நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

நிருத்திதீ³பனீபாட²

க³ந்தா²ரம்ப⁴

1. சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸ, த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴பப⁴ங்கரா;

லோகம்ஹி யஸ்ஸ ஜோதந்தி, நந்தவண்ணபப⁴ஸ்ஸரா.

2. அனந்தவண்ணம் ஸம்பு³த்³த⁴ம், வந்தே³ நிருத்திபாரகு³ம்;

ஸத்³த⁴ம்மஞ்சஸ்ஸ ஸங்க⁴ஞ்ச, விஸுத்³த⁴வண்ணபா⁴ஜனம்.

3. மோக்³க³ல்லானோ மஹாஞாணீ, நிருத்தாரஞ்ஞகேஸரீ;

நதி³ ப்³யாகரணம்னாத³ம், ஸோக³தாரஞ்ஞப்³யாபனம்.

4. தஸ்ஸத்த²ம் தீ³பயிஸ்ஸாமி, நானாராஸிம்விபா⁴ஜயம்;

ஓகா³ய்ஹ ஸத்³த³ஸத்தா²னி, நவங்க³ம் ஸத்து²ஸாஸனந்தி.

1. ஸந்தி⁴கண்ட³

ஸஞ்ஞாராஸி

க³ருஸஞ்ஞாராஸி

வண்ணோ, ஸரோ, ஸவண்ணோ, தீ³கோ⁴, ரஸ்ஸோ, ப்³யஞ்ஜனோ, வக்³கோ³, நிக்³க³ஹீதம்.

1. அஆத³யோ திதாலீஸம் [திதாலீஸ (ப³ஹூஸு)] வண்ணா [க. 2; ரூ. 2; நீ. 1, 2].

அஆத³யோ பி³ந்த³ந்தா தேசத்தாலீஸக்க²ரா வண்ணா நாம ஹோந்தி.

அ, ஆ, இ, ஈ, உ, ஊ, ஏத, ஏ, ஓத, ஓ. க, க², க³, க⁴, ங, ச, ச², ஜ, ஜ², ஞ, ட, ட², ட³, ட⁴, ண, த, த², த³, த⁴, ந, ப, ப², ப³, ப⁴, ம, ய, ர, ல,வ ஸ, ஹ, ள, அம். அத்த²ம் வண்ணேந்தி பகாஸேந்தீதி வண்ணா, அக்க²ராதி ச வுச்சந்தி, நாமபஞ்ஞத்திரூபத்தா நக்க²ரந்தி க²யவயம் ந க³ச்ச²ந்தீதி அக்க²ரா. ‘‘நாமகோ³த்தம் ந ஜீரதீ’’தி [ஸம். நி. 1.76] ஹி வுத்தம்.

2. த³ஸாதோ³ ஸரா [க. 3; ரூ. 3; நீ. 3].

தேஸு வண்ணேஸு ஆதி³ம்ஹி த³ஸ வண்ணா ஸரா நாம ஹோந்தி. ஸயமேவ லத்³த⁴ஸரூபா ஹுத்வா ராஜந்தி விரோசந்தீதி ஸரா.

3. த்³வே த்³வே ஸவண்ணா.

தேஸு ஸரேஸு த்³வே த்³வேஸரா ஸவண்ணா நாம ஹோந்தி.

அ, ஆ அவண்ணோ, இ, ஈ இவண்ணோ, உ, ஊ உவண்ணோ, ஏத, ஏ ஏதவண்ணோ, ஓத, ஓ ஓதவண்ணோ. ஸமானோ வண்ணோ ஸுதி ஏதேஸந்தி ஸவண்ணா, ஸரூபாதி ச வுச்சந்தி, ஸமானம் ரூபம் ஸுதி ஏதேஸந்தி ஸரூபா.

4. புப்³போ³ ரஸ்ஸோ [க. 4; ரூ. 4; நீ. 4.22].

த்³வீஸு த்³வீஸு ஸவண்ணேஸு யோ யோ புப்³போ³ ஹோதி, ஸோ ஸோ ரஸ்ஸோ நாம ஹோதி. ரஸ்ஸேன காலேன வத்தப்³பா³தி ரஸ்ஸா, ரஸ்ஸகாலோ நாம அக்கி²த³லானம் உம்மிஸனனிம்மிஸனஸமகாலோ.

தத்த² ஏத, ஓத இதி த்³வே ஏகபத³ஸம்யோகே³ பரே க்வசி லப்³ப⁴ந்தி. ஏட்டி², ஸேட்டோ², ஓட்டோ², ஸோத்தி².

ஏகபத³ஸம்யோகே³தி கிம்? பத³ந்தரஸம்யோகே³ பரே ரஸ்ஸா மா ஹோந்தூதி. மம் சே த்வம் நிக²ணம் வனே, [ஜா. 2.22.5] புத்தோ த்யாஹம் மஹாராஜ [ஜா. 1.1.7].

க்வசீதி கிம்? ஏகபத³ஸம்யோகே³பி வக்³க³ந்தேஸு வா ய, ர, ல, வேஸு வா பரேஸு ரஸ்ஸா மா ஹோந்தூதி. ஏந்தி, ஸேந்தி, ஏய்ய, பா⁴ஸேய்ய, மேண்டோ³, ஸோண்டோ³.

5. பரோ தீ³கோ⁴ [க. 5; ரூ. 5; நீ. 5].

த்³வீஸு த்³வீஸு ஸவண்ணேஸு யோ யோ பரோ ஹோதி, ஸோ ஸோ தீ³கோ⁴ நாம ஹோதி. தீ³கே⁴ன காலேன வத்தப்³பா³தி தீ³கா⁴, தீ³க⁴காலோ நாம ரஸ்ஸேஹி தி³கு³ணகாலோ.

6. காத³யோ ப்³யஞ்ஜனா [க. 6; ரூ. 8; நீ. 6].

தேஸு வண்ணேஸு காத³யோ பி³ந்த³ந்தா வண்ணா ப்³யஞ்ஜனா நாம ஹோந்தி. அத்த²ம் ப்³யஞ்ஜயந்தீதி ப்³யஞ்ஜனா. தே பன ஸுத்³தா⁴ அத்³த⁴மத்திகா, ரஸ்ஸயுத்தா தி³யத்³த⁴மத்திகா, தீ³க⁴யுத்தா தியத்³த⁴மத்திகா.

7. பஞ்சபஞ்சகா வக்³கா³ [க. 7; ரூ 9; நீ. 7].

தேஸு ப்³யஞ்ஜனேஸு காதி³-மந்தா பஞ்சப்³யஞ்ஜனபஞ்சகா வக்³கா³ நாம ஹோந்தி.

காதி³ பஞ்சகோ கவக்³கோ³, சாதி³ ச வக்³கோ³, டாதி³ டவக்³கோ³, தாதி³ தவக்³கோ³, பாதி³ பவக்³கோ³. ஸேஸா அவக்³கா³தி ஸித்³த⁴ம். வண்ணுத்³தே³ஸே ஏகட்டா²னிகானம் ப்³யஞ்ஜனானம் வக்³கே³ ஸமூஹே நியுத்தாதி வக்³கா³.

8. பி³ந்து³ நிக்³க³ஹீதம் [க. 8; ரூ. 10; நீ. 8].

அந்தே பி³ந்து³மத்தோ வண்ணோ நிக்³க³ஹீதம் நாம. நிக்³க³ய்ஹ க³ய்ஹதி உச்சாரியதீதி நிக்³க³ஹீதம்.

க³ருஸஞ்ஞாராஸி நிட்டி²தோ.

ப்³யஞ்ஜனவுத்திராஸி

டா²னம், கரணம், பயதனம் [ரூ. 2 (பிட்டே²); நீ 6 (பிட்டே²); 23 (ஸுத்தங்கே)].

ச² டா²னானி – கண்ட²ட்டா²னம், தாலுட்டா²னம், முத்³த⁴ட்டா²னம், த³ந்தட்டா²னம், ஓட்ட²ட்டா²னம், நாஸிகட்டா²னம். தேஸு ப்³யத்தம் வத³ந்தேன யத்த² ‘‘அக்க²’’ந்தி வுச்சதி, தம் கண்ட²ட்டா²னம். யத்த² ‘‘இச்ச²’’ந்தி, தம் தாலுட்டா²னம். யத்த² ‘‘ரட்ட²’’ந்தி, தம் முத்³த⁴ட்டா²னம். யத்த² ‘‘ஸத்த²’’ந்தி, தம் த³ந்தட்டா²னம். யத்த² ‘‘புப்ப²’’ந்தி வுச்சதி, தம் ஓட்ட²ட்டா²னம். நாஸபதே³ஸோ நாஸிகட்டா²னம்.

கத்த²சி பன உரட்டா²னம், ஸிரட்டா²னம், ஜிவ்ஹாமூலட்டா²னந்திபி ஆக³தம். தத்த² ஸிரட்டா²னம் நாம முத்³த⁴ட்டா²னமேவ. ஜிவ்ஹாமூலட்டா²னம் பன ஸப்³ப³வண்ணானம் ஸாதா⁴ரணந்தி வத³ந்தி.

கரணம் சதுப்³பி³த⁴ம் – ஜிவ்ஹாமூலம், ஜிவ்ஹோபக்³க³ம், ஜிவ்ஹக்³க³ம், ஸகட்டா²னந்தி.

பயதனம் சதுப்³பி³த⁴ம் – ஸம்வுடம், விவடம், பு²ட்ட²ம், ஈஸம்பு²ட்ட²ந்தி. தத்த² கரணானம் ஸகஸகட்டா²னேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்வரணாதி³கோ விஸேஸாகாரோ ஸம்வுடாதி³ நாம.

தத்த² கண்ட²பதே³ஸானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னா அவண்ண, கவக்³க³, ஹகாரா கண்ட²ஜா நாம. தாலும்ஹி ஜிவ்ஹாமஜ்ஜ²ஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னா இவண்ண, சவக்³க³, யகாரா தாலுஜா நாம. முக²ப்³ப⁴ந்தரமுத்³த⁴ம்ஹி ஜிவ்ஹோபக்³க³ஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னா டவக்³க³, ர, ளகாரா முத்³த⁴ஜா நாம. உபரி த³ந்தபந்தியம் ஜிவ்ஹக்³க³ஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னா தவக்³க³, ல, ஸகாரா த³ந்தஜா நாம. ஓட்ட²த்³வயஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னா உவண்ண, பவக்³கா³ ஓட்ட²ஜா நாம. நிக்³க³ஹீதம் நாஸிகஜம் நாம. பஞ்சவக்³க³ந்தா பன நாஸிகட்டா²னேபி ஸகட்டா²னேபி ஜாயந்தி. ஏகாரோ கண்ட²தாலுஜோ. ஓகாரோ கண்டோ²ட்ட²ஜோ. வகாரோ த³ந்தோட்ட²ஜோ. அபிச இவண்ணுவண்ணா கண்டே²பி ஜாயந்தியேவ. யதா³ ஹகாரோ வக்³க³ந்தேஹி வா ய, ர, ல, வேஹி வா யுத்தோ ஹோதி, ததா³ உரஜோதி வத³ந்தி. பஞ்ஹோ, துண்ஹி, ந்ஹாதோ, விம்ஹிதோ, க³ய்ஹதே, வுல்ஹதே, அவ்ஹானம்.

கண்ட²ம் ஸம்வரித்வா உச்சாரிதோ அகாரோ ஸம்வுடோ நாம. ஸகஸகட்டா²ன, கரணானி விவரித்வா உச்சாரிதா ஸேஸஸரா ச ஸ, ஹகாரா ச விவடா நாம. தானியேவ கா³ள்ஹம் பு²ஸாபேத்வா உச்சாரிதா பஞ்சவக்³கா³ பு²ட்டா² நாம. தோ²கம் பு²ஸாபேத்வா உச்சாரிதா ய, ர, ல, வா ஈஸம்பு²ட்டா² நாம. தத்த² ஓட்ட²ஜேஸு தாவ பவக்³க³ம் வத³ந்தானம் ஓட்ட²த்³வயஸ்ஸ கா³ள்ஹம் பு²ஸனம் இச்சி²தப்³ப³ம். கஸ்மா? பு²ட்ட²பயதனிகத்தா பவக்³க³ஸ்ஸ. உவண்ணம் வத³ந்தானம் பன ஓட்ட²த்³வயஸ்ஸ விவரணம் இச்சி²தப்³ப³ம். கஸ்மா? விவடபயதனிகத்தா உவண்ணஸ்ஸ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு ஸப்³பே³ஸூதி.

சூளனிருத்தியம் பன ஸப்³பே³ ரஸ்ஸஸரா ஸம்வுடா நாம, ஸப்³பே³தீ³க⁴ஸரா விவடா நாமாதி வுத்தம். ததா² ஸத்³த³ஸாரத்த²ஜாலினியம், கத்த²சி ஸக்கடக³ந்தே² ச. இத³ம் யுத்ததரம். அஞ்ஞட்டா²னிகப்³யஞ்ஜனேஹி யுத்தா ஸரா அத்தனோ டா²ன, கரணானி ஜஹந்தாபி பயதனம் ந ஜஹந்தி. தஸ்மா நானாவண்ணானம் ஸம்ஸக்³கே³ பயதனானம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³பி வேதி³தப்³போ³தி. தத்த² ‘‘ஸுணாது மே’’தி வத³ந்தோ யதி³ ணா-காரம் ஜிவ்ஹக்³கே³ன த³ந்தட்டா²னே கத்வா வதே³ய்ய, த³ந்தஜோ நா-காரோ ஏவ ப⁴வேய்ய. து-காரஞ்ச ஜிவ்ஹோபக்³கே³ன முத்³த⁴ட்டா²னே கத்வா வதே³ய்ய, முத்³த⁴ஜோ டு-காரோ ஏவ ப⁴வேய்ய. ஏவஞ்ச ஸதி அக்க²ரவிபத்தி நாம ஸியா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு முத்³த⁴ஜத³ந்தஜேஸு. தஸ்மா கம்மவாசம் ஸாவேந்தேஹி நாம டா²ன, கரண, பயதனேஸு ஸுட்டு² குஸலேஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி.

ஸிதி²லஞ்ச, த⁴னிதஞ்ச, தீ³க⁴ம், ரஸ்ஸம், க³ரும், லஹும்;

நிக்³க³ஹீதம், விமுத்தஞ்ச, ஸம்ப³ந்த⁴ஞ்ச, வவத்தி²தம் [நீ. 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16-19, 20, 21 ஸுத்தேஸு பஸ்ஸிதப்³ப³ம்].

முது³னா வசீபயோகே³ன வத்தப்³பா³ வக்³க³பட²ம, ததிய, பஞ்சமா ஸிதி²லா நாம. த²த்³தே⁴ன வசீபயோகே³ன வத்தப்³பா³ வக்³க³து³திய, சதுத்தா² த⁴னிதா நாம. தீ³க⁴, ரஸ்ஸா புப்³பே³ வுத்தா. தீ³கா⁴ சேவ ஸம்யோக³புப்³பா³ ச நிக்³க³ஹீதந்தா ச க³ருகா நாம. ஸேஸா லஹுகா நாம. யதா² ஸத்³த³ஸஹிதோ வாதோ முக²சி²த்³தே³ன ப³ஹி அனிக்க²ம்ம நாஸஸோதாபி⁴முகோ² ஹோதி, ததா² முக²ம் அவிவடம் கத்வா வத்தப்³ப³ம் ப்³யஞ்ஜனம் நிக்³க³ஹீதம் நாம. தேன யுத்தானி ஸப்³ப³ப்³யஞ்ஜனானி நிக்³க³ஹீதந்தானி நாம. ஸேஸா விமுத்தா நாம. பத³ஸந்தி⁴வஸேன வத்தப்³ப³ம் ஸம்ப³ந்த⁴ம் நாம. பத³ச்சே²த³ம் கத்வா வத்தப்³ப³ம் வவத்தி²தம் நாம.

ப்³யஞ்ஜனவுத்திராஸி நிட்டி²தோ.

லஹுஸஞ்ஞாராஸி

ஜோ², லோ, போ, கோ⁴, கோ³.

9. யுவண்ணா [இயுவண்ணா (ப³ஹூஸு)] ஜ²லா நாமஸ்ஸந்தே [க. 58; ரூ. 29; நீ. 205].

அனித்தி²லிங்க³ஸ்ஸ நாமஸ்ஸ அந்தே இவண்ணுவண்ணா கமேன ஜ²லஸஞ்ஞா ஹோந்தி.

10. பித்தி²யம் [க. 59; ரூ. 182; நீ. 206].

இத்தி²லிங்கே³ நாமஸ்ஸந்தே இவண்ணுவண்ணா பஸஞ்ஞா ஹோந்தி.

11. கா⁴ [க. 60; ரூ. 177; நீ. 207].

கோ⁴

, ஆ இதி த்³விபத³ம். இத்தி²லிங்கே³ ஆகாரோ க⁴ஸஞ்ஞோ ஹோதி.

12. கோ³ ஸ்யாலபனே [க. 57; ரூ. 71; நீ. 214].

ஆலபனே ஸி க³ஸஞ்ஞோ ஹோதி.

லஹுஸஞ்ஞாராஸி நிட்டி²தோ.

ஸங்கேதராஸி

13. விதி⁴ விஸேஸனம் யம் தஸ்ஸ [சம். 1.1.6; பா. 1.1.72; விதி⁴ப்³பி³ஸேஸனந்தஸ்ஸ (ப³ஹூஸு)].

ஸுத்தே யம் விஸேஸனம் தி³ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ விதி⁴ ஞாதப்³போ³.

‘அதோ யோனம் டாடே’. நரா, நரே. யோனந்தி விஸேஸனம். டாடேதி விதி⁴.

14. ஸத்தமியம் புப்³ப³ஸ்ஸ [ரூ. 8 (பிட்டே²); சம். 1.1.7; பா. 1.1.66].

ஸத்தமீனித்³தே³ஸே புப்³ப³வண்ணஸ்ஸேவ விதி⁴ ஞாதப்³போ³.

‘ஸரோ லோபோ ஸரே’. லோகக்³கோ³ [அப. தே²ர 1.12.57].

15. பஞ்சமியம் பரஸ்ஸ [சம். 1.1.8; பா. 1.1.67].

பஞ்சமீனித்³தே³ஸே பரஸ்ஸேவ விதி⁴ ஞாதப்³போ³.

‘அதோ யோனம் டாடே’. நரா, நரே.

16. ஆதி³ஸ்ஸ [சம். 1.1.9; பா. 1.1.54].

பரஸ்ஸ ஸிஸ்ஸமானோ [தி³ஸ்ஸமானோ (மூ)] விதி⁴ ஆதி³வண்ணஸ்ஸ ஞாதப்³போ³.

‘ர ஸங்க்²யாதோ வா’. தேரஸ.

17. ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸ [சம். 1.1.10; பா. 1.1.52].

ச²ட்டீ²னித்³தே³ஸே தத³ந்தஸ்ஸ விதி⁴ ஞாதப்³போ³.

‘ராஜஸ்ஸி நாம்ஹி’. ராஜினா.

18. ஙானுப³ந்தோ⁴ [சம். 1.1.11; பா. 1.1.53].

ஙானுப³ந்தோ⁴ ஆதே³ஸோ ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ அந்தஸ்ஸ ஞாதப்³போ³.

‘கோ³ஸ்ஸாவங’. க³வஸ்ஸம்.

19. டானுப³ந்தோ⁴னேகவண்ணோ ஸப்³ப³ஸ்ஸ [சம். 1.1.12; பா. 1.1.55; டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸ (ப³ஹூஸு)].

யோ ச டானுப³ந்தோ⁴ ஆதே³ஸோ, யோ ச அனேகவண்ணோ ஆதே³ஸோ, தது³ப⁴யம் ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ வண்ணஸமுதா³யஸ்ஸ ஞாதப்³ப³ம்.

டானுப³ந்தே⁴ தாவ –

‘இமஸ்ஸானித்தி²யம் டே’. ஏஸு.

அனேகவண்ணே –

‘அனிமி நாம்ஹி’. அனேன, இமினா.

20. ஞகானுப³ந்தா⁴ ஆத்³யந்தா [சம். 1.1.13; பா. 1.1.46].

ஞானுப³ந்தோ⁴ ஆக³மோ ச கானுப³ந்தோ⁴ ஆக³மோ ச கமேன ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ ஆதி³ம்ஹி ச அந்தே ச ஞாதப்³போ³.

ஞானுப³ந்தே⁴ –

‘ப்³ரூதோ திஸ்ஸிஞ’. ப்³ரவிதி.

கானுப³ந்தே⁴ –

‘பூ⁴ஸ்ஸ வுக’. ப³பு⁴வ.

21. மானுப³ந்தோ⁴ ஸரானமந்தா பரோ [சம். 1.1.14; பா. 1.1.47].

மானுப³ந்தோ⁴ ஆக³மோ ஸரானம் அந்தஸரம்ஹா பரோ ஹோதி.

‘நஜ்ஜாயோ ஸ்வாம’. நஜ்ஜாயோ ஸந்த³ந்தி. ‘மம் வா ருதா⁴தீ³னம்’. ருந்த⁴தி. ‘ஜர ஸதா³னமீம வா’. ஜீரதி, ஸீத³தி.

இமஸ்மிம் ப்³யாகரணே அனேகஸரதா நாம நதீ³, புரிஸ இச்சாதீ³ஸு லிங்க³பதே³ஸு ஏவ அத்தி², க³மு, பசஇச்சாதீ³ஸு தா⁴துபதே³ஸு நத்தி². ஸப்³ப³தா⁴துயோ ப்³யஞ்ஜனந்தா ஏவ ஹோந்தி, தா⁴த்வந்தலோபகிச்சம் நத்தி². தஸ்மா நஜ்ஜாயோதி ஏத்த² ஈ-காரோ அந்தஸரோ நாம. ததோ ‘நஜ்ஜாயோ ஸ்வாம’ இதி ஸுத்தேன ஆ-காராக³மோ. ருந்த⁴தீதி ஏத்த² பன உ-காரோ அந்தஸரோ நாம, ததோ ‘‘மம் வா ருதா⁴தீ³ன’’ந்தி ஸுத்தேன பி³ந்தா³க³மோ. ஏவம் ஜீரதி, ஸீத³தி இச்சாதீ³ஸு. ம்ரம்மபோத்த²கேஸு பன ‘‘மானுப³ந்தோ⁴ பதா³னமந்தா பரோ’’தி பாடோ², ஸோ ஸீஹளபோத்த²கேஹி ந ஸமேதி.

22. விப்படிஸேதே⁴ [சம். 1.1.16; பா. 1.4.2].

ஸமானவிஸயானம் த்³வின்னம் விதீ⁴னம் அஞ்ஞமஞ்ஞபடிஸேத⁴ரஹிதே டா²னே யேபு⁴ய்யேன பரோ விதி⁴ ஓகாஸம் லப⁴தி.

சத்தாரோமே பி⁴க்க²வே த⁴ம்மா [அங்கு³த்தரனிகாயே] -ஏத்த² சத்தாரிமேதி புப்³ப³லோபே ஸம்பத்தே பரலோபோ ஓகாஸம் லப⁴தி.

23. ஸங்கேதோ நாவயவோனுப³ந்தோ⁴ [சம். 1.1.5].

யோ வண்ணோ பயோக³ஸ்ஸ அவயவோ ந ஹோதி, ஸுத்தேஸு ஸங்கேதமத்தோ ஹோதி, ஸோ அனுப³ந்தோ⁴ நாம.

‘கோ³ஸ்ஸாவ’. க³வஸ்ஸம்-ஏதேன பத³ரூபவிதா⁴னே அனுப³ந்தோ⁴ உபயோக³ம் ந க³ச்ச²தீதி ஞாபேதி.

24. வண்ணபரேன ஸவண்ணோபி.

வண்ணஸத்³தோ³ பரோ ஏதஸ்மாதி வண்ணபரோ, வண்ணபரேன ரஸ்ஸஸரேன ஸவண்ணோபி க³ய்ஹதி ஸயஞ்ச, அவண்ணோதி வுத்தே ஆ-காரோபி க³ய்ஹதி அ-காரோ சாதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவம் இவண்ணுவண்ணேஸு.

25. ந்துவந்துமந்தாவந்துதவந்துஸம்ப³ந்தீ⁴ [ந்து வந்துமந்த்வாவந்துதவந்து ஸம்ப³ந்தீ⁴ (ப³ஹூஸு)].

ந்துஇதி வுத்தே வந்து, மந்து, ஆவந்து, தவந்தூனம் ஸம்ப³ந்தீ⁴பூ⁴தோ ந்துகாரோ க³ய்ஹதி.

‘ந்தந்தூனம் ந்தோ யோம்ஹி பட²மே’. கு³ணவந்தோ, ஸதிமந்தோ, யாவந்தோ, பு⁴த்தவந்தோ.

ஸங்கேதராஸி நிட்டி²தோ.

ஸந்தி⁴விதா⁴ன

அத² ஸந்தி⁴விதா⁴னம் தீ³பியதே.

லோபோ, தீ³கோ⁴, ரஸ்ஸோ, வுத்³தி⁴, ஆதே³ஸோ, ஆக³மோ, த்³விபா⁴வோ, விபல்லாஸோ.

லோபராஸி

26. ஸரோ லோபோ ஸரே [க. 12; ரூ. 13; நீ. 30].

லுப்பதீதி லோபோ. ஸரே பரே ஸரூபோ வா அஸரூபோ வா புப்³போ³ ஸரோ லோபோ ஹோதி.

ஸரூபே தாவ –

அவண்ணே-லோகக்³கோ³ [அப. தே²ர 1.12.57], ப⁴வாஸவோ, [த⁴. ஸ. 1102] அவிஜ்ஜாஸவோ [த⁴. ஸ. 1102], அவிஜ்ஜானுஸயோ [விப⁴. 949].

இவண்ணே-முனிந்தோ³, முனீரிதோ, வரவாதீ³ரிதோ, இத்தி²ந்த்³ரியம் [விப⁴. 219].

உவண்ணே-ப³ஹூபகாரோ [ஜா. 1.22.588], ப³ஹுகா ஊமி ப³ஹூமி, ஸரபு⁴யா ஊமி ஸரபூ⁴மி, ஸரபு⁴யா உத³கம் ஸரபூ⁴த³கம்.

அஸரூபே –

ஸோதிந்த்³ரியம் [விப⁴. 219], காமுபாதா³னம், ப⁴வேஸனா [தீ³. நி. 3.305], ப⁴வோகோ⁴ [த⁴. ஸ. 1156], ஸோ துண்ஹஸ்ஸ [பாரா. 381], தி³ட்டா²னுஸயோ [விப⁴. 949], தி³ட்டு²பாதா³னம், தி³ட்டே²கட்ட²ம், தி³ட்டோ²கோ⁴ [த⁴. ஸ. 1156], முதி³ந்த்³ரியம் [மஹாவ. 9], புத்தா மத்தி² [த⁴. ப. 62], உரஸ்ஸ து³க்கோ² [பாசி. 402], அஸந்தேத்த² ந தி³ஸ்ஸந்தி [த⁴. ப. 304] இச்சாதி³.

இதி புப்³ப³லோபராஸி.

27. பரோ க்வசி [க. 13; ரூ. 15; நீ. 31].

புப்³ப³ஸரம்ஹா ஸரூபோ வா அஸரூபோ வா பரோ ஸரோ க்வசி லோபோ ஹோதி.

ஸரூபே தாவ –

தம் கதா³ஸ்ஸு ப⁴விஸ்ஸதி [ஜா. 2.22.144 ஆத³யோ; தம் குத³ஸ்ஸு], குதா³ஸ்ஸு நாம து³ம்மேதோ⁴, து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸதி [த⁴. ப. 376], யதா³ஸ்ஸ ஸீலம் பஞ்ஞஞ்ச [ஜா. 2.22.1474], ததா³ஸ்ஸு கண்ஹம் யுஞ்ஜந்தி [ஜா. 1.1.29] -கண்ஹந்தி மஹாகண்ஹகோ³ணம், தண்ஹாஸ்ஸ விப்பஹீனா, மாஸ்ஸு குஜ்ஜ² ரதே²ஸப⁴, ஸத்த²ஹாரகம் வாஸ்ஸ பரியேஸேய்ய [பாரா. 167, 171], ஆக³தாத்த² தும்ஹே, ஸோதுகாமாத்த² தும்ஹே, மாய்யோ ஏவரூபமகாஸி, பபம் அவிந்து³ம் [ஜா. 1.1.2] -பவட்³ட⁴ம் ஆபம் லபி⁴ம்ஸூத்யத்தோ², நாலம் கப³ளம் பதா³தவே [ஜா. 1.1.27] -ப+ஆதா³தவேதி சே²தோ³, க³ண்ஹிதுந்தத்தோ², ருப்பதீதி ரூபம், பு³ஜ்ஜ²தீதி பு³த்³தோ⁴-தீ³கோ⁴, அக்³கீ³வ தப்பதி, இத்தீ²வ க³ச்ச²தி, நதீ³வ ஸந்த³தி, மாதுபட்டா²னம், பிதுபட்டா²னம், யேதே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா [சூளவ. 399] இச்சாதி³.

அஸரூபே –

இதிஸ்ஸ [பாசி. 465], இதிபி [பாரா. 1], அஸ்ஸமணீஸி [பாரா. 135], அகதஞ்ஞூஸி [த⁴. ப. 383], வந்தே³ஹம், ஸோஹம், யஸ்ஸதா³னி [மஹாவ. 242], சா²யாவ அனபாயினீ [த⁴. ப. 2], மாதி³ஸேஸு கதா²வ கா, கின்னுமாவ ஸமணியோ மது⁴வா மஞ்ஞதி பா³லோ [த⁴. ப. 69], சக்கு²ந்த்³ரியம் [விப⁴. 219], த்³வேமே பி⁴க்க²வே த⁴ம்மா [அ. நி. 2.3], தயோமே பி⁴க்க²வே த⁴ம்மா [அ. நி. 3.17] இச்சாதி³.

க்வசீதி கிம்? கதமா சானந்த³ அனிச்சஸஞ்ஞா [அ. நி. 10.60].

இதி பரலோபராஸி.

28. ந த்³வே வா.

த்³வே புப்³ப³பரஸரா க்வசி லோபா ந ஹோந்தி வா.

அப்பமாதோ³ அமதம் பத³ம் [த⁴. ப. 21], கோ இமம் பத²விம்விசேஸ்ஸதி [த⁴. ப. 44].

க்வசித்வேவ? ஸோதிந்த்³ரியம் [விப⁴. 219], சக்கு²ந்த்³ரியம் [விப⁴. 219],

வாதி கிம்? கோமம் வஸலிம் பராமஸிஸ்ஸதி.

இதோ பட்டா²ய யாவஸந்தி⁴கண்டா³வஸானா யுத்தட்டா²னேஸு ஸப்³ப³த்த² க்வசிஸத்³தோ³, வாஸத்³தோ³ ச வத்தந்தே. தத்த² க்வசிஸத்³தோ³ நானாபயோக³ம் த³ஸ்ஸேதி. வாஸத்³தோ³ ஏகபயோக³ஸ்ஸ நானாரூபம் த³ஸ்ஸேதி. லோபனிஸேதோ⁴.

29. பரஸரஸ்ஸ.

நிக்³க³ஹீதம்ஹா பரஸரஸ்ஸ க்வசி லோபோ ஹோதி வா.

த்வம்ஸி [பே. வ. 47; ஜா. 2.22.764], சந்த³ம்வ விமலம் ஸுத்³த⁴ம் [த⁴. ப. 413; ஸு. நி. 642], சக்கம்வ வஹதோ பத³ம் [த⁴. ப. 1], ஹலம்தா³னி பகாஸிதும் [மஹாவ. 8], கிந்தி வதே³ய்யம், சீவரந்தி, பத்தந்தி, பி⁴க்கு²ந்தி.

இதி ஸரலோபராஸி.

30. ஸம்யோகா³தி³ லோபோ.

ஸம்யோக³ஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தோ ப்³யஞ்ஜனோ க்வசி லோபோ ஹோதி வா.

புப்ப²ம்ஸா உப்பஜ்ஜதி [பாரா. 36] – இத⁴ புப்³ப³ஸுத்தேன ஸரலோபோ, ஏவம்ஸ தே ஆஸவா பஹீனா ஹோந்தி [ம. நி. 1.24], ஸசே பு⁴த்தோ ப⁴வேய்யாஹம், ஸாஜீவோ க³ரஹிதோ மம [மி. ப. 6.1.5] - அஸ்ஸ+ஆஜீவோதி சே²தோ³, ப⁴வேய்யாதி அத்தோ².

தீஸு ப்³யஞ்ஜனேஸு ஸரூபானம் த்³வின்னம் ஆதி³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ லோபோ – அக்³யாகா³ரம் [பாசி. 326], அக்³யாஹிதோ, வுத்யஸ்ஸ, வித்யானுபூ⁴யதே, ஏகஸதம் க²த்யா [ஜா. 2.22.594], ரத்யோ, ரத்யா, ரத்யம், ஸக்வாஹம் மாரிஸ தே³வானமிந்தோ³ [ஸம். நி. 1.268], இச்சாதி³.

ஸரூபானந்தி கிம்? தித்த்²யா புது²ஸோ வத³ந்தி [ஸு. நி. 897], சதுத்த்²யந்தம், ச²ட்டு²ந்தம், சக்க்²வாபா³த⁴ம், வத்த்²வேத்த².

இதி ப்³யஞ்ஜனலோபராஸி.

31. லோபோ.

நிக்³க³ஹீதஸ்ஸ க்வசி லோபோ ஹோதி வா.

ஸரே பரே தாவ –