸிட்ட²ஸ்ஸா+பச்சம்தி வாக்யஸ்ஸ ச வஸிட்டா²பச்சம்தி ஸமாஸஸ்ஸ ச விகப்பத்த²ம். ஸோ ச வாஸத்³தோ³ யாவ ‘‘ஸகத்தே²’’தி அதி⁴கரீயதி.

நபும்ஸகேன லிங்கே³ன, ஸத்³தோ³+தா³ஹு புமேன வா;

நித்³தி³ஸ்ஸதீதி ஞாதப்³ப³+மவிஸேஸே பனி+ச்சி²தேதி –

வுத்தத்தா² அபச்சஸத்³த³ஸ்ஸ நபும்ஸகத்தே²பி புத்தபுத்தீனம் த்³வின்னம்பி வாசகோ ஹோதி.

ணாத³யோ+பி⁴தே⁴ய்யலிங்கா³, அபச்சே த்வ+நபும்ஸகா;

நபும்ஸகே ஸகத்தே² ண்யோ, பி⁴ய்யோ பா⁴வஸமூஹஜா;

தா து+த்தி²ய+மஸம்க்²யானே, த்வாதி³சீபச்சயந்தகா.

பா⁴ரத்³வாஜஸ்ஸ அபச்சம்=புத்தோ பா⁴ரத்³வாஜோ, ஏவம் வேஸ்ஸாமித்தோ, கோ³தமோ. ஏத்த² ச அ+யுவண்ணந்தாபா⁴வா ஆ+ஏ+ஓனம் ந வுத்³தி⁴. வாஸுதே³வஸ்ஸ அபச்சம் வாஸுதே³வோ, ப³லதே³வோ. சித்தகோதிஆதீ³ஸு பன ஸம்யோக³ந்தத்தா ‘‘ஸம்யோகே³ க்வசீ’’தி க்வசி ந வுத்³தி⁴. உபகு³னோ அபச்சம் ஓபக³வோ ஓபக³வீ. ஏத்த² ‘‘உவண்ணஸ்ஸா+வங ஸரே’’தி உகாரஸ்ஸ அவங.

வச்ச²ஸ்ஸா+பச்சந்தி விக்³க³ய்ஹ புப்³ப³ஸுத்தேன ணபச்சயே கதே புன வச்ச²ஸ்ஸா+பச்சம்தி விக்³க³ஹோ.

2. வச்சா²தி³தோ ணான+ணாயனா

வச்சா²தீ³ஹி அபச்சபச்சயந்தேஹி கோ³த்தாதீ³ஹி ச ஸத்³தே³ஹி ணான+ணாயனபச்சயா வா ஹோந்தி அபச்சே. வச்சா²னோ, வச்சா²யனோ, ‘‘ஸம்யோகே³ க்வசீ’’தி ந வுத்³தி⁴. கதிஸ்ஸா+பச்சம் கச்சோ, ‘‘ண்ய தி³ச்சாதீ³ஹீ’’தி ண்யோ, ‘‘லோபோ+வண்ணி+வண்ணானம்’’தி அகாரலோபே சவக்³க³புப்³ப³ரூபானி. கச்சஸ்ஸா+பச்சம் கச்சானோ, கச்சாயனோ, யாக³மே காதியானோ. முக்³க³ஸ்ஸா+பச்சம்=நத்தாதீ³தி வாக்யே வுத்³தி⁴+இகாரலோப+புப்³ப³ரூபானி. மோக்³க³ல்லஸ்ஸா+பச்சம்தி புனணான+ணாயனா ஹோந்தி, மோக்³க³ல்லானோ மோக்³க³ல்லாயனோ. இமே சத்தாரோ அபச்சபச்சயந்தா. கோ³த்தாதி³தோ யதா²ஸகடஸ்ஸா+பச்சம் நத்தாதீ³ஹி ஸகடானோ ஸகடாயனோ. கண்ஹஸ்ஸா+பச்சம் நத்தாதி³ கண்ஹானோ கண்ஹாயனோ. ஏவம் அக்³கி³வேஸ்ஸானோ அக்³கி³வேஸ்ஸாயனோ, முஞ்ஜானோ முஞ்ஜாயனோ, குஞ்ஜானோ குஞ்ஜாயனோ. ஸப்³ப³த்த² ஸம்யோக³த்தா ந வுத்³தி⁴. ஆகதிக³ணோ+யம்.

3. கத்திகாவித⁴வாதீ³ஹி ணேய்யணேரா

கத்திகாதீ³ஹி வித⁴வாதீ³ஹி ச ணேய்யணேரப்பச்சயா ஹோந்தி வா யதா²க்கமம். கத்திகாய அபச்சம் கத்திகேய்யோ, க³ருளோ வினதாய=ஸுபண்ணமாதுயா அபச்சம் வேனதேய்யோ. ரோஹிணியா அபச்சம் ரோஹிணேய்யோ, க³ங்கா³ய அபச்சம் க³ங்கே³ய்யோ. ஏவம் பா⁴கி³னேய்யோ, நாதே³ய்யோ, அந்தேய்யோ, ஆஹேய்யோ, காபேய்யோ, ஸுசியா அபச்சம் ஸோசேய்யோ, பா³லேய்யோ. ணேரே-வித⁴வாய அபச்சம் வேத⁴வேரோ. ப³ந்த⁴கியா=அபி⁴ஸாரிகாய அபச்சம் ப³ந்த⁴-கேரோ. ஸமணஸ்ஸ உபஜ்ஜா²யஸ்ஸா+பச்சம் ஸாமணேரோ, நாளிகேரோ இச்சாதி³.

4. ண்ய தி³ச்சாதீ³ஹி

தி³திப்பபு⁴தீஹி ண்யோ ஹோதி அபச்சே.

125. ஸம்யோகே³ க்வசி

ஸம்யோக³விஸயே க்வசி ஆ+ஏ+ஓவுத்³தி⁴யோ ஹோந்தி ணானுப³ந்தே⁴.

131. லோபோ+வண்ணி+வண்ணானம்

அவண்ணி+வண்ணானம் லோபோ ஹோதி யகாராதோ³ பச்சயே. தி³தியா=அஸுரமாதுயா அபச்சம் தே³ச்சோ ஆதி³ச்சோ. குண்ட³னியா அபச்சம் கோண்ட³ஞ்ஞோ, நஸ்ஸ ஞ்ஞே புப்³ப³ரூபம். அதி³தீதி தே³வமாதா.

பா⁴துனோ அபச்சம் பா⁴தப்³யோ, ‘‘யம்ஹி கோ³ஸ்ஸ சா’’தி யம்ஹி உஸ்ஸ அவங அகாரலோபபுப்³ப³ரூபானி.

5. ஆ ணி

அகாரந்ததோ ணி வா ஹோத+பச்சே ப³ஹுலம். ஆ=தி நாமவிஸேஸனத்தா அ-காரந்ததோதி வுத்தம். த³க்க²ஸ்ஸா+பச்சம் த³க்கி², த³த்தி, தோ³ணி, வாஸவி, வாருணி. ஜினத³த்தஸ்ஸா+பச்சம் ஜேனத³த்தி, ஸுத்³தோ⁴த³னி, ஆனுருத்³தி⁴ இச்சாதி³.

6. ராஜதோ ஞ்ஞோ ஜாதியம்

ராஜதோ ஞ்ஞோ வா ஹோத+பச்சே க²த்தி²யஜாதியம் க³ம்யமானாயம். ரஞ்ஞோ அபச்சம் ராஜஞ்ஞோ. ஜாதீயந்தி கிம், ராஜாபச்சம்.

7. க²த்தா யி+யா

திஜாதியம் அபச்சே ய+இயா ஹோந்தி. க²த்தஸ்ஸா+பச்சம் க²த்யோ க²த்தியோ. ஜாதியம் த்வேவ, க²த்தி.

8. மனுதோ ஸ்ஸ+ஸண

மனுதோ ஜாதிஸமுதா³யே ஸ்ஸ+ஸண ஹோந்து+பச்சே. மனுனோ அபச்சம் மனுஸ்ஸோ மானுஸோ, மனுஸ்ஸீ மானுஸீ. ஜாதியம் த்வேவ, மானவோ, நஸ்ஸ ணோ, மாணவோ.

9. ஜனபத³னாமஸ்மா க²த்தியா ரஞ்ஞே ச ணோ

ஜனபத³ஸ்ஸ யம் நாமம், தம் நாமஸ்மா க²த்தியா அபச்சே ரஞ்ஞே ச ணோ ஹோதி. பஞ்சாலானம் அபச்சம் ராஜா வா பஞ்சாலோ, கோஸலோ, மாக³தோ⁴, ஓக்காகோ. ஜனபத³னாமஸ்மாதி கிம், தா³ஸரதி². க²த்தியாதி கிம், பஞ்சாலஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸா+பச்சம் பஞ்சாலி.

10. ண்ய குருஸிவீஹி

குருஸிவீஹி அபச்சே ரஞ்ஞே ச ண்யோ ஹோதி. குரூனம் அபச்சம் ராஜா வா கோரப்³யோ. ‘‘யம்ஹி கோ³ஸ்ஸ சா’’திமினா அவங, ப³காரபுப்³ப³ரூபானி. ஸேப்³போ³, இலோபோ. (அபச்சதத்³தி⁴தம்).

11. ண ராகா³ தேன ரத்தம்

ராக³வாசீததியந்ததோ ரத்த+மிச்சே+தஸ்மிம் அத்தே ணோ ஹோதி. குஸும்பா⁴தீ³ஹி வண்ணந்தரபத்தம் ரத்தம் நாம. கஸாவேன ரத்தம் காஸாவம். ஏவம் குஸும்பே⁴ன ரத்தம் கோஸும்ப⁴ம், ஹாலித்³த³ம், பத்தங்க³ம், மஞ்ஜேட்ட²ம், குங்குமம். இத⁴ ந ஹோதி நீலம் பீதந்தி, கு³ணவசனத்தா ணேன வினாபி த³ப்³ப³ஸ்ஸா+பி⁴தா⁴னதோ.

12. நக்க²த்தேனி+ந்து³யுத்தேன காலே

ததியந்ததோ நக்க²த்தா தேன லக்கி²தே காலே ணோ ஹோதி, தம் சே நக்க²த்த+மிந்து³யுத்தம் ஹோதி. பு²ஸ்ஸேன இந்து³யுத்தேன லக்கி²தா புண்ணமாஸீ பு²ஸ்ஸீ ரத்தி, பு²ஸ்ஸோ அஹோ, மகா⁴ய இந்து³யுத்தாய லக்கி²தா புண்ணமாஸீ மாகீ⁴, மாகோ⁴.

13. ஸா+ஸ்ஸ தே³வதா புண்ணமாஸீ

ஸேதி பட²மந்தா அஸ்ஸேதி ச²ட்டி²யத்தே² ணோ ஹோதி, யம் பட²மந்தம், ஸா சே தே³வதா புண்ணமாஸீ வா. ஸுக³தோ தே³வதா அஸ்ஸ ஸோக³தோ, மாஹிந்தோ³, யாமோ, வாருணோ. பு³த்³தோ⁴ அஸ்ஸ தே³வதாதி பு³த்³தோ⁴. பு²ஸ்ஸீ புண்ணமாஸீ அஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தி⁴னீதி பு²ஸ்ஸோ மாஸோ. ஏவம் மாகோ⁴, ப²க்³கு³னோ, சித்தோ, வேஸாகோ², ஜேட்ட²மூலோ, ஆஸாள்ஹோ, ஸாவணோ, போட்ட²பாதோ³, அஸ்ஸயுஜோ, கத்திகோ, மாக³ஸிரோ. புண்ணமாஸீ ச ப⁴தகமாஸஸம்ப³ந்தி⁴னீ ந ஹோதி, புண்ணோ மா அஸ்ஸந்தி நிப்³ப³சனா, அதோ ஏவ நிபாதனா ணோ, ஸாக³மோ ச.

14. த+மதீ⁴தே தம் ஜானாதி க+ணிகா ச

து³தியந்ததோ த+மதீ⁴தே தம் ஜானாதீதி ஏதேஸ்வ+த்தே²ஸு ணோ ஹோதி கோ ணிகோ ச. ஏத்த² சஸத்³தோ³ கோ சணிகோ ச ஹோதீதி ஸமுச்சினோ, நோ ணபச்சயம். ப்³யாகரண+மதீ⁴தே ஜானாதீதி வா வேய்யாகரணோ, வி+ஆ+கரணந்தி விச்சி²ஜ்ஜ கதயாதே³ஸஸ்ஸி+காரஸ்ஸ ‘‘ததா³தே³ஸா ததீ³வ ப⁴வந்தீ’’தி ஞாயா ‘‘ஸரான’’மிச்சாதி³னா ஏகாரே யாக³மத்³வித்தானி. ஏவம் மோஹுத்தோ, நேமித்தோ, அங்க³விஜ்ஜோ, வத்து²விஜ்ஜோ, ச²ந்த³ஸோ, ‘‘மனா, தீ³னம் ஸக’’ இதி ஸகாக³மோ. கமகோ, பத³கோ, வேனயிகோ, ஸுத்தந்திகோ, ஆபி⁴த⁴ம்மிகோ. த்³விதக்³க³ஹணம் அஜ்ஜே²னஜானனே ச விஸும் விஸும் பச்சயவிதா⁴னத்த²ம், அஜ்ஜே²னவிஸயத³ஸ்ஸனத்த²ம், பஸித்³து⁴பஸம்ஹரணத்த²ஞ்ச.

15. தஸ்ஸ விஸயே தே³ஸே

ச²ட்டி²யந்தா விஸயே தே³ஸஸரூபே ணோ ஹோதி. வஸாதீனம் விஸயோ தே³ஸோ வாஸாதோ. தே³ஸேதி கிம், சக்கு²ஸ்ஸ விஸயோ ரூபம், தே³வத³த்தஸ்ஸ விஸயோ+நுவாகோ.

16. நிவாஸே தன்னாமே

தி தன்னாமே நிவாஸே தே³ஸே ணோ ஹோதி. ஸிவீனம் நிவாஸோ தே³ஸோ ஸேப்³போ³. ஏத்த² ‘‘யவா ஸரே’’தி யகாரே ப³காரபுப்³ப³ரூபானி. வாஸாதோ.

17. அதூ³ரப⁴வேதி

ணோ, விதி³ஸாய அதூ³ரப⁴வம் வேதி³ஸம்.

18. தேன நிப்³ப³த்தேதி

ததியந்தா நிப்³ப³த்தத்தே² ணோ ஹோதி. குஸம்பே³ன நிப்³ப³த்தா கோஸம்பீ³ நக³ரம், ஏவம் காகந்தீ³, மாகந்தீ³, ஸஹஸ்ஸேன நிப்³ப³த்தா ஸாஹஸ்ஸீ பரிகா², ஹேதும்ஹி கத்தரி கரணே ச யதா²யோக³ம் ததியா.

19. த+மித⁴+த்தி²

தந்தி பட²மந்தா இதா⁴தி ஸத்தம்யத்தே² தே³ஸே தன்னாமே ணோ ஹோதி, யம் தம் பட²மந்த+மத்தி² சே. உது³ம்ப³ரா அஸ்மிம் தே³ஸே ஸந்தீதி ஓது³ம்ப³ரோ, பா³த³ரோ, பப்³ப³ஜோ.

20. தத்ர ப⁴வேதி

ஸத்தம்யந்தா ப⁴வத்தே² ணோ. உத³கே ப⁴வோ ஓத³கோ, ஓரஸோ, ஜானபதோ³, மாக³தோ⁴, காபிலவத்த²வோ, கோஸம்போ³, மனஸி ப⁴வம் மானஸம் ஸுக²ம், ஸகாக³மோ. ஸாரஸோ ஸகுணோ, ஸாரஸீ ஸகுணீ, ஸாரஸம் புப்ப²ம். மித்தே ப⁴வா மேத்தா மேத்தீ வா. புரே ப⁴வா போரீ வாசா. பாவுஸே ப⁴வோ பாவுஸோ மேகோ⁴. பாவுஸா ரத்தி, பாவுஸம் அப்³ப⁴ம். ஸாரதோ³, ஸாரதா³, ஸாரத³ம் புப்ப²ம். மாது⁴ரோ ஜனோ, மாது⁴ரா க³ணிகா, மாது⁴ரம் வத்த²ம்.

21. அஜ்ஜாதீ³ஹி தனோதி

ப⁴வத்தே² தனோ. அஜ்ஜ ப⁴வோ அஜ்ஜதனோ, ஸ்வாதனோ, ஹிய்யதனோ. ‘‘ஏஓன+ம வண்ணே’’தி ஏஓனம் அ ஹோதி.

22. புராதோ ணோ சதி

ப⁴வத்தே² ணோ தனோ ச. ஏத்த² ணகாரோ அவயவோ, நேவா+நுப³ந்தோ⁴. புராணோ, புராதனோ.

23. அமாத்வ+ச்சோதி

ப⁴வத்தே² அச்சோ ஹோதி. அமா=ஸஹ ப⁴வோ அமச்சோ.

24. மஜ்ஜா²தி³த்வி+மோதி

ப⁴வத்தே² இமோ, மஜ்ஜே² ப⁴வோ மஜ்ஜி²மோ. ஏவம் அந்திமோ, ஹேட்டி²மோ, உபரிமோ, ஓரிமோ, பாரிமோ, பச்சி²மோ, அப்³ப⁴ந்தரிதோ⁴, பச்சந்திமோ.

25. கண+ணேய்ய+ணேய்யக+யி+யாதி

ப⁴வத்தே² கணஆத³யோ ஹோந்தி. கண-குஸினாராயம் ப⁴வோ கோஸினாரகோ, மாக³த⁴கோ, ஆரஞ்ஞகோ விஹாரோ, ராஜக³ஹகோ, கோஸம்ப³கோ, இந்த³பத்தகோ, காபிலகோ, பா⁴ருகச்ச²கோ, நாக³ரகோ. அங்கே³ஸு ஜாதோ அங்க³கோ, கோஸலகோ, வேதே³ஹகோ, கம்போ³ஜகோ, க³ந்தா⁴ரகோ, ஸோவீரகோ, ஸிந்த⁴வகோ, அஸ்ஸகோ இச்சாதி³. ணேய்ய-க³ங்கே³ய்யோ, பப்³ப³தேய்யோ, வானேய்யோ. ணேய்யக-கோஸலேய்யகோ, பா³ராணஸேய்யகோ, சம்பேய்யகோ, ஸிலாய ஜாதம் ஸேலேய்யகம், மிதி²லேய்யகோ. பா³ராணஸேய்யகோத்யாதீ³ஸு ‘‘தி³ஸ்ஸந்த+ஞ்ஞேபி பச்சயா’’தி ஏய்யகோ, ஏவம் உபரி ஸுத்தே த³ஸ்ஸிதபச்சயதோ விஸும் பச்சயே த³ஸ்ஸிதே இமினா ஸுத்தேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ய-க³ம்மோ, யம்ஹி அகாரலோபே புப்³ப³ரூபம் ரஸ்ஸோ ச. தி³ப்³போ³. இய-உத³ரியோ, தி³வியோ, பஞ்சாலியோ, போ³தி⁴பக்கி²யோ, லோகியோ.

26. ணிகோ

ஸத்தம்யந்தா ப⁴வத்தே² ணிகோ ஹோதி. ஸரதே³ ப⁴வோ ஸாரதி³கோ தி³வஸோ, ஸாரதி³கா ரத்தி.

27. த+மஸ்ஸ ஸிப்பம் ஸீலம் பண்யம் பஹரணம் பயோஜனம்

பட²மந்தா ஸிப்பாதி³வாசகா அஸ்ஸேதி ச²ட்ட்²யத்தே² ணிகோ ஹோதி. வீணாவாத³னம் ஸிப்ப+மஸ்ஸ வேணிகோ, வீணாவாத³னம் அபே⁴தோ³பசாரேன வீணா நாம. மோதி³ங்கி³கோ, வம்ஸிகோ. பம்ஸுகூலதா⁴ரணம் ஸீல+மஸ்ஸ பம்ஸுகூலிகோ, தேசீவரிகோ. க³ந்தோ⁴ பண்ய+மஸ்ஸ க³ந்தி⁴கோ, தேலிகோ, கோ³ளிகோ, பூவிகோ, பண்ணிகோ, தம்பு³லிகோ, லோணிகோ. சாபோபஹரண+மஸ்ஸ சாபிகோ, தோமரிகோ, முக்³க³ரிகோ, மோஸலிகோ. உபதி⁴=க்க²ந்தா⁴தி³ பயோஜன+மஸ்ஸ ஓபதி⁴கம், ஸாதிகம், ஸாஹஸ்ஸிகம்.

28. தம் ஹந்த+ரஹதி க³ச்ச²து+ஞ்ச²தி+சரதி

து³தியந்தா ஹந்தீதி ஏவமாதீ³ஸ்வ+த்தே²ஸு ணிகோ ஹோதி. பக்கி²னோ ஹந்தீதி பக்கி²கோ, ஸாகுணிகோ, மாயூரிகோ, மச்சே² ஹந்தீதி மச்சி²கோ, மேனிகோ. மிகே³ ஹந்தீதி மாக³விகோ, வகாராக³மோ. மிக³ஸ்ஸ ‘‘தத³மினா’’தி³னா மக³வாதே³ஸேபி மாக³விகோ. ஓரப்³பி⁴கோ, ஹாரிணிகோ. ஸூகரிகோதி இகோ. ஸத+மரஹதீதி ஸாதிகம், ஸந்தி³ட்டி²கம், ஏஹி பஸ்ஸ விதி⁴ம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ. ஏத்த² த்யாத்³யந்தஸமுதா³யதோ அனுகரணத்தா வா தத்³தி⁴தஸ்ஸ அபி⁴தா⁴னலக்க²ணத்தா வா ப³ஹுலம்விதா⁴னேன வா பச்சயோ. ஸாஹஸ்ஸிகோ, கும்பி⁴கோ, தோ³ணிகோ, அத்³த⁴மாஸிகோ, கஹாபணிகோ, ஆஸீதிகா கா³தா², நாவுதிகா. ஸஹஸ்ஸியோதி இயோ. பரதா³ரம் க³ச்ச²தீதி பாரதா³ரிகோ, மக்³கி³கோ, பஞ்ஞாஸயோஜனிகோ, பதி²கோ. ப³த³ரே உஞ்ச²தீதி பா³த³ரிகோ, ஸாமாகிகோ. த⁴ம்மம் சரதீதி த⁴ம்மிகோ, அத⁴ம்மிகோ.

29. தேன கதம் கீதம் ப³த்³த⁴+மபி⁴ஸங்க²தம் ஸம்ஸட்ட²ம் ஹதம் ஹந்தி ஜிதம் ஜயதி தி³ப்³ப³தி க²னதி தரதி சரதி வஹதி ஜீவதிதி

கதாதீ³ஸ்வ+த்தே²ஸு ணிகோ. காயேன கதம் காயிகம், வாசஸிகம், மானஸிகம்தி ஸகாக³மோ. வாதேன கதோ ஆபா³தோ⁴ வாதிதோ, ஸேம்ஹிகோ, பித்திகோ. ஸதேன கீதம் ஸாதிகம், ஸாஹஸ்ஸிகம், வத்தே²ன கீதம் வத்தி²கம், கும்பி⁴கம், ஸோவண்ணிகம், கா⁴திகம். மூலதோவ பச்சயோ, அமூலவாசித்தா தே³வத³த்தேன கீதோதி ந ஹோதி, தத³த்தா²ப்பதீதியா. வரத்தா²ய ப³த்³தோ⁴ வாரத்திகோ, ஆயஸிகோ, பாஸிகோ, ஸுத்திகோ. க⁴தேன அபி⁴ஸங்க²தம் ஸம்ஸட்ட²ம் வா கா⁴திகம், கோ³ளிகம், த³தி⁴கம், மாரீசிகம். ஜாலேன ஹதோ ஹந்தீதி வா ஜாலிகோ, பா³லிஸிகோ. அக்கே²ஹி ஜிதம் அக்கி²கம் த⁴னம், ஸாலாகிகம், திந்து³கிகோ, அம்ப³ப²லிகோ. அக்கே²ஹி ஜயதி தி³ப்³ப³தி வா அக்கி²கோ. க²ணித்தியா க²னதீதி கா²ணித்திகோ, குத்³தா³லிகோ. தே³வத³த்தேன ஜிதம், அங்கு³ல்யா க²னதீதி ந ஹோதி, தத³த்தா²னவக³மா. உளும்பேன தரதீதி ஓளும்பிகோ, உளும்பிகோதி இகோ. குல்லிகோ, கோ³புச்சி²கோ, நாவிகோ. ஸகடேன சரதீதி ஸாகடிகோ, ரதி²கோ. பரப்பிகோதி இகோ. க²ந்தே⁴ன வஹதீதி க²ந்தி⁴கோ. அம்ஸிகோ, ஸீஸிகோதி இகோ. வேதனேன ஜீவதீதி வேதனிகோ, ப⁴திகோ, கயிகோ, விக்கயிகோ, கயவிக்கயிகோதி இகோ.

30. தஸ்ஸ ஸம்வத்ததி

சதுத்த்²யந்தா ஸம்வத்ததீதி அஸ்மிம் அத்தே²ணிகோ ஹோதி. புனப்³ப⁴வாய ஸம்வத்ததீதி போனோப்³ப⁴விகோ, இத்தி²யம் போனோப்³ப⁴விகா. லோகாய ஸம்வத்ததீதி லோகிகோ. ஸுட்டு² அக்³கோ³தி ஸக்³கோ³, ஸக்³கா³ய ஸம்வத்ததீதி ஸோவக்³கி³கோ, ஸஸ்ஸோ+வக தத³மினாதீ³பாடா². த⁴னாய ஸம்வத்ததீதி த⁴ஞ்ஞம்.

31. ததோ ஸம்பூ⁴த+மாக³தம்

பஞ்சம்யந்தா ஸம்பூ⁴த+மாக³தந்தி ஏதேஸ்வ+த்தே²ஸு ணிகோ ஹோதி. மாதிதோ ஸம்பூ⁴த+மாக³தம்வா+தி ஏத்த² ‘‘மாதிதோ ச ப⁴கி³னியம்ச்சோ²’’தி ‘‘மாதிதோ’’தி பா⁴கே³ன உஸ்ஸ இம்ஹி வாக்யம், ரஸ்ஸத்³வித்தேஸு மத்திகம், பேத்திகம். ண்ய+ரியண+ர்யபச்சயாபி தி³ஸ்ஸந்தி. ஸுரபி⁴தோ ஸம்பூ⁴தம் ஸோரப்⁴யம். யம்ஹி த²ஞ்ஞம். உப⁴யத்த² ‘‘லோபோ+வண்ணி+வண்ணானம்’’தி லோபோ. ரியண-பிதுதோ ஸம்பூ⁴தோ பேத்தியோ, மாதியோ, ‘‘ரானுப³ந்தே⁴+ந்தஸராதி³ஸ்ஸா’’தி உலோபோ, மத்தியோ. ர்யம்ஹி-உலோபோ, சவக்³க³புப்³ப³ரூபானி, மச்சோ வா.

32. தத்த² வஸதி விதி³தோ ப⁴த்தோ நியுத்தோ

ஸத்தம்யந்தா வஸதீத்வேவமாதீ³ஸ்வ+த்தே²ஸு ணிகோ ஹோதி. ருக்க²மூலே வஸதீதி ருக்க²மூலிகோ, ஆரஞ்ஞிகோ, ராஜக³ஹிகோ, மாக³தி⁴கோ, ஸோஸானிகோ. லோகே விதி³தோ லோகிகோ. சதுமஹாராஜேஸு ப⁴த்தா சாதும்மஹாராஜிகா. த்³வாரே நியுத்தோ தோ³வாரிகோ, த³ஸ்ஸோக தத³மினாதி³பாடா². ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ. இகே-நவகம்மிகோ, ஆதி³கம்மிகோ. கியே-ஜாதிகியோ, அந்த⁴கியோ.

33. தஸ்ஸி+த³ம்

ச²ட்டி²யந்தா இத³+மிச்ச+ஸ்மிம் அத்தே² ணிகோ ஹோதி. ஸங்க⁴ஸ்ஸ இத³ம் ஸங்கி⁴கம், புக்³க³லிகம், ஸக்யபுத்திகோ, நாடபுத்திகோ, ஜேனத³த்திகோ. கியே-ஸஸ்ஸ இத³ம் ஸகியோ, பரகியோ. நியேஅத்தனியம். கே-ஸகோ, ரஞ்ஞோ இத³ம் ராஜகம் ப⁴ண்ட³ம்.

34. ணோ

ச²ட்டி²யந்தா இத³+மிச்ச+ஸ்மிம் அத்தே² ணோ ஹோதி. கச்சாயனஸ்ஸ இத³ம் கச்சாயனம், ப்³யாகரணம், ஸோக³தம் ஸாஸனம், மாஹிஸம் மம்ஸாதி³.

35. க³வாதீ³ஹி யோ

க³வாதீ³ஹி ச²ட்டி²யந்தேஹி இத³+மிச்ச+ஸ்மிம் அத்தே² யோ ஹோதி. கு³ன்னம் இத³ம் க³ப்³யம், அவங, மம்ஸாதி³. இலோபே கப்³ப³ம். து³னோ இத³ம் த³ப்³ப³ம்.

36. பிதிதோ பா⁴தரி ரேய்யண

‘‘பிதிதோ மாதிதோ’’தி தேன தேன ஸுத்தனிபாதேனேவ உஸ்ஸ இ. பிதுஸத்³தா³ தஸ்ஸ பா⁴தரி ரேய்யண. பிது பா⁴தா பேத்தேய்யோ.

37. மாதிதோ ச ப⁴கி³னியம் ச்சோ²

மாதுதோ ச பிதுதோ ச தேஸம் ப⁴கி³னியம் ச்சோ² ஹோதி. மாது ப⁴கி³னி மாதுச்சா², பிது ப⁴கி³னி பிதுச்சா². கத²ம் ‘‘மாது பா⁴தா மாதுலோ’’தி, ‘‘மாதுலாதி³த்வானீ’’தி நிபாதனா லபச்சயோ.

38. மாதாபிதூஸ்வா+மஹோ

மாதாபிதூஹி தேஸம் மாதாபிதூஸ்வா+மஹோ ஹோதி. மாது மாதா மாதாமஹீ, மாது பிதா மாதாமஹோ. பிது மாதா பிதாமஹீ, பிது பிதா பிதாமஹோ. ந யதா²ஸங்க்²யம் பச்சேகாபி⁴ஸம்ப³ந்த⁴தோ விஸும் விஸும் மாதாபிதுஸத்³தே³ஹி தேஸம் மாதாபிதுன்னம் அத்தே² பச்சயோ ஹோதி.

39. ஹிதே ரேய்யண

மாதாபிதூஹி ஹிதே ரேய்யண ஹோதி. மாது ஹிதோ மத்தேய்யோ, பேத்தேய்யோ.

40. நிந்தா³+ஞ்ஞாத+ப்ப படிபா⁴க³ ரஸ்ஸ த³யா ஸஞ்ஞாஸு கோ

நிந்தா³தீ³ஸ்வ+த்தே²ஸு நாமஸ்மா கோ ஹோதி. நிந்தா³யம்-நிந்தி³தோ முண்டோ³ முண்ட³கோ, ஏவம் ஸமணகோ, பண்டி³தகோ, ப்³ராஹ்மணகோ, வேய்யாகரணகோ. அஞ்ஞாதே-கஸ்ஸா+யம் அஸ்ஸோ அஸ்ஸகோ, பயோக³ஸாமத்தி²யா ஸம்ப³ந்தி⁴விஸேஸானாவக³மோ+வக³ம்யதே. அப்பத்தே²-அப்பகம் தேலம் தேலகம், க⁴தகம். படிபா⁴க³த்தே²-ஹத்தீ² விய ஹத்தி²கோ, அஸ்ஸகோ, ப³லீப³த்³த⁴கோ. ‘‘இமே நோ ஹத்தி²கா அஸ்ஸா, ப³லீப³த்³தா⁴ ச நோ இமே’’த்யாதி³பாடே² ‘‘லோபோ’’தி கபச்சயலோபேன வா அபே⁴தோ³பசாரேன வா த³ட்ட²ப்³ப³ம், இமே ச தா³ருஆதீ³ஹி கதரூபானி. ரஸ்ஸேரஸ்ஸோ மானுஸோ மானுஸகோ, ருக்க²கோ, பிலக்க²கோ. த³யாயம்-த³யிதோ=நுகம்பிதோ புத்தோ புத்தகோ, வச்ச²கோ. ஸஞ்ஞாயம்-மோரோ விய மோரகோ, கதகோ, ப⁴தகோ.

41. த+மஸ்ஸ பரிமாணம் ணிகோ ச

பட²மந்தா அஸ்ஸேதி அஸ்மிம் அத்தே² ணிகோ ஹோதி கோ ச, தஞ்சே பட²மந்தம் பரிமாணம் ப⁴வதி. தோ³ணாதீ³னம் பரிமிதவீஹாதீ³னம் கரணத்தா ‘‘பரிமீயந்த்ய+நேனாதி பரிமாண’’ந்தி ஹோதி. தோ³ணோ பரிமாண+மஸ்ஸாதி தோ³ணிகோ வீஹி, கா²ரஸதிகோ, கா²ரஸஹஸ்ஸிகோ, ஆஸீதிகோ வயோ, உபட்³ட⁴காயோ பரிமாண+மஸ்ஸ உபட்³ட⁴காயிகம் பி³ம்போ³ஹனம். பஞ்சகம், ச²க்கம்.

42. ய+தே+தேஹி+த்தகோ

யாதீ³ஹி பட²மந்தேஹி அஸ்ஸேதி ச²ட்ட்²யத்தே² த்தகோ ஹோதி, தஞ்சே பட²மந்தம் பரிமாணம் ப⁴வதி. யம் பரிமாண+மஸ்ஸ யத்தகம், தத்தகம், ‘‘ஏதஸ்ஸேட த்தகே’’தி ஏதஸ்ஸ ஏட, ஏத்தகம். ஆவதகே-யம் பரிமாண+மஸ்ஸ யாவதகோ, தாவதகோ.

43. ஸப்³பா³ சா+வந்து

ஸப்³ப³தோ பட²மந்தா யாதீ³ஹி ச அஸ்ஸேதி ச²ட்ட்²யத்தே² ஆவந்து ஹோதி, தஞ்சே பட²மந்தம் பரிமாணம் ப⁴வதி. ஸப்³ப³ம் பரிமாண+மஸ்ஸ ஸப்³பா³வந்தம், ‘‘அம்ஙம் நபும்ஸகே’’தி அம். யாவந்தம், தாவந்தம்.

44. கிம்ஹா ரதி+ரீவ+ரீவதக+ரித்தகா

கிம்ஹா பட²மந்தா அஸ்ஸேதி ச²ட்ட்²யத்தே² ரதி+ரீவ+ரீவதக+ரித்தகா ஹோந்தி. கிம்ஸங்க்²யானம் பரிமாண+மேஸம் கதி, ரானுப³ந்த⁴த்தா இம்பா⁴க³லோபோ. கீவ, கீவதகம், கித்தகம். ரீவந்தோ ஸபா⁴வதோ அஸம்க்²யோ.

45. ஸஞ்ஜாதம் தாரகாதி³த்வி+தோதி

ஸஞ்ஜாதத்தே² இதோ. தாரகா ஸஞ்ஜாதா அஸ்ஸ தாரகிதம் க³க³னம், புப்பா²னி ஸஞ்ஜாதானி அஸ்ஸ புப்பி²தோ ருக்கோ², பல்லவிதா லதா.

46. மானே மத்தோ

பட²மந்தா மானவுத்திதோ அஸ்ஸேதி அஸ்மிம் அத்தே² மத்தோ ஹோதி. பலம் உம்மான+மஸ்ஸ பலமத்தம். ஹத்தோ² பணாம+மஸ்ஸ ஹத்த²மத்தம். ஸதம் மான+மஸ்ஸ ஸதமத்தம். தோ³ணோ பரிமாண+மஸ்ஸ தோ³ணமத்தம். அபே⁴தோ³பசாரா தோ³ணோதிபி ஹோதி. மீயதே+நேனாதி மானம், மானஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தி⁴த்தா ச²ட்ட்²யந்தபூ⁴தானமேவ விதி⁴ ஹோதி. ஏத்த² ச –

உத்³த⁴மானந்து உம்மானம், பரிமாணந்து ஸப்³ப³தோ;

பமாணம் ஹோதி ஆயாமோ, ஸம்க்²யாஸேஸோ து ஸப்³ப³தோ.

47. தக்³கோ⁴ சு+த்³த⁴ம்

உத்³த⁴மானவுத்திதோ தக்³கோ⁴ ஹோதி மத்தோ ச. ஜண்ணு பரிமாண+மஸ்ஸ ஜண்ணுதக்³க⁴ம், ஜண்ணுமத்தம்.

48. ணோ ச புரிஸாதி

புரிஸா ணோ ஹோதி மத்தாத³யோ ச. புரிஸோ பரிமாண+மஸ்ஸ போரிஸம், புரிஸமத்தம்+புரிஸதக்³க⁴ம்.

49. அயு+ப⁴த்³விதீஹம்+ஸே

உப⁴த்³விதீஹி அவயவவுத்தீஹி அயோ ஹோதி. உபோ⁴ அம்ஸா அஸ்ஸ உப⁴யம், த்³வயம், தயம். அம்ஸஸம்ப³ந்தே⁴ன ஸமுதா³யே விதி⁴ ஹோதீதி ந உப⁴யாதி³தோ ப³ஹுவசனந்தி சே, ‘‘ராஹுனோ ஸிரோ’’ த்யாதோ³ அபே⁴தே³பி பே⁴த³விவக்கா²ய லப்³ப⁴மானதோ ப³ஹுவசனம் ஹோதேவ.

50. ஸங்க்²யாய ஸச்சு+தீ+ஸா+ஸ+த³ஸந்தாயா+தி⁴கா+ஸ்மிம் ஸதஸஹஸ்ஸே டோ³

ஸத்யந்தாய உத்யந்தாய ஈஸந்தாய ஆஸந்தாய த³ஸந்தாய ஸங்க்²யாய பட²மந்தாய அஸ்மிந்தி ஸத்தம்யத்தே² டோ³ ஹோதி, ஸா சே ஸங்க்²யா அதி⁴கா ஹோதி, ய+த³ஸ்மிந்தி, தம் சே ஸதம் ஸஹஸ்ஸம் ஸதஸஹஸ்ஸம் வா ஹோதி. வீஸதி அதி⁴கா அஸ்மிம் ஸதேதி வீஸம்ஸதம்.

139. டே³ ஸதிஸ்ஸ திஸ்ஸதி

டே³ பரே ஸத்யந்தஸ்ஸ திகாரஸ்ஸ லோபோ ஹோதி. ஏகவீஸம்ஸதம் ஸஹஸ்ஸம் ஸதஸஹஸ்ஸம் வா. திம்ஸதி அதி⁴கா அஸ்மிம் ஸதாதி³கேதி திம்ஸஸதம் ஏகதிம்ஸஸதம் இச்சாதி³. உத்யந்தாயனவுதி அதி⁴கா அஸ்மிம் ஸதாதி³கேதி நவுதம்ஸதம் ஸஹஸ்ஸம் ஸதஸஹஸ்ஸம் வா. ஈஸந்தாய-சத்தாலீஸம் அதி⁴கா அஸ்மிம் ஸதே ஸஹஸ்ஸே ஸதஸஹஸ்ஸேதி சத்தாலீஸஸத+மிச்சாதி³. ஆஸந்தாய ஏவம், பஞ்ஞாஸம்ஸத+மிச்சாதி³. த³ஸந்தாய-ஏகாத³ஸம்ஸத+மிச்சாதி³.

51. தஸ்ஸ பூரணே+காத³ஸாதி³தோ வா

ச²ட்டி²யந்தாயே+காத³ஸாதி³காய ஸம்க்²யாய டோ³ ஹோதி பூரணத்தே² விபா⁴ஸா. ஸா ஸம்க்²யா பூரியதே யேன தம் பூரணம். ஏகாத³ஸன்னம் பூரணோ ஏகாத³ஸோ. அஞ்ஞத்ர ‘‘ம பஞ்சாதி³கதீஹீ’’தி மோ, ஏகாத³ஸமோ. வீஸதியா பூரணோ வீஸோ வீஸதிமோ, திம்ஸோ, திம்ஸதிமோ. வாஸத்³த³ஸ்ஸ வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தா நிச்சம் சத்தாலீஸோ பஞ்ஞாஸோ.

52. ம பஞ்சாதி³கதீஹிதி

மபச்சயே பஞ்சமோ, பஞ்சமீ. ஸத்தமோ, ஸத்தமீ. அட்ட²மோ, அட்ட²மீ. கதிமோ, கதிமீ இச்சாதி³.

53. ஸதா²தீ³ன+மி சதி

ஸதாதீ³னம் மோ ச அந்தாதே³ஸோ இ ச. ஸதஸ்ஸ பூரணோ ஸதிமோ, ஸஹஸ்ஸிமோ.

54. சா² ட்ட²+ட்ட²மாதி

ச²ஸத்³தா³ பூரணத்தே² ட்ட²+ட்ட²மா. ச²ன்னம் பூரணோ ச²ட்டோ², ச²ட்ட²மோ. இத்தி²யம் ச²ட்டீ², ச²ட்ட²மீ. ‘‘சதுத்த²து³தியேஸ்வே+ஸம் ததியபட²மா’’தி நிபாதனா பூரணத்தே² த்³விதோ தியோ த்³விஸ்ஸ து³ ச, திசதூஹி திஸ்ஸ அ, திய+த்தா² ச யதா²க்கமம், து³தியோ ததியோ, சதுத்தோ².

55. ஏகா கா+க்ய+ஸஹாயே

‘‘ஸதி ப்³யபி⁴சாரே விஸேஸனம் ஸாத்த²கம்’’தி ஞாயா ஸம்க்²யாதோ விஸேஸேதும் ‘‘அஸஹாயே’’தி வுத்தம். ஏகஸ்மா அஸஹாயத்தே² க+ஆகீ ஹோந்தி வா. ஏகோவ ஏககோ, ஏகாகீ, ஏகோ வா.

56. வச்சா²தீ³ஹி தனுத்தே தரோ

வச்சா²தீ³னம் ஸபா⁴வஸ்ஸ தனுத்தே=கிஞ்சிமத்தாவஸேஸே தரோ ஹோதி. ஸோ=ஸகோ பா⁴வோ ஸபா⁴வோ அத்தனியபவத்தினிமித்தம். ஸுஸுத்தஸ்ஸ தனுத்தே வச்ச²தரோ, இத்தி²யம் வச்ச²தரீ. யோப்³ப³னஸ்ஸ தனுத்தே ஓக்க²தரோ. ஓக்கா²=து³தியவயட்ட²கோ³ணோ. அஸ்ஸபா⁴வஸ்ஸ தனுத்தே அஸ்ஸதரோ. கா³வோதி ஜாதிஸாமத்தி²யஸ்ஸ தனுத்தே உஸப⁴தரோ. ஏத்த² தனுத்தம் அப்பப³லதா.

57. கிம்ஹா நித்³தா⁴ரணே ரதர+ரதமா

கிம்ஸத்³தா³ நித்³தா⁴ரணே ரதர+ரதமா ஹோந்தி. கோ ஏவாதி கதரோ ப⁴வதம் தே³வத³த்தோ, கதரோ ப⁴வதம் கட்டோ². கதமோ ப⁴வதம் தே³வத³த்தோ, கதமோ ப⁴வதம் கட்டோ². பா⁴ரத்³வாஜானம் கதமோ+ஸி ப்³ரஹ்மே.

58. தேன த³த்தே லி+யாதி

த³த்தே+பி⁴தே⁴ய்யே ல+இயா ஹோந்தி ப³ஹுலாதி⁴காரா மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாயம். தே³வேன த³த்தோ தே³வலோ தே³வியோ, ப்³ரஹ்மலோ ப்³ரஹ்மியோ. ஸீவலோ ஸீவியோ ஸிஸ்ஸ தீ³கோ⁴. தே³வ+ப்³ரஹ்ம+ஸிவாதி தன்னாமகா மனுஸ்ஸா. (ரத்தமிச்சாதி³அனேகத்த²தத்³தி⁴தம்).

59. தஸ்ஸ பா⁴வகம்மேஸுத்த+தா+த்தன+ண்ய+ணேய்ய+ணி+ய+ணியா

ச²ட்டி²யந்தா பா⁴வே கம்மே ச த்தாத³யோ ஹோந்தி ப³ஹுலம். ந ஸப்³பே³ பச்சயா ஸப்³ப³தோ ஹோந்தி அஞ்ஞத்ரத்த+தாஹி. ப⁴வந்தி ஏதஸ்மா பு³த்³தி⁴ஸத்³தா³தி பா⁴வோ ஸத்³த³பவத்தினிமித்தம். வுத்தஞ்ச –

ஹோந்த்ய+ஸ்மா ஸத்³த³பு³த்³தீ⁴தி, பா⁴வோ தம் ஸத்³த³வுத்தியா;

நிமித்தபூ⁴தம் நாமஞ்ச, ஜாதி த³ப்³ப³ம் க்ரியா கு³ணோதி.

நீலஸ்ஸ படஸ்ஸ பா⁴வோ நீலத்தம் நீலதாதி கு³ணோ பா⁴வோ. ஏத்த² நீலகு³ணவஸேன படே நீலஸத்³த³ஸ்ஸ வுத்தியா படபு³த்³தி⁴யா நிமித்தம் பா⁴வோ நாம. நீலஸ்ஸ கு³ணஸ்ஸ பா⁴வோ நீலத்தம் நீலதாதி நீலகு³ணஜாதி, ஏத்த² நீலகு³ணஜாதி நிமித்தம் ஹுத்வா நீலஸத்³த³ஸ்ஸ கு³ணவுத்தியா நீலகு³ணஜாதி நிமித்தம். கோ³த்தம் கோ³தாதி கோ³ஜாதி, ஏத்த² ஜாதிஸத்³தா³னம் த³ப்³ப³வுத்தியா ஸதி ஜாதி நிமித்தம். பாசகஸ்ஸ பா⁴வோ பாசகத்தம்தி க்ரியாஸம்ப³ந்தி⁴த்தம் பா⁴வோ, ஏத்த² பசனக்ரியாஸம்ப³ந்தி⁴த்தம் பா⁴வோ. த³ண்டி³த்தம் விஸாணித்தம் ராஜபுரிஸத்தம்தி த³ண்ட³+விஸாண+ராஜத³ப்³பா³னம் ஸம்ப³ந்தி⁴த்தம் பா⁴வோ, த³ண்டீ³த்யாதி³ஸத்³த³பவத்தியா நிமித்தத்தா.

தே³வத³த்தஸ்ஸ பா⁴வோ தே³வத³த்தத்தம், சந்த³த்தம், ஸூரியத்தம்தி தத³வத்தா² விஸேஸஸாமஞ்ஞம், தே³வத³த்தஸ்ஸ பா³லதாதி³அவத்தா²பே⁴தோ³, சந்த³ஸ்ஸ கலாதி³அவத்த²பே⁴தோ³ ச, ஸூரியஸ்ஸ மந்த³படுதாதி³அவத்தா²பே⁴தோ³ ச ஸாமஞ்ஞம், ததே³த்த² நிமித்தம். ஏத்த² விஜ்ஜமானபத³த்தா²னம் விஸயபூ⁴தஸஞ்ஞாஸத்³தா³னம் பவத்தினிமித்தம் வுத்தம். ஆகாஸத்தம் அபா⁴வத்தம்தி, தத்த² க⁴டாகாஸ+பீட²ராகாஸ, படாபா⁴வ+க⁴டாபா⁴வாதி³னா உபசரிதபே⁴த³ஸாமஞ்ஞம் பா⁴வோ.

த்தன-புது²ஜ்ஜனத்தனம். வேத³னாய பா⁴வோ வேத³னத்தனம், ரஸ்ஸோ. ஏவம் ஜாயத்தனம், ஜாரத்தனம்.

ண்ய-அலஸஸ்ஸ பா⁴வோ கம்மம் வா ஆலஸ்யம், ஏத்த² ‘‘லோபோ+வண்ணி+வண்ணானம்’’தி அ-லோபே ‘‘ஸரான+மாதி³ஸ்ஸா’’தி³னா ஆகாரோ, ஏவ+முபரி ச. ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ பா⁴வோ ப்³ரஹ்மஞ்ஞம், ஞ்ஞகாரபுப்³ப³ரூபானி. சாபல்யம், நேபுஞ்ஞம், பேஸுஞ்ஞம், ரஞ்ஞோ பா⁴வோ ரஜ்ஜம், ஆதி⁴பச்சம், தா³யஜ்ஜம், வேஸம்மம், வேஸமம், ணபச்சயோ. ஸகி²னோ பா⁴வோ ஸக்²யம், வாணிஜ்ஜம், ஆரோக்³யம், ஓத³க்³யம், ஆனண்யம், து³ப்³ப³ல்யம், ப³ல்யம், பண்டி³ச்சம், பா³ஹுஸ்ஸச்சம், போரோஹிச்சம். முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ பா⁴வோ முட்ட²ஸ்ஸச்சம், இலோபோ. கோஸல்லம், வேபுல்லம். ஸமானஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம், பேரிஸ்ஸம், ஸோமனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸம், ஸோவசஸ்ஸம், தோ³வசஸ்ஸம், நிபகஸ்ஸ பா⁴வோ நேபக்கம், ஆதி⁴க்கம், து³ப⁴க³ஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³ப⁴க்³க³ம், ஸரூபஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாருப்பம், ஓபம்மம், ஸோகு²ம்மம், தத²ஸ்ஸ பா⁴வோ தச்ச²ம். து³ம்மேத⁴ஸ்ஸ பா⁴வோ து³ம்மேஜ்ஜ²ம். பே⁴ஸஜஸ்ஸ பா⁴வோ பே⁴ஸஜ்ஜம், ப்³யாவடஸ்ஸ கம்மம் வேய்யாவச்சம் யதா² வேய்யாகரணம்.

ணேய்ய-ஸுசினோ பா⁴வோ ஸோசேய்யம், ஆதி⁴பதேய்யம், கபிஸ்ஸ பா⁴வோ காபேய்யம். ஸட²ஸ்ஸ பா⁴வோ கம்மம் வா ஸாடே²ய்யம்.

ண-க³ரூனம் பா⁴வோ கா³ரவம், உ அவங. பாடவம், அஜ்ஜவம், மத்³த³வம், ‘‘கோஸஜ்ஜா’’தி³னா உஸ்ஸ அத்தம் த்³வித்தஞ்ச. பரமானம் பா⁴வோ பாரமீ, வீபச்சயோ. ஸமக்³கா³னம் பா⁴வோ ஸாமக்³கீ³.

இய-அதி⁴பதினோ பா⁴வோ அதி⁴பதியம், பண்டி³தியம், ப³ஹுஸ்ஸுதியம், நக்³கி³யம், ஸூரியம்.

ணிய-அலஸஸ்ஸ பா⁴வோ கம்மம் வா ஆலஸியம், தாலுஸியம், மந்தி³யம், த³க்கி²யம், போரோஹிதியம், வேய்யத்தியம்.