1. சித்தஸங்க³ஹஅனுதீ³பனா

அனந்தஞ்ஞாணம் நத்வான, லோகாலோககரம் ஜினம்;

கரிஸ்ஸாமி பரமத்த²-தீ³பனியா நுதீ³பனிம்.

[தத்த², லோகாலோககரந்தி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயம் சதுஸ்ஸச்சத⁴ம்மதே³ஸனாலோககாரகம். பரமத்த²தீ³பனீதி ஏத்த² அத்தோ² து³விதோ⁴ பதா⁴னத்தோ²ச பரியாயத்தோ²ச. தத்த² பதா⁴னத்தோ² பரமத்தோ²னாம, பதா⁴னத்தோ²திச பத³வாக்யானம் முக்²யத்தோ² உஜுகத்தோ². பரியாயத்தோ²பி கோசி, யுத்தரூபோ அத்தோ² பரமத்தோ² யேவ. பரமத்த²ம்தீ³பேதிபகாஸேதீதிபரமத்த²தீ³பனீ]. தம்பர மத்த²தீ³பனிம்கரோந்தோஆசரியோ பத²மம்தாவ பு³த்³த⁴ஸ்ஸப⁴க³வதோ பணாமம்கரோதி ‘‘உத³யாயஸ்ஸா’’திஆதி³னா.

தத்த² ‘‘உத³யா’’தி உத³யதோஉக்³க³மனதோ. ‘‘யஸ்ஸா’’தி யஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴மஹாஸூரஸ்ஸ. ‘‘ஏகஸ்ஸா’’தி அது³தீயஸ்ஸ, அஸதி³ ஸஸ்ஸவா. ‘‘ஸத்³த⁴ம்மரம்ஸிஜாலினோ’’தி ஏத்த²ஸத்³த⁴ம்மோதிஸத்து²ஸா ஸனத⁴ம்மோவுச்சதி. தத்த²ச சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸத⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தோ தே³ஸனாஸத்³த⁴ம்மோஇதா⁴தி⁴ப்பேதோ. ஸத்³த⁴ம்மஸங்கா²தம்ரம்ஸிஜாலம்அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸத்³த⁴ம்மரம்ஸிஜாலீ. தஸ்ஸஸத்³த⁴ம்மரம்ஸிஜாலினோ. ‘‘பபு³ஜ்ஜி²ம்ஸூ’’தி விகஸிம்ஸு, சதுஸ்ஸச்சஞ்ஞாணவிகாஸம்தஞ்ஞாணஸம்பு²ல்லம் பாபுணிம்ஸு. ‘‘ஜனம்பு³ஜா’’தி ஜனஸங்கா²தாஅம்பு³ஜா. தத்த²ஜனானாம இத⁴போ³த⁴னேய்யஸத்தா அதி⁴ப்பேதா, யேஸப்³ப³ஞ்ஞுதே³ஸனம் ஸுத்வா சதுஸ்ஸச்ச த⁴ம்மம் பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தி. அம்பு³ஜாதிபது³மா. ‘‘ஜாதிக்கே²த்தேமஹாஸரேதி’’ ஜாதிக்கே²த்த ஸங்கா²தே ஜனம்பு³ஜமஹாஸரே. தத்த² ஜாதிக்கே²த்தம் நாமத³ஸஸஹஸ்ஸ சக்கவாளம், யம் ஏகம் பு³த்³த⁴க்கே²த்தந்தி வுச்சதி. யத்த² ச மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் பு³த்³த⁴பா⁴வத்தா²ய பத²மமஹாபி⁴னீஹாரகாலாதீ³ஸு ஏகப்பஹாரேனபத²விகம்பனாதீ³னிபவத்தந்தி. யத்த²சவஸந்தாதே³வப்³ரஹ்மானோ பு³த்³த⁴பரிஸாஹோந்தி. ஜாதிக்கே²த்தேமஹாஸரேயஸ்ஸ ஏகஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மரம்ஸிஜாலினோ மஹாஸூரஸ்ஸ உத³யா தஸ்மிம் ஜாதிக்கே²த்தே மஹாஸரே ஜனம்பு³ஜாபபு³ஜ்ஜி²ம்ஸூதியோஜனா.

‘‘தம் மஹாஸூர’’ந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴மஹாஸூரியமண்ட³லம். ஜனம்பு³ஜ ஸந்தானேஸுபவத்தம் மஹந்தம் மோஹதமம்னூத³தி அபனேதி, ஸத்³த⁴ம்மரம்ஸிஜாலம் விஸ்ஸஜ்ஜந்தோ அந்தரதா⁴பேதீதி மஹாமோஹதமோனுதோ³. தம் ‘‘மஹாமோஹதமோனுத³ம்’’.

ஏவம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸபணாமம் கத்வா அத்தனா இச்சி²தம் பணாமப்பயோஜனம் பரிணாமேந்தோ ‘‘ஸஞ்ஜாத’’ந்திஆதி³மாஹ. ‘‘ஸோமஹாஸூரோமய்ஹம் ஹத³யே ஸஞ்ஜாதம் தமோக²ந்த⁴ம் பனூத³த’’ந்தியோஜனா. தத்த² ‘‘ஸஞ்ஜாத’’ந்தி ஸுட்டு²ஜாதம், அனமதக்³கே³ஸம்ஸாரே த³ள்ஹம் பவத்தந்தி அத்தோ². ‘‘தமோக²ந்த⁴’’ந்தி மஹாமோஹதமோக²ந்த⁴ம். ஸப்³ப³கிலேஸதமோக²ந்த⁴ம் வா. அந்தராயகரானி உபவீளகோபகா⁴தககம்மானிபி தமோக²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதானி ஏவ. ததா² ரோகா³த³யோ அந்தராய த⁴ம்மாபி தமோஜாதிகாஏவதமோதமபராயனோதிஆதீ³ஸு. ‘‘பனூத³த’’ந்தி பனூத³து, அபனேது, அந்தரதா⁴பேது.

ஏவம் ஸப்பயோஜனம் பணாமம் கத்வா இதா³னி ஸனிதா³னம் க³ந்த²ப்படிஞ்ஞம் கரோந்தோ ‘‘போராணகேஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நிதா³னம் நாம க³ந்த²ப்படிஞ்ஞாய ஆஸன்னகாரணம். கதத⁴ம்பனதந்தி, ஸாரத்தா²பி⁴மானீனம் யாசனஞ்சஸங்க³ஹஸ்ஸவிபுலத்த²தா ச.

தத்த² த்³வீஹி கா³தா²ஹி ஸகாரணம் யாசனம் த³ஸ்ஸேதி. புன த்³வீஹி கா³தா²ஹி ஸஉபமம்விபுலத்த²தம்த³ஸ்ஸேதி. ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³னா க³ந்த²ப்பகார க³ந்த²கு³ணேஹி ஸஹக³ந்த²ப்படிஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஆதி³கா³தா²யம் ‘‘அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹே போராணகேஹி விஞ்ஞூஹி வண்ணிதா ப³ஹூவண்ணனா இத⁴லோகம்ஹிதி³ஸ்ஸந்தீ’’தி யோஜனா. ‘‘வண்ணனா’’தி போராணடீகாயோ வுச்சந்தி. ஏவஞ்சஸதி கஸ்மா அபி⁴னவம் வண்ணனம் யாசந்தீதி. ‘‘யே ஸாரத்தா²பி⁴மானினோ, தே தாஹிப³ஹூஹி போராணவண்ணனாஹிதுட்டி²ம் நவிந்த³ந்தி. தஸ்மா தம் யாசந்தீ’’தியோஜனா. ஏதேன அப்பஸாரத்தா² ஏவ தாபோராணவண்ணனாயோதிபி தீ³பேதியேவ. தத்த² ‘‘துட்டி²’’ந்தி ஸந்துட்டி²ம். நவிந்த³ந்தினபடிலப⁴ந்தி. ‘‘யே’’தியேஜனா.

ஸாரத்த²மேவ அபி⁴மானேந்தி, விஸேஸேன நந்த³ந்திஸீலேனாதி ஸாரத்தா²பி⁴மானினோ. தேனவிந்த³ந்தீதிபுரிமேனஸம்ப³ந்தோ⁴. புன ‘‘தே’’தி தாஹி துட்டி²ம் அவிந்த³ந்தா தேஜனா. ‘‘ம’’ந்தி அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. ‘‘ஸங்க³ம்மா’’தி ஸமாக³ந்த்வா. யஸ்மா பரமத்த²ஸ்ஸதீ³பனம் யாசந்தி, தஸ்மா இமிஸ்ஸாடீகாய ‘‘பரமத்த²தீ³பனீ’’தி நாமம்பி ஸித்³த⁴ம்ஹோதி. ‘‘மஹண்ணவே’’தி மஹாஸமுத்³தே³. ‘‘ரதனானீ’’தி ஸுவண்ணரஜதாதீ³னி ரதனானி. ‘‘உத்³த⁴ரித்வா’’தி உத்³த⁴ம் ஆஹரித்வா. ‘‘யதி²ச்ச²கம்வீ’’தியதி²ச்சி²தம்பி. யத்தகம் இச்ச²ந்தி, தத்தகம்வீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘த³ஜ்ஜேய்யும்’’தி த³தே³ய்யும். காமம் த³த³ந்தூதி அத்தோ². ஏய்யாதி³வசனானம் அனுமதி அத்தே²பவத்தனதோ. ‘‘நவத்தப்³பா³வஊனதா’’தி மஹண்ணவேரதனானம் ஊனதாஹானிதா நவத்தப்³பா³வ. கஸ்மா, அபரிமாண ரதனாதி⁴ட்டா²னத்தா மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ. யதோ ஸோ ஸாக³ரோதி வுச்சதி, ஸானம்த⁴னரதனானம் கே³ஹக³ப்³ப⁴ஸதி³ஸத்தாஸாக³ரோதி ஹிஸ்ஸ அத்தோ².

‘‘ததே²வேத்தா²’’தி ஏதஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மத்த² ஸங்க³ஹேததே²வ. ‘‘விபுலத்தா²’’தி மஹந்தா அத்தா². ‘‘ரதனூபமா’’தி மஹண்ணவே ரதனஸதி³ஸா. ‘‘ஸதக்க²த்தும்பீ’’தி அனேகஸதவாரம்பி. ‘‘வண்ணேய்யும்’’தி காமம்வண்ணேந்து. ‘‘பரியாதி³ன்னா’’தி பரிதோ அனவஸேஸதோ ஆதி³ன்னா க³ஹிதா. பரிக்கீ²ணாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘நஹேஸ்ஸரே’’தி நஹேஸ்ஸந்தி நப⁴விஸ்ஸந்தி. ‘‘தஸ்மா’’தி யஸ்மாச யாசந்தி, யஸ்மாச பரியாதி³ன்னானஹேஸ்ஸந்தி, தஸ்மா. ‘‘தாஸுவண்ணனாஸூ’’தி தாஸு போராணடீகாஸு. ‘‘வண்ணன’’ந்தி அபி⁴னவவண்ணனம், அபி⁴னவடீகம்கரிஸ்ஸந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கீதி³ஸம்வண்ணனம் கரிஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘நானாஸாரத்த² ஸம்புண்ண’’ந்திஆதி³. தத்த² ‘‘உத்தானபத³ப்³யஞ்ஜன’’ந்தி உத்தானபத³ஞ்ச உத்தானவாக்யஞ்ச. ‘‘நாதிஸங்கே²பவித்தா²ர’’ந்தி நாதிஸங்கே²பம்னாதிவித்தா²ரஞ்ச. மந்தா³ பு³த்³தி⁴ யேஸம் தே மந்த³பு³த்³தி⁴னோ. ‘‘மந்தா³’’தி முது³கா. ‘‘பு³த்³தீ⁴’’தி ஞாணம். மந்த³பு³த்³தி⁴னோ ஸோதுஜனே பபோ³தே⁴தி விகாஸேதி, ஞாண விகாஸம்பாபேதீதி மந்த³பு³த்³தி⁴ப்பபோ³த⁴னா. ‘‘கரிஸ்ஸ’’ந்தி கரிஸ்ஸாமி. ‘‘த’’ந்தி தம்வண்ணனம். ‘‘பரமத்தே²ஸுபாடவத்தி²னோஸுணந்தூ’’தி யோஜனா. படுனோபா⁴வோபாடவம். படுனோதி ப்³யத்தஸ்ஸபண்டி³தஸ்ஸ. பாடவேன அத்தோ² யேஸம் தே பாடவத்தி²னோ. இதிஸத்³தோ³ பரிஸமாபனஜோதகோ. ஸோ ஹி க³ந்தா²ரப்³ப⁴விதா⁴னஸ்ஸ இத⁴பரிஸமாபனம் பரினிட்டா²னம் ஞாபேதும் க³ந்தா²ரப்³ப⁴வாக்யஸ்ஸபரியந்தே யோஜிதோ. அவயவ வாக்யானம் பியோஜீயதியேவ. ஏஸனயோஸப்³ப³த்த².

க³ந்தா²ரப்³ப⁴கா³தா²வண்ணனானிட்டி²தா.

1. ஏவம் க³ந்தா²ரப்³ப⁴விதா⁴னம் கத்வா இதா³னி ஆதி³கா³தா²ய ஸம்ப³ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹ’’ந்திஆதி³மாஹ. ஸம்ப³ந்த⁴ந்தி காரணப்ப²லஸம்யோக³ம். தத்த² கா³தா²பவத்தனம் காரணம் நாம. பஞ்சபிண்ட³த்த² த³ஸ்ஸனம் ப²லம் நாம. காரணப்ப²லஸம்யோகோ³ ஸம்ப³ந்தோ⁴னாம. ‘‘ஸப்பயோஜனே’’தி ப²லப்பயோஜனஸஹிதே. க³ந்தே²ன அபி⁴தா⁴தப்³போ³ கதே²தப்³போ³தி க³ந்தா²பி⁴தே⁴ய்யோ. நிபதஸ்ஸ கம்மம் நிபச்சம். நிபச்ச கிரியா, நிபச்சாகாரோ, நிபச்சகாரஸ்ஸகரணந்தி ஸமாஸோ. ‘‘ஸா’’தி ரதனத்தயவந்த³னா. த³ஸ்ஸிதாதிஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘அபி⁴ஹிதா’’தி கதி²தா. பகாஸிதாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘பதா⁴னத்த²பூ⁴தா’’தி அதி⁴ப்பேதத்த²பூ⁴தாதி அதி⁴ப்பாயோ. து³விதோ⁴ஹி அத்தோ²வசனத்தோ² ச அபி⁴தா⁴னத்தோ²ச. தத்த² க³ச்ச²தீதி க³தோ, புரிஸோதி வுத்தேக³ச்ச²தி பதே³ன வுத்தோ யோகோசி க³ச்ச²ந்தோ வசனத்தோ²னாம. புரிஸோதி பதே³னத³ஸ்ஸிதோ பதா⁴னத்தோ² அதி⁴ப்பேதத்தோ² அபி⁴தே⁴ய்யத்தோ² நாமாதி. ‘‘அபி⁴த⁴ம்மத்தா²’’தி.

தத்த² வுத்தாபி⁴த⁴ம்மத்தா², சதுதா⁴ பரமத்த²தோ;

சித்தம் சேதஸிகம் ரூபம், நிப்³பா³னமிதி ஸப்³ப³தா². தி

ஏவம் வுத்தா அபி⁴த⁴ம்மத்தா². ஏவம் வுத்தத்தாயேவச தேசத்தாரோ அபி⁴த⁴ம்மத்தா² ஏவ இத⁴பதா⁴னத்த²பூ⁴தாதி ச, - பதா⁴னத்தா²ஏவ இத⁴க³ந்தா²பி⁴தே⁴ய்ய பா⁴வேன அதி⁴ப்பேதாதி சவிஞ்ஞாயதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

கேசிபனவதே³ய்யும், தேஅபி⁴த⁴ம்மத்தா² ஸங்க³ஹப்பகரணம் பத்தா விஸும் ஸங்க³ஹத்தா²னாமப⁴வேய்யும், நஅபி⁴த⁴ம்மத்தா² நாம. இத⁴ ச ஸங்க³ஹத்தா² ஏவ அபி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன அதி⁴ப்பேதாதி வுத்தம் அபி⁴தே⁴ய்யோ அபி⁴த⁴ம்மத்த² ஸங்க³ஹப்பதே³னாதி. வுச்சதே. தேஅபி⁴த⁴ம்மத்தா² ஸங்க³ஹப்பகரணம் பத்தாபி அபி⁴த⁴ம்மத்தா² ஏவனாம ஹோந்தி, ந விஸும் ஸங்க³ஹத்தா²னாம. தத்த² வுத்தாபி⁴த⁴ம்மத்தா²திஹி வுத்தம், நதுவுத்தம் தத்த² வுத்தாஸங்க³ஹத்தா²தி. ஏவஞ்சஸதி ஸங்க³ஹிதபா⁴வமத்தம் விஸிட்ட²ம் ஹோதி. ததே³வ இத⁴ அபி⁴தே⁴ய்யோ நாம ஸியாதி வுத்தம் ‘‘ஸங்க³ஹிதபா⁴வோபி அபி⁴தே⁴ய்யோ யேவா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘ஸங்க³ஹிதபா⁴வோ’’திசித்தஸங்க³ஹோ, சேதஸிகஸங்க³ஹோதிஆதி³னா ஸங்க³ஹணகிரியா. ஸா ஸங்க³ஹிதேஹி த⁴ம்மேஹி அஞ்ஞா நஹோதி. தேஸ்வேவத⁴ம்மேஸுஸங்க³ய்ஹதீதி வுத்தம் ‘‘ஸங்க³ஹிதபா⁴வோபி அபி⁴தே⁴ய்யோ யேவா’’தி. கிஞ்சாபிதேஹி அஞ்ஞானஹோதி, தே ஸ்வேவ ஸங்க³ய்ஹதி. ஸாபன க³ந்த²ஸ்ஸபதா⁴னத்தோ² நஹோதி. இத⁴ ச பதா⁴னத்தோ²வ அதி⁴ப்பேதோதி வுத்தம் ‘‘தம்னஸுந்த³ர’’ந்தி. கஸ்மா நஸுந்த³ரந்தி ஆஹ ‘‘நஹிஸோ’’திஆதி³ம். ஏத்த²சஹிஸத்³தோ³ இமஸ்ஸ வாக்யஸ்ஸஹேதுவாக்யபா⁴வம் ஜோதேதி. ஏஸனயோபரத்த²பி. ‘‘இதோபட்டா²ய சா’’திஆதி³ க³ந்த² க³ருதோ³ஸவிவஜ்ஜனம். தத்த² ‘‘இமஸ்ஸஸங்க³ஹஸ்ஸா’’தி இமஸ்ஸஅபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹஸ்ஸ. ‘‘து³தீயா’’திது³தீயாடீகா. ‘‘த்³வேபீ’’தி த்³வேபிடீகாயோ. ‘‘விஸுத்³தி⁴மக்³கே³மஹாடீகா’’தி ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன கதாபரமத்த²மஞ்ஜூஸானாமடீகா. ஸா ப்³ரம்மரட்டே² திரியபப்³ப³தவாஸினா தே²ரேனகதம் சூளடீகம் உபாதா³ய மஹாடீகாதி பாகடா. தம்ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

க³ந்த²ப்பகாரோச பகாரவந்தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸஹேவஸிஜ்ஜ²தி, வினா நஸிஜ்ஜ²தீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஸோஅபி⁴த⁴ம்மத்த²பதே³னா’’தி வுத்தம். காமஞ்ச ஸோ தேஹி ஸஹேவஸிஜ்ஜ²தி, வினானஸிஜ்ஜ²தி. அபி⁴த⁴ம்மத்த²பத³ம் பன ஸங்க³ஹணகிரியாபகாரம்ன வத³தீதி வுத்தம் ‘‘தம் நஸுந்த³ர’’ந்தி. து³வித⁴ம் நாமம் அன்வத்த²னாமம் ருளினாமந்தி. தத்த², அத்தா²னுக³தம் நாமம் அன்வத்த²னாமம், யதா² ஸுகி²தஸ்ஸஜனஸ்ஸ ஸுகோ²தினாமம். அத்த²ரஹிதம் ஆரோபிதம் நாமம் ருளினாமம், யதா² து³க்கி²தஸ்ஸஜனஸ்ஸ ஸுகோ²தி நாமம். இத⁴ பன அன்வத்த²னா மந்தித³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தா²னுக³தா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘அத்தா²னுக³தா’’தி ஸகத்தா²னுக³தா. ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தானுக³தாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘க³ந்த²ஸமஞ்ஞா’’தி க³ந்த²ஸம்முதி. க³ந்த²ஸ்ஸனாமந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஸங்க³ஹக³ந்தோ²னாம பாளியம்தத்த² தத்த² விப்பகிண்ணேத⁴ம்மே ஏகத்த² ஸபா⁴க³ராஸிகரணவஸேன பவத்தோ க³ந்தோ². தம் உக்³க³ண்ஹந்தோ அப்பகேன க³ந்தே²னப³ஹுகேத⁴ம்மேஸுகே²னஜானாதி. ‘‘தது³க்³க³ஹபரிபுச்சா²தி³வஸேனா’’தி தஸ்ஸஉக்³க³ஹோச பரிபுச்சா²சாதி த்³வந்தோ³. ஆதி³ஸத்³தே³ன தா⁴ரணாதீ³னி ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்த² பாட²ஸ்ஸவாசுக்³க³தகரணம் உக்³க³ஹோனாம. உக்³க³ஹி தஸ்ஸபாட²ஸ்ஸ அத்த²க்³க³ஹணம் பரிபுச்சா²னாம. ‘‘அனாயாஸதோ’’தி நித்³து³க்கே²ன. ‘‘லத்³த⁴ப்³ப³ம்ப²லானுப²ல’’ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸரூபதோ அவபு³ஜ்ஜ²னம் ஸரூபாவபோ³தோ⁴. ஆதி³ஸத்³தே³ன லக்க²ணாவபோ³தோ⁴ ரஸாவ போ³தோ⁴திஆதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அனுபாதா³பரினிப்³பா³னம் அந்தோ பரியோஸானம் யஸ்ஸாதி அனுபாதா³பரினிப்³பா³னந்தம். தத்த² ‘‘அனுபாதா³பரினிப்³பா³ன’’ந்தி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி க²ந்தே⁴ஸு அனுபாதா³யபரினிப்³பா³னம். அனுபாதி³ஸேஸ பரினிப்³பா³னந்தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ப²லானுப²ல’’ந்தி ப²லஞ்சேவ அனுப²லஞ்ச. தத்த² ‘‘ப²ல’’ந்தி மூலப்ப²லம். ‘‘அனுப²ல’’ந்தி பரம்பரப்ப²லம். பயோஜேதீதி ‘‘பயோஜனம்’’. பயோஜேதீதி நியோஜேதி. கிம் நியோஜேதி. ப²லத்தி²கம்ஜனம். கத்த² நியோஜேதி. ப²லனிப்³ப³த்தகேகம்மே. கிமத்தா²ய நியோஜேதி. தஸ்ஸகம்மஸ்ஸ கரணத்தா²யாதி. ப²லானுப⁴வனத்தா²ய தத்த²தத்த² ப²லானுப⁴வனகிச்சேஸு பயுஜ்ஜீயதீதி பயோஜனந்தி பிவத³ந்தி. ‘‘ஸாமத்தி²யதோ’’தி வசனஸாமத்தி²யதோ. கிம் வசனஸாமத்தி²யந்தி. காரணவசனம் ப²லம்பிதீ³பேதி. ப²லவசனம் காரணம்பிதீ³பேதி. யதா²தம் அஸுகஸ்மிம் ரட்டே² ஸம்மாதே³வோ வுட்டோ²தி வுத்தே தம் ரட்ட²ம்ஸு பி⁴க்க²ந்தி விஞ்ஞாயதி. அஸுகரட்ட²ம் ஸுபி⁴க்க²ந்திவுத்தே தஸ்மிம் ரட்டே² ஸம்மாதே³வோ வுட்டோ²தி விஞ்ஞாயதீதி. பயோஜனம் பன அபி⁴த⁴ம்மத்த² ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம் நத்தி², ஸங்க³ஹவசனஸாமத்தி²யேனேவ ஸித்³த⁴ம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஸங்க³ஹஸத்³தே³னா’’தி வுத்தம். ஸாமத்தி²யத³ஸ்ஸனே பன ஸுட்டு² பரிபுண்ணவசனம் இச்சி²தப்³ப³ம் ஹோதி. இதரதா² அனிட்ட²த்த²ப்பஸங்கோ³பி ஸியாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் ந ஸுந்த³ர’’ந்தி வத்வா ‘‘நஹீ’’திஆதி³னா ஹேதுவாக்யேன தத³த்த²ம் ஸாதே⁴தி.

2. ஏவம் ஸப்பயோஜனே பஞ்சபிண்ட³த்தே²தி ஏத்த² பஞ்சபிண்ட³த்தே² த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தேஸம்பஞ்சன்னம் பிண்ட³த்தா²னம் விஸும்விஸும் பஞ்சப்பயோஜனானி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. ‘‘தத்தா²’’தி தேஸுபஞ்சஸு பிண்ட³த்தே²ஸு. நஸங்க்²யாதப்³ப³ந்தி அஸங்க்²யேய்யம். ஸங்கா²தும்அஸக்குணேய்யந்தி அத்தோ². நபமேதப்³ப³ந்தி அப்பமேய்யம். பமேதும் அஸக்குணேய்யந்தி அத்தோ². ஏவம் கிச்சபச்சயானம் கத்த²சி ஸக்கத்த² தீ³பனம் ஹோதி. ஸகவசனம் பாளிவசனேன ஸாதே⁴தும் ‘‘யதா²ஹா’’தி புச்சி²த்வா பாளிகா³த²ம் ஆஹரி. தத்த² ‘‘யதா²ஹா’’தி கத²ம் ஆஹ இச்சேவத்தோ². அனந்தரே வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴கம் வசனம் கத²ம் பாளியம் ஆஹ, கத²ம் அட்ட²கதா²யம் ஆஹ, கத²ம் டீகாயம் ஆஹாதி ஏவம் யதா²ரஹம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ‘‘தேதாதி³ஸேனிப்³பு³தே அகுதோப⁴யே பூஜயதோ’’தி யோஜனா. தத்த² ‘‘தே’’தி பு³த்³த⁴ பு³த்³த⁴ ஸாவகே. ‘‘தாதி³ஸே’’தி ததா² ரூபேஸீ லக்க²ந்தா⁴தி³கு³ண ஸம்பன்னே. ‘‘நிப்³பு³தே’’தி கிலேஸ நிப்³பா³னேன நிப்³பு³தே. நத்தி² குதோசி ஹேதுதோ ப⁴யம் யேஸம் தே அகுதோ ப⁴யா. அனாகா³மி கீ²ணாஸவா. ‘‘ப⁴ய’’ந்தி சித்துத்ராஸப⁴யம். ‘‘பூஜயதோ’’தி பூஜேந்தஸ்ஸ. ‘‘தம் பயோஜன’’ந்திதஸ்ஸாரதனத்தய வந்த³னாய பயோஜனம். ‘‘ஸங்க³ஹகாரா’’தி பு³த்³த⁴கோ⁴ஸத்தே²ராத³யோ பச்சி²ம அட்ட²கதா²காரா வுச்சந்தி. தேஹி போராணட்ட²கதா²ஸு தத்த² தத்த² விப்பகிண்ணேபகிண்ணகவினிச்ச²யேயுத்தட்டா²னேஸு ஸங்க³ஹேத்வா அபி⁴னவ அட்ட²கதா²யோ கரோந்தி. தஸ்மா ஸப்³பா³அபி⁴னவஅட்ட²கதா²யோ ஸங்க³ஹா நாம ஹோந்தி. தே ச ஆசரியா ஸங்க³ஹகாரா நாம. தேன வுத்தம் ‘‘ஸங்க³ஹகாராதி பு³த்³த⁴கோ⁴ஸ. பே… வுச்சந்தீ’’தி. தே அந்தராய நீவாரணமேவ இச்ச²ந்தீதி கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி சே. தேஸம் வசனேன விஞ்ஞாயதீதி த³ஸ்ஸேதும் ஸங்க³ஹகார கா³த²ம் ஆஹரி. ‘‘ரதனத்தயேகதஸ்ஸ ஏதஸ்ஸனிபச்சகாரஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன அந்தராயே அஸேஸதோஸோஸேத்வாதி யோஜனா. ‘‘ஹீ’’தி ஞாபகஹேது ஜோதகோ. ‘‘வுத்த’’ந்தி அட்ட²ஸாலினியம் வுத்தம்.

3. ‘‘கத²ஞ்சஹோதீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இதி அயம் புச்சா². ‘‘வுச்சதே’’தி விஸஜ்ஜனா கதீ²யதே. ‘‘ஹீ’’திவித்தா²ரஜோதகோ. ‘‘வந்த³னா கிரியாபி⁴னிப்பா²த³கோ புஞ்ஞப்பவாஹோ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘அனேக…பே… வாரே’’தி அச்சந்த ஸம்யோக³த்தே² உபயோக³ வசனம். ‘‘புஞ்ஞாபி⁴ஸந்தோ³’’தி புஞ்ஞாபி⁴ஸோதோ, புஞ்ஞப்பவாஹோதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ‘‘ஸோ ச புஞ்ஞாதிஸ்ஸயோ ஹோதீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கஸ்மா ஸோ புஞ்ஞா திஸ்ஸயோ ஹோதீதி. கே²த்த ஸம்பத்தியா ச அஜ்ஜா²ஸய ஸம்பத்தியா ச ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுத்தரேஸூ’’திஆதி³மாஹ. ஸம்வட்³டி⁴த்தா²தி ஸம்வட்³டி⁴தோ. புஞ்ஞாபி⁴ஸந்தோ³. ஸம்வட்³டி⁴தஸ்ஸபா⁴வோ ஸம்வட்³டி⁴தத்தம். ஸுக³ந்தே⁴ஹிவிய ஸுபரிஸுத்³த⁴ம்வத்த²ம் பரிபா⁴வீயித்தா²தி பரிபா⁴விதோ. புஞ்ஞாபி⁴ஸந்தோ³யேவ. பரிபா⁴விதஸ்ஸ பா⁴வோ பரிபா⁴விதத்தம். உப⁴யத்தா²பி ஹேது அத்தே² நிஸ்ஸக்கவசனம். ‘‘மஹாஜுதிகோ’’தி மஹாதேஜோ. ‘‘மஹப்ப²லோ’’தி மூலப்ப²லேன மஹப்ப²லோ. ‘‘மஹானிஸம்ஸோ’’தி ஆனிஸம்ஸப்ப²லேன மஹானிஸம்ஸோ. ஆனிஸம்ஸப்ப²லந்தி ச பரம்பரா ப²லம் வுச்சதி. அஞ்ஞம் புஞ்ஞம் அதிக்கமந்தோ ஸயதி பவத்ததீதி அதிஸ்ஸயோ. புஞ்ஞஞ்ச தம் அதிஸ்ஸயோசாதி புஞ்ஞாதிஸ்ஸயோ. அதிஸ்ஸயபுஞ்ஞம், அதி⁴க புஞ்ஞந்தி அத்தோ². ‘‘ஸோ அனுப³லம் தே³தி, ஓகாஸலாப⁴ம் கரோதீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கத²ஞ்ச அனுப³லம் தே³தி, கத²ஞ்ச ஓகாஸலாப⁴ம் கரோதீதி ஆஹ ‘‘ஸயம் பயோக³ ஸம்பத்திபா⁴வேட²த்வா’’திஆதி³ம். தத்த² பயோக³ஸம்பத்தினாம அதீத புஞ்ஞகம்மானம் ப³லவதரம் உபத்த²ம்ப⁴ககம்மம் ஹோதி. ‘‘ப³ஹித்³தா⁴’’தி ப³ஹித்³த⁴ஸந்தானதோ. ‘‘விபத்திபச்சயே ஸம்பத்திபச்சயே’’தி யோஜேதப்³ப³ம். தத்த², விபத்திபச்சயானாம-ராஜதோவா சோரதோவா-திஆதி³னா ஆக³தா து³க்கு²ப்பத்திபச்சயா. ஸம்பத்திபச்சயானாம காயசித்தானம் ஸப்பாய பச்சயா. சத்தாரோ பச்சயா ச உபட்டா²ககுலானி ச ஆரக்க² தே³வதாத³யோ ச ஸுகு²ப்பத்தி பச்சயா. தேஹி பச்சயேஹி பாமோஜ்ஜ ப³ஹு லஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ ஸந்தானே ரத்திதி³வம் பீதிபஸ்ஸத்³தி⁴ஸுக²ஸமாதீ⁴னம் பவத்தியா அஜ்ஜ²த்தபூ⁴தா உதுசித்தாஹாரா ச அதி பணீதா ஹோந்தி. தேஹி ஸமுட்டி²தா ஸரீரட்ட²கதா⁴துயோ ச அதிபணீதா ஏவ ஹுத்வா உபப்³ரூஹந்தி. தத்த² ஸரீரட்ட²கதா⁴துயோ நாம பத²வி ஆத³யோ வாதபித்தஸேம்ஹாத³யோச. ‘‘அனுப³லம்தே³தீ’’திஅபி⁴னவம்தா²மப³லம் பவத்தேதி. ‘‘புஞ்ஞந்தரஸ்ஸா’’தி பவத்திவிபாகஜனகஸ்ஸ ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ புஞ்ஞ கம்மஸ்ஸ. ‘‘அதா²’’தி தஸ்மிம் காலேதி அத்தோ². ‘‘ப³லவப³லவந்தியோ ஹுத்வா’’தி பகதி ப³லதோ அதிப³லவந்தியோ ஹுத்வா. ‘‘தஸ்மிம் தே²ரஸந்தானே’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘இட்ட²ப்ப²லக⁴னபூரிதே’’தி இட்ட²ப்ப²லபூ⁴தானம் ரூபஸந்ததீனம் க⁴னேன பூரிதே. ‘‘ஓகாஸோ நாம நத்தீ²’’தி பதிட்டா²னோகாஸோ நாம நத்தி². ‘‘இதீ’’தி தஸ்மா. ‘‘தூ³ரதோ அபனீதானேவ ஹோந்தீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இட்ட²ப்ப²லஸந்தானம் விபா³த⁴ந்தி நீவாரேந்தீதி இட்ட²ப்ப²லஸந்தானவிபா³த⁴கானி உபபீளகூபகா⁴தககம்மானி. அனிட்ட²ப்ப²ல ஸந்தான ஜனகானி, அகுஸல ஜனக கம்மானி, அபுஞ்ஞ கம்மானீதி தானிதிவிதா⁴னி அகுஸலகம்மானி தூ³ரதோ அபனீதானேவ ஹோந்தி, தேஸம் விபாகஸ்ஸ அனோகாஸகரணேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘நஹீ’’திஆதி³ம். ‘‘ததோ’’தி தஸ்மா அபுஞ்ஞ கம்மானம் தூ³ரதோ அபனீதத்தா. அபி⁴வாதே³தப்³பா³னம் மாதாபிது ஸமணப்³ராஹ்மணாதீ³னம் அபி⁴வாத³னகம்மேக³ரும்கரணம் அபி⁴வாத³ன ஸீலம் நாம. தம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி அபி⁴வாத³னஸீலீ. கு³ணவுத்³த⁴வயவுத்³தே⁴ அபசேதி அத்தானம் நீசவுத்தி கரணேன பூஜேதிஸீலேனாதி வுத்³தா⁴பசாயீ. உப⁴யத்தா²பிஸம்பதா³ன வசனம். ஏவந்திஆதி³னி க³மன வசனம். நிக³மந்தி ச நிட்ட²ங்க³மனம். தஸ்மாதிஆதி³ லத்³த⁴கு³ண வசனம். லத்³த⁴கு³ணோதி ச தம்தம்பஸங்க³ விஸோத⁴னம் பரிபுண்ணம் கத்வா லத்³தோ⁴விஸுத்³தோ⁴ அத்தோ² வுச்சதி. ததா² வசன ஸாமத்தி²யேன லத்³தோ⁴ அத்த²ந்தரோபி அயமித⁴ அதி⁴ப்பேதோ. ‘‘நகேவலஞ்ச தே²ரஸ்ஸேவ அனந்தராயேன பரிஸமாபனத்த²ம் ஹோதீ’’தி யோஜனா. ‘‘ஸோதூனஞ்சக³ஹண கிச்ச ஸம்பஜ்ஜனத்த²’’ந்திஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸுணந்தீதி ஸோதாரோ. தேஸம். ‘‘க³ண்ஹந்தான’’ந்தி உக்³க³ண்ஹந்தானம். ‘‘வந்த³னாஸித்³தி⁴யா’’திர தனத்தயேவந்த³னா புஞ்ஞஸ்ஸஸித்³தி⁴தோ. ஜவனவினிச்ச²யே யஸ்மா அந்தராய நீவாரணம்னாம தி³ட்ட²த⁴ம்மே இச்சி²தப்³ப³ம் ப²லம் ஹோதி. தி³ட்ட² த⁴ம்மோ ச பத²ம ஜவனஸ்ஸ விபாகக்கே²த்தம். தஸ்மா உபத்த²ம்ப⁴ன கிச்சம் பத்வாபி பத²ம ஜவன சேதனா ஏவ இத⁴பரியத்தாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயபூ⁴தா’’தி வுத்தம். ஸா பன பத²ம ஜவன சேதனா உபத்த²ம்ப⁴ன கிச்சம் பத்வாபி ஸப்³ப³து³ப்³ப³லா ஏவஸியா. கஸ்மா, அலத்³தா⁴ஸேவனத்தா. ஸேஸ சேதனாயோ ஏவ ப³லவதியோ ஸியும். கஸ்மா, லத்³தா⁴ ஸேவனத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ஸத்தஜவனபக்கே² அதி⁴ப்பேதத்தா உபலத்³த⁴ப்³ப³த்தா தம் நஸுந்த³ர’’ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘இதீ’’தி வாக்யபரிஸமாபனம். ‘‘யதா² அப்பமத்தகம் ஹோதி. ஏவமேவம் அப்பமத்தகம் ஹோதீ’’தி யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘ததா²ஹீ’’தி ததோ ஏவாதி அத்தோ². பட்டா²னேபி=கப³ளீகாரோஆஹாரோ இமஸ்ஸகாயஸ்ஸ ஆஹார பச்சயேனபச்சயோ=திவிப⁴த்தோ. இதரதா² ‘கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ ஆஹாரஸமுட்டா²னானம் ரூபானம் ஆஹாரபச்சயேன பச்சயோ’தி விப⁴த்தோ ஸியாதி. ‘‘அது⁴னாவா’’தி இமஸ்மிம் ப⁴வே ஏவ. ஏவம் வந்த³னாயபயோஜனம் தீ³பேத்வா இதா³னி ஸேஸானம் பிண்ட³த்தா²னம் பயோஜனம் தீ³பேதும் ‘‘யஸ்மாபனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த², ‘‘ஆதி³தோவிதி³தேஸதீ’’திஆதி³ம்ஹி-பா⁴ஸிஸ்ஸம் அபி⁴த⁴ம்மத்த² ஸங்க³ஹ-ந்தி பத³ம் ஸுத்வா விஞ்ஞாதேஸதி, ‘‘உஸ்ஸாஹோஜாயதி’’. இமம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுது³ல்லபே⁴ அபி⁴த⁴ம்மத்தே² ச அனாயாஸேன ஜானிஸ்ஸாம, தம்மூலகஸ்ஸ ச அனுபாதா³ பரினிப்³பா³னந்தஸ்ஸ பயோஜனஸ்ஸபா⁴கி³னோ ப⁴விஸ்ஸாமாதி சித்துப்பாத³ ஸம்ப⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

பிண்ட³த்தா²னுதீ³பனா நிட்டி²தா.

4. பத³த்தே². ‘‘பு³ஜ்ஜீ²’’தி அஞ்ஞாஸி. ‘‘ஏத்தா²’’தி ஏதஸ்மிம் பதே³. ச ஸத்³தோ³ வாக்யாரம்ப⁴ ஜோதகோ. வாக்யா ரம்போ⁴தி ச மூலவாக்யே யம் யம் வத்தப்³ப³ம் அவுத்தம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ கத²னத்தா²ய அனுவாக்யஸ்ஸ ஆரம்போ⁴. பு³ஜ்ஜ²னகிரியாவுச்சதிஞாணம். கத²ம்பனஅவிபரீதத்தே² பவத்தோ ஸம்மாஸத்³தோ³ அஸேஸ ப்³யாபனம் தீ³பேதீதி புச்சா²ய புரிமத்த²மே வப்³யதிரேகதோ ச அன்வயதோ ச புன வித்தா²ரேந்தோ ‘‘ததா²ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த², ‘‘ததா²ஹீ’’தி தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ அயம் வித்தா²ரோதி ஜோதேதி. ‘‘அவிபரீத’’ந்தி கிரியாவிஸேஸன பத³மேதம். ‘‘அத்தனோ விஸயே ஏவா’’தி அத்தனோ ஞாணவிஸயே ஏவ தேஸம் விஸயோசாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஸ்மா ஏகோபி த⁴ம்மோ காலதே³ஸஸந்தானாதி³பே⁴தே³ன அனந்த பே⁴தோ³ ஹோதி. தஸ்மா பதே³ஸஞாணிகா பச்சேகபு³த்³தா⁴த³யோ ஏகத⁴ம்மம்பி ஸப்³பா³காரதோ ஜானிதும் ந ஸக்கோந்தி. தேனாஹ ‘‘தேஹீ’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘ஸப்³பா³காரதோ’’தி ஸபா⁴வதோ, ஹேதுதோ, பச்சயதோ, ப²லதோ, நிஸ்ஸந்த³தோ, காலதோ, தே³ஸதோதிஆதி³னா ஆகாரேன. ‘‘யத்தா²’’தி யஸ்மிம் அவிஸயேத⁴ம்மே. ‘‘தே விபரீதம் பு³ஜ்ஜே²ய்யும், ஸோ அவிஸயோ நாமத⁴ம்மோனத்தீ²’’தியோஜனா. தம் வித்தா²ரேந்தோ ‘‘தேஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த², ‘‘தியத்³த⁴க³தே’’தி தீஸுகாலேஸு க³தே பவத்தே. ‘‘அத்³தா⁴முத்தகே’’தி காலத்தயவிமுத்தகே. ‘‘ஹத்த²மணிகேவியா’’தி ஹத்த² தலே ட²பிதமணிரதனானிவிய. ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா’’திஆதி³ பாளிஸாத⁴கம். தத்த², ‘‘ஆபாத’’ந்தி அபி⁴முக²ம் பதனம். ஆபா³த⁴ந்திபி பாடோ², ஓத்த²ரித்வா உபட்டா²னந்தி அத்தோ². ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுமஹாப⁴வங்க³’’ந்தி ஸப்³பே³ஸம்ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னம் பச்சி²மப⁴வே படிஸந்தி⁴தோ பட்டா²ய பவத்தம் அட்ட²ஸு மஹாவிபாகேஸு பத²மமஹாவிபாகம் ப⁴வங்க³ சித்தம். ‘‘தத்தா²’’தி தஸ்மிம் மஹாப⁴வங்கே³. ‘‘நிச்சகாலம் உபட்ட²ஹந்தீ’’தி ஸப்³ப³காலம் உபட்டா²னாகார பத்தா ஹுத்வா திட்ட²ந்தி. கஸ்மா, கஸ்ஸசி ஆவரணஸ்ஸ அபா⁴வதோ. இத³ம்பிஹி ஏகம் உபட்டா²னம் நாமாதி. ‘‘ஆவஜ்ஜனாயா’’தி மனோத்³வாராவஜ்ஜன சித்தேன. த⁴ம்மா மஹந்தா. ப⁴வங்க³ம் பரித்தகம். தஸ்மா பரித்தகம் ப⁴வங்க³ம் ஏகக்க²ணே மஹந்தானம் த⁴ம்மானம் நபஹோதீதி சோத³கஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘நசோதே³தப்³ப³மேத’’ந்தி ஏதம் டா²னம் நசோதே³தப்³ப³ம். ‘‘பரமுக்கம்ஸபத்தான’’ந்தி ஏத்த² ‘‘உக்கம்ஸோ’’தி அச்சுக்³க³மோ அச்சுத்தரோ. பரமோ உக்கம்ஸோ பரமுக்கம்ஸோதிவிக்³க³ஹோ.

ஏவம் ஸம்மாஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் விசாரேத்வா இதா³னி ஸம்ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் விசாரேந்தோ ‘‘ஸம்ஸத்³தோ³பனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த², ‘‘உபஸக்³கோ³’’தி உபஸக்³க³பத³ம். ‘‘படிவேத⁴த⁴ம்மேஸூ’’தி படிச்சஸமுப்பாதா³தீ³னம் படிவிஜ்ஜ²னஞ்ஞாணேஸு. நத்தி² ஆசரியோ ஏதஸ்ஸாதி அனாசரியோ. ஸமாஸந்தே ககாரேன ஸஹ அனாசரியகோ. அனாசரியகஸ்ஸ பா⁴வோ அனாசரியகதா. தம் அனாசரியகதம். ததீயா ருப்பஸமாபத்தி நாம ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஜ்ஜா²னம். தம் ப⁴க³வா ஆளாரஸ்ஸ ஸந்திகே உக்³க³ண்ஹாதி. சதுத்தா²ருப்பஸமாபத்தி நாம நேவஸஞ்ஞா நாஸஞ்ஞாயதனஜ்ஜா²னம். தம் உத³கஸ்ஸஸந்திகே உக்³க³ண்ஹாதீதி வுத்தம் ‘‘ஆளாருத³கமூலிகா’’தி. ‘‘அனலங்கரித்வா’’தி ஆவஜ்ஜனஸமாபஜ்ஜனாதி³வஸேன அனலங்கரித்வா. அனாஸேவித்வாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ச²ட்³டி³தத்தா’’தி ஏதாஸமாபத்தியோனாலம் போ³தா⁴ய, அத² கோ² யாவதே³வ ததீய சதுத்தா²ருப்பப⁴வப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்தந்தீதி ஏவம் ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா ச²ட்³டி³தத்தா. ‘‘பு³ஜ்ஜ²னகிரியாயா’’தி படிவேத⁴ஞ்ஞாணஸ்ஸ. ‘‘குதோ படிவேத⁴த⁴ம்மா’’தி தா குதோ படிவேத⁴த⁴ம்மா ஹோந்தி. படிவேத⁴த⁴ம்மா ஏவ ச பு³த்³த⁴பா⁴வாயபத³ட்டா²னாஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ.

பாளியம். ‘‘புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸுத⁴ம்மேஸூ’’தி இமஸ்மிம் ப⁴வே இதோ புப்³பே³ கஸ்ஸசிஸந்திகே அனனுஸ்ஸுதே ஸுசதுஸ்ஸச்ச த⁴ம்மேஸு. ‘‘அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜீ²’’திபதே³ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸங்கா²தம் அரஹத்தமக்³க³ஞ்ஞாணம் வுத்தம். ததே³வ ஞாணம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ பத³ட்டா²னம் ஹோதி. தப்பச்சயா தத³னந்தரா ஏவஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் பாதுப்³ப⁴வதீதி வுத்தம் ‘‘தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணாதீ’’தி. ‘‘தத³னந்தரா’’தி ச அரஹத்த மக்³க³வீதி²யாச சதுன்னம் பச்சவேக்க²ன வாரானஞ்ச அனந்தரே காலேதி அத்தோ². ‘‘நிமித்தத்தே²’’தி நிமித்த ஹேத்வத்தே². ‘‘பு⁴ம்ம’’ந்தி அட்ட²கதா²ஸுஆக³தம் ஸத்தமீவிப⁴த்தியானாமம். தாஸு ஹி பச்சத்தவசனம், உபயோக³வசனம், கரண வசனம், ஸம்பதா³ன வசனம், நிஸ்ஸக்கவசனம், ஸாமிவசனம், ஸும்மவசனந்தி ஏவம் அனுக்கமேன ஸத்தன்னம் விப⁴த்தீனம் நாமானி ஆக³தானீதி.

‘‘த³ஸப³லஞ்ஞாணேஸூ’’தி டா²னாடா²ன கோஸல்லஞ்ஞாணாதீ³ஸு த³ஸ ஞாணப³லேஸு. ‘‘வஸிபா⁴வ’’ந்தி ஏத்த² அத்தனோ வஸம் வத்தேதும் ஸமத்த²தா ஸங்கா²தோஸத்தி விஸேஸோ வஸோனாம. வஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி வஸீ-வஸிக³ணேஹீதிஆதீ³ஸுவிய. வஸினோ பா⁴வோ வஸிபா⁴வோ. தம் வஸிபா⁴வந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘வஸிபா⁴வ’’ந்தி இஸ்ஸரபா⁴வந்தி. கத்த²சி பன ‘‘வஸீ’’தி இத்தி²லிங்க³பத³ம்பி தி³ஸ்ஸதி=தத்ரிமா பஞ்சவஸியோ ஆவஜ்ஜனவஸீஸமாபஜ்ஜனவஸீ=திஆதீ³ஸு.

ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பத³.

5. அதுலபதே³. அனேகேஹிகு³ணபதே³ஹி பவத்திதாவந்த³னா ‘‘அனேககு³ணபத³விஸயானாம’’. ‘‘இதிகிம்து³தீயேனா’’தி இதி தஸ்மா து³தீயேன அதுலபதே³ன கிம் பயோஜனம் அத்தீ²தி அத்தோ². ‘‘நன ஸமத்தா²’’தி நஸமத்தா² ந ஹோதீதி யோஜனா. ஸமத்தா² ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘மத்தகாரினோ’’தி பமாணகாரினோ. ‘‘தே²ரோ ச தேஸம் அஞ்ஞதரோ’’, தஸ்மா மத்தம் ந கரோதி, து³தீயம் அதுல பத³ம் ஆஹரீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அபிசா’’தி கிஞ்சி வத்தப்³ப³ம் அத்தீ²தி அத்தோ². ‘‘நகேவலம் வந்த³னாய அந்தராயனீவாரணமேவ இச்சி² தப்³ப³ம் ஹோதீ’’தி யோஜனா. ‘‘வந்த³னாயா’’தி வந்த³னாஹேது. ஸோபி பஞ்ஞாபாடவாதி³ அத்தோ². ‘‘க³ந்த²பாரிஸுத்³தி⁴யா’’தி க³ந்த²தோ³ஸானாம பத³தோ³ஸ வாக்யதோ³ஸ அத்த²தோ³ஸாத³யோ அத்தி². தேஹி தோ³ஸேஹி இமஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ பாரிஸுத்³தி⁴யா. கத²ம் பன வந்த³னாய பஞ்ஞாபாடவாதி³ அத்தோ²ஸம்ப⁴வதீதி வுத்தம் ‘‘அனுஸ்ஸதிட்டா²னேஸூ’’திஆதி³. அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி நாம பு³த்³த⁴ த⁴ம்ம ஸங்க⁴ஸீலாதீ³னி. சித்தஸமாதா⁴னம் ஆவஹதீதி சித்தஸமாதா⁴னாவஹோ. ‘‘திக்கா²ஸூராஹுத்வாவஹதீ’’தி க³ம்பீ⁴ரேஸு அத்த² ப்³யஞ்ஜன பதே³ஸு அமந்தா³ விஸ்ஸட்டா² ஹுத்வா வஹதி. ‘‘தத³த்தா²யபீ’’தி பஞ்ஞாபாடவாதி³ அத்தா²யபி. கு³ணனாமபதா³னம் கு³ணத்தோ²னாமவிக்³க³ஹ வாக்யேஸு பாகடோ, ஸித்³த⁴பதே³ஸு அபாகடோ. தஸ்மா தானி விக்³க³ஹத்த²ம் அஜானந்தானம் ஸந்திகே நாம மத்தானி ஸம்பஜ்ஜந்தீதி வுத்தம் ‘‘யதா²வுத்த வசனத்த²யோகே³பி…பே… பவத்தத்தா’’தி. ‘‘ஸபா⁴வனிருத்திம் ஜானந்தான’’ந்தி மாக³த⁴ பா⁴ஸம் ஜானந்தானம். மாக³த⁴பா⁴ஸாஹி மூலபா⁴ஸாதி ச அரியபா⁴ஸாதி ச மாக³த⁴பா⁴ஸாதி ச பாளிபா⁴ஸாதி ச த⁴ம்மனிருத்தீதி ச ஸபா⁴வனிருத்தீதி ச வுச்சதி. ‘‘பா⁴வத்த²ஸுஞ்ஞ’’ந்தி ஏத்த² கு³ணனாமானம் கு³ணத்தோ² பா⁴வத்தோ² நாம. ஸோ ஏவஸகத்தோ²தி ச வசனத்தோ²தி ச விக்³க³ஹத்தோ²தி ச வுச்சதி. கிரியனாமாதீ³ஸூபி ஏஸேவனயோ. ‘‘ஸத்தூ²’’தி ஸத்து²னோ. ‘‘ஸமஞ்ஞாமத்த’’ந்தி நாமஸஞ்ஞாமத்தம் ப⁴விதும் நாரஹதி. ததா²ஹி அனாத²பிண்டி³கோஸேட்டி² ராஜக³ஹம் அனுபத்தோ பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோதி ஸுத்வா உதா³னம் உதா³னேஸி=கோ⁴ஸோபி கோ² ஏஸோது³ல்லபோ⁴ லோகஸ்மிம் யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴=தி. தஸ்மா பு³த்³தோ⁴தி நாமம்பி லோகே மஹந்தம் ஸுது³ல்லப⁴ம்கு³ணபத³ம் ஹோதி. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ நாமேவத்தப்³ப³மேவனத்தீ²தி. ‘‘ஸபா⁴வனிருத்திம் அஜானந்தானம் பன பத³ஸஹஸ்ஸம் வுச்சமானம்பீ’’தி திட்ட²து ஏகம் அதுலபத³ம், பத³ஸஹஸ்ஸம்பி வுச்சமானம் ஸத்து²ஸமஞ்ஞாமத்தமேவ ஸம்பஜ்ஜதி. தாதி³ஸாஹி ஜனா இத³ம் லோகே மஹந்தம் கு³ணபத³ந்திபி நஜானந்தி. பா⁴வத்த²ம் கிம்ஜானிஸ்ஸந்தி.

‘‘அதுலோ’’தி அஞ்ஞேன ஸோ அஸதி³ஸோதி வா, அஞ்ஞோ வாதேன ஸதி³ஸோதஸ்ஸனத்தீ²திவா, - த்³விதா⁴பிஅத்தோ²லப்³ப⁴தி. ஸாத⁴ககா³தா²யம் ‘‘படிபுக்³க³லோ’’தி யுக³க்³கா³ஹீபுக்³க³லோ. கிஞ்சாபி மக்க²லி பூரணாத³யோ விஸும்விஸும் - அஹம் ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ - திச, அஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴-திச படிஜானந்தா யுக³க்³கா³ஹினோ ஹுத்வா விசரந்தி. த⁴ம்மதோ பன ஸினேரு பப்³ப³த ராஜஸ்ஸ ஸந்திகே ஸக்க²ர கத²லானிவியஸம்பஜ்ஜந்தீதி. ‘‘அனச்ச²ரிய’’ந்தி நதாவ அச்ச²ரிதப்³ப³ம் ஹோதீதி அத்தோ². ‘‘பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸா’’தி பு³த்³த⁴பா⁴வம் பூ⁴தஸ்ஸபத்தஸ்ஸ. ‘‘யம் பு³த்³த⁴ பூ⁴தஸ்ஸ அதுலத்தம், ஏதம் அனச்ச²ரிய’’ந்தி யோஜனா. யதி³ சேதம் அனச்ச²ரியம் ஹோதி, கதமம் பன தாவ அச்ச²ரியம் ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பதிஜாதஸ்ஸா’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘ஸம்பதிஜாதஸ்ஸா’’தி அஜ்ஜேவஜாதஸ்ஸபி அஸ்ஸ ப⁴க³வதோ. கத²ம் அதுலதா பஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘ததா³ஹீ’’திஆதி³ம். ‘‘ஏகங்க³ணானீ’’தி ஏகதலானி. ததா³ஹி போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸபுஞ்ஞானுபா⁴வேன அதிமஹந்தோ ஓபா⁴ஸோ பாதுப்³ப⁴வதி. = உளாரோ ஓபா⁴ஸோ பாதுரஹோஸி அதிக்கம்மதே³வானம் தே³வானுபா⁴வ=ந்திஹி வுத்தம். தேன ஓபா⁴ஸேன ப²ரிதா ஸப்³பே³ பத²வி பப்³ப³தாத³யோ ஜாதிப²லிகக்க²ந்தா⁴விய ஸுப்பஸன்னா ஹோந்தி. த³ஸஸஹஸ்ஸ சக்கவாளானி ஏகதலம் ஹுத்வா பஞ்ஞாயந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘அனேகானி சக்கவாளஸஹஸ்ஸானி ஏகங்க³ணானி அஹேஸு’’ந்தி. ‘‘பரமாய பூஜாயாதி து²திமங்க³லவசனபூஜாய. ‘‘லோகஸ்ஸா’’தி ஸப்³ப³ ஸத்தலோகதோ. ஏவம் அச்ச²ம்பி⁴ வாசம் நிச்சா²ரேஸி த⁴ம்மதாய ஸஞ்சோதி³தத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. தத்த² ‘‘அச்ச²ம்பி⁴வாச’’ந்தி விஸாரத³வாசம். ஆஸபி⁴ம் வாசந்திபி பாடோ². உத்தமவாசந்தி அத்தோ². ‘‘நிச்சா²ரேஸீ’’தி உதா³ஹரதி. இத³ம்பி அனச்ச²ரியம், அஞ்ஞம் பிததோ அச்ச²ரியதரம் அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³பனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். பாரமிதா கு³ணேஹி தேன ஸதி³ஸோ கோசினத்தே²வ த²பேத்வா அஞ்ஞே ச மஹாபோ³தி⁴ ஸத்தேதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அஸ்ஸா’’தி தேன ஸதி³ஸஸ்ஸ. ‘‘நத்தி²பா⁴வோ தீ³பேதப்³போ³’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தீ³பேதப்³போ³’’தி பு³த்³த⁴வம்ஸபாளிதோ ஆஹரித்வா தீ³பேதப்³போ³. ‘‘குதோஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தானம் ஸதஸஹஸ்ஸம் ஸக்கி²ஸ்ஸதீ’’தி யோஜனா. பாரமியோ பகாரேனவிசினந்தி ஏதேனாதி பாரமிபவிசயோ. ஞாணம். தம்பனஞாணம் மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் ஏவ உப்பன்னம் நஹோதி. பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்த ஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தானம்பி உப்பன்னமேவ. ததே³வ ச ஸப்³பே³ஸம்பி போ³தி⁴ஸத்தானம் நியதப்³யாகரணப்படிலாபே⁴ பதா⁴னகாரணந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தாபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² போ³தி⁴வுச்சதிவிமோக்க²ஞ்ஞாணம். அரியமக்³க³ஸ்ஸேதம் நாமம். போ³தி⁴ம்ஹிஸஜந்தி லக்³க³ந்தீதி போ³தி⁴ஸத்தா. ‘‘லக்³க³ந்தீ’’தி தப்படிலாப⁴த்தா²ய நியத சித்தா ஹோந்தீதி அத்தோ². போ³தி⁴ அத்தா²ய படிபன்னா ஸத்தா போ³தி⁴ஸத்தாதிபி யுஜ்ஜதி. பு³த்³த⁴ ஸுஞ்ஞேபிலோகே கம்மஸ்ஸகதாஞாணே ட²த்வா வட்டது³க்க²தோ மோக்க²த⁴ம்மபரியேஸினோ ஸத்தாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ஸம்பா⁴ர த⁴ம்மே’’தி த³ஸவிதே⁴ பாரமி த⁴ம்மே. வட்டம் அனுஸரந்தி அனுக³ச்ச²ந்தீதி வட்டானுஸாரினோ. பத²வியம் பம்ஸுசுண்ணானி விய பகதியா வபுது²பூ⁴தாஜனாதி புது²ஜ்ஜனா. மஹந்தாபுது²ஜ்ஜனாதி மஹாபுது²ஜ்ஜனா. வட்டானுஸாரினோ ச தே மஹாபுது²ஜ்ஜனாசாதி ஸமாஸோ. தேஸம் பா⁴வோதி விக்³க³ஹோ. அயம் பா⁴வோயேவ தேஸம் பூ⁴மீதி ச வுச்சதி. அத்த²தோ பன மோக்க²த⁴ம்மனிரபேக்க²தா ஏவ. அச்ச²ந்தி³கதாதிபி வுச்சதி. ‘‘ஓக்கந்தா’’தி பவிட்டா². தயோனியதா, போ³தி⁴ஸத்தனியதோ ச சூளஸோதாபன்னனியதோ ச அரிய ஸோதாபன்னனியதோ ச. தத்த² போ³தி⁴ஸத்தனியதோ போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரப³லேன ஸித்³தோ⁴. சூளஸோதாபன்ன நியதோ பச்சயாகாரானுபோ³த⁴ஞ்ஞாணப³லேன. அரியஸோதாபன்ன நியதோ ஸோதாபத்தி மக்³க³ஞ்ஞாண ப³லேன. தேஸு போ³தி⁴ஸத்தனியதோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோதி வுத்தம் ‘‘ஏகேன பரியாயேனா’’திஆதி³. வத்தப்³ப³மேவனத்தி²தேஸம் த்³வின்னம் போ³தி⁴ஸத்தானம் பாரமி பவிசயஞ்ஞாண ஸம்பத்தியா வினா நியதப்³யாகரண லாபா⁴ ஸங்காய ஏவ அபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

பத³ஸித்³தி⁴விசாரேயம் வுத்தம் விபா⁴வனியம்=துலாயஸமிதோதுல்யோ. துல்யோ ஏவ துலோயகார லோபவஸேனா=தி. தம்ஸந்தா⁴ய ‘‘ய காரஸ்ஸவாவஸேனா’’தி வுத்தம். யஞ்சவுத்தம் தத்தே²வ=அத²வாஸமீதத்தே² அகாரபச்சயவஸேன துலாயஸமீதோதுலோ=தி. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அகாரஸ்ஸவாவஸேனா’’தி வுத்தம். தத்த² ‘‘துலாயா’’தி லோகே தா⁴ரணதுலாஸதி³ஸாய பஞ்ஞாயாதி அத்தோ². ‘‘ஸமீதோ’’தி ஸமம் கதோ. நஹி துலஸத்³தோ³ ப⁴விதும் நயுத்தோ. யுத்தோ ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ. கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘துலயிது’’ந்திஆதி³ம். தத்த²ஹி ‘‘துலயிதும் அஸக்குணேய்யோ’’திவசனேன தஸ்ஸகம்மஸாத⁴னத்தம்த³ஸ்ஸேதி. ‘‘கம்மஸாத⁴னேனேவா’’தி புப்³பே³-துலயிதப்³போ³ அஞ்ஞேன ஸஹ பமிதப்³போ³தி துலோதி ஏவம் இத⁴வுத்தேன கம்ம ஸாத⁴ன வசனத்தே²னேவ. ‘‘தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோ’’தி தஸ்ஸ விபா⁴வனியம் வுத்தஸ்ஸ து³வித⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸித்³தி⁴தோ. ‘‘ததோ’’தி துலஸத்³த³தோ. சிந்தாய கிம் பயோஜனம் அத்தி². நத்தி²யேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. வத³தி ஸீலேனாதி வத்தா. வாதீ³ புக்³க³லோ. வத்துனோ இச்சா²வத்திச்சா². வத்தும் இச்சா²வத்திச்சா²திபிவத³ந்தி. வத்திச்ச²ம் அனுக³தோ ஸம்முதி ஸங்கேதவோஹார ஸித்³த⁴த்தாதி ஸமாஸோ. ‘‘ஏத’’ந்தி ஏதம் த்³விதா⁴ஸித்³த⁴வசனம். ‘‘சே’’தி சேவதே³ய்ய. ‘‘நா’’தி நயுத்தம். ‘‘யதா²ஸுத’’ந்தி துல இதி ஸுதம். ‘‘யுத்த’’ந்தி யதா²ஸுத நியாமேனேவ யுத்தம் வஜ்ஜேத்வா. ‘‘அஸ்ஸுதஸ்ஸா’’தி தா⁴ரணதுலாபரியாயஸ்ஸ இத்தி²லிங்க³துலாஸத்³த³ஸ்ஸ. ததோயேவயகார யுத்தஸ்ஸதுல்யஸத்³த³ஸ்ஸ ச அஸ்ஸுதஸ்ஸ. இத்தி²லிங்கே³ஸதி, ததோபி ஏகோ அகாரோதி கத்வா ஸமீதத்தே² து³தீயோ தத்³தி⁴த அகாரோபி அஸ்ஸுதோயேவனாமஹோதி. ‘‘பரிகப்பனாயா’’தி பரிகப்பேத்வா கத²னாய. பயோஜனாபா⁴வதோ ந யுத்தந்திஸம்ப³ந்தோ⁴. அதுலபத³ம்.

6. ஏவம் த்³வின்னம் பதா³னம் பத³த்த² ஸம்வண்ணனம் கத்வா இதா³னி தேஸம்யேவ அத்து²த்³தா⁴ரஸம்வண்ணனம் கரோந்தோ ‘‘இமேஹி பனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஸம்பதா³’’தி ஸம்பத்தியோ. ‘‘போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணம் நாம’’ ஸமதிம் ஸபாரமீனம் பரிபூரணம். ‘‘மஹாவஜிரஞ்ஞாண’’ந்தி ப⁴க³வதோ ஆஸவக்க²யஞ்ஞாணம்பி வுச்சதி. தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ பு³த்³த⁴பா⁴வத்தா²ய அனுபத³த⁴ம்மவிபஸ்ஸனாவஸேன ச²த்திம்ஸ கோடி ஸதஸஹஸ்ஸ ஸங்கா²னம் தே³வஸிகம் வளஞ்ஜனகப்ப²லஸமாபத்தீனம் புப்³ப³பா⁴க³ விபஸ்ஸனாஞாணம்பி மஹாவஜிரஞ்ஞாணந்தி வுச்சதி. ஸப்³ப³ம்பேதம் மஹாடீகாயம் வுத்தம். ‘‘மஹாபோ³தி⁴யா’’தி ஸப்³ப³ஞ்ஞு பு³த்³தா⁴னம் அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ ஸங்கா²தஸ்ஸ அக்³க³மக்³க³ஞ்ஞாணஸ்ஸ. பஹிய்யந்தி பஹாதப்³பா³ த⁴ம்மா ஏதேனாதி பஹானம். பஜஹந்தி பஹாதப்³பே³த⁴ம்மேஏதேனாதிவா பஹானந்தி கத்வா தம் அக்³க³மக்³க³ஞ்ஞாணம்பிதம் விபஸ்ஸனாஞாணம்பி பஹானந்தி வுச்சதீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘பஹானஸம்பதா³யம் வா ஸா ஸங்க³ஹிதா’’தி வுத்தம். பஞ்சஸீலானி. பாணாதிபாதஸ்ஸ பஹானம்ஸீலம், வேரமணிஸீலம், சேதஸிகம்ஸீலம், ஸம்வரோஸீலம், அவீதிக்கமோஸிலந்திஆதீ³ஸுவிய ஏத்த²ஹி பஹானஸீலம் நாம யதா² வுத்தேன அத்தே²ன வேரமணிஸீலமேவாதி யுஜ்ஜதி. பஹானம் நாம கோசித⁴ம்மோ நஹோதீதி அதி⁴ப்பாயே பன ஸதிபஹான ஸீஸேன பஹானஸாத⁴கம் ததே³வஞாணத்³வயம் உபசாரேனபஹானந்தி க³ஹேதப்³ப³ம். இதரதா² பஹானஸம்பதா³ நாம அஸாரா அப²லாதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி. பச்சேகபு³த்³த⁴ பு³த்³த⁴ஸாவகா கிலேஸே பஜஹந்தாபி வாஸனாய ஸஹ அப்பஜஹனதோ சித்த ஸந்தானே மோஹவாஸனாய விஜ்ஜமானத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞு பா⁴வம் நக³ச்ச²ந்தி. தஸ்மா யதா²தேஸம் கிலேஸப்பஹானம் பஹானஸம்பதா³ நாம நஹோதி. நததா²ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னந்தி ஆஹ ‘‘ஸஹவாஸனாயா’’திஆதி³ம். விபா⁴வனியம்ஞாணஸம்பதா³ பத²மம் வுத்தா. ததோ பஹான ஸம்பதா³. டீகாயம் பன பஹானஸம்பதா³ பத²மம் வுத்தா. ததோ அதி⁴க³ம ஸம்பதா³னாம வுத்தா. ததோ ஞாணஸம்பதா³. பஹானஸம்பதா³யஞ்ச அக்³க³மக்³க³ஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸிதம். அதி⁴க³ம ஸம்பதா³தி ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்படிலாபோ⁴ வுத்தோ. ஞாணஸம்பதா³யம்பன தேஹி த்³வீஹி ஞாணேஹி அவஸேஸானித³ஸப³லஞ்ஞாணாதீ³னிஸப்³ப³ஞ்ஞாணானித³ஸ்ஸிதானி. இத⁴பி டீகானயமேவ ஸம்பா⁴வேந்தோ ‘‘பஹானஸம்பதா³யேவபனா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்பத³ட்டா²ன’’ந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸபத³ட்டா²னம், ஆஸன்ன காரணம். ‘‘ந ஹி மக்³க³ஞ்ஞாணதோ அஞ்ஞா பஹானஸம்பதா³னாம அத்தி²’’. பரமத்த²தோ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. இத³ஞ்ச விஸுத்³தி⁴மக்³கே³=பஹானந்தி கோசி த⁴ம்மோனாம நத்தி² அஞ்ஞத்ர வுத்தப்பகாரானம் பாணாதிபாதாதீ³னம் அனுப்பாத³மத்ததோ=தி ஆக³தத்தா வுத்தம். பஹாயகத⁴ம்மஸமாதா³னேன பன பஹாதப்³ப³ த⁴ம்மானம் அனுப்பாதோ³ நாம ஏகோபணீத த⁴ம்மோஹோதி. ஏகம் ஸந்தி பத³ம் ஹோதி. ததா²ஹி வுத்தம் படிஸம்பி⁴தா³ மக்³கே³=உப்பாதோ³ ப⁴யம், அனுப்பாதோ³ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். பவத்தி ப⁴யம், அப்பவத்தி கே²மந்தி ஸந்திபதே³ஞாண=ந்தி. தத³ங்க³ப்பஹானம் பனதத³ங்க³அனுப்பாதோ³ நாம. விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம் விக்க²ம்ப⁴ன அனுப்பாதோ³ நாம. ஸமுச்சே²த³ப்பஹானம் ஸமுச்சே²த³ அனுப்பாதோ³ நாமாதி வத்தப்³ப³ம். இத⁴ பன அனுப்பாத³ ஸம்பாபகம் விபஸ்ஸனா ஞாணஞ்ச மக்³க³ஞ்ஞாணஞ்ச உபசாரேன பஹானந்தி அதி⁴ப்பேதம். கஸ்மா, உபரிஞாண ஸம்பதா³தீ³னம் பச்சயத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ஸம்பதா³ஸங்கரோ’’தி ஸம்பதா³ஸம்பே⁴தோ³, ஸம்பதா³ஸம்மிஸ்ஸோ. ‘‘ஞாயாக³த’’ந்தி யுத்திதோ ஆக³தம். ‘‘ஸீலாதி³கு³ணேஹீ’’தி ஸீல ஸமாதி⁴ பஞ்ஞா விமுத்தி விமுத்திஞ்ஞாணத³ஸ்ஸன கு³ணேஹி. ‘‘இத்³தி⁴த⁴ம்மேஹீ’’தி இத்³தி⁴விதா⁴பி⁴ஞ்ஞாதீ³ஹி இத்³தி⁴கு³ணேஹி. ‘‘லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனப்படிமண்டி³தஸ்ஸா’’தி த்³வத்திம்ஸ மஹாபுரிஸலக்க²ணேஹி ச அஸீதி கு²த்³த³கலக்க²ணேஹி ச படிமண்டி³தஸ்ஸ. ‘‘ஆஸயோ’’தி சித்த ஸந்தானே அதி⁴ஸயிதோ இச்சா²விஸேஸோ. ‘‘அஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸா’’தி அலோப⁴ஜ்ஜா²ஸயாதி³கஸ்ஸஅஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ. ‘‘உளாரதா’’தி பணீததா. ‘‘ஹிதஜ்ஜா²ஸயதா’’திஹிதகாமதா. அபரிபாக க³திந்த்³ரியானம் ஸத்தானம் இந்த்³ரியபரிபாககாலாக³மனஞ்ச ஏத்த² வத்தப்³ப³ம். ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாதான’’ந்தி அதிபாகடானம். ‘‘த்³வேபஹானஸம்பதா³’’தி த்³வேபஹான ஸம்பதா³ ஞாணஸம்பதா³. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பதே³. ‘‘ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜீ²’’தி ஏத்த² அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸங்கா²தம் அக்³க³மக்³க³ஞ்ஞாணம் க³ஹிதம். தஞ்ச பஹானகிச்சப்பதா⁴னம் ஹோதி. ‘‘தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ’’தி ஏத்த² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். ‘‘ப³லேஸு ச வஸிபா⁴வ’’ந்தி ஏத்த² த³ஸப³லஞ்ஞாணானி க³ஹிதானி. தேன வுத்தம் ‘‘த்³வே…பே… ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பதே³னவிபா⁴விதா’’தி.

ஸம்பதா³னிட்டி²தா.

7. ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமபதே³. யதா²=ஸஸங்க⁴ம்லோகனாயகம் நமஸ்ஸிஸ்ஸம்=தி ஏத்த²ஸஹஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமவாயத்த²த்தா அஹம்லோகனாயகஞ்ச ஸங்க⁴ஞ்ச நமஸ்ஸிஸ்ஸந்தி ஏவம் ஸமவாயத்தோ² விஞ்ஞாயதி. ததா² இத⁴பி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஞ்சஸத்³த⁴ம்மஞ்ச க³ணுத்தமஞ்ச அபி⁴வாதி³யாமீதி ஏவம் கிரியாஸமவாயத்தோ² ஸஹஸத்³தே³ன தீ³பிதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தூ³ரதோஹம்…பே… ஏவமித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். ‘‘இத³’’ந்தி ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமபத³ம். ஏத்த² ச‘‘ஸமவாயோ’’தி த்³வின்னம் திண்ணம் ப³ஹூனம் வா அத்தா²னம் ஏகஸ்மிம் த³ப்³பே³வா கு³ணேவாகிரியாயவாஸமம் அவேச்ச அயனம்பவத்தனம் ஸமவாயோ. பச்சானுதாப பச்சானுமோத³னாதி³டா²னேஸு=அஹம் புப்³பே³தா³னம் நத³தி³ஸ்ஸம், ஸீலம் நரக்கி²ஸ்ஸம். - அனேகஜாதி ஸம்ஸாரம் ஸந்தா⁴விஸ்ஸ=ந்திஆதி³னா அதீதேபிகாலே அனாக³தவசனம் பயுஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘நமஸ்ஸிஸ்ஸ’’ந்தி நமஸ்ஸிம்தி. ‘‘கு³ணீபூ⁴தான’’ந்தி ஸமாஸபதே³ விஸேஸனபூ⁴தானம், அப்பதா⁴னபூ⁴தானந்தி அத்தோ². அப்³பூ⁴த தப்³பா⁴வேசாயம் ஈகாரோ. யதா², காகோ ஸேதீ ப⁴வதி, ப³கோ கண்ஹீப⁴வதீதி. ஏத்த² ச ‘‘ஸேதீ ப⁴வதீ’’தி அஸேதபுப்³போ³ ஸேதோப⁴வதி. ‘‘கண்ஹீப⁴வதீ’’தி அகண்ஹபுப்³போ³ கண்ஹோப⁴வதீதி அத்தோ². ததா² இத⁴பி. பு³த்³த⁴ம் த⁴ம்மஞ்ச ஸங்க⁴ஞ்சவந்தி³த்வா-திஆதீ³ஸு விஸும்விஸும் பதா⁴னத்தா அகு³ணபூ⁴தாபி த⁴ம்மஸங்கா⁴ இத⁴ஸமாஸபதே³ அஞ்ஞபத³த்த²ஸ்ஸகு³ணபூ⁴தாஹோந்தி. அயம் அப்³பூ⁴ததப்³பா⁴வத்தோ² நாம. ‘‘அபி⁴வாதி³தபா⁴வோ’’தி வுத்தே தபச்சயஸ்ஸ ப³ஹுலம் அதீதகாலவிஸயத்தா புப்³பே³க³ந்தா²ரம்ப⁴காலே த⁴ம்ம ஸங்கா⁴னம்பி தே²ரஸ்ஸ வந்த³னாஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. ‘‘அபி⁴வாதே³தப்³ப³ பா⁴வோ’’தி வுத்தேபன தப்³ப³பச்சயஸ்ஸகாலஸாமஞ்ஞவிஸயத்தான ததா² த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. தா³னம் தா³தப்³ப³ம், ஸீலம் ரக்கி²தப்³ப³ந்திஆதீ³ஸு விய த⁴ம்மஸங்கா⁴னாமஸப்³ப³காலம்பி அபி⁴வாதே³தப்³பா³தி. ஏவம் த⁴ம்மஸங்கா⁴னம் ஸப்³ப³காலம்பி அபி⁴வாத³னாரஹகு³ணோ ஏவ த³ஸ்ஸிதோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த², ‘‘அபி⁴வாத³ன’’ந்தி இத³ம் கிரியாஸமவாயத³ஸ்ஸனதோ வுத்தம். காலவிஸேஸம் பன நதீ³பேதியேவ. ‘‘அத்தனோ நித³ஸ்ஸனேனா’’தி ஸபுத்ததா³ரோ ஆக³தோதி அத்தனா நீஹரித்வா த³ஸ்ஸிதேன பயோகே³ன. ஸோஹி பயோகோ³ கிரியா ஸமவாயஸ்ஸேவ. நகு³ணஸமவாயஸ்ஸாதி. ஏத்த² ச தே²ரஸ்ஸ வந்த³னாவசனே தே²ரோ இமேஹி யேவபதே³ஹி ரதனத்தயம்தீஹித்³வாரே ஹிவந்த³தீதி க³ஹேத்வா ‘‘அபி⁴வாதி³யா’’தி ஏத்த² அபி⁴வாதி³யாதீ⁴தி ச அத்த²ம் நீஹரந்தி. அப்பதா⁴ன கிரியாபதே³ பன தத³த்த² நீஹரணம் அஸம்பா⁴வேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘அபிசா’’தி கிஞ்சி வத்தப்³ப³ம் அத்தீ²தி அத்த²ஜோதனே அயம் நிபாதஸமுத³யோ. ‘‘க³ந்த²ப்படிஞ்ஞாயா’’தி க³ந்த²ப்படிஞ்ஞாவசனேன. ‘‘ஸஹக⁴டேத்வா’’தி ஏகதோ ஸம்ப³ந்தி⁴த்வா.

வசனத்தே². ஸத⁴னோ புரிஸோ, த⁴னவாபுரிஸோ-தி ஆத³யோ ஸமாஸதத்³தி⁴தஸத்³தா³ யேபூ⁴ய்யேன அதிஸ்ஸயத்த² தீ³பகா ஹோந்தி. நஹி அப்பகேன த⁴னேன ததா² வோஹரந்தி. தஸ்மா இதா⁴பி ததா² ரூபம் அதிஸ்ஸயத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தனானிம்மிதேன…பே… ஸரணபூ⁴தேனா’’தி வுத்தம். தத்த², ‘‘அத்தனானிம்மிதேனா’’தி அத்தனா உப்பாதி³தேன. ‘‘நஹீ’’திஆதி³னா தத³த்த²மேவ ப்³யதிரேகதோ விவரதி. தத்த², ‘‘பரனிம்மிதேனா’’தி பு³த்³த⁴னிம்மிதேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ததா² தோ²மன’’ந்தி ஸஸத்³த⁴ம்ம க³ணுத்தமந்தி தோ²மனம். ‘‘இத³ம்பீ’’தி து³தீயத்த² ஸம்பிண்ட³னே அயம்பிகாரோ. நகேவலம் புரிமபத³த்³வயமேவ ஸத்து² அஸாதா⁴ரணகு³ணபத³ம் ஹோதி. அத² கோ² இத³ம்பி பத³ம் ஸத்து² பச்சேகபு³த்³தா⁴தீ³ஹி அஸாதா⁴ரண பத³மேவஹோதீதி யோஜனா.

த⁴ம்மவசனத்தே². ‘‘தா⁴ரேதீ’’தி வஹதி. கா³தா²யம் ‘‘ரக்க²தீ’’தி அபாயாதி³து³க்க²தோரக்க²தி. ‘‘யேஸ’’ந்தி கிலேஸானம். ‘‘இமஸ்மிம் அத்தே²’’தி கிலேஸஸமுச்சி²ந்த³னஸங்கா²தே தா⁴ரணத்தே². ‘‘நிப்³பா³னஞ்சனிப்பரியாயதோ த⁴ம்மோ நாமா’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு நிஸ்ஸரணப்பஹானமேவ நிப்³பா³னஸ்ஸ கிச்சம், இத³ஞ்ச ஸமுச்சே²த³ப்பஹானந்தி சோத³னம் பரிஹரந்தோ ‘‘அரியமக்³கா³ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘நிப்³பா³னேன ஸஹேவ ஹுத்வா’’தி ஆரம்மணாதி⁴பதிபூ⁴தம் ஆரம்மணூ பனிஸ்ஸயபூ⁴தஞ்ச நிப்³பா³னம் அத்தனோ பதிட்ட²ம் கத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. அபிச, ஸமுச்சே²தோ³தி ச நிஸ்ஸரணந்தி ச அத்த²தோ ஸமானக³திகம் ஹோதி. தஸ்மா நிஸ்ஸரணம்பி முக்²யதா⁴ரண மேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிஸ்ஸரணமேவவா பதா⁴னதா⁴ரணந்தி பியுஜ்ஜதியேவ. ‘‘தா⁴ரணூபாயோயேவஹோதி’’. நமுக்²யதா⁴ரணம். கஸ்மா, ஸமுச்சே²த³ கிச்சாபா⁴வதோ. ‘‘ஏதேபஞ்ச பரியாயத⁴ம்மாயேவ’’. கஸ்மா, நிப்³பா³னஸ்ஸவியமக்³கா³னம் ஸமுச்சே²த³ கிச்சே அஸஹாயத்தாதி. ஏத்த² ச ‘‘ஸாமஞ்ஞப்ப²லானீ’’தி ஸமணஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம். அரியமக்³க³ஸ்ஸேதம் நாமம். ஸாமஞ்ஞஸ்ஸப²லம் ஸாமஞ்ஞப்ப²லம். து³தீயவிகப்பே அகிச்ச பச்சயபூ⁴தாபி கேசிகிதகபச்சயா கம்மத்தே²க³தா கிச்சபச்சயானம்பி அத்த²ம் தீ³பேதி. யதா², தி³ட்ட²ம், ஸுதம், முதம், விஞ்ஞாதந்தி வுத்தம் ‘‘தா⁴ரணாரஹோ’’தி. ‘‘யதா² வுத்த த⁴ம்மா யேவா’’தி பஞ்சமுக்²யத⁴ம்மா, பஞ்சபரியாயத⁴ம்மாயேவ. ‘‘கேசீ’’தி சத்தாரோ மக்³கா³. புன ‘‘கேசீ’’தி நிப்³பா³னமேவ. ப³ஹுவசன ஸோதேபதிதத்தா ஏத்த² ப³ஹுவசனம் ருளம். புன ‘‘கேசீ’’தி சத்தாரோ ஸாமஞ்ஞப்ப²ல த⁴ம்மா. ‘‘கேசீ’’தி பரியத்தி த⁴ம்மோ. ஏத்தா²பி ப³ஹுவசனம் ஸோதபதிதமேவ. ‘‘தா⁴ரேந்த’’ந்தி தா⁴ரேந்தம் புக்³க³லம். ததீய விகப்பே ‘‘அபதமானம் வஹந்தீ’’தி அபதமானம் கத்வா வஹந்தி. சதுத்த² விகப்பே ‘‘ஏத்தா²’’தி ஏதஸ்மிம் த⁴ம்மே. த⁴ம்மோவதீ³பம் ஏதேஸந்தி த⁴ம்மதீ³பா. த⁴ம்மோவ படிஸரணம் ஏதேஸந்தி த⁴ம்மப்படிஸரணா. த⁴ம்மதீ³பா பி⁴க்க²வே ப⁴வத² த⁴ம்மப்படிஸரணா, அனஞ்ஞப்படிஸரணா திஹி வுத்தம். லத்³தா⁴ பதிட்டா² ஏதேஸந்தி லத்³த⁴ப்பதிட்டா². யுஜ்ஜதியேவ. த⁴ம்மதீ³பபாடா²னுலோமத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. த⁴ம்மவிசாரணாயம், சோத³கோபடிபத்தி த⁴ம்மம் த³ஸவித⁴ த⁴ம்மதோ அஞ்ஞம்மஞ்ஞமானோ ‘‘கஸ்மா’’திஆதி³னா சோதே³தி. ஸோ பன படிபத்தி த⁴ம்மோ ததோ அஞ்ஞோன ஹோதி, தத்தே²வ அந்தோக³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோபனா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘மக்³க³ஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ ஹோதீ’’தி யதா² அம்ப³ருக்கோ² அம்ப³புப்ப²அம்ப³ப்ப²லஸ்ஸ பதிட்டா² பா⁴வேன புப்³ப³பா⁴க³ நிஸ்ஸயோ ஹோதி. கஸ்மா, இதோயேவதஸ்ஸ புப்ப²ப்ப²லஸ்ஸ ஜாதத்தா ஏத்தே²வஸம் வட்³டி⁴தத்தா ச. ததா² படிபத்தி த⁴ம்மோபி அரியமக்³க³ப்ப²லஸ்ஸபதிட்டா²பா⁴வேன புப்³ப³பா⁴கூ³பனிஸ்ஸயப்படிபதா³ஹோதி. கஸ்மா, இதோயேவ தஸ்ஸஜாதத்தா ஏத்தே²வஸம் வட்³டி⁴தத்தா ச. வுத்தஞ்ஹேதம் மஹாவக்³க³ ஸம்யுத்தே. ஸேய்யதா²பி பி⁴க்க²வே யேகேசி மேபீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மாவுட்³டி⁴ம் விருளிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஸப்³பே³தே பத²விம் நிஸ்ஸாய பத²விம் பதிட்டா²ய. ஏவமேவ கோ² பி⁴க்க²வே பி⁴க்கு²ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலேபதிட்டா²ய அரியம் அட்ட²ங்கீ³கம் மக்³க³ம் பா⁴வேந்தோ வுட்³டி⁴ம் விருள்ஹிம் வேபுல்லம் பாபுணாதி த⁴ம்மேஸூதி. ‘‘புப்³ப³சேதனாவியதா³னே’’தி யதா² திவித⁴ம் புஞ்ஞம், தா³னமயம் புஞ்ஞம் ஸீலமயம் புஞ்ஞம் பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞந்தி வுத்தே தா³னவத்து² பரியேஸனதோ பட்டா²ய தா³னம் ஆரப்³ப⁴பவத்தா ஸப்³பா³ புப்³ப³பா⁴க³ சேதனா தா³னவசனே ஸங்க³ஹிதா தா³னந்த்வேவ ஸங்க்²யம்க³தா. ஏவம் ஸோ படிபத்தி த⁴ம்மோ அரிய மக்³க³வசனே ஏவஸங்க³ஹிதோ, அரியமக்³கோ³ த்வேவ ஸங்க்²யம் க³தோதி வுத்தம் ஹோதி.

இமஸ்மிம் த⁴ம்மஸம்ஸந்த³னே அபரம்பி வத்தப்³ப³ம் வத³ந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘யத³க்³கே³னா’’தி யேனகாரணகோட்டா²ஸேன தா⁴ரணூபாயோதிஆதி³னா காரணபா⁴கே³னாதி அத்தோ². வந்த³னம் அரஹ தீதி வந்த³னேய்யோ. தஸ்மிம் வந்த³னேய்யே. ‘‘புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ’’தி ஏத்த² திவிதோ⁴ கல்யாணகோ வினயகல்யாணகோ ஸுத்தந்தகல்யாணகோ அபி⁴த⁴ம்மகல்யாணகோதி. தத்த² வினயே பஞ்ஞத்தாய கல்யாணப்படிபத்தியா ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² வினயகல்யாணகோ நாம. ஸோ இத⁴ பி⁴க்கு² பாதிமோக்க² ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசார கோ³சர ஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸூதி ஏத்த² வேதி³தப்³போ³. தத்த² வினயே பஞ்ஞத்தாகல்யாணப்படிபத்திது³விதா⁴, ஆதி³ ப்³ரஹ்மசரியகஸீலம் அபி⁴ஸமசாரிகஸீலந்தி. தத்த², உப⁴தோவிப⁴ங்க³பரியாபன்னம் ஸீலம் ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகம் நாம. க²ந்த⁴கபரியாபன்னம் ஸீலம் அபி⁴ஸமசாரிகம் நாம.

ஸுத்தந்தேஸு வுத்தாய கல்யாணப்படிபத்தியா ஸமன்னாக³தோ க³ஹட்டோ² வா பப்³ப³ஜிதோ வா ஸுத்தந்த கல்யாணகோ நாம. ஸோ சதூஹி பி⁴க்க²வே த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ அரியஸாவகோ ஸப்³ப³ம் து³க்³க³திப⁴யம் ஸமதிக்கந்தோ ஹோதி. கதமேஹி சதூஹி. இத⁴ பி⁴க்க²வே அரியஸாவகோ பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி இதி பிஸோ ப⁴க³வா…பே… ஸத்தா²தே³வமனுஸ்ஸானம், பு³த்³தோ⁴, ப⁴க³வாதி. த⁴ம்மே அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ…பே… பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீதி. ஸங்கே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸாதி. அரியகந்தேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ ஹோதீதி ஏத்த² வேதி³தப்³போ³. தத்த² பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதோ³ நாம அரஹம், ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, திஆதி³கானம் கு³ணபதா³னம் அத்த² ஜானனஞ்ஞாணேன யுத்தோ பஸாதோ³. அரியேஹிகாமீயந்தி இச்சீ²யந்தீதி அரியகந்தானி. ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆஜீவட்ட²மகஸீலஸ்ஸேதம் நாமம். சத்தாரிமானி பி⁴க்க²வே ஸோதாபத்தியங்கா³னி. கதமானி சத்தாரி. ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம், யோனிஸோ மனஸிகாரோ, த⁴ம்மானு த⁴ம்மப்படிபத்தீதிஆதீ³னி ப³ஹூனி ஸுத்தந்தானி இத⁴ வத்தப்³பா³னி.

அபி⁴த⁴ம்மே வா ஸுத்தந்தேஸு வா வுத்தாய கல்யாணப்படிபத்தியா ஸமன்னாக³தோக³ஹட்டோ² வா பப்³ப³ஜிதோ வா அபி⁴த⁴ம்மகல்யாணகோ நாம. ஸோ இத⁴ ஸுதவா அரியஸாவகோ அரியானம் த³ஸ்ஸாவீ அரிய த⁴ம்மஸ்ஸகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மேஸு வினீதோ. ஸோ ரூபம் அத்ததோ ந ஸமனுபஸ்ஸதீதி ஏத்த² வேதி³தப்³போ³. தத்த², ‘‘ஸுதவா’’தி ஏத்த² க²ந்தா⁴, யதன, தா⁴து, படிச்சஸமுப்பாத³, ஸதிபட்டா²னா, தீ³ஸு உக்³க³ஹ பரிபுச்சா² வினிச்ச²யஞ்ஞாண ஸமன்னாக³தோ க³ஹட்டோ² வா பப்³ப³ஜிதோ வா ஸுத வா நாமாதி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தோ. ஸோ ஏவ புது²ஜ்ஜன கல்யாணகோதி ச வுச்சதி.

து³வே புது²ஜ்ஜனா வுத்தா, பு³த்³தே⁴னாதி³ச்சப³ந்து⁴னா;

அந்தோ⁴ புது²ஜ்ஜனோ ஏகோ, கல்யாணேகோ புது²ஜ்ஜனோ. தி

ச வுத்தம். அங்கு³த்தரே பன சதுக்கனிபாதே கதமோ புக்³க³லோ அப்பஸ்ஸுதோ ஸுதேன உபபன்னோ ஹோதி. இதே⁴கச்சோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி ஏகாயபி சாதுப்பதி³காய கா³தா²ய அத்த² மஞ்ஞாய த⁴ம்ம மஞ்ஞாய த⁴ம்மா நு த⁴ம்மப்படிபன்னோ ஹோதி. அயம் அப்பஸ்ஸுதோஸுதேன உபபன்னோதி வுத்தம். ஸுதவாதி ச ஸுதேன உபபன்னோதி ச அத்த²தோ ஏகந்தி. புது²ஜ்ஜன கல்யாணகோ ஸங்கே⁴ ஸேக்கே²ஸுஸங்க³ஹிதோ. வுத்தம்ஹேதம் பரிவாரே கே ஸிக்க²ந்தீதி. புது²ஜ்ஜன கல்யாணகேன ஸத்³தி⁴ம் ஸத்த அரியபுக்³க³லா ஸிக்க²ந்தி. அரஹா கீ²ணாஸவோ ஸிக்கி²தஸிக்கோ²தி. த³க்கி²ண விப⁴ங்க³ஸுத்த அட்ட²கதா²யம் பன. தி ஸரண ஸரணம் க³தோ உபாஸகோபி ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியாய படிபன்னே ஸங்க³ஹிதோதி வுத்தம். தத்த², ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியாய படிபன்னோனாம ஸோதாபத்தி மக்³க³ட்டோ² அரியபுக்³க³லோ. ‘‘ஸோஹிஸங்க³ஹிதோ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஏத்தாவதா படிக்கி²த்தம் ஹோதீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸங்கே⁴ அஸங்க³ஹிதோ’’தி ஸங்க⁴ம்ஸரணம் க³ச்சா²மீதி ச, ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴தி ச, ஏவரூபேஸு டா²னேஸு ஆக³தே ஸங்க⁴ வசனே அஸங்க³ஹிதோ. ‘‘ந ஹிதம் ஸரணம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸஸரணக³மனம் ஸம்பஜ்ஜதீ’’தி இத³ம் ஸங்க⁴ம்ஸரணம் க³ச்சா²மீதி ஏத்த² ஸங்க⁴ வசனேதஸ்ஸபுக்³க³லஸ்ஸ அஸங்க³ஹித பா⁴வஸாத⁴னத்த²ம் வுத்தம். தேனாஹ ‘‘தம் படிக்கி²த்தம் ஹோதீ’’தி. ஸசே பன ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்க⁴ம் அனுத்³தி⁴ஸ்ஸதமேவ புக்³க³லம் ஸங்க⁴ம்ஸரணம் க³ச்சே²ய்ய ஆயஸ்மந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மீதி. ஸரண க³மனம் ந ஸம்பஜ்ஜதியேவ. அத² ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்க⁴ம் உத்³தி³ஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸந்திகே ஸரணம் க³ச்சே²ய்ய ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³ச்சா²மீதி. ஸம்பஜ்ஜதியேவ. இத³ஞ்ச த³ஹரகாலே ஸப்³ப³ப்பத²மம் ஸரணக³மனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். இத³ஞ்ஹி ஸரண க³மனம் நாம ஸகிம் க³ஹேத்வா ரதனத்தயே ஸத்³த⁴ம் அஜஹந்தஸ்ஸ யாவஜீவம்பி ந பி⁴ஜ்ஜதி. புனப்புனம் க³ஹண கிச்சம் நத்தி². புனப்புனம் க³ண்ஹந்தேபி தோ³ஸோனத்தி². புனப்புனம் புஞ்ஞம் வட்³ட⁴தி. ஸப்³ப³ப்பத²மம் க³ஹணகாலே ச அஞ்ஞேன தி³ன்னத்தா லத்³த⁴ம் நஹோதி. அத்தனோவசீ பே⁴தே³ன லத்³த⁴ம் ஹோதி. தஸ்மா அஞ்ஞஸ்ஸ ஸந்திகே அக்³க³ஹேத்வா ஸயமேவ வசீபே⁴த³ம் க³ண்ஹந்தஸ்ஸ க³ஹட்ட²ஸ்ஸ ஸரண க³மனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ. ததா² ஸப்³பா³னி க³ஹட்ட²ஸீலானீதி. ஸாமணேர ஸரண க³மனம்பன பி⁴க்கு²னாதி³ன்னமேவ லப்³ப⁴தி. தஞ்ச கோ² உபி⁴ன்னம்பிடா²னகரண ஸம்பத்தியா ஸதி ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘வோ’’தி தும்ஹாகம். யோத⁴ம்மோ ச தே³ஸிதோ யோவினயோசபஞ்ஞத்தோ. ‘‘மமச்சயேனா’’தி மமாதிக்கமேன. மயி பரினிப்³பு³தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஸத்தா² ப⁴விஸ்ஸதீதி பாட²ஸேஸோ. ‘‘ஸம்வண்ணிதோ’’தி ஸுட்டு²தரம்வண்ணிதோ தோ²மிதோ. ‘‘கல்யாணப்படிபத்தியம் டி²தோபீ’’தி தீஸுகல்யாணப்படிபத்தீஸு அஞ்ஞதரப்படிபத்தியம் டி²தோபி. ‘‘அட்டி²தோபீ’’தி ஸப்³ப³ப்படிபத்திபா³ஹிரோ து³ஸ்ஸீலோபாபத⁴ம்மோதி அதி⁴ப்பாயோ. விஸேஸதோ பன வினயப்படிபத்தி ஏவ இத⁴ பரியத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ‘‘ஸோ’’தி ஸோது³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ. அத்தனோபி ஸரணம் நஹோதி. அவஸ்ஸம் அபாயகா³மீயேவ ஸோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘குதோ ஸரணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி யோஜனா. ‘‘அனேகேஸு ஸுத்தஸஹஸ்ஸேஸூ’’தி வினயேபி ப³ஹூனி க³ரஹஸுத்தபதா³னி தி³ஸ்ஸந்தி ஸுத்தந்தேஸுபி. விஸேஸதோ பன அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴பமஸுத்தாதீ³ஸு.

ஸத்³த⁴ம்மவசனத்தே². கிலேஸேஸமேந்தி வூபஸமேந்தீதி ஸந்தோதி வசனத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸமிதகிலேஸான’’ந்தி வுத்தம். ஸந்த ஸத்³தோ³ பன பஸத்தே²ச, பூஜிதேச, ஸப்புரிஸேச, பண்டி³தேச, தி³ஸ்ஸதீதி இமம் அபி⁴தா⁴னத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பஸத்தா²ன’’ந்திஆதி³வுத்தம். ‘‘ஸச்சோவா த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மோ’’தி யோஜனா. ஏதேன ஸபா⁴வதோ அத்தி²ஸம்விஜ்ஜதீதி ஸந்தோதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸோ’’தி அஞ்ஞதித்தி²ய த⁴ம்மோ. ‘‘தா⁴ரேந்தஸ்ஸா’’தி ஸவனுக்³க³ஹதா⁴ரணப்படிபஜ்ஜனாதி³வஸேன தா⁴ரேந்தஸ்ஸ. அஹிதோயேவ ஸம்பஜ்ஜதி, யேபு⁴ய்யேன து³க்³க³தி விபாகத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அயம் பனா’’தி ஸத்து² ஸத்³த⁴ம்மோ பன. ‘‘ததா² தா⁴ரேந்தஸ்ஸா’’தி அயம் மே ஹிதோதி தா⁴ரேந்தஸ்ஸ ஹிதோயேவஸம்பஜ்ஜதி, ஸுக³தி நிப்³பா³ன ஸம்பாபகத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

‘‘ஸமானதி³ட்டி²ஸீலான’’ந்தி ஸமானதி³ட்டி²கானம் ஸமானஸீலானஞ்ச. ஏதேன ஸமானதி³ட்டி²ஸீலா ஜனா க³ணீயந்தி ஏத்தா²தி க³ணோ. ஸம்ஹனீயந்தி ஏகதோகரீயந்தி ஏத்தா²தி ஸங்கோ⁴தி இமமத்த²ம் தீ³பேதி. ஸஹ ஏகதோ த⁴ம்மம் சரந்தீதி ஸஹத⁴ம்மிகா. ஏகஸ்ஸ ஸத்து²னோ த⁴ம்ம வினயே பப்³ப³ஜிதா. தேஸம் ஸஹத⁴ம்மிகானம். ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ உத்தமக³ணோ நாம. யே கேசி லோகே ஸங்கா⁴வா க³ணாவா. ததா²க³தஸ்ஸ ஸாவகஸங்கோ⁴ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதீதி ஹி வுத்தம். ஸோயேவ இத⁴ க³ணுத்தமோதி வுச்சதி விஸேஸன பர நிபாத வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. உத்தமஸத்³த³ஸ்ஸ கு³ணனாமத்தா ‘‘கு³ணம்ஹியேவ பவத்ததீ’’தி வுத்தம். ‘‘தேனா’’தி உத்தம ஸத்³தே³ன. ‘‘க³ணோதி ஸங்கோ⁴யேவ வுச்சதி’’ ஸங்க⁴ஸத்³த³ஸ்ஸபி ஸமூஹட்டே² நிருள்ஹத்தா, ‘‘ஸோ வினயகம்மேஸு பஸித்³தோ⁴’’தி பஞ்சஸங்கா⁴ சதுவக்³க³ஸங்கோ⁴, பஞ்சவக்³க³ஸங்கோ⁴, த³ஸவக்³க³ஸங்கோ⁴, வீஸதிவக்³க³ஸங்கோ⁴, அதிரேகவீஸதிவக்³க³ஸங்கோ⁴, சதுவக்³க³கரணீயம் கம்மம், பஞ்சவக்³க³கரணீயம் கம்மந்திஆதி³னா பஸித்³தோ⁴ பாகடோ. த³க்கி²ணா வுச்சதி கம்மஞ்ச கம்மப²லஞ்ச ஸத்³த³ஹித்வா ஆயதிம் விபாகப்ப²லப்படி லாப⁴த்தா²ய தி³ன்னம் தா³னகம்மம் த³க்க²ந்தி வட்³ட⁴ந்தி ஸத்தா ஏதாயாதி கத்வா. தம்த³க்கி²ணம் படிக்³க³ண்ஹிதும் அரஹதீதி த³க்கி²ணேய்யோ. ‘‘அரஹதீ’’தி ச அனுத்தர புஞ்ஞக்கே²த்த விஸேஸத்தாதா³யகேன இச்சி²த பத்தி²தஸ்ஸ ஆயதிம் ப²லஸ்ஸ ஸுட்டு²ஸம்பாத³னவஸேன தா³யகஸ்ஸ ச அவிராத⁴னதோ அஸங்க்²யேய்யாப்பமேய்யவட்³டி⁴ ஆவஹனதோ ச படிக்³க³ண்ஹிதும் அரஹதி. ஏவரூபம்ஹிதா³னம் நாம உளாரதா³னம் ஹோதி. தம் யேஸுது³ஸ்ஸீலேஸுதி³ய்யதி. தேஸம் கே²த்த து³ட்ட²த்தா தா³யகேன இச்சி²தபத்தி²தம் ப²லம் ந ஸம்பாதே³தி. நிப்ப²லம் வா ஹோதி. அப்பப்ப²லம் வா. ஏவம்ஸதி, தே தா³யகஞ்ச விராதே⁴ந்தி நாம. புஞ்ஞப்ப²லானி ச வினாஸேந்தி நாம. ஸயஞ்ச தம்தா³னம் படிக்³க³ஹணதோ வா பரிபோ⁴க³தோ வா ஸத்³தா⁴தே³ய்யம் வினிபாதனதோ வா து³க்³க³தி பா⁴கி³னோ ஹோந்தி. தஸ்மாதே ஏவரூபம் தா³னம் படிக்³க³ண்ஹிதும் நாரஹந்தீதி. ‘‘உபஸம்பதா³கம்மம் ஸம்முதி நாமா’’தி ஏகேன பரியாயேன ஸம்முதி கம்மம் நாம. தஞ்ஹி காமம்தேர ஸஸுஸம்முதி கம்மேஸுனாக³தம். ஞத்தி சதுத்த² கம்மவாசா ஸங்கா²தாய பன ஸங்க⁴ஸம்முதியா ஸித்³த⁴த்தா தேன பரியாயேன ஸம்முதி கம்மந்தி வுச்சதீதி. ‘‘உபஸம்பன்னபூ⁴மிம் பத்வா’’தி உபஸம்பன்னபூ⁴மி ஸங்கா²தம் உபரிடா²னந்தரம் பத்வா. ததா² ஹி வுத்தம் வினயே பி⁴க்கு² விப⁴ங்கே³. ஞத்தி சதுத்தே²ன கம்மேன அகுப்பேன டா²னாரஹேனாதி. தத்த², ‘‘டா²னாரஹேனா’’தி உபஸம்பன்ன பூ⁴மிஸங்கா²தம் டா²னந்தரம் பாபேதும் அரஹேனாதி அத்தோ². ‘‘உபஸம்பன்னபூ⁴மீ’’தி ச உபஸம்பன்ன ஸீலம் வுச்சதி. ‘‘வினயகம்மேஸு பஸித்³தோ⁴’’தி. ஸுணாதுமேப⁴ந்தே ஸங்கோ⁴ திஆதீ³ஸு பாகடோ. அபிச ‘‘ஸம்முதி ஸங்கோ⁴’’தி, தே³வஸங்கா⁴ஸமாக³தாதிஆதீ³ஸு விய ப³ஹூனம் ஸமூஹனட்டே²ன லோகஸம்முதியா ஸித்³தோ⁴ஸங்கோ⁴ ஸம்முதி ஸங்கோ⁴திபி யுஜ்ஜதி. ‘‘அரியபுக்³க³லஸமூஹோ’’தி புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ பி⁴க்கு² புப்³பே³ வுத்தனயேன ஸோதாபத்தி மக்³க³ட்டே² ஸங்க³ஹிதோதி, தேன ஸஹ அட்ட²விதோ⁴ அரிய புக்³க³லஸமூஹோ. ‘‘ஸம்முதி ஸங்கே⁴ அந்தோக³தோ⁴யேவா’’தி ஏதேன த³க்கி²ணேய்யஸங்கோ⁴ நாம விஸும் நவத்தப்³போ³. தஸ்மிஞ்ச நவத்தப்³பே³ ஸதி, ஸம்முதி ஸங்கோ⁴திபி வத்தப்³ப³ கிச்சம் நத்தி². ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ த்வேவ வத்தப்³ப³ம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஸச்சமேதம். இத⁴ பன ஸங்க⁴வசனேன ஆக³தட்டா²னஸ்ஸ து³வித⁴த்தா ஸங்க⁴ஸ்ஸ து³வித⁴தா வுத்தா. தத்த² ஸம்முதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஆக³தட்டா²னம் வினயகம்மேஸூதி வுத்தமேவ. இதா³னி அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ஆக³தட்டா²னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா²பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸரண க³மன…பே… அனுஸ்ஸதிட்டா²னேஸு உபஸம்பன்னபூ⁴தோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴வ க³ஹேதப்³போ³. த³க்கி²ணாவிஸுத்³தி⁴ட்டா²னே பன புக்³க³லிகதா³னேஸு சதூஹி ஸோதாபத்தியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ உபாஸகோபி ஸாமணேரோபி யுஜ்ஜதி. ஸங்கி⁴க தா³னேஸு பன பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴வ. ‘‘ததா² ததா² ஸம்வண்ணேத்வா’’தி ஆஹுனேய்யோ, பாஹுனேய்யோ, த³க்கி²ணேய்யோ, அஞ்ஜலீகரணீய்யோ, அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா, திஆதி³னாஸுட்டு² தோ²மேத்வா. ஸோ த³க்கி²ணேய்ய ஸங்கோ⁴. ‘‘புது²ஜ்ஜன ஸங்கோ⁴’’தி இத³ம் அரிய ஸங்கே⁴ன வினாகேவலம் புது²ஜ்ஜனஸங்க⁴ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏத்த² ச ஸங்க⁴ வசனேன ஸங்க⁴ பரியாபன்னோ ஏகோபி பி⁴க்கு² க³ஹேதப்³போ³. ஸோ ஸசே புது²ஜ்ஜனோ ஹோதி, அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் நஹோதி. யதி³ அரிய புக்³க³லோ ஹோதி, அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் ஹோதி.

த³க்கி²ணவிப⁴ங்க³ஸுத்தே ஸங்கி⁴கதா³னே ப⁴விஸ்ஸந்தி கோ² பனானந்த³ கோ³த்ரபு⁴னோ காஸாவகண்டா² து³ஸ்ஸீலா பாபத⁴ம்மா. தேஸம்பி ஸங்க⁴ம் உத்³தி³ஸ்ஸ தா³னம் த³ஸ்ஸந்தி. ததா³பானந்த³ ஸங்க⁴க³தம் த³க்கி²ணம் அஸங்க்²யேய்யம் அப்பமேய்யந்தி வதா³மீதி வுத்தத்தா ஸங்கி⁴கட்டா²னம் பத்வா கோசி பி⁴க்கு² த³க்கி²ணேய்ய ஸங்கே⁴ அஸங்க³ஹிதோதி நத்தீ²தி த³ட்ட²ப்³போ³.

கே²த்தம் தூ³ஸேந்தீதி கே²த்தது³ட்டா²னி. திணானி. கே²த்தது³ட்டா² கிலேஸா. வுத்தஞ்ஹித⁴ம்மபதே³.

திணதோ³ஸானி கே²த்தானி, ராக³தோ³ஸா அயம்பஜா;

தஸ்மாஹி வீதராகே³ஸு, தி³ன்னம் ஹோதி மஹப்ப²லம்.

திணதோ³ஸானி கே²த்தானி, தோ³ஸதோ³ஸா அயம்பஜா;

தஸ்மாஹி வீததோ³ஸேஸு, தி³ன்னம் ஹோதி மஹப்ப²லம்.

திணதோ³ஸானி கே²த்தானி, மோஹதோ³ஸா அயம்பஜா;

தஸ்மாஹி வீதமோஹேஸு, தி³ன்னம் ஹோதி மஹப்ப²லந்தி.

இத⁴ பன ஸாதிஸ்ஸயதோ கே²த்தது³ட்டே² கிலேஸே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²னுஸயான’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ஸப்³பா⁴வா’’தி ஸந்தஸ்ஸ விஜ்ஜமானஸ்ஸபா⁴வோ ஸப்³பா⁴வோதிவிக்³க³ஹோ. ‘‘அஸ்ஸா’’தி புது²ஜ்ஜன ஸங்க⁴ஸ்ஸ. ‘‘ஸத்³த⁴ம்மபதே³ வுத்தனயேனா’’தி அபிசயத³க்³கே³னாதி வுத்தனயேன.

ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமபத³த்தா²னுதீ³பனீ நிட்டி²தா.

8. ‘‘அபி⁴வாதி³யா’’தி ஸுகீ²ஹோஹிஸப்புரிஸாதி ஏவம் அபி⁴வதா³பேத்வா. அபி⁴வாத³னஞ்ச நாம வந்த³னாமேவாதி வுத்தம் ‘‘வந்தி³த்வா’’தி. வந்த³ந்தோஹி வந்த³னேய்யே வுத்³தே⁴ ததா² வதா³பேதி நாம. ததா² வத³னஞ்ச வந்த³னேய்யானம்வுத்³தா⁴னம் வத்தம். ‘‘பச்சுபட்டா²பேத்வா’’தி படிமுக²ம் உபட்டா²பேத்வா. ‘‘திவிதா⁴’’தி த்³வார பே⁴தே³ன திவிதா⁴. ‘‘வந்த³னேய்யான’’ந்தி பு³த்³தா⁴தீ³னம். ‘‘நிபஜ்ஜந்தோ’’தி நிபதந்தோ. ‘‘அவந்தி³யேஸூ’’தி பி⁴க்கூ²ஹி அவந்தி³தப்³பே³ ஸுனவகதராதீ³ஸு. ‘‘கு³ணபதா³னீ’’தி கு³ணதீ³பகானி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴திஆதி³பதா³னி. ஏத்த²சகாயேனவந்த³தீதிஆதி³ உபசார வசனம் ஹோதி. யதா² சக்கு²னா ரூபம் பஸ்ஸதீதி. ததா²ஹி வுத்தம் அட்ட²கதா²ஸு சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி கரணவஸேன சக்கூ²தி லத்³த⁴வோஹாரேன ரூபத³ஸ்ஸன ஸமத்தே²ன சக்கு² விஞ்ஞாணேன ரூபம் தி³ஸ்வா. போராணா பனாஹு சக்கு² ரூபம் ந பஸ்ஸதி, அசித்தத்தா. சித்தம் ந பஸ்ஸதி, அசக்கு²த்தா. த்³வாராரம்மண ஸங்க⁴ட்டனே பன ஸதி சக்கு² பஸாத³வத்து² கேனசித்தேன பஸ்ஸதி. ஈதி³ஸீ பனேஸா கதா² த⁴னுனா விஜ்ஜ²தீதிஆதீ³ஸு விய ஸஸம்பா⁴ர கதா²னாம ஹோதி. தஸ்மா சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி சக்கு² விஞ்ஞாணேன ரூபம் தி³ஸ்வாதி அயமேவேத்த² அத்தோ²தி. ஏத்த²ஹி ‘‘காயேனா’’தி காய விஞ்ஞத்திஸங்கா²தம் த்³வார ரூபம் கரணம் ஹோதி. தஸ்மா சக்கு²னாதி வசனே உபசார வசனே ஸதி காயேனாதி வசனம்பி உபசார வசனந்தி விஞ்ஞாயதி. ததா² சக்கு²னாதி பதே³ சக்கு²விஞ்ஞாணேனாதி அத்தே² ஸதி காயேனாதி பதே³பி காயகம்மேனாதி அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. வாசாய வந்த³தி, மனஸாவந்த³தீ,தி பதே³ஸுபி ஏஸனயோ. ஏவஞ்ச ஸதி, காய கம்மேனவந்தா³மி, வசீகம்மேன வந்தா³மி, மனோகம்மேன வந்தா³மி, தீஹி கம்மேஹி வந்தா³மீதி இத³மேவ முக்²யவசனந்தி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. ஸப்³ப³மித³ம் இந்த்³ரிய ஸம்வரஸீலட்டா²னே அட்ட²கதா²ஸு ஆக³தத்தா வுத்தம். சக்கு²னாதி இத³ம் பன முக்²ய கரண வசனமேவ ஸம்ப⁴வதி. கஸ்மா, சக்கு²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ வத்து² புரேஜாதிந்த்³ரியபச்சயவிஸேஸத்தா. ஸோதேன ஸத்³த³ம்ஸுத்வாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸனயோ.

காயேனவந்த³தி, வாசாயவந்த³தீ,தி ஏத்த² தம்காயவசீவிஞ்ஞத்தி ரூப த்³வயம் கிஞ்சாபி ஸஹஜாத சேதனா கம்மேன ஜாதம் ஹோதி. ந தம் சேதனாகம்மம் விஞ்ஞத்தி த்³வயேனஜாதம். ஏவம் ஸந்தேபி தம் ரூப த்³வயம் தஸ்ஸாசேதனாய காயவந்த³னாகம்ம, வசீவந்த³னாகம்ம ஸித்³தி⁴யா உபனிஸ்ஸய பச்சயவிஸேஸோ ஹோதி. யதா²தம் மாதிதோ ஜாதோ புத்தோ வுத்³தி⁴ பத்தோ தம் தம் கம்மேஸு மாதுயா ப³ல வூபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ஏவஞ்ச கத்வா தம் ரூபத்³வயம் அபி⁴த⁴ம்மே த்³வாரரூபந்தி வுத்தம். தஸ்மா ‘காயேன, வாசாயா,தி இத³ம்பி முக்²ய கரண வசனமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். காயேனாதி பன காயகம்மேனாதி அத்தே² ஸதி, தஸ்ஸகம்மஸ்ஸ வந்த³னாகிரியாய ஸஹ அபே⁴தோ³ ஆபஜ்ஜதீதி சே. நாபஜ்ஜதி. கஸ்மா சேதனாஹம் பி⁴க்க²வே கம்மம் வதா³மி, சேதயித்வா கம்மம் கரோதி ‘காயேன, வாசாய, மனஸாதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே யதா²ஹி ‘‘சேதயித்வா’’தி புரிமசேதனாஹி சேத யித்வா. ‘‘கம்மம் கரோதீ’’தி பச்சி²மம் ஸன்னிட்டா²பன சேதனா கம்மம் கரோதீதி அத்தோ². ததா² இத⁴பி புரிமபச்சி²மசேதனா ஸம்ப⁴வதோதி. ஏத்த² ஹி ‘‘காயகம்மேனா’’தி புரிமசேதனா கம்மம் க³ய்ஹதி. ‘‘வந்த³தீ’’தி பச்சி²ம ஸன்னிட்டா²பனசேதனாகம்மந்தி.

9. ‘‘ரசயந்தோ’’தி வித³ஹந்தோ. ‘‘ரசயிஸ்ஸதீ’’தி அபச்சக்கே² அதீதே அனாக³தவசனம். ‘‘போத்த²காருள்ஹ’’ந்தி போத்த²க பத்தேஸுலிக²னவஸேன ஆருள்ஹம்.

10. அபி⁴த⁴ம்மத்த²பதே³. ‘‘அபி⁴த⁴ம்மே’’தி அபி⁴த⁴ம்மப்பகரணே. ‘‘ஏத்த², ஏதேனா’’தி வசனேஹி ஸங்க³ஹஸத்³த³ஸ்ஸ ஏகஸேஸவிதா⁴னம்பி விஞ்ஞாயதி. ‘‘அஞ்ஞம்பாளித்³வயம் வுச்சதி’’. கஸ்மாதம் பாளித்³வயம் அபி⁴த⁴ம்மோ நாமாதி வுத்தம் ‘‘தஞ்சா’’திஆதி³. ‘‘யதா²பவத்தே’’தி அத்தனோ பச்சயானுரூபம் பவத்தே. ‘‘பரமத்த²த⁴ம்மே ஏவா’’தி த்³வே மே பி⁴க்க²வே புக்³க³லா, தயோமேபி⁴க்க²வே புக்³க³லாதிஆதி³னா பஞ்ஞத்திவோஹாரேன பவத்தாபி தே³ஸனா பரமத்த² த⁴ம்மேஹி வினா நபவத்ததி. பரமத்த² த⁴ம்மானம் நானத்தவஸேனேவ புக்³க³லானம் நானத்தஸம்ப⁴வதோ. தஸ்மா பரமத்த²த⁴ம்மே ஏவ தீ³பேதி. ந ஆணாவிதா⁴னம் தீ³பேதி. ‘‘த்³வீஸுத⁴ம்மேஸூ’’தி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மவசனம். ‘‘யோஇதரதோ’’தி நித்³தா⁴ரணீயம். ‘‘யோ’’தி யோ த⁴ம்மோ. ‘‘இதரதோ’’தி இதர த⁴ம்மதோ ஸுத்தந்த த⁴ம்மதோ. ‘‘ஏவஞ்ச கத்வா’’தி இமினாகாரணேனாதி அத்தோ². அட்ட²கதா²ஸு வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரானம் அனவஸேஸவிப⁴த்திவஸேன அதிரேகதா, ஸுத்³த⁴ த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²ன தே³ஸனா பவத்திவஸேன விஸேஸதா யோஜேதப்³பா³. ‘‘யதோ’’தி யஸ்மா அனவஸேஸவிப⁴த்திதோ, அதிவித்தா²ரதே³ஸனாபா⁴வதோதி வுத்தம் ஹோதி. கஸ்மா தே³வேஸு ஏவ தே³ஸேந்தீதி ஆஹ ‘‘ந ஹி மனுஸ்ஸா’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘ந ஹி மனுஸ்ஸா படிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோந்தீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘பவத்தனயோக்³ய’’ந்தி பவத்தனத்தா²ய பஹோந்தம். ‘‘கதா²மக்³க³’’ந்தி தே³ஸனாகதா²பப³ந்த⁴ம். ‘‘ஏகமாதிகானு ப³ந்தா⁴’’தி குஸலா த⁴ம்மா அகுஸலா த⁴ம்மாதிஆதி³கம் ஏகம் அபி⁴த⁴ம்ம மாதிகம் அனுக³தா. ‘‘தஸ்ஸா’’தி அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ. அதிரேக விஸேஸதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தத்தா²’’தி திஸ்ஸம் அட்ட²ஸாலினியம். ஆதி³ம்ஹியேவதத்த² கேனட்டே²ன அபி⁴த⁴ம்மோ, த⁴ம்மாதிரேக த⁴ம்மவிஸேஸட்டே² நா-தி வத்வா தத³த்த²ம் வித்தா²ரேந்தோ ஸுத்தஞ்ஹி பத்வா பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ஏகதே³ஸேனேவ விப⁴த்தா, நனிப்பதே³ஸேன. அபி⁴த⁴ம்மம் பத்வா பன நிப்பதே³ஸதோவ விப⁴த்தா-தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மனாமிகான’’ந்திஆதி³ம். ‘‘த⁴ம்மோ பனா’’தி பாளித்³வயமாஹ.‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’தி அட்ட²ஸாலினியம் ஏவம் விசாரிதேபிஸதி. ‘‘ஸப்³ப³ஜேட்ட²கோ’’தி திண்ணம் பிடகானம் மஜ்ஜே²ஸப்³ப³ஜேட்ட²கோ. கஸ்மா ஸப்³ப³ஜேட்ட²கோ ஸியாதி ஆஹ ‘‘வினயம் விவண்ணேந்தஸ்ஸஹீ’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘விவண்ணேந்தஸ்ஸா’’தி க³ரஹந்தஸ்ஸ. சரதி பவத்ததீதி சக்கம். லோகஸ்மிம் கேனசி ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா படினிவத்திதும் அஸக்குணேய்யம் ஆணாவிதா⁴னம் ஆணாசக்கம் நாம. ததா² அஸக்குணேய்யம் தே³ஸனா விதா⁴னம் த⁴ம்மசக்கம் நாம. தத்த², யோ பன பி⁴க்கு² மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவதி, பாராஜிகோ ஹோதி அஸம்வாஸோ-திஆதி³னா நயேன பவத்தம் ஆணாவிதா⁴னம் ஆணாசக்கம் நாம. சத்தாரிமானி பி⁴க்க²வே அரியஸச்சானீ-திஆதி³கம் தே³ஸனாவிதா⁴னம் த⁴ம்மசக்கம் நாம. தது³ப⁴யம்பி கோசி பி⁴ந்தி³தும் பாராஜிகம் வா பி⁴க்கு²ம் அபாராஜிகம் காதும் சதுஸ்ஸச்சம் வா த⁴ம்மம் அஸச்சம் காதும் நஸக்கோதி. அத² கோ² கரோந்தோயேவ தே³வத³த்தோவிய ஆபாயிகோ ஹோதி. பாராஜிகோச பி⁴க்கு² அத்தானம் ஸுத்³த⁴ம் அகரோந்தோ அபாயகா³மீயேவ ஹோதி. ஏவம் ஸப்³பே³ஸு வினய ஸிக்கா²பதே³ஸு. ஏவம் கேனசி படினிவத்திதும் அஸக்குணேய்யத்தா தது³ப⁴யம்பி அப்படிவத்தியம் சக்கம் நாம ஹோதி. ‘‘வினயோ நாம ஸாஸனஸ்ஸ மூல’’ந்தி வினயே டி²தே பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ பஞ்ஞாயதி. பி⁴க்கு² ஸங்கே⁴ பஞ்ஞாயந்தே திவிதோ⁴பிஸத்³த⁴ம்மோபஞ்ஞாயதி, திவித⁴ம்பி ஸத்து²ஸாஸனம் திட்ட²தி. ஏவம் வினயோ திவித⁴ஸ்ஸஸாஸனஸ்ஸ மூலம் ஹோதீதி. கத²ஞ்சபரியத்திஸத்³த⁴ம்மே பஞ்ஞாயந்தே திவித⁴ம்பி ஸாஸனம் திட்ட²தீதி. வுச்சதே. தத்த² ஸாஸனம் திட்ட²தீதி கித்தகம்காலம் திட்ட²தீதி. பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி திட்ட²தீதி போராணட்ட²கதா²ஸுகத²யிம்ஸு. மிச்சா²வாதி³னோபனவத³ந்தி வினயே சூளவக்³கே³பி⁴க்கு²னிக்க²ந்த⁴கே ஸசே ஆனந்த³ மமஸாஸனேமாதுகா³மோ பப்³ப³ஜ்ஜம் நலபே⁴ய்ய. வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம் ஸத்³த⁴ம்மோ திட்டே²ய்ய. இதா³னி மாதுகா³மஸ்ஸ பப்³ப³ஜ்ஜா அனுஞ்ஞாதா கோ³தமியா புனப்புனம் ஆயாசனம் உபாதா³ய. பஞ்சேவதா³னி ஆனந்த³ வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோட²ஸ்ஸதீதி வுத்தம். தஸ்மா பு³த்³த⁴ஸாஸனம் பஞ்சவஸ்ஸஸதானி ஏவ திட்ட²தி. ததோபரம் ஏகதி³வஸம்பி ந திட்ட²தி. இதா³னி ஸாஸனப்படி ரூபகமத்தம் ஹோதீதி. தம் தேஸம் மிச்சா² வசனமத்தம். ‘‘பஞ்சேவவஸ்ஸஸதானீ’’தி இத³ம் பன ஸன்னிட்டா²ன வசனம் நஹோதி. மாதுகா³மானம் ஆதீ³னவ தீ³பனமத்தவசனம். ஸோ ச ஆதீ³னவோ அட்ட²க³ருத⁴ம்மே ஸண்ட²பேத்வா ஸத்தா²ரா ஏவ படிபா³ஹிதோ. புன ‘‘வஸ்ஸஸஹஸ்ஸ’’ந்தி இத³மேவஸன்னிட்டா²ன வசனம் ஜாதந்தி. ஏத்த²பிகேசிவத³ந்தி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸமேவ ஸாஸனம் திட்ட²தி, ததோபரம் ஏகதி³வஸ மத்தம்பி ந திட்ட²தி, அந்தரதா⁴யதி. ததா³ ஸீமாயோபி அஸீமா ஹோந்தி. பச்சா²தாஸு உபஸம்பாதி³தாபி அனுபஸம்பன்னா ஹோந்தி. இதா³னி ஸாஸனப்படி ரூபகமத்தம் ஹோதீதி. இத³ம்பி தேஸம் அத்த²ஞ்சகாரணஞ்ச அதி³ஸ்வா அஜானித்வா வுத்தத்தா மிச்சா² வசனமத்தம் ஹோதி. அயம் பனேத்த² அத்தோ². ‘‘வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம் ஸத்³த⁴ம்மோ திட்டே²ய்யா’’தி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸமேவ ஸத்³த⁴ம்மோ அபரிஹாயமானோ திட்டே²ய்ய. ததோபரம் பன ந திட்டே²ய்ய, அனுக்கமேன பரிஹாயமானோ க³ச்சே²ய்யாதி. கத²ம் பன அபரிஹாயமானோ திட்ட²தி, கத²ஞ்ச பரிஹாயமானோ க³ச்ச²தீதி. வுச்சதே. பஞ்சஸங்கா⁴ வேதி³தப்³பா³. யேஸு ஸங்கே⁴ ஸுஸத்³த⁴ம்மோ திட்ட²தி. கதமே பஞ்ச. கீ²ணாஸவஸங்கோ⁴, அனாகா³மிஸங்கோ⁴, ஸகதா³கா³மிஸங்கோ⁴, ஸோதாபன்னஸங்கோ⁴, புது²ஜ்ஜனகல்யாணகஸங்கோ⁴,தி. தத்த², வஸ்ஸஸஹஸ்ஸப்³ப⁴ந்தரே ஸப்³பே³பஞ்சஸங்கா⁴ பஞ்ஞாயந்தி. ஏவம் வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம் ஸத்³த⁴ம்மோ அபரிஹாயமானோ திட்ட²தி. ததோபரம் கீ²ணாஸவஸங்கோ⁴ ந பஞ்ஞாயதி. ஸேஸானி சத்தாரிவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி அனுக்கமேன ஸேஸானம் சதுன்னம் ஸங்கா⁴னம் கே²த்தானி ஜாதானி. ஏவம் ததோபரம் பரிஹாயமானோ க³ச்ச²தீதி அயமேத்த² அத்தோ². காரணம் வுச்சதே. ‘‘ஸத்³த⁴ம்மோ திட்டே²ய்யா’’தி ஏத்த² திவிதோ⁴ ஸத்³த⁴ம்மோ ‘பரியத்திஸத்³த⁴ம்மோ, படிபத்திஸத்³த⁴ம்மோ, படிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மோ,தி. ஸோ ஏவ திவித⁴ம் ஸாஸனந்தி ச வுச்சதி. தத்த², பரியத்தி ஸத்³த⁴ம்மோ நாம ஸாட்ட²கதா²னிதீணிபிடகானி. ஸோச ஏதரஹி பரிபுண்ணோ திட்ட²தி. கத²ம் பரியத்தி ஸாஸனம் படிரூபகமத்தம் ப⁴வேய்ய. பி⁴க்கூ² ச பரியத்திகம்மிகா அனேக ஸதஸஹஸ்ஸமத்தா பஞ்ஞாயந்தி. கத²ஞ்சித³ம் ஸாஸனம் ததோபரம் ஏகதி³வஸம்பி ந திட்டே²ய்ய. தே ச பி⁴க்கூ² ஸீலப்படிபத்தியம் டி²தா அனேக ஸதஸஹஸ்ஸமத்தா ஏதரஹி ஸந்தி⁴ஸ்ஸந்தி. கத²ஞ்ச படிபத்தி ஸாஸனம் ததோபரம் ந திட்டே²ய்ய. பரியத்தியாச படிபத்தியாச திட்ட²மானாயபடிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மோபி ந திட்ட²தீதி ந வத்தப்³போ³. யதா²ஹி-ஏகோ த⁴னஸேட்டி² நாம அத்தி². ஸோ புத்ததீ⁴து பரம்பரானம் அத்தா²ய மஹந்தாரதனனித⁴யோ பூ⁴மியம் ப³ஹூஸுட்டா²னேஸு நித³ஹித்வா ட²பிதா ஹோந்தி. போத்த²கேஸு ச தேஸம் பவத்திம் பரிபுண்ணம் லிகி²த்வா ட²பேதி. தத்த² நிமீஸு ச போத்த²கேஸு ச அக்க²ரேஸு ச த⁴ரந்தேஸு தேனித⁴யோ நஸ்ஸந்தி அந்தரதா⁴யந்தீதி ந வத்தப்³பா³யேவ. ஏவமித³ம் ஸாஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத்த²ஹி நிதீ⁴னம்னிதா⁴னபூ⁴மிஸதி³ஸம் தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம், த⁴னரதனஸதி³ஸானி த⁴ம்மரதனானி. யதா² ச ஸேட்டி²வம்ஸேஜாதோ ப³லஸம்பன்னோ புரிஸோ போத்த²கம் பஸ்ஸித்வா ஸுட்டு² க²ணந்தோ தானிரதனானி லபி⁴ஸ்ஸதியேவ. ஏவமித⁴பி ப³லஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² தே³ஸனாத⁴ம்மம் ஸுத்வா ஸுட்டு² படிபஜ்ஜந்தோ தானித⁴ம்மரதனானி லபி⁴ஸ்ஸதியேவ. லப⁴மானே ச ஸதி, கத²ம் தானித⁴ம்மரதனானி அந்தரஹிதானி. ஸீமானஞ்ச பவத்திவானிவத்தி வா ஆணாசக்கஸ்ஸேவ விஸயோ ஹோதி. ந த⁴ம்மசக்கஸ்ஸ. யஞ்ச வுத்தம்-பஞ்சேவவஸ்ஸஸதானிஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீதி ச, - வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம் ஸத்³த⁴ம்மோ திட்டே²ய்யாதி ச. இத³ஞ்ச வசனம் த⁴ம்மசக்கமேவ ஹோதி, ந ஆணாசக்கம். ப³த்³த⁴ஸீமாயோ ச நிவத்தமானா த்³வீஹி காரணேஹி நிவத்தந்தி அந்தரதா⁴யந்தி. ஆணாசக்கபூ⁴தாய கம்மவாசாய ஸமூஹனனேன வா, ஸாஸனஸ்ஸ வா அந்தரதா⁴னேன. தத்த² வஸ்ஸஸஹஸ்ஸபரியந்தே கம்மவாசாய ஸமூஹனனஞ்ச நத்தி². ஸாஸனந்தரதா⁴னஞ்ச நாம அனாக³தே தா⁴துபரினிப்³பா³னேன பரிச்சி²ன்னம் ஹோதி. தா⁴துபரினிப்³பா³னேஹி ஜாதே ஸப்³ப³ம் ஆணாசக்கம் விக³தம் ஹோதி, அந்தரதா⁴யதி. த⁴ம்மசக்கம் பன தே³வலோகேஸு யாவானாக³தபு³த்³த⁴காலாபி பவத்திஸ்ஸதியேவ ஆளவகபுச்சா²கா³தா²யோ விய. அபிசயோ வோ ஆனந்த³ மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ. ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²-தி வுத்தம். ஸோசதி பிடகபூ⁴தோ த⁴ம்மவினயோ ஸத்தா² ஏதரஹி திவித⁴ம்பி ஸாஸனம் லோகஸ்ஸ தீ³பேந்தோ பகாஸேந்தோ திட்ட²தி. யதோபு³த்³த⁴பா⁴ஸிகானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் நானா பா³ஹிரகேஹி ஜனேஹி அஸாதா⁴ரணோ மஹந்தோ ஞாணாலோகோ ஏதரஹி விஜ்ஜோதமானோ பவத்ததி. தேஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன தே³ஸிதானி ஏதரஹித⁴ரமானானி சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ ஸஹஸ்ஸானி ஸுத்வா அனமதக்³கே³ஸம்ஸாரே அனந்தாஸு லோகதா⁴தூஸு ஸப்³ப³ம்லோகத்தயப்பவத்திஞ்ச, ஸப்³ப³ம்த⁴ம்மப்பவத்திஞ்ச, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானுக³திகேன ஸுதமயஞ்ஞாணேன ஜானந்தி. ஆயதிஞ்ச ஸக்³க³த்தா²ய ச மக்³க³ப²லனிப்³பா³னத்தா²ய ச நானாபுஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி ஆரப⁴ந்தி, பப்³ப³ஜந்தி. பரியத்திம் பரியாபுணந்தி. படிபத்திம் பூரேந்தி. பா⁴வனம்பா⁴வேந்தி. இத³ம் ஸப்³ப³ம் ஸாஸனப்படிரூபகமத்தம்ன ஹோதி. ஏகந்த ஸாஸனம் ஹோதி. கஸ்மா, யதா² த⁴ம்மம் யதா² வினயம் படிபஜ்ஜனதோ. இமாய ச படிபத்தியா ஆயதிம் ஸக்³க³மக்³க³ப²ல நிப்³பா³னப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்தனிகத்தாதி. ஏத்தாவதா ஸப்³ப³ம் மிச்சா²வாதீ³னம் மிச்சா²வசனம் வித⁴மிதம்வித்³த⁴ம்ஸிதம் ஹோதீதி.

பணாமகா³தா²வண்ணனா.

11. து³தீயகா³தா²வண்ணனாயம். ‘‘ஆதி³கா³தா²யா’’தி பத²மகா³தா²வாக்யேன. ‘‘தம் தம் பயோஜனஸஹிதே’’தி தேனதேனபயோஜனேன ஸஹிதே. ‘‘பஞ்ச அத்தே²’’தி பஞ்சபிண்ட³த்தே². ‘‘தேஅபி⁴த⁴ம்மத்தே²’’தி அபி⁴த⁴ம்மத்த²பதே³ தீ³பிதே தேஅபி⁴த⁴ம்மத்தே². ‘‘தத்தா²’’தி திஸ்ஸம் து³தீயகா³தா²யம். ‘‘நது வுத்த’’ந்தி நபனபகரணம்பி புப்³பே³வுத்தம் ஹோதி. அபி⁴த⁴ம்மத்தா² குதோபுப்³பே³வுத்தா ஹோந்தீதி யோஜனா. ஏவம்தீஸு அத்த²விகப்பேஸு பத²மஸ்ஸ காலவிரோத⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி து³தீய ததீயானம் ஸத்³த³தோவிரோத⁴ம் வத்தும் ‘‘நசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஆதி³ம்ஹி யேவா’’தி ஏதேன யதா³கதா³சி பச்சாமஸனம் அப்பதா⁴னந்தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அப்பதா⁴னபதா³னீ’’தி அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹந்தி இமஸ்மிம் ஏகஸ்மிம் ஸமாஸபதே³ புரிமானி விஸேஸன பதா³னி. தத்த² ஸப்³ப³தா²பி வுத்தாதி யோஜிதே ஸதி, தஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹப்பகரணே தஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மத்த² பதே³வா ஸப்³ப³தா² மயா வுத்தாதி அத்தோ² ஹோதி. ஸோ ந யுஜ்ஜதி. தஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மே பு³த்³தே⁴ன ப⁴க³வதா ஸப்³ப³தா² வுத்தாதி அத்தோ² யுஜ்ஜதி. அப்பதா⁴னபத³ம் பச்சாமஸதீதி தோ³ஸோபன ஆபஜ்ஜதேவ. தேனாஹ ‘‘ஏவஞ்ஹிஸதீ’’திஆதி³ம். தத்த², ‘‘ஏவஞ்ஹிஸதீ’’தி அட்ட²ஸாலினியம் விய இத⁴ அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹபத³ம் பச்சாமஸந்தே ஸதி. ஹிஸத்³தோ³ ப²ல வாக்யஜோதகோ. லத்³த⁴கு³ணஜோதகோதிபி யுஜ்ஜதி. ‘‘படிக்கி²த்தா ஹோதி’’ தஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹபதே³ மயா ஸப்³ப³தா² வுத்தாதி அத்த²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. ந கேவலம் ஸோ ஏவ தோ³ஸோ ஆபஜ்ஜதி. அபரோபிதோ³ஸோ அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸாஹீ’’திஆதி³மாஹ. தா⁴துகதா²யம் வுத்தேனஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதி³ப்பகாரேனாதியோஜனா.

12. பரமத்த²பத³வண்ணனாயம். விஸேஸனபத³ம் நாம கத்த²சி பூ⁴தகத²னத்தா²யவா பயுஜ்ஜதி கண்ஹோகாகோ, ஸேதோப³கோ,தி. கத்த²சி அஞ்ஞனிவத்தனத்தா²ய வா பயுஜ்ஜதி நீலோபடோ, நீலம்புப்ப², ந்தி. இத⁴ பன அஞ்ஞ நிவத்தனத்தா²யாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³விதா⁴னிஹிஸச்சானீ’’திஆதி³மாஹ. பஞ்ஞாபீயதீதிபஞ்ஞத்தி. பஞ்ஞாபனஞ்ச நாம ஸமக்³கா³னம் ஜனானம் வோஹாரேன ச ஸம்படிச்ச²னேன சாதி த்³வீஹி அங்கே³ஹி ஸிஜ்ஜ²தீதி ஆஹ ‘‘தேசமஹாஜனா’’திஆதி³ம். ‘‘தஸ்மாதே ஸம்முதி ஸச்சந்தி வுச்சந்தீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸம்மதத்தா’’தி வோஹரிதத்தாசேவ ஸம்படிச்சி²தத்தா ச. ‘‘வசீஸச்சவிரதிஸச்சான’’ந்தி ஏத்த² வசீஸச்சம் நாம முஸாவாத³ரஹிதம் ஸச்சவசனம். விரதிஸச்சம் நாம ஸம்மாவாசாவிரதி. ஸாஹி முஸாவாதா³தீ³ஹி வசீது³ச்சரிதேஹி விரமணமத்தேன வசீஸச்சந்தி வுச்சதி. ‘‘வத்து²பூ⁴தத்தா’’தி அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தத்தா. ஸம்முதிஸச்சந்தி வுச்சந்தி, ஸம்மதத்தா ஸம்முதி ச, ஸா ஸச்சானம் வத்து²பூ⁴தத்தா ஸச்சஞ்சாதி கத்வா. ஸம்முதியா ஸித்³த⁴ம் ஸச்சம் ஸம்முதிஸச்சந்திபி யுஜ்ஜதி. ‘‘ஸம்மாபடிபஜ்ஜந்தா’’தி பாணோ நஹந்தப்³போ³, ஸப்³பே³ஸத்தா அவேரா ஹோந்தூதிஆதி³னா ஸம்மாபடிபஜ்ஜந்தா. ‘‘ஸப்³ப³லோகியஸம்பத்தியோ’’தி தா³னஸீலாதீ³னம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னம் ப²லவிபாகபூ⁴தா ஸப்³ப³லோகியஸம்பத்தியோ. ஸப்³பே³ ‘‘போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரத⁴ம்மே’’தி தா³னபாரமிஸீலபாரமிஆதி³கேபாரமித⁴ம்மே. ‘‘ஆராதே⁴ந்தீ’’தி ஸம்பாதே³ந்தி. ‘‘மிச்சா²படிபஜ்ஜந்தா’’தி து³ச்சரித து³ராஜீவமிச்சா²ஜீவாதீ³னம் வஸேன மிச்சா²படிபஜ்ஜந்தா. ‘‘ஏவம் மஹந்தம் ஸம்முதி ஸச்ச’’ந்தி ஏதேன அஹம் பரமத்த² ஸச்சமேவக³ண்ஹாமீதி ஸம்முதி ஸச்சம் நபி⁴ந்தி³தப்³ப³ம். பி⁴ந்த³ந்தோஹி ஸப்³ப³ஸம்பத்தீஹி பரிபா³ஹிரோ அஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேதி. கத²ஞ்ச தம் பி⁴ந்த³தீதி. ஸத்தோ நாம நத்தி². ஸத்தஸ்ஸ ப⁴வதோஸங்கந்தி நாம நத்தி². ப⁴வனிப்³ப³த்தகம் குஸலாகுஸலகம்மம் நாம நத்தீ²தி க³ண்ஹந்தோ உச்சே²த³தி³ட்டி²யம் திட்ட²தி. ஸப்³ப³ஸம்பத்தீஹி பரிபா³ஹிரோ ஹோதி. அபாய பூரகோ ப⁴வதீதி. ‘‘விஜ்ஜமானந்த்வேவ க³ண்ஹாபேதீ’’தி ஸஞ்ஞா சித்ததி³ட்டி² விபல்லாஸானம் வத்து²பா⁴வேன க³ண்ஹாபேதி. தேனாஹ ‘‘ஸக்காயதி³ட்டீ²’’திஆதி³ம். ‘‘ஏவம் விபரீதஞ்ஹி ஸம்முதிஸச்ச’’ந்தி ஏதேனஸம்முதி ஸச்சமேவத³ள்ஹம் க³ஹேத்வா பரமத்த² ஸச்சம் நபி⁴ந்தி³தப்³ப³ம். பி⁴ந்த³ந்தோஹி தாஹி தி³ட்டீ²ஹி நமுச்சதி. கத²ஞ்ச தம் பி⁴ந்த³தி. க²ந்தே⁴ வா க²ந்த⁴முத்தகேவா அத்தஜீவே க³ஹேத்வா தேச அத்தஜீவா பரம்மரணா உச்சி²ஜ்ஜந்தீதி க³ண்ஹந்தோ உச்சே²த³தி³ட்டி²யம் திட்ட²தி. தே ச அத்தஜீவா ப⁴வாப⁴வேஸுஸஸ்ஸதா ஹுத்வா ப⁴வதோப⁴வம் ஸம்ஸரந்தி ஸந்தா⁴வந்தீதி க³ண்ஹந்தோஸஸ்ஸததி³ட்டி²யம் திட்ட²தி. ‘‘நவிஸம்வாதே³ந்தீ’’தி விபரீதம் நாபாதே³ந்தி. ‘‘தம் பனா’’தி ஸபா⁴வஸச்சம் பன. அனுப⁴வனபே⁴த³மத்தம் உபாதா³யேவ வேத³னா ஸுகா²தி வுத்தா. ஸப்³பா³காரதோ ஸுக²பூ⁴தத்தா வேத³னா ஸுகா²தி வுத்தா நஹோதி. ‘‘ஸப்³பா³பிவேத³னா து³க்கா² ஏவா’’தி பதா⁴னத்தோ². தத்த² அனுப⁴வனபே⁴தோ³ திவிதோ⁴. ஸாததோ வா அனுப⁴வனம், அஸ்ஸாததோ வா, மஜ்ஜ²த்ததோ வா. ‘‘து³க்கா² ஏவா’’தி ப⁴யட்டே²ன து³க்கா² ஏவ. ப⁴யட்டே²னாதி ச ஸம்ஸார ப⁴யத³ஸ்ஸீஹிபா⁴யிதப்³ப³ட்டே²ன. ஸுகோ² விபாகோ யேஸம் தே ஸுக²விபாகா. தேபூ⁴மககுஸலா. ‘‘குஸலஸம்மதா’’தி ஏதேன ஸபா⁴வஸச்சேபி ஏதேவோஹாரா லோகஸம்முதி நிஸ்ஸிதாதி தீ³பேதி. ‘‘ஸாஸவதா’’தி ஆஸவேஹி ஸஹிதபா⁴வோ. ‘‘ஸம்கிலேஸி கதா’’தி ஸம்கிலேஸ த⁴ம்மேஹி ஸம்யுத்தபா⁴வோ. ஓகே⁴ஹி ச யோகே³ஹி ச உபாதா³னேஹி ச பத்தப்³ப³பா⁴வோ ‘‘ஓக⁴னீயயோக³னீய உபாதா³னீயதா’’. அதி⁴கா அத்தா அஜ்ஜ²த்தா. ப³ஹித்³தா⁴ருக்கே²ரூபத⁴ம்மாருக்க²ஸ்ஸ அத்தானாம ஸாரட்டே²ன. ஸாகா²யம் ரூபத⁴ம்மா ஸாகா²ய அத்தானாம ஸாரட்டே²ன. ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னா பன ரூபாரூபத⁴ம்மா தண்ஹாபரிக்³க³ஹ த³ள்ஹட்டே²ன ததோ ப³ஹித்³தா⁴ அத்ததோ அதி⁴கா அத்தாதி அத்தே²ன அஜ்ஜ²த்தாதி லோகஸம்முதி ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்ததிகஞ்சா’’திஆதி³ம். து³க்க²னிரோத⁴ மக்³க³பா⁴வோ ச, இதி இத³ம் சதுக்கம் அரியஸச்சம் நாமாதி யோஜனா. ‘‘இத³மேவா’’தி இத³ம் சதுக்கமேவ. ‘‘அசலமான’’ந்தி ஏதேன அரியஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் தீ³பேதி. தேபூ⁴மக த⁴ம்மானம் ஸுக²தா நாம சலா ஹோதி. கஸ்மா, அனிச்ச த⁴ம்மத்தா. தே த⁴ம்மேஸுகா²தி க³ஹேத்வா அத்தனோ அஜ்ஜ²த்தங்க³ம் கரோந்தா அசிரேனேவ து³க்க²ம் பாபுணந்தி. தே த⁴ம்மே து³க்கா²தி ஞத்வா தேஹிவிமுத்தா புன து³க்க²ம் பாபுணந்தீதி நத்தி². ஏஸனயோ ஸேஸஅரியஸச்சேஸு. ‘‘தேஸூ’’திஆதி³ம்ஹி து³விதா⁴னிஹி ஸச்சானீதி வுத்தேஸு த்³வீஸு ஸச்சேஸு. ‘‘தேன வுத்த’’ந்திஆதி³ லத்³த⁴கு³ணவசனம். ‘‘யோ வினா அஞ்ஞாபதே³ஸேனா’’தி ஏத்த² அஞ்ஞாபதே³ஸோ நாம அட்ட²த⁴ம்ம ஸமோதா⁴னம் நிஸ்ஸாய க⁴டஸண்டா²னம் பஞ்ஞாயதி, படஸண்டா²னம் பஞ்ஞாயதி, தம் ஸண்டா²னம் அத்தனோ ஸபா⁴வேன வினா அஞ்ஞாபதே³ஸேன ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. யாபனசிந்தன கிரியா நாம அத்தி². யம் சித்தந்தி வுச்சதி. ஸா அஞ்ஞாபதே³ஸேன ஸித்³தா⁴ ந ஹோதி. அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவஸித்³தா⁴. ஏஸனயோ பு²ஸனகிரியா, வேத³யிதகிரியா, தீ³ஸூதி. இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோவினா அஞ்ஞாபதே³ஸேனா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘சித்தேனபரிகப்பேத்வா’’தி மனோவிஞ்ஞாண சித்தேன அவிஜ்ஜமானம் ஸண்டா²னம் விஜ்ஜமானம் கத்வா. ‘‘ஸவிக்³க³ஹம் கத்வா’’தி ஸரீரம் கத்வா. வத்து² த³ப்³ப³ஸஹிதம் கத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘சித்தமயோசித்தனிம்மிதோ’’தி ஸுபினந்தே தி³ட்ட²ரூபானி விய சித்தேனபகதோ சித்தேன நிம்மிதோ. கஸ்மா ஸபா⁴வஸித்³தோ⁴ பரமத்தோ² நாமாதி ஆஹ ‘‘ஸோஹீ’’திஆதி³ம். ‘‘ஸந்தீ’’தி ஏதேன அஸதா⁴து வஸேன அத்தோ²தி ஸித்³த⁴ம் வுத்தம். ஸத்³தா³பு³த்³தீ⁴ஹி அரணீயதோ உபக³ந்தப்³ப³தோ அத்தோ²திபிவத³ந்தி. ‘‘இதரதோ’’தி பரிகப்பஸித்³த⁴தோ. ‘‘பரமோ’’தி அதி⁴கோ. தேனாஹ ‘‘உக்கம்ஸக³தோ’’தி. ஏதேன பரமஸத்³த³ஸ்ஸ அதி⁴கத்த²ம் வத³தி. இதா³னி தஸ்ஸ உத்தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³வுத்தம். தத்த², இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ஸாஸனே பஞ்சஸாஸன கிச்சானி மஹந்தானி அபி⁴ஞ்ஞேய்யானம் த⁴ம்மானம் அபி⁴ஜானனம். பரிஞ்ஞேய்யானம் பரிஜானனம். பஹாதப்³பா³னம் பஹானம். ஸச்சி² காதப்³பா³னம் ஸச்சி²கரணம். பா⁴வேதப்³பா³னம் பா⁴வனாதி. தத்த² ஸப்³பே³பி பரமத்த² த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யா நாம. து³க்க² ஸச்சத⁴ம்மா பரிஞ்ஞேய்யா நாம. ஸமுத³ய ஸச்சத⁴ம்மா பஹாதப்³பா³ நாம. ஸாமஞ்ஞப்ப²லானி ச நிப்³பா³னஞ்ச ஸச்சி²காதப்³பா³ நாம. மக்³க³ஸச்சத⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³ நாம. தேஸு த⁴ம்மேஸு தேஸம் கிச்சானம் ஸித்³தி⁴யா இமஸ்மிம் ஸாஸனே ஸாஸனகிச்சம் ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. நிட்டா²னம் க³ச்ச²தி. தே ச த⁴ம்மா ஏவ ரூபானம் ஸாஸன கிச்சானம் அவிராத⁴கத்தா அவிஸம்வாத³கத்தா உத்தமட்டே²ன பரமத்தா² நாம ஹோந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘யே’’தியேஜனா. ‘‘அய’’ந்தி அயம் த⁴ம்மோ. ‘‘தஸ்ஸா’’தி தஸ்ஸஅபி⁴ஞ்ஞேய்யஸ்ஸ, தஸ்ஸபரிஞ்ஞேய்யஸ்ஸ, தஸ்ஸபஹாதப்³ப³ஸ்ஸ, தஸ்ஸஸச்சி²கா தப்³ப³ஸ்ஸ தஸ்ஸபா⁴வேதப்³ப³ஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பரமத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

‘‘தம் நஸுந்த³ர’’ந்தி ப்³யஞ்ஜனதோ நஸுந்த³ரம். நகேவலம் ப்³யஞ்ஜனதோயேவ நஸுந்த³ரம், அத்த²தோபி நஸுந்த³ரமேவ. சதுஸச்ச த⁴ம்மாஹி பச்சேகபு³த்³த⁴ஞ்ஞாணஸ்ஸபி கோ³சரா ஹோந்தி. பஞ்சஞேய்ய த⁴ம்மா பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸேவ. தத்த² சதுஸச்ச த⁴ம்மா நாம பரமத்த² த⁴ம்மா ஏவ. பஞ்சஞேய்யத⁴ம்மா பன ஸப்³ப³ பஞ்ஞத்தியா ஸஹ ஸப்³ப³பரமத்த² த⁴ம்மா. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னம் சதுஸச்சாபி⁴ ஸம்போ³தோ⁴ த⁴ம்ம பஞ்ஞத்தியா ஸஹ ஸிஜ்ஜ²தி. பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் சதுஸச்ச ஸம்போ³தோ⁴ த⁴ம்மபஞ்ஞத்தியா ஸஹ நஸிஜ்ஜ²தி. தஸ்மா தே ஸயம் படிவித்³த⁴ம் சதுஸச்ச த⁴ம்மம் நாம பஞ்ஞத்திம் நீஹரித்வா பரேஸம் தே³ஸேதும் ந ஸக்கோந்தி. தேஸம் சதுஸச்சஸம்போ³தோ⁴ மூக³ஸ்ஸ ஸுபினத³ஸ்ஸனம் விய ஹோதீதி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம். தஸ்மா பஞ்ஞத்தியா ஸஹ பஞ்ச ஞேய்ய த⁴ம்மா ஏவ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ கோ³சராதி ஸக்காவத்துந்தி.

பரமத்த²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

13. சித்தவசனத்தே². நஹி ஸா ஆரம்மணேனவினா லப்³ப⁴தி. சிந்தேதீதி வுத்தே கிம் சிந்தேதி, ஆரம்மணம் சிந்தேதீதி ஏவம் ஆரம்மணபூ⁴தேன கம்மபதே³ன வினா அஸம்ப⁴வதோ. தஸ்மா இத⁴ சிந்தனாதி த³ட்ட²ப்³பா³, தஸ்மா அஸ்ஸ நாமம் ஸித்³த⁴ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸுதமயஞ்ஞாணம், சிந்தாமயஞ்ஞாண, ந்தி ஏத்த² ஆரம்மணஸ்ஸ பூ⁴தஸபா⁴வ சிந்தாபி அத்தி², ஸாபஞ்ஞாஏவாதி தம் நிவத்தேதும் ‘‘ஆரம்மண…பே… ணூபலத்³தி⁴யேவா’’தி வுத்தம். சித்தம், மனோ, மானஸம், விஞ்ஞாண, ந்தி ஸப்³ப³ம் சித்தஸ்ஸ நாமம். ஆரம்மண பச்சயப்படிப³த்³த⁴ம் ஹோதி. ந அஞ்ஞபச்சயப்படிப³த்³த⁴ம். ந ச அஞ்ஞபச்சயேன லத்³த⁴ம் நாமம். ஏவரூபஸ்ஸ ஆரம்மண விஜானன ஸங்கா²தஸ்ஸ அத்த²ந்தரஸ்ஸபோ³த⁴கம் நஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸந்தேஸு சா’’திஆதி³வுத்தம். ‘‘ஏதேனா’’தி இத³ம் கத்துனோ கிரியாஸாத⁴னே அதிஸ்ஸயூபகாரகம் கரண ஸாத⁴னம் வத³தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஞ்ஹீ’’திஆதி³வுத்தம். ‘‘சிந்தனமத்த’’ந்தி ஏத்த² மத்தஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்தி அத்தோ²தி, தேன நிவத்திதம் அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸப்³பே³பிஹீ’’திஆதி³னா. ‘‘விக்³க³ஹோ வா’’தி ஸரீரம் வா. பச்சயேன ஆயத்தா பச்சயாயத்தா. ‘‘ஆயத்தா’’தி ஸம்ப³ந்தா⁴. வத்தனம் வுத்தி. உப்பஜ்ஜனம் வா டி²தி வா. பச்சயாயத்தா வுத்தி ஏதேஸந்தி ‘‘பச்சயாயத்த வுத்தினோ’’. ‘‘தா²மேனா’’திஆதி³ அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனானி. ‘‘ஏகம் பா⁴வஸாத⁴னமேவ பதா⁴னதோ லப்³ப⁴தீ’’தி இத³ம் த⁴ம்மானம் தம் தம் கிரியா மத்தபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கிரியாமத்தபூ⁴தாபி பன தே த⁴ம்மாஸயம் நானாபச்சயா வத்தா²யம் டி²தா வா ஹோந்தி நானாபச்சயுப்பன்னாவத்தா²யம் டி²தா வா. தஸ்மா பரமத்த² பதே³ஸுபி யதா²ரஹம் தத³ஞ்ஞஸாத⁴னானம் படிலாபோ⁴ அவாரிதோ ஹோதி. இதரதா² ஹேது பச்சயோ, ஆரம்மண பச்சயோ, ஸஹஜாதபச்சயோ, நிஸ்ஸயபச்சயோதிஆதீ³ஸு கத²ம் பா⁴வஸாத⁴னம் யுத்தம் ஸியாதி. ‘‘பதா⁴னதோ’’தி முக்²யதோ. ‘‘அபே⁴த³ஸ்ஸ சிந்தனஸ்ஸபே⁴த³கரண’’ந்தி இத³ம் சிந்தேதீதி சித்தந்திகதம் கத்துஸாத⁴னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸா’’தி பே⁴ஸஜ்ஜமூலானம் பிஸனஸிலாபோதகஸ்ஸ. தஸ்ஸ ஸரீரம் நாம விஸும் அங்க³ம் நத்தி². அபி⁴ன்னம்பி பி⁴ன்னம் கத்வா வுச்சதி ‘‘ஸிலாபுத்தகஸரீர’’ந்தி. இத³ம் அபே⁴த³ஸ்ஸபே⁴த³கரணம் நாம அபூ⁴தரூபம் ஹோதி. பயோஜனே ஸதி வத்தப்³ப³ம், அஸதி ந வத்தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ததா²கரணஞ்சா’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘பரபரிகப்பிதஸ்ஸா’’தி பரேஹி அஞ்ஞதித்தா² சரியேஹி பரிசிந்திதஸ்ஸ. ‘‘ஸதிஹி…பே… கப்பனாயா’’தி ஸசே அத்தா அத்தி², அத்தா சிந்தேதி, தஸ்மா அத்தா சித்தோனாமாதிஆதி³ வத்தப்³ப³ம். ந வத்தப்³ப³ம் சிந்தேதீதி சித்தந்தி, சித்தஸ்ஸ கிரியாமத்தத்தா. ந பன அத்தாதி³கோ கத்தா நாம அத்தி². தஸ்மா கிரியா மத்தமேவ கத்தாரம் கத்வா ‘‘சிந்தேதீதி சித்த’’ந்தி வுத்தம். தேன விஞ்ஞாயதிலோகே அத்தாதி³கோகத்தா நாம நத்தீ²தி. இத³ம் அபே⁴த³ஸ்ஸபே⁴த³ பரிகப்பனாய பயோஜனந்தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘அத்தப்பதா⁴னோ’’தி கிரியாஸாத⁴னே ப³ஹூனம்காரகானம் மஜ்ஜே² ஸயம்பதா⁴னோ ஸயம்ஜேட்ட²கோ ஹுத்வா. ‘‘தம்கத்துபா⁴வ’’ந்தி லோகேஸித்³த⁴ம் கத்துபா⁴வம். ‘‘புன கரணபா⁴வ’’ந்தி புன லோகே ஸித்³த⁴ம் கரணபா⁴வம். ஏவம் சித்தஸ்ஸ வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தஸ்ஸ அபி⁴தா⁴னத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபிசேத்தா²’’திஆதி³மாஹ. யத²யித³ம் யே இமே திரச்சா²னக³தா பாணா சித்தாவிசித்தா. ஏவம் சித்தம் விசித்தம் யம் அஞ்ஞம் அத்தி², தம் அஞ்ஞம் ஏகனிகாயம்பி நஸமனுபஸ்ஸாமீ-தி யோஜனா. ‘‘நிகாய’’ந்தி ஸத்தஜாதிஸமூ ஹம்.‘‘நிஸ்ஸக்கே கரணவசன’’ந்தி விப⁴த்தாபாதா³னத்தே² கரணவசனம். ஏதேன ததோ சரணதோ சித்ததோதி அத்த²ம் வத³தி. கா³தா²யம். ‘‘தம் தம் ஸபா⁴வோ’’தி விஜானனபு²ஸனாதி³கோ ஸபா⁴வோ, அக்³கி³ஸ்ஸஉண்ஹோவிய. ‘‘கிச்சஸம்பத்தியோரஸோ’’தி தேன தேன த⁴ம்மேன கரணகிச்சஞ்ச, தம் கிச்சம் கத்வா லத்³தோ⁴ ஸம்பத்திகு³ணோ ச. அக்³கி³ஸ்ஸ வத்து²ம்ஹி பரிபாசனகிச்சம் விய, ஓபா⁴ஸனகு³ணோவிய ச. ‘‘க³ய்ஹாகாரோ’’தி ஞாணேன க³ஹேதப்³போ³ தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ த⁴ஜபூ⁴தோ ஆகாரோ. ஸம்பத்தி ரஸோயேவ வுச்சதி. ‘‘ப²லம்வாபீ’’தி காரியப்ப²லம் வாபி, அக்³கி³ஸ்ஸ தூ⁴மோவிய. ‘‘ஆஸன்னகாரண’’ந்தி அத்தனோ அனந்தரே ப²லனிப்³ப³த்தகம் காரணம், அக்³கி³ஸ்ஸ அக்³கி³காரக புரிஸோ விய. ‘‘அல’’ந்தி ஸமத்தா². ‘‘விபு³த்³தி⁴னோ’’தி விஸேஸபு³த்³தி⁴ ஸம்பன்னஸ்ஸ பண்டி³தஸ்ஸ. ‘‘புப்³ப³ங்க³மரஸ’’ந்தி ஆரம்மணக்³க³ஹணே பதா⁴னரஸ கிச்சம். ‘‘ஸந்தா⁴ன பச்சுபட்டா²ன’’ந்தி நிரந்தரப்பவத்தாகாரபச்சுபட்டா²னம். ‘‘நாம ரூபபத³ட்டா²ன’’ந்தி ப²ஸ்ஸாதி³னாமஞ்ச வத்து² ரூபஞ்சசித்தஸ்ஸபத³ட்டா²னம்.

சித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

14. ‘‘சேதஸி ப⁴வ’’ந்தி சித்தஸ்மிம் பாதுபூ⁴தம். ‘‘ஏதேன ஸித்³தா⁴ ஹோந்தீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸா ஏவ ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ஜாதி. யாசித்தஸ்ஸஜரா, ஸா ஏவ ப²ஸ்ஸாதீ³னம்ஜரா’’திஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘ஏகவண்டூபனி ப³ந்தா⁴னீ’’தி ஏகேன வண்டத³ண்ட³கேன உபனிப³ந்தா⁴னி. ‘‘ஏகஜாதியாதி³ உபனிப³ந்தா⁴’’தி ஏகஜாதிகதா² தி³வஸேன உபனிப³ந்தா⁴. ‘‘சே’’தி சேவதே³ய்ய. ‘‘நா’’தி ந வத்தப்³ப³ம். கா³தா²யம். ‘‘த⁴ம்மா’’தி நாமக்க²ந்த⁴ த⁴ம்மா. ‘‘மனஸா ஏவா’’தி கத்துபூ⁴தேன மனேன ஏவ. ‘‘பகதா’’தி பவத்திதா. ‘‘நிம்மிதா’’தி நிப்பா²தி³தா. ‘‘சித்தகிரியா பூ⁴தா ஏவா’’தி ஆரம்மணம் விஜானந்தம் சித்தம் பு²ஸனாகாரம் ஜனேத்வாவ விஜானாதி. ஸோ பு²ஸனாகாரோ ப²ஸ்ஸோதி வுச்சதி. அவஸேஸா பன ஸப்³பே³பி சேதஸிகத⁴ம்மா ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜந்தி. ப²ஸ்ஸோ ஹேது ப²ஸ்ஸோ பச்சயோ வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உபாதா³ய. ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ. ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உபாதா³யாதி ஹி வுத்தம். ஏவம் ஸந்தேபி சித்தமூலகத்தா சித்தனிஸ்ஸிதத்தா ச தேபித⁴ம்மா சித்தகிரி யாபூ⁴தா ஏவ ஹோந்தீதி. ‘‘ஏதேனா’’தி ஏதேனகா³தா²பதே³ன. விபா⁴வனியம் பன ஏகாலம்ப³ணதா மத்தேன விபா⁴வேதி. பரிபுண்ணானி சே தஸிகங்கா³னி உபரி தே²ரேன ஸயமேவ வக்க²மானத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. இத⁴ பன பத³த்த²விபா⁴வனட்டா²னத்தா பரிபுண்ணேஹி அங்கே³ஹி விபா⁴வேதும் வட்டதீதி ஆஹ ‘‘தம் நஸுந்த³ர’’ந்தி. ‘‘வத்து²ம்ஹீ’’தி படகோட்ட²காதி³ம்ஹி. ‘‘நானாசித்தகம்மானீ’’தி ஹத்தி² அஸ்ஸரூபாதீ³னி. விஜானனமத்தம் சித்தம், குஸலந்தி வா அகுஸலந்தி வா வத்தப்³ப³ம் நத்தி². நானாசேதஸிகே ஹி யுத்தத்தா ஏவ ததா² வத்தப்³ப³ம் ஹோதி. வுத்தம்ஹேதம் ப⁴க³வதா. பப⁴ஸ்ஸரமித³ம் பி⁴க்க²வே சித்தம். தஞ்ச கோ² ஆக³ந்துகேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ந்தி. தேனாஹ ‘‘உத³கம் வியசித்த’’ந்திஆதி³ம்.

சேதஸிகவண்ணனா நிட்டி²தா.

15. ருப்பதீதி பத³ம் கத்தரிவாஹேதுகம்மனிவாஸித்³த⁴ம். ருப்பனஞ்சவிகாராபத்தி ஏவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸீதுண்ஹாதீ³ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘விஸமப்பவத்திவஸேனா’’தி தா⁴தூனம் விஸமப்பவத்திவஸேன. தா⁴துக்கோ² ப⁴வஸேனாதி வுத்தம் ஹோதி, ‘‘கேனருப்பதீ’’தி ஏத்த² ‘‘கேனா’’தி ஹேது அத்தே²வா ஹேது கத்தரிவா கரணவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஸீதேனாதிஆதீ³ஸுபி. ட³ம்ஸமகஸா நாம ஸூசிமுகா² கு²த்³த³கமக்கி²காசேவ மஹந்த மக்கி²கா ச. வாதா நாம புரத்தி²மவாதாத³யோ. ஆதபோ நாம ஸூரியாதபோ. ஸரிம்ஸபானாம அஹி விச்சி²க ஸதபதி³காத³யோ. தேஸம் ஸம்ப²ஸ்ஸேஹிபி ருப்பதி. மரணம் வா க³ச்ச²தி, மரண மத்தம் வா து³க்க²ம். ‘‘யே த⁴ம்மா’’தி த்³வாத³ஸவிதா⁴ ஸப்படிக⁴ரூபத⁴ம்மா. ‘‘அஞ்ஞேஸ’’ந்தி ஸோளஸன்னம் அப்படிக⁴ரூபானஞ்ச அரூபத⁴ம்மானஞ்ச. ‘‘தேஸூ’’தி நித்³தா⁴ரணேபு⁴ம்மம். இதா³னி பாளியா ஸத்³தி⁴ம் முக்²யருப்பனம் ஸம்ஸந்தே³ந்தோ ‘‘ஸமாக³மோ சா’’திஆதி³மாஹ. ஸமாக³மோ ச நாம அஞ்ஞமஞ்ஞாபி⁴க⁴ட்டனம் வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆபாதாக³மனஞ்ச ஆரம்மணகரணஞ்ச ட²பேத்வாதி யோஜனா. ‘‘மஹாபூ⁴தானமேவ வா’’தி ஆபோதா⁴து வஜ்ஜிதானம் திண்ணம் மஹாபூ⁴தானமேவ வா. ‘‘விகாரம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி வத்வா தமேவத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘யஸ்மிம் க²ணே’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ஸயம்பி விகாரபத்தா ஹோந்தீ’’தி தேமஹாபூ⁴தாஸயம்பி பகதிம் விஜஹித்வா ஓமத்தாதி⁴மத்தபா⁴வம் பாபுணந்தீதி அத்தோ². ‘‘ஓமத்தாதி⁴மத்தரூபஸந்ததீனஞ்சா’’தி பரம்பரதோ உப்பஜ்ஜமானா ரூபஸந்ததியோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏவம் பாளினயேன விபத்திவஸேன ருப்பனம் வத்வா இதா³னி விபத்தி வா ஹோது, ஸம்பத்தி வா. புரிமபச்சி² மஸந்ததீனம் விஸதி³ஸப்பவத்திபூ⁴தோ விகாரோபி ஏகேன பரியாயேன ருப்பனம்னாமாதி கத்வா புன தம் ருப்பனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபிசேத்தா²’’திஆதி³மாஹ. ‘‘க⁴ட்டனவஸேன ருப்பன த⁴ம்மான மேவா’’தி ஆபாதாக³மனாதி³வஸேன ருப்பனத⁴ம்மேஹிவினா அபி⁴க⁴ட்டனவஸேனருப்பன ஸபா⁴வானம் ரூபத⁴ம்மானமேவ ஸித்³த⁴ந்தி புச்சா². ‘‘ஸவிக்³க³ஹா ஹோந்தீ’’தி த³ப்³ப³ ஸண்டா²னாகாரஸஹிதா ஹோந்தி. கஸ்மா, ஓளாரிகஸபா⁴வத்தா. ப³ஹூனஞ்சரூபகலாபானம் ஏகக்க²ணே ஏகாப³த்³த⁴பா⁴வேனபவத்தத்தா. அரூபத⁴ம்மாஹி ஸண்ஹஸுகு²மஸபா⁴வா ச ஹோந்தி. ஸசே அனேகஸதஸஹஸ்ஸானிபி ஏகதோ பவத்தேய்யும். த³ப்³ப³ஸண்டா²னபா⁴வம் நக³மிஸ்ஸந்தியேவ. ஏகஸ்மிஞ்ச ஸத்தஸந்தானே ஏகக்க²ணே ஏக கலாபோவ பவத்ததி. கஸ்மா, அனந்தர பச்சயூபனிப³ந்தே⁴ன பவத்தத்தா. தஸ்மாதே ஸவிக்³க³ஹான ஹோந்தி. ரூபத⁴ம்மா பன ஓளாரிக ஸபா⁴வா ச ஹோந்தி. ப³ஹூனம் ஸன்னிசயேஸதி த³ப்³ப³ஸண்டா²னத்தா²ய ஸம்வத்தந்தி. ஏகக்க²ணே ச ப³ஹுகலாபாபி ஏகாப³த்³தா⁴ஹுத்வா பவத்தந்தி. தஸ்மா தேஸவிக்³க³ஹாஹோந்தீதி.

‘‘ஸீதாதி³க்³க³ஹணஸாமத்தி²யேனா’’தி ஸீதேனபி ருப்பதி, உண்ஹேனபி ருப்பதீதிஆதி³னா லோகஸ்ஸ பச்சக்க²தோ பாகடஸ்ஸ ஸீதாதி³வசனஸ்ஸஸாமத்தி²யேன. தஞ்ஹி வசனம் லோகஸ்ஸ அபாகடம் அரூபத⁴ம்மானம் ருப்பனம் இத⁴னாதி⁴ப்பேதந்தி தீ³பேதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘வோஹாரோ நாமா’’தி நாமஸஞ்ஞா நாமாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘லோகோபசாரேனா’’தி ப³ஹுஜனஸ்ஸ உபசாரேன வோஹாரேன கத²னேன. ‘‘பாகட நிமித்தவஸேனேவா’’தி பாகடஸ்ஸ ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தஸ்ஸ வஸேனேவ. ‘‘ஸீதாதி³க்³க³ஹணேன வினாபீ’’தி பிஸத்³தே³ன ஸீதாதி³க்³க³ஹணஸாமத்தி²யேனபீதி தீ³பேதி. ஏவம் ஸந்தேபி பாளிஸாத⁴கம் நாம ந ஸக்காஸப்³ப³த்த² லத்³து⁴ம். பாகடனிமித்த வசனமேவ ஸப்³ப³த்த² ஸாதா⁴ரணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘தப்பஸங்க³னிவத்தீ’’தி தஸ்ஸ அரூபத⁴ம்மானம் ரூபதாபஸங்க³ஸ்ஸ நிவத்தி. ‘‘இத்³தி⁴விகுப்³ப³னாவஸப்பவத்தா’’தி ஏத்த² இத்³தி⁴விகுப்³ப³னானாமஇத்³தி⁴யானானப்பகாரமாபனம். ‘‘ரூபதா ஸித்³தீ⁴’’தி ரூபந்தி நாம ஸஞ்ஞாஸித்³தி⁴. ‘‘இத³ம் பனா’’தி இத³ம் ரூபம் பன. ‘‘அனுக்³க³ஹானம் ஸீதாதீ³னம் வஸேனா’’தி கிஞ்சாபிபாளியம் ஸீதாதி³வசனம் உபகா⁴தகானம் ஸீதாதீ³னம் வஸேன வுத்தம். தேச ப்³ரஹ்மலோகே நத்தி². அனுக்³கா³ஹகா ஏவ அத்தி². தேஸம்வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘பாளியம் நித்³தி³ட்டா²னீ’’தி ஸஞ்ஜானாதீதி கோ² பி⁴க்க²வே தஸ்மா ஸஞ்ஞாதி வுச்சதி. கிஞ்ச ஸஞ்ஜானாதி. நீலம்பி ஸஞ்ஜானாதி, பீதம்பி ஸஞ்ஜானாதீ-திஆதி³னா ச, விஜானாதீதி கோ² பி⁴க்க²வே தஸ்மா விஞ்ஞாணந்தி வுச்சதி. கிஞ்ச விஜானாதி. மது⁴ரம்பி விஜானாதி, அம்பி³லம்பி விஜானாதீ-திஆதி³னா ச-பாளியம் நித்³தி³ட்டா²னி.

ரூபபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

16. நிப்³பா³னபதே³. ‘‘க²ந்தா⁴வா’’தி ப⁴வந்தரே அபாயாதீ³ஸு ப⁴விஸ்ஸமானா க²ந்தா⁴வா. ந ஹி அதீத த⁴ம்மா, நிப்³பா³யந்தி நாம, ஸத்தே பீளேத்வா நிருத்³த⁴த்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. பச்சுப்பன்னா ச த⁴ம்மா ஏதரஹி பீளேந்தி, அவஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜமானா அனாக³தத⁴ம்மா ச அனாக³தே பீளேஸ்ஸந்தி, கத²ம் தே நிப்³பா³யந்தி நாமாதி ஆஹ ‘‘பச்சுப்பன்னேஸு…பே… வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²’’தி. ‘‘விஸயேபு⁴ம்ம’’ந்தி விஸயாதா⁴ரேபு⁴ம்மம். விஸயாதா⁴ரோ நாமமனுஸ்ஸாபூ⁴மியம் க³ச்ச²ந்தீதிஆதீ³ஸு விய முக்²யாதா⁴ரோ நஹோதி. தேன பன வினா அஞ்ஞத்த² தம் கிரியம் காதும் நஸக்கோதி. தஸ்மா ஆதா⁴ரபா⁴வேன பரிகப்பிதோ ஆதா⁴ரோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா²ஆகாஸே’’திஆதி³வுத்தம். யதா² ஸகுணானம் பக்க²ன கிரியா நாம ஆகாஸேன வினா அஞ்ஞத்த² நஸிஜ்ஜ²தி. ததா² வட்டது³க்க²த⁴ம்மானம் நிப்³பு³தி கிரியாபி நிப்³பா³னேன வினா அஞ்ஞத்த² நஸிஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யேஹிதே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘யே’’தி யேதிவித⁴வட்டது³க்க²ஸந்தாபத⁴ம்மா. ஹிஸத்³தோ³னிபாதோ. தேஸத்³தோ³ வசனாலங்காரோ. ‘‘தப்³பி³னிமுத்த’’ந்தி நிப்³பா³னவினிமுத்தம். நிப்³பு³திடா²னம் நாம நத்தி². தஸ்மா நிப்³பா³னம் தேஸம் நிப்³பு³தி கிரியாய விஸயா தா⁴ரோஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² அயம் பதீ³போ நிப்³பா³யதி. ததா²தீ⁴ரா நிப்³ப³ந்தீதி யோஜனா. ‘‘தம் தம் கிலேஸானம் வா’’தி தே ஸம்தேஸம்கிலேஸானம் வா. ‘‘க²ந்தா⁴னம் வா’’தி அனாக³தப⁴வேஸு க²ந்தா⁴னம் வா. ‘‘புனஅப்படிஸந்தி⁴கபா⁴வ’’ந்தி ஸந்தானஸ்ஸ புன படிஸந்தா⁴னாபா⁴வம் பாபுணந்தி அரியா ஜனா. யதா² மக்³கே³ கரணவசனம் தி³ஸ்ஸதி அத்³தா⁴ இமாயபடிபத்தியா ஜராமரணம்ஹா பரிமுச்சிஸ்ஸாமீதிஆதீ³ஸு. ந ததா² நிப்³பா³னேதி ஆஹ ‘‘மக்³கே³வியா’’திஆதி³ம். நிப்³பா³னேபனபு⁴ம்மவசனமேவ தி³ஸ்ஸதி யத்த²னாமஞ்சரூபஞ்ச. அஸேஸம் உபருஜ்ஜ²தீதிஆதீ³ஸு. தஸ்மா நிப்³பா³னே கரண வசனம் ந தி³ஸ்ஸதி, கரண லக்க²ணஸ்ஸேவ அபா⁴வதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ச நிப்³பா³ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். கரண லக்க²ணம் நாமகத்துனோ ஸஹகாரீ பச்சயபா⁴வோ. நனு அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா நிப்³பா³யந்தீதி தி³ஸ்ஸதீதி. ஸச்சம், தத்த² பன விஸேஸனே கரண வசனம். ந கரணகாரகே. தஞ்ஹி ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துயானிவத்தனத்த²ம் வுத்தந்தி.

நிப்³பா³னபத³வண்ணனா.

து³தீயகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

18. காமாவசரபதே³. ‘‘காமீயதீ’’தி இச்சீ²யதி. நிமித்தஸ்ஸாத³வத்து² மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²யம் ஆக³தம். ‘‘தேகாமீயந்தீ’’தி தே அவீசினிரயாத³யோ இச்சீ²யந்தி. ‘‘தத்த² உப்பன்னானம்பீ’’தி அவீசினிரயாதீ³ஸு உப்பன்னானம்பி ஸத்தானம். ‘‘ப⁴வனிகந்தி நாம ஹோதீ’’தி ப⁴வஸங்கா²தம் அத்தனோ க²ந்த⁴ம் ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோமே அத்தாதி க³ண்ஹந்தீ தண்ஹா ப⁴வனிகந்தி நாம. ஸா நேரயிகஸத்தானம்பி அத்தி²யேவ. ‘‘காமே அவசரதீ’’தி காமேபரியாபன்னம் ஹோதி. காமே அந்தோக³த⁴ம் ஹோதி. ரூபாரூபபூ⁴மீஸு உப்பன்னம்பி ரூபாரூபஸங்க்²யம் நக³ச்ச²தி. காமஸங்க்²யமேவ க³ச்ச²தி. காமக³ணனமேவக³ச்ச²தீதி அத்தோ². ‘‘தீஸுப⁴வேஸு உப்பன்னானிபீ’’தி காமரூபாரூபஸத்தஸந்தானேஸு உப்பன்னானிபி ந தத்ரபரியா பன்னானேவ ஹோந்தி. தத்ர அபரியாபன்னானேவ ஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘காமாவசரதாபத்திதோ³ஸோ’’தி காமாவசர த⁴ம்மாதி வத்தப்³ப³தா பத்திதோ³ஸோ. ‘‘ரூபாவசரதாதி³முத்திதோ³ஸோ’’தி இமே ரூபாவசர த⁴ம்மா ந ஹோந்தி, அரூபாவசர த⁴ம்மா ந ஹோந்தி, லோகுத்தர த⁴ம்மா ந ஹோந்தீதி ஏவம் வத்தப்³ப³தாபத்தி தோ³ஸோதி வுத்தம் ஹோதி. ஏஸனயோ ‘‘ரூபாரூபாவசரதாபத்தி தோ³ஸோ காமாவசரதாமுத்தி தோ³ஸோ’’ திபதே³ஸு. அவசரஸத்³த³ஸ்ஸ உப்பன்னத்தே² க³ஹிதேபி ஏதேதோ³ஸா நாபஜ்ஜந்தி. கஸ்மா, லோகே யேபூ⁴ய்யனயதப்³ப³ஹுலனயானம்பி ஸப்³பா⁴வாதி இமமத்த²ம் வத³ந்தோ ‘‘நனுயேபூ⁴ய்ய வுத்திவஸேனபீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘கேஸஞ்சீ’’தி கேஸஞ்சி புக்³க³லானம் வா த⁴ம்மானம் வா. யதா²மிக³லுத்³த³கோ கா³மே சரந்தோபி வனே சரணப³ஹுலத்தா வனசரகோதி நாமம் லப⁴தி. ராஜஹத்தீ² அஞ்ஞத்த² சரந்தோபி ஸங்கா³மே சரணப³ஹுலத்தா ஸங்கா³மாவசரோதி நாமம் லப⁴தி. அயம் யேபூ⁴ய்யனயோ நாம. யஸ்மிம் வனே அம்ப³ருக்கா²பி அத்தி², அஞ்ஞருக்கா²பி அத்தி². அம்ப³ருக்க²ப³ஹுலத்தா பன தம் வனம் அம்ப³வனந்தி நாமம் லப⁴தி. ஏவம் ஸிம்ப³லிவனாதீ³ஸு. அயம் தப்³ப³ஹுலனயோ. இத⁴ பன பூ⁴மியோ தப்³ப³ஹுலனயேன காமரூபாரூப நாமம் லப⁴ந்தி, த⁴ம்மா யேபூ⁴ய்யனயேன காமாவசராதி³ நாமம் லப⁴ந்தீதி. ஏவம் க³ஹிதே ஸதி, தே தோ³ஸானா பஜ்ஜந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மா இத⁴பி…பே… தோ³ஸோதீ’’திஆஹ. ‘‘நா’’தி ந கோசிதோ³ஸோ நத்தி². அத்தி² ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘தஸ்மாஸ்ஸா’’தி ஏத்த² ‘‘அஸ்ஸா’’தி அவசரஸத்³த³ஸ்ஸ. ‘‘ததா² அத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வா’’தி உப்பஜ்ஜனத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வா. ‘‘பரிக்³கா³ஹினியா காமதண்ஹாய கதோ’’தி ததா² பரிக்³கா³ஹினியா காமதண்ஹாய கோ³சரவிஸயத்தாதாயதண்ஹாய கதோனாம ஹோதி. ஏதேன காமேதீதி காமோ, காமதண்ஹா. அவசரதி ஏத்தா²தி அவசரம். காமஸ்ஸ அவசரந்தி காமாவசரம். காம தண்ஹாய கோ³சரவிஸயத்தா காமாவசரந்தி அயமத்தோ²பி ஸிஜ்ஜ²தி.

ரூபேஅவசரதீதி ரூபாவசரம். ‘‘ரூபே’’தி ஸோளஸவிதா⁴யரூபபூ⁴மியா. ‘‘அவசரதீ’’தி தத்த² பரியாபன்னபா⁴வேன பவத்ததி. அரூபே அவசரதீதி அரூபாவசரம். ‘‘அரூபே’’தி சதுப்³பி³தா⁴ய அரூபபூ⁴மியா. ‘‘அவசரதீ’’தி தத்த² பரியாபன்னபா⁴வேன பவத்ததீதி இமமத்த²ம் வத³தி ‘‘ரூபாரூபாவசரேஸுபி அயம்னயோ நேதப்³போ³’’தி. ரூபே ப⁴வோ ரூபம். ரூபதண்ஹா. அரூபே ப⁴வோ அரூபம், அரூபதண்ஹா. ரூபஸ்ஸ அவசரம் ரூபாவசரம். அரூபஸ்ஸ அவசரம் அரூபாவசரந்தி இமமத்த²ம் தீ³பேதி ‘‘தேஸு பனா’’திஆதி³னா. ‘‘அத்ரா’’தி இமஸ்மிம் டா²னே. யதி³பி லோபோ⁴, ராகோ³, காமோ, தண்ஹா, திஸப்³ப³ம்பேதம் லோப⁴ஸ்ஸவேவசனம் ஹோதி. ரூபராகோ³ அரூபராகோ³தி பன விஸும் விப⁴த்தத்தா இத⁴ காமஸத்³தே³ன தம் த³ஞ்ஞோலோபோ⁴ க³ய்ஹதி. ‘‘ஸப்³போ³பி லோபோ⁴’’தி ஏதேனஸஸ்ஸதுச்சே²த³ தி³ட்டி²ஸஹக³தோபி ஸங்க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

19. ‘‘ரூபாரூபஸத்³தா³ தாஸு பூ⁴மீஸு நிருள்ஹா’’தி அனிமித்தா ஹுத்வா நிருள்ஹாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னி ஸனிமித்தம் நயம் வத³தி ‘‘அபிசா’’திஆதி³னா. ‘‘நிஸ்ஸயோபசாரோ’’தி டா²னூபசாரோ, யதா² ஸப்³போ³கா³மோ ஆக³தோதி. ‘‘நிஸ்ஸிதோ பசாரோ’’தி டா²ன்யூபசாரோ. யதா² த⁴ஜா ஆக³ச்ச²ந்தீதி. ‘‘யம் ஏதஸ்மிம் அந்தரே’’தி யே ஏதஸ்மிம் அந்தரே க²ந்த⁴தா⁴து ஆயதனா. யம் ரூபம், யா வேத³னா, யாஸஞ்ஞா, யே ஸங்கா²ரா, யம்விஞ்ஞாணந்தி யோஜனா. ‘‘ஸுவிஸத³’’ந்தி யேபூ⁴ய்யாதி³ நயேஹி அனாகுலத்தாஸுவிஸுத்³த⁴ம். ‘‘கிம் விக்கே²பேனா’’தி சித்தவிக்கே²பேன கிம் பயோஜனந்தி அத்தோ².

20. ‘‘லுஜ்ஜனப்பலுஜ்ஜனட்டே²னா’’தி பி⁴ஜ்ஜனப்பபி⁴ஜ்ஜனட்டே²ன. ‘‘யத்தா²’’தி யஸ்மிம் தேபூ⁴மகே த⁴ம்மஸமூஹே. ‘‘நிவிஸதீ’’தி நிச்சம் விஸதி, உபக³ச்ச²தி. ‘‘தஸ்ஸா’’தி மிச்சா²க்³கா³ஹஸ்ஸ. ‘‘தேஸ’’ந்தி லோகுத்தர த⁴ம்மானம். ‘‘யேஸ’’ந்தி லோகிய த⁴ம்மானம். ‘‘லுஜ்ஜன’’ந்தி க²ணிகப⁴ங்கே³ன பி⁴ஜ்ஜனம். ‘‘பலுஜ்ஜன’’ந்தி ஸண்டா²னபே⁴தே³ன ஸந்ததிச்சே²தே³ன நானப்பகாரதோ பி⁴ஜ்ஜனம். நிப்³பா³னம் பன இத⁴ ந லப்³ப⁴தி சித்தஸங்க³ஹாதி⁴காரத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸோ ச அபரியாபன்னபா⁴வோ, விஸும் ஏகாசதுத்தீ² அவத்தா² பூ⁴மினாமாதி யோஜனா.

சதுப்³பூ⁴மிவிபா⁴க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

21. ‘‘ஹீன’’ந்தி ஸத்³தா⁴ஸதிஆதீ³ஹி ஸோப⁴ணத⁴ம்மேஹி அயுத்தத்தாஹீனம். ‘‘ஸப்³ப³ஹீன’’ந்தி லோபா⁴தீ³ஹி பாபத⁴ம்மேஹி யுத்தத்தா ஸப்³ப³ சித்தேஹி ஹீனதரம். ‘‘தத³த்தோ²’’தி உபரிமானம் சித்தானம் ஸோப⁴ணஸஞ்ஞாகரணஸுக²த்தோ². ‘‘ஆதி³தோ’’திஆதி³ம்ஹி. ‘‘வீதி²சித்தவஸேனாதி ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோமே அத்தாதி ஏவம் பவத்தஸ்ஸ ப⁴வனிகந்தி ஜவனவீதி²சித்தஸ்ஸ வஸேன. ஏவஞ்சஸதி, கிம் காரணம் லோப⁴மூலசித்தஸ்ஸபத²மம் வசனேதி ஆஹ ‘‘அகுஸலேஸு பனா’’திஆதி³ம்.‘‘த்³வீஹிவட்டமூலேஹீ’’தி லோப⁴மோஹஸங்கா²தேஹி த்³வீஹி வட்டமூலேஹி.

22. ‘‘ஸினித்³த⁴சித்த’’ந்தி ஸாதவேத³னாயுத்தத்தாலூக²சித்தம் ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுமனஸ்ஸபா⁴வோதி வுத்தே காயிகஸுக²வேத³னாயபி பஸங்கோ³ ஸியாதி வுத்தம் ‘‘மானஸிக…பே… நாம’’ந்தி. ‘‘ஸுமனாபி⁴தா⁴னஸ்ஸா’’தி ஸுமனனாமஸ்ஸ. ‘‘பவத்தினிமித்த’’ந்தி பவத்தியா ஆஸன்ன காரணம். கத²ம் பன பா⁴வோ பவத்தினிமித்தம் நாமஹோதீதி ஆஹ ‘‘ப⁴வந்தி…பே… கத்வா’’தி. நிமித்தே பு⁴ம்மம். ததா²ஹி பா⁴வோ நாம ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தந்தி வுத்தம். இதா³னி நிமித்த லக்க²ணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘தத்தா²’’தி தஸ்மிம் பயோகே³. ‘‘த³ந்த நிமித்த’’ந்தி த³ந்தகாரணா. ‘‘தம் வேத³னா நிமித்த’’ந்தி தம் வேத³னாகாரணா. ஏத்த² ஸியா, ‘‘ஏதஸ்மிந்தி நிமித்தே பு⁴ம்ம’’ந்தி வுத்தம், நிமித்தஞ்சனாம அகாரகம் அஸாத⁴னம், தம் கத²ம் ஸாத⁴னவிக்³க³ஹே யுஜ்ஜதீதி. அதி⁴கரண ஸாத⁴னானுரூபத்தா ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தஸ்ஸாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏதேனாதி ச ஏதஸ்மாதி ச ஹேது அத்தே² உப⁴யவசனந்தி வத³ந்தி. ஆஸன்னஹேது நாமஸாத⁴னரூபோ ப⁴வதீதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. ஸுட்டு² கரோதி, பகதிபச்சயேன அனிப்ப²ன்னம் கம்மம் அத்தனோ ப³லேன நிப்பா²தே³தீதி ஸங்கா²ரோ. ‘‘புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ’’தி புப்³ப³பா⁴கே³ அபி⁴ஸங்கா²ரோ. பயோஜேதி நியோஜேதீதி பயோகோ³. உபேதி ப²லஸங்கா²தோ அத்தோ² ஏதேனாதி உபாயோ. ‘‘ஆணத்தியாவா’’தி பேஸனாயவா. ‘‘அஜ்ஜே²ஸனேன வா’’தி ஆயாசனேன வா. ‘‘தஜ்ஜேத்வா வா’’தி ப⁴யம் த³ஸ்ஸேத்வா வா. ‘‘தம் தம் உபாயம் பரே ஆசிக்க²’’ந்தி. கத²ம் ஆசிக்க²ந்தீதி ஆஹ ‘‘அகரணே’’திஆதி³ம். ‘‘தஸ்மிம் தஸ்மிம் கம்மே பயோஜேதீதிகத்வா இத⁴ ஸங்கா²ரோ நாமா’’தி யோஜனா. ‘‘பச்சய க³ணோ’’தி பகதிபச்சயக³ணோ. ‘‘தேனா’’தி ஸங்கா²ரேன. ‘‘ஸாதா⁴ரணோ’’தி குஸலாகுஸலாப்³யாகதானம் ஸாதா⁴ரணோ. ‘‘து³விதே⁴ன ஸங்கா²ரேனா’’தி பயோகே³ன வா உபாயேன வா. ‘‘யோ பன தேனஸஹிதோ’’திஆதி³னா புப்³பே³வுத்தமேவத்த²ம் பகாரந்தரேனபாகடம் காதும் ‘‘ஸோபன யதா³’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘இதீ’’திஆதி³ லத்³த⁴கு³ண வசனம். ‘‘பச்சயக³ணஸ்ஸேவனாம’’ந்தி பச்சயக³ணஸ்ஸேவ விஸேஸ நாமந்தி வுத்தம் ஹோதி. உப்பன்னத்தே² இகபச்சயோதி கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’திஆதி³ம். ‘‘பாளிய’’ந்தி த⁴ம்மஸங்க³ணிபாளியம். ‘‘அஸல்லக்கே²த்வா’’தி அசிந்தேத்வா இச்சேவத்தோ². ஸப்³ப³மேதம் நயுஜ்ஜதியேவ. கஸ்மா, பாளிஅட்ட²கதா²ஹி அஸம்ஸந்த³னத்தா, அத்த²யுத்திப்³யஞ்ஜனயுத்தீனஞ்ச அவிஸத³த்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘த’’ந்தி சித்தம். ‘‘ஏதேனா’’தி புப்³ப³ப்பயோகே³ன. ‘‘யதா²வுத்தனயேனா’’தி திக்க²பா⁴வஸங்கா²தமண்ட³னவிஸேஸேன. ‘‘ஸோ பனா’’தி புப்³ப³ப்பயோகோ³ பன. ‘‘இதீ’’தி தஸ்மா. ‘‘தம் நிப்³ப³த்திதோ’’தி தேன புப்³ப³ப்பயோகே³ன நிப்³ப³த்திதோ. ‘‘விரஜ்ஜி²த்வா’’தி அயுத்தபக்கே²பதித்வா. ஏதேனபடிக்கி²த்தா ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கா³தா²யம். ‘‘சித்தஸம்ப⁴வீ’’தி சித்தஸ்மிம் ஸம்பூ⁴தோ. விஸேஸோ ஸங்கா²ரோ நாமாதி யோஜனா. ஸலோமகோ, ஸபக்க²கோத்யாதீ³ஸுவியாதி வுத்தம். ஸாஸவா த⁴ம்மா, ஸாரம்மணா த⁴ம்மாத்யாதீ³ஸுவியாதி பன வுத்தே யுத்ததரம். ‘‘பாளிஅட்ட²கதா² ஸித்³த⁴’’ந்தி பாளிஅட்ட²கதா²தோ ஸித்³த⁴ம். அபிசயத்த²விஸுத்³தி⁴மக்³கா³தீ³ஸு அஸங்கா²ரம் சித்தம், ஸஸங்கா²ரம் சித்தந்தி ஆக³தம். தத்த² அயம் பச்சி²மனயோ யுத்தோ. உபாயஸமுட்டி²தஸ்ஸ அனேகஸதஸம்ப⁴வதோ ‘‘இத³ஞ்ச நயத³ஸ்ஸனமேவா’’தி வுத்தம். ‘‘உதா³ஸினபா⁴வேனா’’தி மஜ்ஜ²த்தபா⁴வேன. ‘‘யதோ’’தி யஸ்மா. விகாரபத்தோ ஹோதி. ததோ அதி⁴மத்தபஸ்ஸனம் விஞ்ஞாயதீதி யோஜனா.

23. இதா³னி ஸஹக³தவசன ஸம்பயுத்தவசனானி விசாரேந்தோ ‘‘ஏத்த²சா’’திஆதி³மாரபி⁴. ‘‘ந பன தே பே⁴த³வந்தா ஹோந்தீ’’தி கஸ்மா வுத்தம். ந நு தேபிசக்கு² ஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ, திஆதி³னா ச, காமவிதக்கோ, ப்³யாபாத³விதக்கோ, திஆதி³னா ச, து³க்கே² அஞ்ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யே அஞ்ஞாண, ந்திஆதி³னாச பே⁴த³வந்தா ஹோந்தீதி. ஸச்சம். தே பன பே⁴தா³ இமம் சித்தம் பி⁴ன்னம் ந கரோந்தி. தஸ்மா தே பே⁴த³வந்தான ஹோந்தீதி வுத்தா. ந ச தேஸம் அயம் விகப்போ அத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘இமஸ்மிம் சித்தே’’தி லோப⁴மூலசித்தே. ‘‘கத்த²சீ’’தி கிஸ்மிஞ்சி சித்தே. யேவாபனாதி வுத்தே ஸுத⁴ம்மேஸு ஆக³தானியேவாபனகானி. ‘‘அஞ்ஞேஹீ’’தி தோ³ஸமூலமோஹமூலேஹி. நனுதானிபி இத⁴ க³ஹேதப்³பா³னீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘நா’’தி ந க³ஹேதப்³பா³னி. கஸ்மாதி ஆஹ ‘‘தேஸுஹீ’’திஆதி³ம். தேபி இத⁴ நக³ஹேதப்³பா³ ஸியும். ந பன ந க³ஹேதப்³பா³. கஸ்மா, வேத³னாய ச ஸயம் பே⁴த³வந்தத்தா, தி³ட்டி²ஸங்கா²ரானஞ்ச விகப்பஸப்³பா⁴வாதி அதி⁴ப்பாயோ.

24. ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸகாரண’’ந்தி ஸோமனஸ்ஸுப்பத்தியா காரணம். ஸோமனஸ்ஸுப்பத்தியா காரணே வுத்தே தம் ஸஹக³த சித்துப்பத்தியாபிகாரணம் ஸித்³த⁴ம் ஹோதீதி கத்வா தமேவ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஸோமனஸ்ஸப்படிஸந்தி⁴கோஹீ’’திஆதி³ம். ஹீனேன வா…பே… ஆரம்மணேன ஸமாயோகோ³, தேன ஸமாயுத்தஸ்ஸாபி சித்தம் உப்பஜ்ஜமானந்திஆதி³னா வத்தப்³ப³ம். ததா² ப்³யஸனமுத்தியம்பி. உபேக்கா²காரணே ‘‘ப்³யஸனமுத்தீ’’தி இத³ம் தோ³மனஸ்ஸப்பஸங்க³பரிஹாரவசனம். அஜ்ஜா²ஸயோவுச்சதி அஜ்ஜா²வுத்தம் கே³ஹம். தி³ட்டி²ஸங்கா²தோ அஜ்ஜா²ஸயோயஸ்ஸாதி தி³ட்ட²ஜ்ஜா²ஸயோ. தஸ்ஸ பா⁴வோ தி³ட்ட²ஜ்ஜா²ஸயதா. ‘‘அயோனிஸோ உம்முஜ்ஜன’’ந்தி அனுபாயதோ ஆபு⁴ஜனம், மனஸிகரணம். ‘‘சிந்தா பஸுதவஸேனா’’தி க³ம்பீ⁴ரேஸு த⁴ம்மேஸு சிந்தாபஸவனவஸேன, வீமம்ஸா வட்³ட⁴னவஸேன. ‘‘தி³ட்ட²காரணமேவா’’தி தி³ட்ட²ம் காரணப்படிரூபகமேவ. தேனாஹ ‘‘ஸாரதோஸச்சதோ உம்முஜ்ஜன’’ந்தி. ‘‘தப்³பி³பரீதேனா’’தி ததோ விபரீதேன. அதி³ட்ட²ஜ்ஜா²ஸயதா, தி³ட்டி²விபன்னபுக்³க³லபரிவஜ்ஜனதா, ஸத்³த⁴ம்மஸவனதா, ஸம்மாவிதக்கப³ஹுலதா, யோனிஸோ உம்முஜ்ஜனஞ்ச தி³ட்டி²விப்பயோக³காரணந்தி வத்தப்³ப³ம்.

‘‘இமேஸம் பன சித்தானம் உப்பத்திவிதா⁴னம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி விஸுத்³தி⁴ மக்³கே³க²ந்த⁴ நித்³தே³ஸதோ க³ஹேதப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹிதத்த². யதா³ ஹினத்தி²காமேஸு ஆதீ³னவோதிஆதி³னானயேன மிச்சா²தி³ட்டி²ம் புரேக்கி²த்வா ஹட்ட²துட்டோ² காமேவா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, தி³ட்ட²மங்க³லாதீ³னி வா ஸாரதோபச்சேதி ஸபா⁴வ திக்கே²ன அனுஸ்ஸாஹிதேனசித்தேன. ததா³ பத²மம் அகுஸல சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³து³தீயம். யதா³ மிச்சா² தி³ட்டி²ம் அபுரேக்கி²த்வா கேவலம் ஹட்ட²துட்டோ² மேது²னம் வா ஸேவதி, பர ஸம்பத்திம் வா அபி⁴ஜ்ஜா²யதி, பரப⁴ண்ட³ம் வா ஹரதி ஸபா⁴வதிக்கே²னேவ அனுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன. ததா³ ததீயம். யதா³ மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேனசித்தேன, ததா³ சதுத்த²ம். யதா³ பன காமானம் வா அஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வேன சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதாஹோந்தி, ததா³ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி.

லோப⁴மூலசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

25. தோ³ஸமூலசித்தே. ‘‘விரூப’’ந்தி து³ட்ட²ம், லுத்³த³ம். து³ம்மனஸ்ஸ பா⁴வோதி வுத்தே காயிகது³க்க²வேத³னாயபி பஸங்கோ³ ஸியாதி வுத்தம் ‘‘மானஸிக…பே… நாம’’ந்தி. படிஹஞ்ஞதி பா³த⁴தி. ‘‘ஸந்தத்தே’’தி ஸந்தாபிதே.

26. ‘‘பே⁴த³கரோ’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸேஸகரோ. ‘‘பே⁴த³கரான ஹோந்தீ’’தி இமஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸேஸகரான ஹோந்தி. தோ³மனஸ்ஸக்³க³ஹணம் பஸங்க³னிவத்தனத்த²ம் க³ஹிதந்தி யோஜனா. பஸங்கோ³தி சனானப்பகாரதோ ஸஜ்ஜனம் லக்³க³னம். கத²ம் பஸங்கோ³தி ஆஹ ‘‘யதா³ஹீ’’திஆதி³ம். ‘‘துட்டி²ம் பவேதே³ந்தீ’’தி துட்டா²மயம் இமேஸம் மரணேனாதிஆதி³ சிக்க²ந்தி. ஏவம் ஸஹக³தப்பஸங்க³ம் நிவத்தேத்வா ஸம்பயுத்தப்பஸங்க³ம் நிவத்தேதும் ‘‘படிக⁴க்³க³ஹணம்பீ’’திஆதி³ வுத்தம். திரச்சா²னக³தபாணவதே⁴ அபுஞ்ஞம் நாம நத்தி². ஆதி³கப்பதோ பட்டா²ய மனுஸ்ஸானம் யதா²காம பரிபோ⁴க³த்தா²ய லோகிஸ்ஸரியேனதா²வரட்டா²யினா நிம்மிதத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘விஸ்ஸட்டா²’’தி அனாஸங்கா. ‘‘அஞ்ஞேவா’’தி அஞ்ஞே வா ஜனே. விமதி ஏவ வேமதிகம். வேமதிகம் ஜாதம் யேஸம் தே வேமதிகஜாதா. புரிமசித்தஸ்ஸலோப⁴ஸஹக³தபா⁴வோ இமானிஅட்ட²பி லோப⁴ஸஹக³தசித்தானினாமாதி இமினா சூளனிக³மனே நேவ ஸித்³தோ⁴வியாதி யோஜனா. சூளனிக³மனேன படிக⁴ஸம்பயுத்த பா⁴வேஸித்³தே⁴ தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தபா⁴வோபி தேனஸித்³தோ⁴ யேவாதி கத்வா ‘‘தேஸம் க³ஹணம்’’தி வுத்தம். ‘‘தேஸ’’ந்தி தோ³னஸ்ஸபடிகா⁴னம். இமஸ்மிம் சித்தே இஸ்ஸாமச்ச²ரியகுக்குச்சானிசதி²னமித்³தா⁴னி ச அனியதயோகீ³னி ச ஹோந்தி யேவாபனகானி ச. தேனாஹ ‘‘புரிமசித்தே’’திஆதி³ம். தோ³மனஸ்ஸம் இமஸ்மிம் சித்தே அத்தி², அஞ்ஞசித்தேஸு நத்தி², தஸ்மா அஸாதா⁴ரண த⁴ம்மோ நாம. அனஞ்ஞஸாதா⁴ரண த⁴ம்மோதிபி வுச்சதி. ‘‘யதா²தம்’’தி தம் நித³ஸ்ஸனம் தது³தா³ஹரணம் யதா² கதமந்தி அத்தோ². ‘‘உபலக்கே²தீ’’தி ஸஞ்ஞாபேதி. ஆதபம்தாயதிரக்க²தீதி ஆதபத்தம். ஸேதச்ச²த்தம். லத்³த⁴ம் ஆதபத்தம் யேனாதி லத்³தா⁴தபத்தோ. ராஜகுமாரோ. ஸோ ஆதபத்தம் லத்³தோ⁴தி வுத்தே ஸப்³ப³ம் ராஜஸம்பத்திம் லத்³தோ⁴தி விஞ்ஞாயதி. தஸ்மா இத³ம் உபலக்க²ண வசனம் ஜாதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘உபி⁴ன்ன’’ந்தி த்³வின்னம் தோ³மனஸ்ஸ படிகா⁴னம். புப்³பே³ தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தந்தி வத்வா நிக³மனே படிக⁴ஸம்பயுத்தசித்தானீதி வுத்தத்தா ‘‘இமஸ்ஸ…பே… ஸித்³தி⁴தோ’’தி வுத்தம்.

27. ‘‘அனிட்ட²லோகத⁴ம்மேஹீ’’தி அலாபோ⁴ ச, அயஸோச, நிந்தா³ச, து³க்க²ஞ்சாதி சதூஹி அனிட்ட²லோகத⁴ம்மேஹி. ‘‘தம் குதேத்த² லப்³பா⁴’’தி அஹம் அலாபா⁴தீ³ஹி மாஸமாக³ச்சீ²தி பத்தே²ந்தஸ்ஸபி குதோமேஏத்த²லோகேதம் பத்த²னா பூரணம் ஸப்³ப³காலம் லப்³பா⁴தி அத்தோ². ‘‘லப்³பா⁴’’தி ச கம்மத்த²தீ³பகம் பாடிபதி³கபத³ம். இமேஸம் உப்பத்திவிதா⁴னம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ஸங்கே²பதோவ வுத்தம் தஸ்ஸ பாணாதி பாதாதீ³ஸு திக்க²மந்த³ப்பவத்திகாலே பவத்திவேதி³தப்³பா³தி.

தோ³ஸமூலசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

28. மோஹமூலசித்தே. ‘‘மூலந்தரவிரஹேனா’’தி அஞ்ஞமூலவிரஹேன. ஸம்ஸப்பதீதி ஸம்ஸப்பமானா. ஏவம் நு கோ², அஞ்ஞதா²னு கோ²தி ஏவம் த்³விதா⁴ ஏரயதி கம்பதீதி அத்தோ². விக்கி²பதீதி விக்கி²பமானம். ‘‘நியமனத்த²’’ந்தி இத³ம் விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தம் நாமாதி நியமனத்த²ம். இத³ஞ்ஹி படிக⁴ஸம்பயுத்தம் விய நிக³மனேன ஸித்³த⁴ம் ந ஹோதி. ‘‘இத⁴ லத்³தோ⁴காஸம் ஹுத்வா’’தி மூலந்தர விரஹத்தா ஏவ இத⁴லத்³தோ⁴காஸம் ஹுத்வா. பகதி ஸபா⁴வபூ⁴தம், இதி தஸ்மா நத்தீ²தி யோஜனா. ‘‘அனோஸக்கமான’’ந்தி பச்ச²தோ அனிவத்தமானம். ‘‘அஸம்ஸீத³மான’’ந்தி ஹேட்ட²தோ அபதமானம். உப⁴யேன அப்³போ³ச்சி²ன்னந்தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘அதிஸம்முள்ஹதாயா’’தி மூலந்தர விரஹேன மோஹேன அதிஸம்முள்ஹதாய. ‘‘அதிசஞ்சலதாயா’’தி ஸம்ஸப்பமானவிக்கி²பமானேஹிவிசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சேஹி அதிசஞ்சலதாய. ‘‘ஸப்³ப³த்த²பீ’’தி ஸப்³பே³ஸுபி ஆரம்மணேஸு. அட்ட²கதா²யம் ஸங்கா²ர பே⁴தே³ன அவிஜ்ஜாய து³வித⁴பா⁴வோவ வுத்தோ. கத²ம் வுத்தோ. அவிஜ்ஜா அப்படிபத்தி மிச்சா² படிபத்திதோ து³விதா⁴ ததா² ஸஸங்கா² ராஸங்கா²ரதோதி வுத்தோ. ‘‘திவித⁴பா⁴வோவா’’தி இமஸ்மிம் சித்தேஸங்கா²ரவிமுத்தாய அவிஜ்ஜாய ஸத்³தி⁴ம் திவித⁴பா⁴வோவ. இமேஸம் த்³வின்னம் சித்தானம் உப்பத்திவிதா⁴னம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ஸங்கே²பதோவவுத்தம் தஸ்ஸஅஸன்னிட்டா²னவிக்கே²பகாலேபவத்தி வேதி³தப்³பா³தி.

29. ‘‘ஸப்³ப³தா²பீ’’தி நிபாதஸமுதா³யோ வா ஹோது அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனோ வா, விஸும் நிபாதோவாதி ஏவம் ஸப்³ப³ப்பகாரதோபி. அகுஸலபதே³ அகாரோ விருத்³த⁴த்தோ². யதா² அமித்தோ, அஸுரோ, தித³ஸ்ஸேதும் ‘‘அகுஸலானீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘படிவிருத்³த⁴பா⁴வோ’’தி மோஹாதீ³ஹி அகுஸலேஹி விருத்³த⁴பா⁴வோ. பா⁴வனம்னாரஹந்தீதி ‘‘அபா⁴வனாரஹா’’. கத²ம் பன பா⁴வனம்னாரஹந்தீதி ஆஹ ‘‘புனப்புன’’ந்திஆதி³ம். ‘‘நியாமம் ஓக்கமந்தாபீ’’தி பஞ்சானந்தரிய கம்மபா⁴வேன நியதமிச்சா²தி³ட்டி²பா⁴வேன ச நியாமம் ஓக்கமந்தாபி. அபாயம் ப⁴ஜந்தீதி அபாயபா⁴கி³னோ. கம்மகாரகா. தேஸம் பா⁴வோ. தாய. ‘‘வட்டஸோதனியதே’’தி ஸம்ஸாரவட்ட ஸோதஸ்மிம் நியதே. ‘‘தி²ரதரபத்தா’’தி ஸமாதி⁴வஸேன தி²ரதரபா⁴வம் பத்தா. இதா³னி தமேவத்த²ம் பகாரந்தரேன விபா⁴வேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ஸியு’’ந்தி பத³ம் தா⁴துபச்சயேஹி ஸித்³த⁴ம் நிப்ப²ன்னபத³ம் நாம நஹோதி. கஸ்மா, இத⁴பரிகப்பத்த²ஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. நிபாதபத³ம் ஹோதி. கஸ்மா, அனேகத்த²தா ஸம்ப⁴வதோ. இத⁴ பன ப⁴வந்தி ஸத்³தே³ன ஸமானத்தோ². தேனாஹ ‘‘நிபாதபத³ம் இத⁴ த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

அகுஸலவண்ணனா.

30. அஹேதுகசித்தே. ‘‘ஸப்³ப³னிஹீன’’ந்தி ஸப்³ப³சித்தேஹி ஹீனம். புன ‘‘ஸப்³ப³னிஹீன’’ந்தி ஸப்³பா³ஹேதுகேஹி ஹீனம். ‘‘த’’ந்தி அகுஸல விபாகம்.

31. ஸுத்தபாளியம், ‘‘கட்ட²’’ந்தி ஸுக்க²தா³ரும். ‘‘ஸகலிக’’ந்தி சி²ந்தி³தபா²லிதம் கட்ட²க்க²ண்ட³கம். ‘‘து²ஸ’’ந்தி வீஹிஸுங்கம். ‘‘ஸங்கார’’ந்தி கசவரம். சக்கு²ஞ்சரூபே ச படிச்ச யம்விஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. தம் சக்கு²விஞ்ஞாணந்த்வேவ வுச்சதீதிஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² ‘‘ரூபே’’தி ரூபாரம்மணான. ‘‘ஸத்³தே³’’திஆதீ³ஸுபி ஏஸனயோ. ஏத்த² ச விஞ்ஞாணானி ஏகவத்து² நிஸ்ஸிதானி ஹோந்தி. தஸ்மா வத்து² த்³வாரேஸு ஏகவசனம் வுத்தம். ஆரம்மணானி பன ஏகவிஞ்ஞாணேனாபி ப³ஹூனி க³ஹிதானி. தஸ்மா ஆரம்மணேஸு ப³ஹுவசனம். ‘‘து³க்க²யதீ’’தி து³க்க²ம் கரோதி. நாமதா⁴து பத³ஞ்ஹேதம். யதா² அத்தானம் ஸுகே²தி வீணேதீதி ஸத்³த³விதூ³. தா⁴துபாடே²ஸு பன ஸுக²து³க்க²தக்கிரியாயம்தி வுத்தம். தக்கிரியாதி ச ஸுக²கிரியா து³க்க² கிரியாதி அத்தோ². ஸாதகிரியா அஸ்ஸாதகிரியாதி வுத்தம் ஹோதி. ச ஸத்³தோ³ ஓகாஸத்தோ²தி கத்வா ‘‘து³க்கரம் ஓகாஸதா³ன’’ந்தி வுத்தம்.

32. ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ அஸம்பி⁴ன்னதா’’தி சக்கு²பஸாத³ரூபஸ்ஸ அபி⁴ன்னதா. தஸ்மிஞ்ஹி பி⁴ன்னேஸதி அந்த⁴ஸ்ஸ சக்கு²ஸ்ஸ ரூபானினுபட்ட²ஹந்தீதி. ‘‘ஸோதஸ்ஸஅஸம்பி⁴ன்னதா’’திஆதீ³ஸுபி ஏஸனயோ. ‘‘ஆலோகஸன்னிஸ்ஸயப்படிலாபோ⁴’’தி சக்கு² ச ஆலோகேஸதி கிச்சகாரீ ஹோதி. அஸதி நஹோதி. ததா² ரூபஞ்ச. தஸ்மா ஆலோகோ தேஸம் விஸயவிஸயீபா⁴வூபக³மனே ஸன்னிஸ்ஸயோ ஹோதி. தஸ்ஸ ஆலோகஸன்னிஸ்ஸயஸ்ஸ படிலாபோ⁴. ஏஸனயோ ஆகாஸஸன்னிஸ்ஸயாதீ³ஸு. இமேஸம் அங்கா³னம் யுத்தி தீ³பனா உபரிரூபஸங்க³ஹே ஆக³மிஸ்ஸதி. ‘‘அட்ட²கதா²ய’’ந்தி அட்ட²ஸாலினியம். தத்த² ‘‘தஸ்மிம் பன ஆபாதம் ஆக³ச்ச²ந்தேபி ஆலோகஸன்னிஸ்ஸயே அஸதி சக்கு²விஞ்ஞாணம் நுப்பஜ்ஜதீ’’தி வசனம் அஸம்பா⁴வேந்தோ ‘‘தம் வினா ஆலோகேனா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘அபா⁴வத³ஸ்ஸன பர’’ந்தி அபா⁴வத³ஸ்ஸனப்பதா⁴னம்.

33. விபாகவசனத்தே². விபச்சதீதி விபாகம். விபச்சதீதி ச விபக்கபா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி. புப்³பே³ கதகம்மம் இதா³னி நிப்³ப³த்திம் பாபுணாதீதி வுத்தம் ஹோதி. இதா³னி தத³த்த²ம் பாகடம் கரோந்தோ ‘‘அயஞ்ச அத்தோ²’’திஆதி³மாஹ. அட்ட²கதா²யம் ஆயூஹன ஸமங்கி³தாபி ஆக³தா. இத⁴ பனஸா சேதனா ஸமங்கி³தாய ஸங்க³ஹிதாதி கத்வா ‘‘சதஸ்ஸோ ஸமங்கி³தா²’’தி வுத்தம். ஸமங்கி³தாதி ச ஸம்பன்னதா. ‘‘தம் தம் கம்மாயூஹன காலே’’தி பாணாதி பாதாதி³கஸ்ஸ தப்³பி³ரமணாதி³கஸ்ஸ ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³ச்சரிதஸுசரிதகம்மஸ்ஸ ஆயூஹனகாலே. ஸமுச்சினனகாலேதி அத்தோ². ‘‘ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வம் பத்வான நிருஜ்ஜ²தீ’’தி யதா² அப்³யாகத த⁴ம்மானிருஜ்ஜ²மானா ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வம் பத்வா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ததா² நனிருஜ்ஜ²ந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸப்³பா³கார பரிபூர’’ந்தி பாணாதிபாதம் கரோந்தஸ்ஸ கம்மானு ரூபாப³ஹூகாய வசீமனோ விகாரா ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி. ஏஸனயோ அதி³ன்னாதா³னாதீ³ஸு. ஏவரூபேஹி ஸப்³பே³ஹி ஆகார விகாரேஹி பரிபூரம். ‘‘நித³ஹித்வா வா’’தி ஸண்ட²பேத்வா ஏவ. ‘‘யம்ஸந்தா⁴யா’’தி யம்கிரியாவிஸேஸனிதா⁴னம் ஸந்தா⁴ய.

கா³தா²யம். ‘‘ஸஜ்ஜூ’’தி இமஸ்மிம் தி³வஸே. ‘‘கீ²ரம் வமுச்சதீ’’தி யதா² கீ²ரம் நாம இமஸ்மிம் தி³வஸே முச்சதி. பகதிம் ஜஹதி. விபரிணாமம் க³ச்ச²தி. ந ததா² பாபம் கதம் கம்மந்தி யோஜனா. கத²ம் பன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘த³ஹந்தம் பா³லமன்வேதீ’’தி. ‘‘ப⁴ஸ்மாச²ன்னோவபாவகோ’’தி சா²ரிகா ச²ன்னோவிய அக்³கி³. ‘‘ஸோ பனா’’தி கிரியா விஸேஸோ பன. ‘‘விஸும் ஏகோ பரமத்த² த⁴ம்மோதிபி ஸங்க்²யம் ந க³ச்ச²தீ’’தி விஸும் ஸம்பயுத்த த⁴ம்ம பா⁴வேன ஸங்க்²யம் ந க³ச்ச²தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸோ ஹி கம்மபச்சயத⁴ம்மத்தா பரமத்த² த⁴ம்மோ ந ஹோதீதி ந வத்தப்³போ³. தேனாஹ ‘‘அனுஸயதா⁴துயோ வியா’’தி. ‘‘ஸோ’’தி கிரியாவிஸேஸோ. ‘‘த’’ந்தி கம்மம் வா, கம்மனிமித்தம் வா, க³தினிமித்தம் வா. ‘‘ததா³ ஓகாஸம் லப⁴தீ’’தி விபச்சனத்தா²ய ஓகாஸம் லப⁴தி. ஓகாஸம் லபி⁴த்வா பச்சுபட்டா²தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘தத்தா²’’தி தாஸு ச தூஸுஸமங்கி³தாஸு. ‘‘இதீ’’தி லத்³த⁴கு³ணவசனம். ‘‘ஏவஞ்ச கத்வா’’திஆதி³ புன லத்³த⁴கு³ணவசனம். ‘‘பாளிய’’ந்தி த⁴ம்மஸங்க³ணி பாளியம். ‘‘கம்மஸந்தானதோ’’தி அரூபஸந்தானம் ஏவ வுச்சதி. ‘‘யே பனா’’தி க³ந்த²காரா பன. ‘‘தேஸ’’ந்தி க³ந்த²காரானம். ஆபஜ்ஜதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸம் வாதே³தி வா யோஜேதப்³ப³ம். யஞ்சஉபமம் த³ஸ்ஸேந்தீதி யோஜனா. ‘‘தத்தா²’’தி தஸ்மிம் வசனே. ந ச ந லப⁴ந்தீதி யோஜனா. ‘‘ததா³’’தி தஸ்மிம் பரிணதகாலே. ‘‘நாள’’ந்தி புப்ப²ப²லானம் த³ண்ட³கம்.

34. ‘‘ஸம்ப⁴வோ’’தி பஸங்க³காரணம். அபி⁴விஸேஸேன சரணம் பவத்தனம் அபி⁴சாரோ. விஸேஸ வுத்தி. ந அபி⁴சாரோ ப்³யபி⁴சாரோ. ஸாமஞ்ஞ வுத்தி. பக்க²ந்தரேன ஸாதா⁴ரணதாதி வுத்தம் ஹோதி. பக்க²ந்தரேன ஸாதா⁴ரணதா நாமபக்க²ந்தரஸ்ஸ நானப்பகாரதோ ஸஜ்ஜனமேவ லக்³க³னமேவாதி வுத்தம் ப்³யபி⁴சாரஸ்ஸாதி பஸங்க³ஸ்ஸ இச்சேவத்தோ²தி. ஏத்த²சாதிஆதி³னா ஸம்ப⁴வப்³யபி⁴சாரானம் அபா⁴வமேவ வத³தி. அகுஸலஹேதூஹி ச ஸஹேதுகதா ஸம்ப⁴வோ நத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தேஸ’’ந்தி அகுஸலவிபாகானம். ‘‘அப்³யபி⁴சாரோயேவா’’தி ப்³யபி⁴சாரரஹிதோயேவ.

35. ‘‘பஞ்சத்³வாரே உப்பன்ன’’ந்தி பஞ்சத்³வாரவிகாரம் படிச்ச உப்பன்னத்தா வுத்தம். தேனாஹ ‘‘தஞ்ஹீ’’திஆதி³ம். ஏஸனயோ மனோத்³வாராவஜ்ஜனேபி.

யதி³ ஹி அயமத்தோ²ஸியா, ஏவஞ்சஸதி, அயமத்தோ² ஆபஜ்ஜதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தேஸ’’ந்தி வீதி²சித்தானம். உப்பாத³ஸத்³தோ³னியதபுல்லிங்கோ³தி கத்வா ‘‘டீகாஸு பன…பே… நித்³தி³ட்ட²ம்’’ ஸியாதி வுத்தம். ‘‘வுத்தனயேனா’’தி ஸம்பயுத்தஹேதுவிரஹதோதி வுத்தனயேன. விபச்சன கிச்சம் நாம விபாகானம் கிச்சம். விபாகுப்பாத³னகிச்சம் நாம குஸலாகுஸலானம் கிச்சம். ‘‘தம் தம் கிரியாமத்தபூ⁴தானீ’’தி ஆவஜ்ஜன கிரியா ஹஸனகிரியாமத்தபூ⁴தானி. படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிசித்தானி நாம கேவலம் கம்மவேகு³க்கி²த்தபா⁴வேனஸந்தானேபதிதமத்தத்தா து³ப்³ப³ல கிச்சானி ஹோந்தி. பஞ்ச விஞ்ஞாணானி ச அஸாரானம் அப³லானம் பஸாத³வத்தூ²னம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னத்தா து³ப்³ப³லவத்து²கானி ஹோந்தி. ஸம்படிச்ச²னாதீ³னி ச பஞ்சவிஞ்ஞாணானுப³ந்த⁴ மத்தத்தா து³ப்³ப³ல கிச்சட்டா²னானி ஹோந்தி. தஸ்மா தானி ஸப்³பா³னி அத்தனோ உஸ்ஸாஹேனவினா கேவலம் விபச்சனமத்தேன பவத்தந்தி. ‘‘விபாகஸந்தானதோ’’தி பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனஞ்ச மனோத்³வாராவஜ்ஜனஞ்ச ப⁴வங்க³விபாகஸந்தானதோ லத்³த⁴பச்சயம் ஹோதி. வோட்ட²ப்³ப³னம் பஞ்சவிஞ்ஞாணாதி³ விபாகஸந்தானதோ லத்³த⁴பச்சயம். ‘‘இதரானி பனா’’தி ஹஸிதுப்பாத³சித்த மஹாகிரியசித்தாதீ³னி. ‘‘நிரனுஸயஸந்தானே’’தி அனுஸயரஹிதே கீ²ணாஸவஸந்தானே. ‘‘உஸ்ஸாஹரஹிதானி ஏவா’’தி யதா² ருக்கா²னம் வாதபுப்பா²னி நாம அத்தி². தானி ப²லுப்பாத³கஸினேஹரஹிதத்தா ப²லானி ந உப்பாதே³ந்தி. ததா² தானி ச விபாகுப்பாத³கதண்ஹாஸினேஹரஹிதத்தா உஸ்ஸாஹப்³யாபார ரஹிதானி ஏவ.

36. வேத³னாவிசாரணாயம். ‘‘பிசுபிண்ட³கானம் வியா’’தி த்³வின்னம் கப்பாஸபிசுபிண்ட³கானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்க⁴ட்டனம் விய உபாதா³ரூபானஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்க⁴ட்டனம் து³ப்³ப³லமேவாதி யோஜனா. ‘‘தேஸம் ஆரம்மணபூ⁴தான’’ந்தி திண்ணம் மஹாபூ⁴தானம். ‘‘காயனிஸ்ஸயபூ⁴தேஸூ’’தி காயனிஸ்ஸயமஹாபூ⁴தேஸு.‘‘தேஹீ’’தி பஞ்சவிஞ்ஞாணேஹி. ‘‘புரிமசித்தேனா’’தி ஸம்படிச்ச²னசித்ததோ. ‘‘த’’ந்தி அகுஸலவிபாகஸந்தீரணம். படிகே⁴ன வினா நப்பவத்ததி. கஸ்மா நப்பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘ஏகந்தாகுஸலபூ⁴தேனா’’திஆதி³ம். ‘‘அப்³யாகதேஸு அஸம்ப⁴வதோ’’தி அப்³யாகத சித்தேஸு யுஜ்ஜிதும் அஸம்ப⁴வதோ. கம்மானுபா⁴வதோ ச முஞ்சித்வா யதா²புரிமம் விபாகஸந்தானம் கம்மானுபா⁴வேன பவத்தம் ஹோதி. ததா² அப்பவத்தித்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘கேனசீ’’தி கேனசி சித்தேன. ‘‘விஸதி³ஸசித்தஸந்தான பராவட்டனவஸேனா’’தி புரிமேனவிபாக சித்த ஸந்தானேன விஸதி³ஸம் குஸலாதி³ ஜவன சித்தஸந்தானம் பரதோ ஆவட்டா பன வஸேன. ததா²ஹித³ம் சித்தத்³வயம் பாளியம் ஆவட்டனா, அன்வாவட்டனா, ஆபோ⁴கோ³, ஸமன்னாஹாரோதி நித்³தி³ட்ட²ம். ‘‘ஸப்³ப³த்தா²பீ’’தி இட்டா²ரம்மணேபி அனிட்டா²ரம்மணேபி. ‘‘அத்தனோ பச்சா² பவத்தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ வஸேனா’’தி அத்தனோ பச்சா² பவத்தம் சித்தம் படிச்ச ந வத்தப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அத்தனோ பச்சயேஹி ஏவ ஸோ ஸக்கா வத்து’’ந்தி அத்தனோ பச்சயேஸு ப³லவந்தேஸு ஸதி, ப³லவா ஹோதி. து³ப்³ப³லேஸு ஸதி, து³ப்³ப³லோ ஹோதீதி ஸக்காவத்துந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘விஸதி³ஸ சித்தஸந்தான’’ந்தி வோட்ட²ப்³ப³னகிரியசித்தஸந்தானம்.

37. ஸங்கா²ர விசாரணாயம் ‘‘விபாகுத்³தா⁴ரே’’தி அட்ட²ஸாலினியம் விபாகுத்³தா⁴ர கதா²யம். ‘‘உப⁴யகம்மேனபீ’’தி ஸஸங்கா²ரிக கம்மேனபி, அஸங்கா²ரிக கம்மேனபி. ‘‘தே²ரேனா’’தி மஹாத³த்தத்தே²ரேன. ‘‘தது³ப⁴யபா⁴வாபா⁴வோ’’தி ஸஸங்கா²ரிக அஸங்கா²ரிகபா⁴வானம் அபா⁴வோ. ‘‘தானிபி ஹி அபரிப்³யத்தகிச்சானியேவா’’தி ஏத்த² ஆவஜ்ஜன த்³வயம் ஜவனானம் புரேசாரிக கிச்சத்தா அபரிப்³யத்தகிச்சம் ஹோது. ஹஸிதுப்பாத³சித்தம் பன ஜவனகிச்சத்தா கத²ம் அபரிப்³யத்தகிச்சம் ப⁴வேய்யாதி. தம்பி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதீ³னம் அனுசாரிகமத்தத்தா அபரிப்³யத்தகிச்சம் நாம ஹோதீதி. ‘‘அட்ட²மஹாவிபாகேஸு விய வத்தப்³போ³’’தி மஹாவிபாகானம் ஸஸங்கா²ரிகா ஸங்கா²ரிகபா⁴வோ புரிமப⁴வே மரணாஸன்னகாலே ஆரம்மணானம் பயோகே³ன ஸஹ வா வினா வா உபட்டா²னம் படிச்ச வுத்தோ, ததா² வத்தப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ.

38. ‘‘து³ப்³ப³ல கம்மனிப்³ப³த்தேஸூ’’தி படிஸந்தி⁴ ப⁴வங்க³ சுதிகிச்சானி ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ‘‘து³ப்³ப³லவத்து² கிச்சட்டா²னேஸூ’’தி சக்கா²தி³வத்து²கேஸு ஆவஜ்ஜனாதி³ து³ப்³ப³லகிச்ச து³ப்³ப³லட்டா²னிகேஸு. ‘‘தத்தா²’’திஆதி³னா தத³த்த²ம் விவரதி. தத்த² ‘‘விக்கே²பயுத்த’’ந்தி விக்கே²பகிச்சேன உத்³த⁴ச்சேனயுத்தம் ஹுத்வா. ‘‘கப்பட்டி²திகம்’’ நாம ஸங்க⁴பே⁴த³கம்மம். ச²ஸுவத்து² ரூபேஸு ஹத³யவத்து²மேவ ஸுவண்ணரஜதம் விய ஸாரவத்து² ஹோதி. இதரானி ப²லிகானிவிய பஸாத³மத்தத்தா அஸாரானி ஹோந்தீதி வுத்தம் ‘‘சக்கா²தீ³ஸு து³ப்³ப³லவத்தூ²ஸூ’’தி. த³ஸ்ஸனாதீ³னி ச கிச்சானி ஜவன கிச்சஸ்ஸ புரேசரத்தா கு²த்³த³கிச்சானி ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘த³ஸ்ஸனாதீ³ஸூ’’திஆதி³ம்.

39. இத⁴ தீ³பனியம் இச்சேவந்தி பத³ம் அட்டா²ரஸாதிபத³ஸ்ஸவிஸேஸனந்தி கத்வா ‘‘ஸப்³ப³தா²பீதி பத³ஸ்ஸ…பே… வேதி³தப்³போ³’’தி வுத்தம். விபா⁴வனியம் பன தம் ஸப்³ப³தா²பீதி பத³ஸ்ஸ விஸேஸனந்தி கத்வா ‘‘ஸப்³ப³தா² பீதிகுஸலாகுஸலவிபாககிரியாபே⁴தே³னா’’தி வுத்தம்.

அஹேதுகசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

40. ஸோப⁴ணசித்தேஸு. அவுத்தாபி ஸித்³தா⁴ ஹோதி. யதா² அட்ட²சித்தானி லோகுத்தரானீதி ச வுத்தே அவுத்தேபிஸிஜ்ஜ²ந்தி ஸேஸசித்தானி லோகியானீதி ச ஸஉத்தரானீதி சாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அத்தஸமங்கீ³னோ’’தி அத்தனா பாபகம்மேன ஸமன்னாக³தே. ‘‘அனிச்ச²ந்தே யேவா’’தி ஸசேபி அவீசினிமித்தஸ்ஸாத³வத்து² விய கேசி இச்ச²ந்து. அஜானந்தானம் பன இச்சா² அப்பமாணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸோப⁴க்³க³ பத்தியா’’தி ஏத்த² ஸுப⁴க³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோப⁴க்³க³ந்தி விக்³க³ஹோ. ஸுப⁴க³ஸ்ஸாதி ச ஸுஸிரிகஸ்ஸ.

41. ‘‘யாதா²வதோ’’தி யதா² ஸபா⁴வதோ. ஏத்த² ஸியா ஜானாதீதி ஞாணந்தி வுத்தம், கிம் ஸப்³ப³ம் ஞாணம் யாதா²வதோ ஜானாதீதி. கிஞ்சேத்த². யதி³ ஸப்³ப³ம் ஞாணம் யாதா²வதோ ஜானாதி. ஏவம் ஸதி, ஞாணேன சிந்தேந்தானம் அஜானனம் நாம நத்தி², விரஜ்ஜ²னம் நாம நத்தீ²தி ஆபஜ்ஜதி. அத² ஸப்³ப³ம் ஞாணம் யாதா²வதோ ந ஜானாதி, கத்த²சி ஜானாதி, கத்த²சி ந ஜானாதி. ஏவஞ்சஸதி, யத்த² ஜானாதி, தத்தே²வ தம் ஞாணம் ஹோதி. யத்த² ந ஜானாதி, தத்த² தம் ஞாணமேவ ந ஹோதீதி ஆபஜ்ஜதீதி. வுச்சதே. ஞாணேன சிந்தேஸ்ஸாமீதி சிந்தேந்தானம்பி யத்த² யத்த² யாதா²வதோ ஜானனம் ந ஹோதி, தத்த² தத்த² ஞாண விப்பயுத்த சித்தம் ஹோதி. ஞாணப்படி ரூபகா ச த⁴ம்மா அத்தி² சித்தஞ்ச விதக்கோ ச, விசாரோ ச, தி³ட்டி² ச. ஏதேஹி சிந்தேந்தாபி அஹம் ஞாணேன சிந்தேமீதி மஞ்ஞந்தி. ‘‘தே³ய்ய த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹக ஸம்பத்தீ’’தி தே³ய்யத⁴ம்ம வத்து² ஸம்பத்தி, படிக்³கா³ஹக புக்³க³ல ஸம்பத்தி. ‘‘அப்³யாபஜ்ஜலோகூபபத்திதா’’தி ஏத்த² அப்³யாபஜ்ஜலோகோ நாம காயிகது³க்க² சேதஸிக து³க்க² ரஹிதோ உபரிதே³வலோகோ வா ப்³ரஹ்மலோகோ வா. உபபஜ்ஜனம் உபபத்தி. படிஸந்தி⁴வஸேன உபக³மனந்தி அத்தோ². அப்³யாபஜ்ஜலோகம் உபபத்தி யஸ்ஸ ஸோ அப்³யாபஜ்ஜ லோகூபபத்தி. தஸ்ஸ பா⁴வோதி விக்³க³ஹோ. ‘‘கிலேஸ தூ³ரதா’’தி ஸமாபத்தி ப³லேன வா, அஞ்ஞதரப்படிபத்தியா வா, விக்க²ம்பி⁴த கிலேஸதா வா, அரியமக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்ன கிலேஸதா வா.

தேஸம் உப்பத்தி விதா⁴னம் விஸுத்³தி⁴ மக்³கே³ க²ந்த⁴னித்³தே³ஸே ஏவம் வுத்தம். யதா³ஹி தே³ய்யத⁴ம்ம படிக்³கா³ஹகாதி³ ஸம்பத்திம் அஞ்ஞம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதும் ஆக³ம்ம ஹட்ட²துட்டோ² அத்தி²தி³ன்னந்திஆதி³னயப்பவத்தம் ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரேக்கி²த்வா அஸம்ஸீத³ந்தோ அனுஸ்ஸாஹிதோபரேஹி தா³னாதீ³னி புஞ்ஞானி கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாண ஸம்பயுத்தம் சித்தம் அஸங்கா²ரம் ஹோதி. யதா³ பன வுத்தனயேன ஹட்ட²துட்டோ² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரேக்கி²த்வா அமுத்த சா க³தாதி³வஸேன ஸம்ஸீத³மானோ வா பரேஹி வா உஸ்ஸாஹிதோ கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ததே³வ சித்தம் ஸஸங்கா²ரம் ஹோதி. இமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே² ஸங்கா²ரோதி ஏதம் அத்தனோ வா பரேஸம் வா வஸேன பவத்தஸ்ஸ புப்³ப³ப்பயோக³ஸ்ஸாதி⁴வசனம். யதா³ பன ஞாதி ஜனஸ்ஸ படிபத்தி த³ஸ்ஸனேன ஜாதபரிசயாபா³லதா³ரகா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா ஸோமனஸ்ஸ ஜாதாஸஹஸா கிஞ்சி தே³வ ஹத்த²க³தம் த³த³ந்தி வா வந்த³ந்தி வா, ததா³ ததீயம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன தே³த²வந்த³தா²தி ஞாதீஹி உஸ்ஸாஹிதா ஏவம் படிபஜ்ஜந்தி, ததா³ சதுத்த²ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன தே³ய்யத⁴ம்ம படிக்³கா³ஹகாதீ³னம் அஸம்பத்திம் அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வம் ஆக³ம்ம சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி. ததா³ ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி.

42. அட்ட²பீதி ஏத்த² பிஸத்³தே³ன இமானி சித்தானி ந கேவலம் அட்டே²வ ஹோந்தி. அத² கோ² ததோ ப³ஹூனிபி ப³ஹுதரானிபி ஹோந்தீதி இமம் ஸம்பிண்ட³னத்த²ம் தீ³பேதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேனா’’திஆதி³வுத்தம். த³ஸஸு புஞ்ஞகிரியாவத்தூ²ஸு தி³ட்டு²ஜு கம்மம் நாம ஞாண கிச்சம். தம் கத²ம் ஞாண விப்பயுத்த சித்தேஹி கரோந்தீதி. வுச்சதே. ஞாண ஸம்பயுத்த சித்தேஹி தி³ட்டி²ம் உஜும்கரோந்தா தேஸம் அந்தரந்தரா ஞாணஸோதே பதிதவஸேன ஞாணவிப்பயுத்த சித்தேஹிபி கரோந்தியேவ. ஸப்³பே³ஸத்தா கம்மஸ்ஸகாதிஆதி³னா, பு³த்³தோ⁴ ஸோப⁴க³வா, ஸ்வாக்கா²தோ ஸோ த⁴ம்மோ, ஸுப்படிபன்னோ ஸோ ஸங்கோ⁴, திஆதி³னா சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘இமானி அட்ட² சித்தானீ’’திஆதி³ம். தத்த² த³ஸபுஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி நாம ‘தா³னம், ஸீலம், பா⁴வனா, அபசாயனம், வேய்யாவச்சம், பத்திதா³னம், பத்தானுமோத³னம், த⁴ம்மஸ்ஸவனா, த⁴ம்மதே³ஸனா, தி³ட்டு²ஜு கம்மம்,. தேஹி கு³ணிதானி வட்³டி⁴தானி. தானி ச அட்ட²ச²ஸு ஆரம்மணேஸு உப்பஜ்ஜந்தி. தீணி ச கம்மானி கரோந்தா தே ஹேவ அட்ட²ஹி கரோந்தி. தானியேவ ச ஸப்³பா³னி அத்தி² ஹீனானி, அத்தி² மஜ்ஜி²மானி, அத்தி² பணீதானி. தஸ்மா புன அனுக்கமேன ஆரம்மணாதீ³ஹி வட்³ட⁴னம் கரோதி. தத்த² ‘‘தானி ட²பேதப்³பா³னீ’’தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸுத்³தி⁴கானீ’’தி அதி⁴பதீஹி அமிஸ்ஸிதானி. ‘‘இதி கத்வா’’தி இதி மனஸி கரித்வா. ததா² ஞாணவிப்பயுத்தானி த்³வேஸஹஸ்ஸானி ஸதம் ஸட்டி² ச ஹோந்தீதி யோஜனா. ‘‘வீமம்ஸாவஜ்ஜிதேஹீ’’தி வீமம்ஸாதி⁴பதி வஜ்ஜிதேஹி. ‘‘ததா²கு³ணிதானீ’’தி ஸப்³பா³னி புஞ்ஞகிரியாதீ³ஹி ஸமம் கு³ணிதானி. ‘‘கோஸல்லேனா’’தி கோஸல்லஸங்கா²தேன. ‘‘நானாவஜ்ஜனவீதி²ய’’ந்தி ஞாணவிப்பயுத்த வீதீ²ஹி விஸும் பூ⁴தாய ஆவஜ்ஜனாய யுத்த வீதி²யம். ‘‘தேனேவா’’தி வீமம்ஸாதி⁴பதிபூ⁴தேன தேனேவ உபனிஸ்ஸயஞ்ஞாணேன. ஏவம் ஸந்தேபி ந ஸக்காப⁴விதுந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

43. வசனத்தே² ‘‘ருஜ்ஜனட்டே²னா’’தி துத³னட்டே²ன. ‘‘அஹிதட்டே²னா’’தி ஹிதவிருத்³த⁴ட்டே²ன. ‘‘அனிபுணட்டே²னா’’தி அஸண்ஹா ஸுகு²மட்டே²ன. ‘‘அனிட்ட²விபாகட்டே²னா’’தி அனிட்ட²ம் விபாகம் ஏதேஸந்தி அனிட்ட² விபாகானி. தேஸம் பா⁴வோ அனிட்ட² விபாகட்டோ². தேன அனிட்ட² விபாகட்டே²ன. ‘‘தப்படி பக்க²த்தா’’தி ராகா³தீ³ஹி படிபக்க²த்தா. ஏவம் பரியாயத்த² ஸங்கா²தம் அபி⁴தா⁴னத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அட்ட²கதா²ஸு ஆக³தம் வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி குச்சி²தேதிஆதி³னா. தத்த² ‘‘குச்சி²தே’’தி ஜேகு³ச்சி²தப்³பே³, நிந்தி³ தப்³பே³ வா. சாலேந்தி தத³ங்க³ப்பஹானவஸேன, கம்பேந்தி விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானவஸேன, வித்³த⁴ம்ஸேந்தி ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன. ‘‘தனுகரணட்டே²னா’’தி ஸல்லிக²னட்டே²ன. ‘‘அந்தகரணட்டே²னா’’தி பரியோஸானகரணட்டே²ன. ‘‘அபி சா’’திஆதி³ தீ³பனீனயத³ஸ்ஸனம். ‘‘கோஸல்ல ஸம்பூ⁴தட்டே²னா’’தி மஹாஅட்ட²கதா²னயோ. தத்த², குஸலஸ்ஸ பண்டி³தஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகாஸல்லம். ஞாணம். தேன ஸம்பூ⁴தம் ஸஞ்ஜாதம் கோஸல்ல ஸம்பூ⁴தம் திவிக்³க³ஹோ.

44. ‘‘ப³லவகம்மேனா’’தி திஹேது குக்கட்ட² கம்மேன. ‘‘து³ப்³ப³ல கம்மேனா’’தி திஹேதுகோமகேன வா த்³விஹேதுக குஸல கம்மேன வா. ‘‘கேஹிசி ஆசரியேஹீ’’தி மோரவாபி வாஸீ மஹாத³த்தத்தே²ரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ‘‘ஸங்க³ஹகாரேனா’’தி ப⁴த்³த³ந்த பு³த்³த⁴கோ⁴ஸத்தே²ரேன. ‘‘ஸன்னிஹித பச்சயவஸேனா’’தி ஆஸன்னே ஸண்டி²தபச்சய வஸேன. பச்சுப்பன்ன பச்சயவஸேனேவாதி வுத்தம் ஹோதி. உபட்டி²தானி கம்மாதீ³னி ஆரம்மணானி. பவத்தானி மஹாவிபாகானி. ‘‘அவிபாக ஸபா⁴வதோ’’தி அவிபச்சனஸபா⁴வதோ. அவிபாகுப்பாத³னஸபா⁴வதோதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘அட்ட²கதா²ய’’ந்தி த⁴ம்மஸங்க³ணிட்ட²கதா²யம். ‘‘இதா⁴’’தி மஹாவிபாகசித்தே. ‘‘ததா² அப்பவத்தியா சா’’தி தா³னாதி³வஸேன அப்பவத்திதோ ச.

45. மஹாகிரியசித்தே. ‘‘உபரீ’’தி வீதி²ஸங்க³ஹே ததா³ ரம்மண நியமே. ‘‘ஸயமேவா’’தி அனுருத்³த⁴த்தே²ரேனேவ. ‘‘வக்க²தீ’’தி வுச்சிஸ்ஸதி. ‘‘யதா²ரஹ’’ந்தி கீ²ணாஸவஸந்தானே உப்பன்னானம் மஹாகிரியானம் அரஹானுரூபம். பூ⁴தகத²ன விஸேஸனம் தேன நிவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘தம்’’தி ஸஹேதுகக்³க³ஹணம். ‘‘ப்³யவச்சே²த³கவிஸேஸன’’ந்தி அஹேதுக விபாககிரிய சித்தானஞ்ச ஸப்³பா⁴வாதப்பஸங்க³ஸ்ஸ அவச்சே²த³கம் விஸேஸனம். ‘‘யதா² ஸக்க²ர கத²லிகம்பி மச்ச²கு³ம்ப³ம்பி திட்ட²ந்தம்பி சரந்தம்பி பஸ்ஸதீ’’தி வசனே ஸக்க²ர கத²லிகம் திட்ட²ந்தம், மச்ச²கு³ம்ப³ம் திட்ட²ந்தம்பி சரந்தம்பி பஸ்ஸதீதி ஏவம் யதா² லாப⁴ யோஜனா ஹோதி. ததா² இத⁴ பீதி.

46. ‘‘யதி³த³’’ந்தி யா அயம் தீ³பன ஸமத்த²தா, ‘‘இத³ம் ஸாமத்தி²ய’’ந்தி யோஜனா. அயம் ஸமத்த² பா⁴வோதி அத்தோ². பே⁴த³வசனே சோத³னாயாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ரசனாகா³தா²யம். ‘‘ஏதானீ’’தி ஸோப⁴ண காமாவசர சித்தானி. ‘‘புஞ்ஞ பாப க்ரியாபே⁴தா³’’தி புஞ்ஞ பாப க்ரியபே⁴தே³ன.

47. கதமே த⁴ம்மா காமாவசரா. ஹேட்ட²தோ அவீசினிரயம் பரியந்தம் கரித்வா உபரிதோ பரனிம்மித வஸவத்திதே³வே அந்தோ கரித்வாதி ஏவம் பாளியம் நித்³தி³ட்ட²த்தா இத⁴காமஸத்³தே³ன ஸஹோகாஸாகாமபூ⁴மி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘காமே காமபூ⁴மிய’’ந்தி. பரியாபன்னாதி பாட²ஸேஸோ. ‘‘க்ரியா சா’’தி ஏத்த² ச ஸத்³தோ³ பன ஸத்³த³த்தோ². இதி ஸத்³தோ³ இச்சேவம் ஸத்³த³த்தோ². ஏதேன படிஸித்³தா⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘இதா⁴’’தி இமஸ்மிம் சித்தஸங்க³ஹே. ‘‘தஸ்ஸா’’தி ஸப்³ப³தா²ஸத்³த³ஸ்ஸ. ப⁴வோ நாம இந்த்³ரிய ப³த்³த⁴ஸந்தானக³தோ த⁴ம்ம ஸமூஹோ வுச்சதி. இத⁴ பன காமாவசரா த⁴ம்மாதி பதே³ காமஸத்³தோ³. ஸோ ச பத²வி பப்³ப³தாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³ம் காமபூ⁴மிம் வத³தீதி வுத்தம் ‘‘பூ⁴மிபரியாயோ சா’’திஆதி³. ‘‘இந்த்³ரியானிந்த்³ரியப³த்³த⁴ த⁴ம்ம ஸமூஹோ’’தி இந்த்³ரியப³த்³த⁴ த⁴ம்ம ஸமூஹோ ஸத்தஸந்தானாக³தோ, அனிந்த்³ரியப³த்³த⁴ த⁴ம்ம ஸமூஹோ பத²வி பப்³ப³தாதி³ க³தோ. தத்த² ஜீவிதிந்த்³ரியேன அனாப³த்³தோ⁴ அனாயத்தோ அனிந்த்³ரியப³த்³தோ⁴தி.

இதிகாமசித்தஸங்க³ஹதீ³பனியாஅனுதீ³பனா நிட்டி²தா.

48. ரூபாவசரசித்தே. ‘‘ஸமுதி³தேனா’’தி பஞ்சங்க³ ஸமுதி³தேன. பஞ்சன்னம் அங்கா³னம் ஏகதோ ஸாமக்³கி³பூ⁴தேனாதி அத்தோ². பஞ்சன்னஞ்ஹி ஏகதோ ஸாமக்³கி³யம் ஸதியேவ அப்பனா ஹோதி, நோ அஸதி. ஸாமக்³கி³யந்தி ச ஸுட்டு² ப³லவதாய ஸமக்³க³பா⁴வேதி அத்தோ². ‘‘படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா’’தி பத்தப்³ப³த்தா. ஜா²னம் து³வித⁴ம் ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னஞ்ச லக்க²ணூ பனிஜ்ஜா²னஞ்சாதி ஆஹ ‘‘கஸிணாதி³கஸ்ஸா’’திஆதி³ம். இத⁴ பன ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னம் அதி⁴ப்பேதம். உபனிஜ்ஜா²னந்தி ச கஸிண நிமித்தாதி³கம் ஆரம்மணம் சேதஸா உபக³ந்த்வானிஜ்ஜா²னம் ஓலோகனம். ஜா²னஸத்³த³ஸ்ஸஜா²பனத்தோ²பி ஸம்ப⁴வதீதி வுத்தம் ‘‘பச்சனீக த⁴ம்மானஞ்ச ஜா²பனதோ’’தி. அக்³கி³னா விய கட்டா²னம் கிலேஸானம் த³ய்ஹனதோதி அத்தோ². ஏகக்³க³தா ஏவ ஸாதிஸ்ஸய யுத்தா அப்பனாபத்தகாலேதி அதி⁴ப்பாயோ. புப்³ப³பா⁴கே³ பன பத²மஜ்ஜா²னே விதக்கஸ்ஸ ப³லவபா⁴வோ இச்சி²தப்³போ³. ‘‘ஸாஹீ’’திஆதி³னா தத³த்த²ம் விவரதி. ஸாஹி ஏகக்³க³தாதி ச வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏகோ அத்தாஸபா⁴வோ அஸ்ஸாதி ஏகத்தம். ஏகத்தம் ஆரம்மணமஸ்ஸாதி ஏகத்தா ரம்மணா. ஏகக்³க³தா. தஸ்ஸ பா⁴வோதி விக்³க³ஹோ.

அக்³க³ஸத்³தோ³ கோடி அத்தோ². கோட்டா²ஸட்டோ²வா. ‘‘ததா² பவத்தனே’’தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³பா⁴வேன பவத்தியம். ‘‘ஆதி⁴ப்பச்சகு³ணயோகே³னா’’தி அதி⁴பதிபா⁴வகு³ணயோகே³ன. இந்த்³ரியபச்சயதாகு³ணயோகே³னாதி வுத்தம் ஹோதி. ஸாயேவ ஏகக்³க³தா ஏகக்³க³தா, ஸமாதீ⁴,தி ச வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸமாதீ⁴’’தி பத³ஸ்ஸ-ஸம்-ஆதீ⁴-தி-வா, ஸமஆதீ⁴தி-வா, த்³விதா⁴ பத³ச்சே²தோ³. தத்த² ஸம்உபஸக்³கோ³ ஸம்மாஸத்³த³த்தோ². ஸமஸத்³தோ³ பன த⁴ம்மேன ஸமேன ரஜ்ஜம் காரேதீதிஆதீ³ஸு விய நாமிகஸத்³தோ³தி த்³விதா⁴ விகப்பம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸாயேவ சித்த’’ந்திஆதி³மாஹ. ஸாயேவ சித்தம்-ஸம்மா ச ஆதி⁴யதீதி ஸமாதி⁴, ஸாயேவ சித்தம்-ஸமஞ்ச ஆதி⁴யதீதி ஸமாதீ⁴தி த்³விதா⁴ விகப்போ. தத்த² ஸம்மா சாதி ஸுந்த³ரேன. ஆதி⁴யதீதி ஆத³ஹதி. ஆத³ஹனஞ்ச ட²பனமேவாதி வுத்தம் ‘‘ட²பேதீ’’தி. ஸமஞ்சாதி அவிஸமஞ்ச. ‘‘தத்தே²வா’’தி தஸ்மிம் ஆரம்மணே ஏவ. ‘‘லீனுத்³த⁴ச்சாபா⁴வா பாத³னேனா’’தி லீனஸ்ஸ ச உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ ச அபா⁴வோ லீனுத்³த⁴ச்சாபா⁴வோ. தஸ்ஸ ஆபாத³னம் ஆபஜ்ஜாபனந்தி விக்³க³ஹோ. விவிதே⁴ன சித்தஸ்ஸ ஸம்ஹரணம் விஸாஹாரோ. ந விஸாஹாரோ அவிஸாஹாரோ. ஸாயேவ ச நித்³தி³ட்டா². இதி ஏவம் இமேஸு த்³வீஸு அத்தே²ஸு ஏகக்³க³தா ஏவ ஸாதிஸ்ஸயயுத்தாதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏவம் பன ஸதி, ஏகக்³க³தா ஏவ ஜா²னந்தி வத்தப்³பா³, ந விதக்காத³யோதி சோத³னம் பரிஹரந்தோ ‘‘விதக்காத³யோபனா’’திஆதி³மாஹ. அபிஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ². பனஸத்³தோ³ பக்க²ந்தரத்தோ². தஸ்ஸா ஏகக்³க³தாய. ‘‘ஸா திஸ்ஸய’’ந்தி அதிஸ்ஸயேன ஸஹ. ‘‘ஓஸக்கிது’’ந்தி ஸம்ஸீதி³தும். ‘‘நம்’’தி சித்தம். ‘‘ஸம்ஸப்பிது’’ந்தி ஏவம் நு கோ² அஞ்ஞதா²னு கோ²தி த்³விதா⁴ சஞ்சலிதும். ‘‘உக்கண்டி²து’’ந்தி அஞ்ஞாபி⁴முகீ² ப⁴விதும். ஆரமிதுந்தி வுத்தம் ஹோதி. லத்³த⁴ம் ஸாதம் யேனாதி லத்³த⁴ஸ்ஸாதம். ‘‘ஸாதம்’’தி ஸாரத்தம். ‘‘உபப்³ரூஹிதம்’’தி பு⁴ஸம்வட்³டி⁴தம். ‘‘ஸந்த ஸபா⁴வத்தா’’தி உபஸந்த ஸபா⁴வத்தா. ‘‘ததா² அனுக்³க³ஹிதா’’தி ஆரம்மணாபி⁴முக²கரணாதி³வஸேன அனுக்³க³ ஹிதா. ஸமாதி⁴ஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³னீவரணப்படிபக்க²த்தா ‘‘ஸயம்…பே… நீவாரேத்வா’’தி வுத்தம். ‘‘நிச்சலம்ட²த்வா’’தி அப்பனாகிச்சமாஹ.

ஏவம் உபனிஜ்ஜா²னத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா ஜா²பனத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேஸு சா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘தப்பச்சனீகா’’தி தேஸம் ஜா²னங்க³ த⁴ம்மானம் பச்சனீகா படிபக்கா². ‘‘மனஸ்மிம் பீ’’தி மனோத்³வாரேபி. பகே³வ காயவசீத்³வாரேஸூதி ஏவம் ஸம்பா⁴வனத்தோ² சேத்த² பிஸத்³தோ³. அபிஸத்³தோ³பி யுஜ்ஜதி. ‘‘ஜா²பிதா நாம ஹோந்தீ’’தி ஜா²னங்க³ த⁴ம்மக்³கீ³ஹி த³ட்³டா⁴னாம ஹோந்தி. ‘‘ஏவம் ஸந்தேபி தேஸம் ஸமுதா³யே ஏவ ஜா²ன வோஹாரோ ஸித்³தோ⁴’’தி யோஜனா. ‘‘த⁴ம்ம ஸாமக்³கி³பதா⁴ன’’ந்தி ஜா²னட்டா²னே ஜா²னங்க³ த⁴ம்மானம் மக்³க³ட்டா²னே மக்³க³ங்க³ த⁴ம்மானம் போ³தி⁴ட்டா²னே போ³ஜ்ஜ²ங்க³ த⁴ம்மானம் ஸமக்³க³பா⁴வப்பதா⁴னம்.

ஏவம் ஸங்க³ஹகாரானம் மதியா ஜா²னம் வத்வா இதா³னி அபரேஸானம் மதியா தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபரே’’திஆதி³மாஹ. அபரே பன வத³ந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² ‘‘யதா² ஸகம்கிச்சானீ’’தி ஸஸ்ஸ இத³ம் ஸகம். ஸஸ்ஸாதி அத்தனோ. இத³ந்தி ஸந்தகம். யானியானி அத்தனோ ஸந்தகானீதி அத்தோ². ‘‘இதீ’’தி தஸ்மா. ‘‘பட்டா²னே ஜா²னபச்சயம் பத்வா…பே… ஸாதே⁴ந்தியேவ’’. வுத்தஞ்ஹி தத்த². ஜா²னபச்சயோதி ஜா²னங்கா³னிஜா²னஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம் தம் ஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் ஜா²னபச்சயேன பச்சயோ. மக்³க³பச்சயோதி மக்³க³ங்கா³னி மக்³க³ஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம் தம் ஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் மக்³க³பச்சயேன பச்சயோதி. ‘‘பஞ்சஸமுதி³தாதீ³னீ’’தி பஞ்சஸமூஹ த³ஸஸமூஹானி. ‘‘பத²மஜ்ஜா²னாதி³பா⁴வஸ்ஸேவசா’’தி பத²மஜ்ஜா²னாதி³ நாமலாப⁴ஸ்ஸேவசாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஜா²னபா⁴வஸ்ஸா’’தி ஜா²னனாமலாப⁴ஸ்ஸ. ‘‘ததா²வித⁴கிச்சவிஸேஸாபா⁴வா’’தி ததா²விதா⁴னம் ஆரம்மணாபி⁴னிரோபனாதீ³னம் கிச்ச விஸேஸானம் அபா⁴வதோ.

49. ‘‘ஏத்த² ஸியா’’தி ஏதஸ்மிம் டா²னே புச்சா²ஸியா. ‘‘அங்க³ பே⁴தோ³’’தி பத²மஜ்ஜா²னே பஞ்ச அங்கா³னி, து³தீயஜ்ஜா²னே சத்தாரி அங்கா³னீ திஆதி³கோ அங்க³பே⁴தோ³. ‘‘புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயேனா’’தி புக்³க³லஸ்ஸ இச்சா²விஸேஸேன. இதி அயம் விஸஜ்ஜனா. ‘‘ஸோ’’தி ஸோ புக்³க³லோ. ‘‘ஹீ’’தி வித்தா²ர ஜோதகோ. விதக்கோ ஸஹாயோ யஸ்ஸாதி விதக்கஸஹாயோ. ‘‘விதக்கே நிப்³பி³ந்த³தீ’’தி ஓளாரிகோவதாயம் விதக்கோ, நீவரணானம் ஆஸன்னே டி²தோதி ஏவம் விதக்கே ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா நிப்³பி³ந்த³தி. தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விதக்கம் விராஜேதி விக³மேதி அதிக்கமாபேதீதி விதக்கவிராகோ³. விதக்கவிராகோ³ ச ஸோ பா⁴வனா சாதி ஸமாஸோ. ‘‘உத்தருத்தரஜ்ஜா²னாதி⁴க³மனே’’தி உத்தரி உத்தரிஜா²னப்படிலாபே⁴. அஜ்ஜா²ஸய ப³லேன பாத³கஜ்ஜா²னஸதி³ஸம் ந ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சேதோபணிதி⁴ இஜ்ஜ²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘விஸுத்³த⁴த்தா’’தி ஸீலவிஸுத்³த⁴த்தா.

50. ஸங்கா²ர பே⁴த³விசாரணாயம். ‘‘ஸங்கா²ர பே⁴தோ³ ந வுத்தோ’’தி பத²மஜ்ஜா²ன குஸல சித்தம் அஸங்கா²ரிகமேகம், ஸஸங்கா²ரிகமேகந்திஆதி³னா ந வுத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸோ’’தி ஸங்கா²ர பே⁴தோ³. ‘‘ஸித்³த⁴த்தா’’தி ஸங்கா²ர பே⁴த³ஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. கத²ம் ஸித்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘ததா²ஹீ’’திஆதி³ம். ஸுகா² படிபதா³ யேஸம் தானி ஸுக²ப்படிபதா³னி. தேஸம் பா⁴வோதி விக்³க³ஹோ. ‘‘யோ’’தி யோகீ³புக்³க³லோ. ‘‘ஆதி³தோ’’திஆதி³ம்ஹி. ‘‘விக்க²ம்பே⁴ந்தோ’’தி விமோசேந்தோ வியோக³ம் கரோந்தோ. து³க்கே²ன விக்க²ம்பே⁴தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘காமாதீ³னவத³ஸ்ஸனாதி³னா’’தி அங்கா³ரகாஸூ பமாகாமாப³ஹுது³க்கா²ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த²பி⁴ய்யோதிஆதி³னா காமேஸுஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா. ஆதி³ஸத்³தே³ன விதக்காதீ³ஸு ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனம் ஸங்க³ய்ஹதி. ‘‘தேனேவா’’தி காமாதீ³னவத³ஸ்ஸனாதி³னா ஏவ. ஏத்த² அபி⁴ஞ்ஞாபே⁴தே³ன ஸங்கா²ர பே⁴தோ³ ந வத்தப்³போ³, படிபதா³ பே⁴தே³னேவ வத்தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞஜ்ஜா²னானம்பீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த², அபி⁴ஜானனம் அபி⁴ஞ்ஞா. கி²ப்பாஸீகா⁴ அபி⁴ஞ்ஞா யேஸம் தானி கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞானி. த³ந்தா⁴ அஸீகா⁴ அபி⁴ஞ்ஞா யேஸம் தானி த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞானி. ஜா²னானி. ‘‘யதி³ ஏவ’’ந்தி ஏவம் படிபதா³ பே⁴தே³ன ஸங்கா²ர பே⁴தோ³ யதி³ ஸியாதி அத்தோ². ‘‘வளஞ்ஜனகாலே’’தி ஸமாபத்தி ஸமாபஜ்ஜனகாலே. படிப³ந்த⁴கா நாம அந்தராயிகா. ‘‘ஸன்னிஹிதாஸன்னிஹிதவஸேனா’’தி ஆஸன்னே ஸண்டி²தாஸண்டி²தவஸேன. ஸுத்³த⁴ம் விபஸ்ஸனாயானம் யேஸம் தே ஸுத்³த⁴விபஸ்ஸனாயானிகா. ‘‘ஸுத்³த⁴ம்’’தி ஸமத²ஜ்ஜா²னேன அஸம்மிஸ்ஸம். ‘‘ஸத்தே²ன ஹனித்வா’’தி பரே ந ஸத்தே²ன ஹனனதோ சி²ந்த³னதோ. ‘‘ஸஹஸா’’தி ஸீக⁴தரேன. ‘‘மரந்தானம் உப்பன்னம்’’தி மரணாஸன்னகாலே உப்பன்னம்தி அதி⁴ப்பாயோ. அனாகா³மினோ ஹி ஸுத்³த⁴ விபஸ்ஸனாயானிகாபி ஸமானா ஸமாதி⁴ஸ்மிம் பரிபூரகாரினோ நாம ஹோந்தி. இச்ச²ந்தே ஸுஸதி கிஞ்சி நிமித்தம் ஆரப்³ப⁴மனஸிகார மத்தேனபி ஜா²னம் இஜ்ஜ²தி. தேனாஹ ‘‘தம்பி மக்³க³ஸித்³த⁴க³திக’’ந்தி. ‘‘ரூபீப்³ரஹ்மலோகே’’தி இத³ம் அட்ட²ன்னம் ஸமாபத்தீனம்பி தத்த² பாகதிகபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அரூபீ ப்³ரஹ்மலோகே பன ஏகா ஏவ ஸமாபத்தி பாகதிகாஸம்ப⁴வதி. உபபத்திஸித்³த⁴ஜ்ஜா²னானம் ப⁴வந்தரே ஸன்னிஹித பச்சயபே⁴தே³ன ஸங்கா²ர பே⁴தோ³ வுத்தோ, ஸோ கத²ம் பச்சேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் ப⁴வேபி…பே… யுத்தானி ஹோந்தீ’’தி. ஏகஸ்மிம் ப⁴வேஸப்³ப³ப்பத²மம் லத்³த⁴காலே ஸங்கா²ர பே⁴த³ஸ்ஸ ஆஸன்னத்தா வளஞ்ஜனகாலேபி ஸோ ஏவ ஸங்கா²ர பே⁴தோ³ ஸியாதி ஆஸங்காஸம்ப⁴வதோ இத³ம் வுத்தம். தேன ப⁴வந்தரே உபபத்தி ஸித்³த⁴ஜ்ஜா²னானம் ஸன்னிஹித பச்சயபே⁴தே³ன ஸங்கா²ரபே⁴தே³ வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி. இதா³னி தானி மக்³க³ ஸித்³த⁴ஜ்ஜா²ன உபபத்தி ஸித்³த⁴ஜ்ஜா²னானி ஸன்னிஹிதபச்சயம் அனபேக்கி²த்வா மக்³க³க்க²ண உபபத்திக்க²ணேஸு ஸித்³த⁴காலே ஜா²னுப்பத்தி படிபதா³ய ஏவ ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வம் க³ஹேத்வா அபரம் விகப்பம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜா²னுப்பத்தி படிபதா³ ரஹிதத்தா வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் மஹக்³க³தஜா²னானம் அட்ட²கதா²வஸேன ஸித்³த⁴ம் ஸங்கா²ர பே⁴த³ம் வத்வா இதா³னி பாளிவஸேனாபி ஸோ ஸித்³தோ⁴ யேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். து³க்க²ப்படிபதா³புப்³ப³கானம் த்³வின்னம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞகி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞஸமாதீ⁴னம். ‘‘ஏத்தாவதா’’தி ஏதம் பரிமாணம் அஸ்ஸாதி ஏத்தாவம். ஏத்தாவந்தேன. ஏத்த² ஸியா, கஸ்மா இத⁴ ஸங்கா²ரபே⁴தோ³ ந வுத்தோதிஆதி³னா வசனக்கமேன ஸித்³தோ⁴ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யம்.

51. விபா⁴வனிபாடே². பரிகம்மம் நாம பத²வீ, பத²வீ, ஆபோ, ஆபோ-திஆதி³கம், ரூபம் அனிச்சம், ரூபம் து³க்க²ம், ரூபம் அனத்தா-திஆதி³கஞ்சபா⁴வனாபரிகம்மம் அதி⁴காரோ நாம புப்³ப³ப⁴வேகதபா⁴வனாகம்மம். புப்³ப³ப⁴வேஜா²னமக்³க³ப²லானிபத்தே²த்வா கதம் தா³னஸீலாதி³ புஞ்ஞகம்மஞ்ச. ‘‘இத³ம் தாவனயுஜ்ஜதீ’’தி ஏத்த² தாவஸத்³தோ³ வத்தப்³ப³ந்தராபேக்க²னே நிபாதோ. தேன அபரம்பி வத்தப்³ப³ம் அத்தீ²தி தீ³பேதி. புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ து³விதோ⁴ பகதி புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ, பயோக³புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோதி. தத்த² பரிகம்ம புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ பகதி புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ நாம, அயம் பகதி பச்சயக³ணோ ஏவ. புப்³பே³ வுத்தோ புப்³ப³ப்பயோகோ³ பயோக³புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ நாம. ஸோ ஏவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நஹீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘அந்தமஸோ’’தி அந்திம பரிச்சே²தே³ன. ‘‘ஆலோபபி⁴க்கா²’’ நாம ஏகா லோபபி⁴க்கா². ஸோ பரிகம்மஸங்கா²தபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ. ஜா²னானி ச ஸப்³பா³னி உப்பன்னானி நாம நத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘இதீ’’தி தஸ்மா. ‘‘ஸோ’’தி பா⁴வனாபி⁴ஸங்கா²ரோ. ‘‘தேஸம்’’தி ஸப்³பே³ஸம்பி ஜா²னானம். ந ஹி லோகியஜ்ஜா²னானி நாம…பே… அத்தி², இமேஸம் ஸத்தானம் ஸப்³ப³கப்பேஸுபி கப்பவினாஸகாலே ஜா²னானி பா⁴வேத்வா ப்³ரஹ்மலோக பராயனதா ஸப்³பா⁴வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘புப்³பே³ ஸமத²கம்மேஸு கதாதி⁴காரஸ்ஸா’’தி ஆஸன்னப⁴வேகதாதி⁴காரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தூ³ரப⁴வே பன ஸமத²கம்மேஸு அகதாதி⁴காரோ நாம கோசி நத்தீ²தி. ‘‘ஏவமேவா’’தி ஏவம் ஏவ. விபாகஜ்ஜா²னேஸு ஸங்கா²ர பே⁴த³ஸ்ஸ புப்³ப³ கம்மவஸேன வத்தப்³ப³த்தா ‘‘குஸல க்ரியஜ்ஜா²னேஸூ’’தி வுத்தம். ‘‘அத²வாதிஆதி³கோ பச்சி²ம விகப்போ நாம’’ அத²வா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரேனேவ உப்பஜ்ஜமானஸ்ஸ நகதா³சி அஸங்கா²ரிகபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி அஸங்கா²ரிகந்தி ச, ப்³யபி⁴சாராபா⁴வதோ ஸஸங்கா²ரிகந்தி ச ந வுத்தந்தி அயம் விகப்போ. தத்த² அஸங்கா²ரிகந்தி ச ந வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ப்³யபி⁴சாரா பா⁴வதோ’’தி அஸங்கா²ரிகபா⁴வேன பஸங்கா³பா⁴வதோ. ஸஸங்கா²ரிகந்தி ச ந வுத்தம். யதி³ வுச்சேய்ய. நிரத்த² கமேவதம்ப⁴வேய்ய. கஸ்மா, ஸம்ப⁴வ ப்³யபி⁴சாரானம் அபா⁴வதோ. ஸம்ப⁴வே ப்³யபி⁴சாரே ச. விஸேஸனம் ஸாத்த²கம் ஸியாதி ஹி வுத்தம். ந ச நிரத்த²கவசனம் பண்டி³தா வத³ந்தி. கஸ்மா, அபண்டி³தலக்க²ணத்தா. ஸதி பன ஸம்ப⁴வே ச ப்³யபி⁴சாரே ச, ததா² ஸக்கா வத்தும். கஸ்மா, ஸாத்த²கத்தா. ஸாத்த²கமேவ பண்டி³தா வத³ந்தி. கஸ்மா, பண்டி³த லக்க²ணத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

52. படிபதா³ அபி⁴ஞ்ஞாவவத்தா²னே. ‘‘நிமித்துப்பாத³தோ’’தி படிபா⁴க³னிமித்தஸ்ஸ உப்பாத³தோ. ஸுகா²பன படிபதா³, பச்சா²த³ந்த⁴ம் வா கி²ப்பம் வா உப்பன்னம் ஜா²னம் ஸுக²ப்படிபத³ம் நாம கரோதீதி யோஜனா. ‘‘புப்³ப³ப⁴வே’’தி ஆஸன்னே புப்³ப³ப⁴வே. அந்தராயிகத⁴ம்மா நாம ‘கிலேஸந்தராயிகோ ச, கம்மந்தராயிகோ ச, விபாகந்தராயிகோ ச, பஞ்ஞத்தி வீதிக்கமந்தராயிகோ ச, அரியூபவாத³ந்தராயிகோ ச. தத்த² திஸ்ஸோ நியதமிச்சா²தி³ட்டி²யோகிலேஸந்தராயிகோ நாம. பஞ்சானந்தரிய கம்மானி கம்மந்தராயிகோ நாம. அஹேதுக த்³விஹேதுகப்படிஸந்தி⁴விபாகா விபாகந்தராயிகோ நாம. பி⁴க்கு² பா⁴வேடி²தானம் வினய பஞ்ஞத்திம் வீதிக்கமித்வா அகதப்படிகம்மோ வீதிக்கமோ பஞ்ஞத்திவீதிக்கமந்தராயிகோ நாம. படிகம்மேபனகதே அந்தராயிகோ ந ஹோதி. அரியபுக்³க³லானம் ஜாதிஆதீ³ஹி உபவதி³த்வா அக்கோஸித்வா அகதப்படிகம்மம் அக்கோஸனம் அரியூபவாத³ந்தராயிகோ நாம. இத⁴பி படிகம்மே கதே அந்தராயிகோ ந ஹோதி. ஸேஸேஸு தீஸு படிகம்மம் நாம நத்தி². இமே த⁴ம்மா இமஸ்மிம் ப⁴வே ஜா²னமக்³கா³னம் அந்தராயம் கரோந்தீதி அந்தராயிகா நாம. தேஹி விமுத்தோ அந்தராயிக த⁴ம்ம விமுத்தோ நாம. ‘‘கல்யாணப்படிபத்தியம் டி²தோ’’தி ஸீலவிஸுத்³தி⁴ ஆதி³காய கல்யாணப்படிபத்தியம் பரிபூரண வஸேன டி²தோ. ‘‘சி²ன்னபலிபோ³தோ⁴’’தி ஆவாஸபலிபோ³தா⁴தீ³னி த³ஸவிதா⁴னி பலிபோ³த⁴கம்மானி சி²ந்தி³த்வா டி²தோ. ‘‘பஹிதத்தோ’’தி, யந்தம் புரிஸதா²மேன புரிஸபரக்கமேன பத்தப்³ப³ம், ந தம் அபத்வா வீரியஸ்ஸ ஸண்டா²னம் ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏவம் பவத்தேன ஸம்மப்பதா⁴ன வீரியேன ஸமன்னாக³தோ. ஸோ ஹி பஹிதோ பேஸிதோ அனபேக்கி²தோ அத்தபா⁴வோ அனேனாதி பஹிதத்தோதி வுச்சதி. ‘‘நஸம்பஜ்ஜதீதி நத்தி²’’. ஸசே பஞ்சபதா⁴னியங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. பஞ்சபதா⁴னியங்கா³னி நாம ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னதா, அஸாடே²ய்யம், ஆரோக்³யம், அலீனவீரியதா, பஞ்ஞவந்ததா,தி.

52. விபாகஜ்ஜா²னே. ‘‘முது³பூ⁴தம்’’தி பா⁴வனா ப³லபரித்தத்தாமந்த³பூ⁴தம். மந்த³பூ⁴தத்தா ச து³ப்³ப³லம். ‘‘நானா கிச்சட்டா²னேஸு சா’’தி த³ஸ்ஸனஸவனாதீ³ஸு. ‘‘ஹீனேஸுபி அத்தபா⁴வேஸூ’’தி அஹேதுக த்³விஹேதுகபுக்³க³லேஸுபி. ‘‘அஸதி³ஸம்பீ’’தி திஹேதுகுக்கட்ட²ம்பி கம்மம் அஹேதுகவிபாகம்பி ஜனேதீதிஆதி³னா அஸதி³ஸம்பி விபாகம் ஜனேதி. ‘‘ப⁴வங்க³ட்டா²னேஸு யேவா’’தி ஏத்த² ப⁴வங்க³ ஸத்³தே³ன படிஸந்தி⁴ட்டா²ன சுதிட்டா²னானிபி ஸங்க³ய்ஹந்தி. ‘‘குஸலஸதி³ஸமேவா’’தி பத²மஜ்ஜா²னகுஸலம் பத²மஜ்ஜா²ன விபாகமேவ ஜனேதி, து³தீயஜ்ஜா²ன குஸலம் து³தீயஜ்ஜா²ன விபாகமேவ ஜனேதீதிஆதி³னா குஸல ஸதி³ஸமேவ விபாகம் ஜனேதி. ‘‘குஸலமேவ…பே… க்ரியஜ்ஜா²னம் நாம ஹோதி’’ அபே⁴தூ³ பசாரேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. பே⁴த³ம்பி அபே⁴த³ம் கத்வா உபசாரோ வோஹாரோ அபே⁴தூ³ பசாரோ.

54. ஸங்க³ஹகா³தா² வண்ணனாயம். ஜா²னானம் பே⁴தோ³ ஜா²னபே⁴தோ³. அத்த²தோ பன ஜா²னேஹி ஸம்பயோக³பே⁴தோ³ ஜா²னபே⁴தோ³தி வுத்தோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஜா²னேஹி ஸம்பயோக³பே⁴தே³னா’’தி. பத²மஜ்ஜா²னிகம் சித்தந்திஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘தமேவா’’தி ரூபாவசர மானஸமேவ. விபா⁴வனியம் பன உபரிஸங்க³ஹகா³தா²யம் ஜா²னங்க³ யோக³பே⁴தே³ன, கத்வேகேகந்து பஞ்சதா⁴தி வசனம் தி³ஸ்வா இத⁴ ஜா²ன பே⁴தே³னாதி ஜா²னங்கே³ஹி ஸம்பயோக³பே⁴தே³னாதி வுத்தம். ஏவம் ஸந்தேபி இத⁴ ஜா²னபே⁴த³ஸ்ஸ விஸும் அதி⁴ப்பேதத்தா ‘‘அஞ்ஞோஹி ஜா²னபே⁴தோ³’’திஆதி³ வுத்தம்.

ரூபாவசரசித்ததீ³பனியாஅனுதீ³பனா நிட்டி²தா.

55. அரூபசித்ததீ³பனியம். ‘‘பு⁴ஸோ’’தி அதிரேகதரம். ‘‘ஸரூபதோ’’தி பரமத்த² ஸபா⁴வதோ. நத்தி² ஜடா ஏத்தா²தி அஜடோ. அஜடோ ஆகாஸோதி அஜடாகாஸோ. ‘‘பரிச்சி²ன்னாகாஸோ’’தி த்³வாரச்சி²த்³த³வாதபானச்சி²த்³தா³தி³கோ ஆகாஸோ, யத்த² ஆகாஸ கஸிண நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹந்தி. கஸிண நிமித்தம் உக்³கா⁴டேத்வா லத்³தோ⁴ ஆகாஸோ கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸோ, கஸிணம் உக்³கா⁴டேன நிப்³ப³த்தோ கஸிணுக்³கா⁴டிமோதி கத்வா. ரூபகலாபானம் பரிச்சே²த³மத்தபூ⁴தோ ஆகாஸோ ரூபபரிச்சே²தா³காஸோ. ‘‘அனந்தபா⁴வேன ப²ரீயதீ’’தி சதுரங்கு³லமத்தோபிஸோ அனந்த நாமம் கத்வா பா⁴வனாமனஸிகாரேன ப²ரீயதி. ‘‘தே³வானம் அதி⁴ட்டா²னவத்தூ²’’தி மஹித்³தி⁴கானம் கா³மனக³ர தே³வானம் ப³லிப்படிக்³க³ஹணட்டா²னம் வுச்சதி, யத்த² மனுஸ்ஸா ஸமயே குல தே³வதானம் ப³லிம் அபி⁴ஹரந்தி. ‘‘ப³லிம்’’தி பூஜனீய வத்து² வுச்சதி. ‘‘தஸ்மிம்’’தி கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே. ‘‘ததே³வா’’தி தம் ஆரம்மணமேவ. குஸலஜ்ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸவா, விபாகஜ்ஜா²னேன உபபன்னஸ்ஸவா, க்ரியஜ்ஜா²னேன தி³ட்ட²த⁴ம்ம ஸுக² விஹாரிஸ்ஸவா, தியோஜேதப்³ப³ம். அனந்தந்தி வுச்சதி, யதா²பத²வீகஸிணே பவத்தனதோ ஜா²னம் பத²வீகஸிணந்தி வுச்சதீதி. ‘‘ஏகதே³ஸே’’தி உப்பாதே³வா டி²தியம் வா ப⁴ங்கே³வா. அந்தரஹிதத்தா அனந்தந்தி வுச்சதி. ‘‘அனந்த ஸஞ்ஞிதே’’தி அனந்த நாமகே. ‘‘அனந்தந்தி பா⁴வனாய பவத்தத்தா’’தி இத³ம் பத²மா ருப்பவிஞ்ஞாணம் அனந்தந்தி ஏவம் புப்³ப³பா⁴க³ பா⁴வனாய பவத்தத்தா. ‘‘அத்தனோ ப²ரணாகார வஸேனா’’தி புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனம் அனபேக்கி²த்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘நிருத்தி நயேனா’’தி ஸகத்தே² யபச்சயம் கத்வா நகாரஸ்ஸலோபேன. ‘‘பாளியா நஸமேதீ’’தி விப⁴ங்க³ பாளியானஸமேதி. ‘‘அனந்தம் ப²ரதீ’’தி அனந்தம் அனந்தந்தி ப²ரதி. ‘‘பத²மா ருப்பவிஞ்ஞாணாபா⁴வோ’’தி தஸ்ஸ அபா⁴வ பஞ்ஞத்திமத்தம். ‘‘நேவத்தீ²’’தி நத்தி². ‘‘அஸ்ஸா’’தி சதுத்தா² ருப்பஜ்ஜா²னஸ்ஸ. அத²வாதிஆதீ³ஸு ‘‘படுஸஞ்ஞா கிச்சஸ்ஸா’’தி ப்³யத்தஸஞ்ஞா கிச்சஸ்ஸ. ‘‘ஸங்கா²ராவஸேஸ ஸுகு²மபா⁴வேன விஜ்ஜமானத்தா’’தி இமஸ்ஸ அத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘ஏத்த²சா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘முத்³த⁴பூ⁴தம்’’தி மத்த²கபத்தம். ‘‘தே³ஸனாஸீஸமத்தம்’’தி ராஜா ஆக³ச்ச²தீதிஆதீ³ஸு விய பதா⁴ன கதா²மத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘தஸ்ஸேவா’’தி பத²மா ருப்பவிஞ்ஞாணஸ்ஸேவ. குஸலபூ⁴தம் பத²மா ருப்பவிஞ்ஞாணம் புது²ஜ்ஜனானஞ்ச ஸேக்கா²னஞ்ச குஸலபூ⁴தஸ்ஸ து³தீயாருப்பவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஹோதி. அரஹா பன திவிதோ⁴. தத்த², ஏகோபத²மா ருப்பேட²த்வா அரஹத்தம் பத்வா பத²மாருப்பம் அஸமாபஜ்ஜித்வாவ து³தீயா ருப்பம் உப்பாதே³தி. தஸ்ஸ குஸலபூ⁴தம் பத²மா ருப்பம் க்ரியபூ⁴தஸ்ஸ து³தீயா ருப்பஸ்ஸ ஆரம்மணம். ஏகோபத²மா ருப்பேட²த்வா அரஹத்தம் பத்வா புன தமேவ பத²மா ருப்பம் ஸமாபஜ்ஜித்வா து³தீயா ருப்பம் உப்பாதே³தி. ஏகோ து³தீயா ருப்பேட²த்வா அரஹத்தம் க³ச்ச²தி. தேஸம் த்³வின்னம் க்ரியபூ⁴தம் பத²மா ருப்பவிஞ்ஞாணம் க்ரியபூ⁴தஸ்ஸேவ து³தீயாருப்பஸ்ஸ ஆரம்மணம். தேனாஹ ‘‘விஞ்ஞாணம் நாமா’’திஆதி³ம்.

அரூபசித்தானுதீ³பனா.

57. லோகுத்தரசித்தே. ‘‘ஜலப்பவாஹோ’’தி உத³கதா⁴ராஸங்கா⁴டோ. ‘‘பப⁴வதோ’’திஆதி³பவத்திட்டா²னதோ. ‘‘யதா²ஹா’’தி கத²ம் பாளியம் ஆஹ. ‘‘ஸேய்யதி²த³’’ந்தி ஸோ கதமோ. ‘‘அயம் பீ’’தி அயம் அரியமக்³கோ³பி. ஏகசித்தக்க²ணிகோ அரியமக்³கோ³, கத²ம் யாவ அனுபாதி³ஸேஸ நிப்³பா³னதா⁴துயாஸவதி ஸந்த³தீதி ஆஹ ‘‘ஆனுபா⁴வப்ப²ரணவஸேனா’’தி. பாளியம் க³ங்கா³தீ³னி பஞ்சன்னம் மஹானதீ³னம் நாமானி. ‘‘ஸமுத்³த³ நின்னா’’தி மஹாஸமுத்³தா³பி⁴முக²ம் நின்னா நமிதா. ‘‘போணா’’தி அனுபதிதா. ‘‘பப்³பா⁴ரா’’தி அதோ⁴வாஹிதா. ‘‘கிலேஸானம்’’தி அனுபக³மனே கம்மபத³ம். பாளியம் ‘‘க⁴டோ’’தி உத³க புண்ணக⁴டோ. ‘‘நிகுஜ்ஜோ’’தி அதோ⁴முக²ம் ட²பிதோ. ‘‘நோபச்சாவ மதீ’’தி புன நோகி³லதி. ‘‘ந புனேதீ’’தி ந புன ஏதி நுபக³ச்ச²தி அரியஸாவகோ. ‘‘ந பச்சேதீ’’தி ந படி ஏதி. தத³த்த²ம் வத³தி ‘‘ந பச்சாக³ச்ச²தீ’’தி. ஏவம் தம் அனிவத்தக³மனம் பாளிஸாத⁴கேஹி தீ³பேத்வா இதா³னி யுத்திஸாத⁴கேஹி பகாஸேதும் ‘‘யதா² சா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘யதோ’’தி யம் காரணா. ‘‘தே’’தி புது²ஜ்ஜனா. ‘‘து³ஸ்ஸீலா’’தி நிஸ்ஸீலா. ‘‘உம்மத்தகா’’தி பித்தும்மத்தகா. ‘‘கி²த்த சித்தா’’தி ச²ட்டிதபகதி சித்தாயக்கு²ம்மத்தகா. ‘‘து³ப்பஞ்ஞா’’தி நிப்பஞ்ஞா. ‘‘ஏளமூகா³’’தி து³ப்பஞ்ஞதாய ஏவ பக்³க⁴ரிதலால முக² மூகா³. ‘‘தஸ்மிம் மக்³கே³ ஏவா’’தி அட்ட²ங்கீ³கே அரியமக்³கே³ ஏவ. ஸோ பன மக்³கோ³ பத²ம மக்³கோ³, து³தீய மக்³கோ³, ததீய மக்³கோ³, சதுத்த² மக்³கோ³,தி சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதி. ‘‘ஆதி³தோ பஜ்ஜனம்’’தி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஆதி³ம்ஹி பத²ம மக்³க³ஸோதஸ்ஸ பஜ்ஜனம் க³மனம். படிலாபோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ஸோதாபத்தியா’’தி ஸோதஸ்ஸ ஆபஜ்ஜனேன. ‘‘அதி⁴க³ம்மமானோ’’தி படிலப்³ப⁴மானோ. ஸப்³பே³ போ³தி⁴பக்கி²ய த⁴ம்மா அனிவத்த க³தியா பவத்தமானா ஸோதோதி வுச்சந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸம்போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம். உபரிஸம்போ³தி⁴ ஏவ பராயனம் யேஸம் தே உபரிஸம்போ³தி⁴ பராயனா. பராயனந்தி ச படிஸரணம். கத²ம் ஸோதாபத்தி வசனம் மக்³கே³ன ஸமானாதி⁴கரணம் ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘பத²ம மக்³க³ ஸங்கா²தாய ஸோதாபத்தியா’’திஆதி³. ‘‘மக்³கே³தீ’’தி க³வேஸதி. மாரேந்த க³மனோனிருத்தினயேன மக்³கோ³தி ஸிஜ்ஜ²தீதி வுத்தம் ‘‘கிலேஸே மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி மக்³கோ³’’தி.

58. ஸகதா³கா³மி மக்³கே³. ‘‘ஸகிம் ஆக³ச்ச²தீ’’தி இதோக³ந்த்வா புன இத⁴ ஆக³ச்ச²தீதி அத்தோ². ‘‘ஸீலேனா’’தி பகதிஸபா⁴வேன. காமலோகம் ஆக³ச்ச²ந்தி ஏதேஹீதி காமலோகாக³மனா. கிலேஸா. தேஸம் ஸப்³பா⁴வேன விஜ்ஜமானபா⁴வேன. பாளியம் ‘‘ஏகச்சஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸா’’தி கத்து அத்தே²ஸாமிவசனம். ஏகச்சேன புக்³க³லேன அப்பஹீனா நீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஸஹப்³யதம்’’தி ஸஹாயபா⁴வம். ‘‘ஆகா³மீஹோதீ’’தி வத்வா தமேவத்த²ம் வத³தி ‘‘ஆக³ந்த்வா இத்த²த்த’’ந்தி. ஆக³ச்ச²தி ஸீலேனாதி ஆக³ந்த்வா. இத்த²ம் பா⁴வோ இத்த²த்தம். இமம் காமத்தபா⁴வம் ஆக³ந்த்வா, தஸ்மா ஆகா³மீ நாம ஹோதீதி யோஜனா. ‘‘அயஞ்ச அத்தோ²’’தி படிஸந்தி⁴வஸேன ஸகிம் இமம் லோகம் ஆக³ச்ச²தீதிஆதி³கோ அத்தோ². ‘‘கிலேஸ க³திவஸேனா’’தி காமலோகா க³மன கிலேஸ க³திவஸேன. மக்³க³ஸஹாயேன ஜா²னேன விக்க²ம்பி⁴தா கிலேஸா மக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்ன க³திகா ஹோந்தி. அயம் மக்³க³ஸஹாயோஜா²னானுபா⁴வோ நாம. தேனாஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³ம். ‘‘தே³வலோகதோ’’தி ஏத்த² ப்³ரஹ்மலோகோபி ஸங்க³ஹிதோ. பச்சி²மஸ்மிம் பன அத்தே² ஸதீதி யோஜனா. ஆக³மனஸீலோ ஆக³ந்த்வா. ந ஆக³ந்த்வா அனாக³ந்த்வா. ‘‘தேனா’’தி அனாக³மனேன. ‘‘நானத்தா² ஸம்ப⁴வதோ’’தி த்³வீஸு இத்த²த்தஸத்³தே³ஸு ஏகஸ்மிம் இமம் காமாவசர லோகந்தி ஏகஸ்மிம் இமம் மனுஸ்ஸ லோகந்தி ஏவம் நானத்தா²னம் அஸம்ப⁴வதோ. பாளியம் ‘‘ஸப்³யா ப³ஜ்ஜோ²’’தி சேதோது³க்க² ஸங்கா²தேன சேதஸிகரோகா³ பா³தே⁴ன ஸஹிதோ. தேனாஹ ‘‘தேஹி படிகா⁴னுஸயஸ்ஸா’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘தே’’தி புது²ஜ்ஜன ஸோதாபன்ன ஸகதா³கா³மினோ. ஸப்³யா ப³ஜ்ஜா²னாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘பச்சி²மஸ்ஸ வாக்யஸ்ஸா’’தி ஆக³ந்த்வா இத்த²த்தம் ஸோதாபன்ன ஸகதா³கா³மினோ தேன த³ட்ட²ப்³பா³தி வாக்யஸ்ஸ. ‘‘த்³வீஸு ஸகதா³கா³மீஸூ’’தி ஆக³ந்த்வா இத்த²த்தந்தி வுத்தத்தா தேன அத்தே²ன ஸகதா³கா³மினாமகேஸு த்³வீஸு ஸோதாபன்ன ஸகதா³கா³மீஸு. ‘‘புரிமஸ்ஸா’’தி ஸோதாபன்னஸ்ஸ. ‘‘அனஞ்ஞ ஸாதா⁴ரணே நேவா’’தி து³தீய ப²லட்டா²தீ³ஹி அஸாமஞ்ஞேனேவ. ப்³ரஹ்மலோகேடி²தானம் ஸோதாபன்னானம் ஸத்தக்க²த்து பரம தாதி³பா⁴வோ நத்தி² விய து³தீய ப²லட்டா²னம் ஸகதா³கா³மி பா⁴வோபி நத்தி². தேனாஹ ‘‘பத²ம து³தீய ப²லட்டா²பீ’’திஆதி³ம். ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³ லத்³த⁴கு³ணவசனம். ‘‘இதி கத்வா’’தி இமினா காரணேன. ‘‘ஹேட்டூ² பரூபபத்திவஸேனா’’தி உபரிதோ ஆக³ந்த்வா ஹேட்டூ²பபத்தி ச, ஹேட்ட²தோ ஆக³ந்த்வா உபரூபபத்தி சாதி ஏவம் ஹேட்டூ²பரூபபத்திவஸேன. ‘‘ஏவஞ்ச கத்வா’’திஆதி³ து³தீய லத்³த⁴ கு³ணவசனம். ‘‘பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா²’’தி பஞ்சன்னம் புக்³க³லானம் இத⁴ காமலோகே நிட்டா² அனுபாதி³ஸேஸ நிப்³பா³னபத்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ஸோ பனா’’தி ஸகதா³கா³மி புக்³க³லோ பன. யேஸம் பன அட்ட²கதா² சரியானம் அத்தோ², தேஸம் அத்தே²ஸோ ஸகதா³கா³மி புக்³க³லோ பஞ்சவிதோ⁴வ வுத்தோ, ந ச²ட்டோ² புக்³க³லோதி யோஜனா. யேஸம் பன இமம் லோகந்தி அத்தோ², தேஸம் அத்தே² ச²ட்டோ²பி லப்³ப⁴தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மஹாபரினிப்³பா³ன…பே… ஆக³தோ யேவா’’தி வுத்தம். தத்த² ‘‘ஸகிம் ஆக³மனட்டே²ன ஆக³தோ யேவா’’தி ஸகிம் ஆக³மனட்டே²ன ஸகதா³கா³மீஸு ஆக³தோயேவ. ஸப்³ப³ஞ்ஞு பு³த்³தா⁴பி பத²ம ப²லட்ட² பூ⁴தா ஸத்தக்க²த்து பரமதாயம் ஸண்டி²தா வியாதி யோஜனா. ஏத்த² ச ‘‘ஸத்தக்க²த்துபரமதாயம்’’தி ஸத்தக்க²த்து பரமபா⁴வே. இத³ஞ்ச நித³ஸ்ஸன வசனமத்தம். ஸப்³ப³ஞ்ஞு பு³த்³தா⁴பி து³தீய ப²லட்ட²பூ⁴தா ஸகிம் ஆக³மனப்பகதியம் ஸண்டி²தாயேவ ஹோந்தி. கஸ்மா, தஸ்மிம் க²ணே தம் ஸபா⁴வானதி வத்தனதோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸப்³போ³பி ஸோ ச²ப்³பீ³தோ⁴ புக்³க³லோ இத⁴…பே… த³ட்ட²ப்³போ³. ஏதேன யம் வுத்தம் விபா⁴வனியம் பஞ்சஸு ஸகதா³கா³மீஸு பஞ்சமகோவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி. தம் படிக்கி²த்தம் ஹோதி. கஸ்மா, பஞ்சமகோ ஏவ இத⁴ ஸகதா³கா³மிபதே³ அதி⁴ப்பேதேஸதி இதரே சத்தாரோ கத்த² அதி⁴ப்பேதா ஸியுந்தி வத்தப்³ப³த்தா. ஜனகபூ⁴தோ ஸமானோ. ‘‘ஞாயாக³தா ஏவா’’தி யுத்திதோ பரம்பராக³தா ஏவ. தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³ம். ‘‘அவிருத்³தோ⁴’’தி ஞாயேன அவிருத்³தோ⁴.

59. ஓரம்பா⁴கோ³ நாம ஹேட்டா²பா⁴கோ³ காமலோகோ. ஓரம்பா⁴கா³ய ஸம்வத்தந்தீதி ஓரம்பா⁴கி³யானி காமராக³ ப்³யாபாத³ ஸம்யோஜனாதீ³னி. ‘‘ஸோ’’தி அனாகா³மி புக்³க³லோ.

60. மஹப்ப²லம் கரோந்தி ஸீலேனாதி மஹப்ப²ல காரினோ. தேஸம் பா⁴வோ ‘‘மஹப்ப²ல காரிதா’’. ஸீலாதி³ கு³ணோ. ‘‘அரஹதீ’’தி படிக்³க³ஹிதும் அரஹதி. ‘‘அரஹதோ’’தி அரஹந்தஸ்ஸ. ‘‘நிப்³ப³சனம்’’தி நிருத்தி. விக்³க³ஹ வாக்யந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஸுத்³தி⁴கஸுஞ்ஞதாய ததா² ந வசித்தானி, ஸுஞ்ஞதப்படிபதா³ய ததா² ந வசித்தானீதிஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² ‘‘ஸுத்³தி⁴க ஸுஞ்ஞதாயா’’தி ஸுத்³தி⁴கஸுஞ்ஞதவாரே. ‘‘ஸுஞ்ஞதப்படிபதா³யா’’தி ஸுஞ்ஞதப்படிபதா³வாரே. ‘‘ஸச்ச ஸதிபட்டா²ன விப⁴ங்கே³ஸு பனா’’தி ஸச்ச விப⁴ங்க³ ஸதிபட்டா²ன விப⁴ங்கே³ஸு பன, ஸப்³ப³ம் சித்த வட்³ட⁴னம் பாளி அட்ட²கதா²ஸு தே³ஸனாவாரே விசாரேத்வா வேதி³தப்³ப³ம்.

61. ப²லசித்தே. ஸோதாபத்தியா அதி⁴க³தம் ப²லம் ஸோதாபத்தி ப²லம். தத்த² ‘‘அதி⁴க³தம்’’தி படிலத்³த⁴ம். அட்ட²ங்கீ³க ப²லம் ஸந்தா⁴ய ‘‘தேன ஸம்பயுத்த’’ந்தி வுத்தம். ‘‘நிருத்தீ’’தி விக்³க³ஹோ.

62. தனுபூ⁴தேபி காதும் ந ஸக்கோதி, குதோ ஸமுச்சி²ந்தி³தும். ‘‘தானீ’’தி இந்த்³ரியானி. ‘‘படூ நீ’’திதிக்கா²னி. ‘‘ஸோ’’தி சதுத்த² மக்³கோ³. ‘‘தா சா’’தி ரூபராக³, அரூபராக³, மான, உத்³த⁴ச்ச, அவிஜ்ஜாத³யோ ச. ‘‘அஞ்ஞே சா’’தி தேஹி த³ஸஹி ஸம்யோஜனேஹி அஞ்ஞே அஹிரிகானோத்தப்பாதி³கே, ஸப்³பே³பி பாப த⁴ம்மே ச.

63. கிரிய சித்த விசாரணாயம். ந க³ஹிதம் இதி அயம் புச்சா². அபா⁴வா இதி அயம் விஸஜ்ஜனாதிஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘அஸ்ஸா’’தி கிரியானுத்தரஸ்ஸ. ‘‘நிரனுஸயஸந்தானேபீ’’தி அனுஸய ரஹிதே அரஹந்த ஸந்தானேபி. ‘‘இதீ’’தி வாக்ய பரிஸமாபனமத்தம். ‘‘வுச்சதே’’தி விஸஜ்ஜனா கதீ²யதே. புன அனுப்பஜ்ஜனம் அனுப்பாதோ³. அனுப்பாதோ³ த⁴ம்மோ ஸபா⁴வோ யேஸம் தே அனுப்பாத³ த⁴ம்மா. தேஸம் பா⁴வோதி விக்³க³ஹோ. விபாகஞ்ச ஜனேதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கத²ம் ஜனேதீதி ஆஹ ‘‘குஸல…பே… கத்வா’’தி. தத்த², ‘‘கத்வா’’தி ஸாதே⁴த்வா. ஸசேபி கரேய்யாதி யோஜனா. ‘‘கோசீ’’தி அப்³யத்தோ கோசி அரியஸாவகோ. ததா³ ப²ல சித்தமேவ பவத்தேய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘படிபா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யோ’’தி அப்படிபா³ஹியோ ஆனுபா⁴வோ அஸ்ஸாதி ஸமாஸோ.

64. ‘‘ஆதி³ அந்த பதே³ஸ்வே வா’’திஆதி³ம்ஹி த்³வாத³ஸா குஸலானீதி ச, அந்தே க்ரிய சித்தானி வீஸதீதி ச பதே³ஸு. ரூபே பரியா பன்னானி சித்தானி. அரூபே பரியா பன்னானி சித்தானி. ‘‘பத²மாய பூ⁴மியா பத்தியா’’தி பத²மபூ⁴மிம் பாபுணிதும். ‘‘ஸாமஞ்ஞ ப²லம் அதி⁴ப்பேதந்தி வுத்தம்’’ அட்ட²ஸாலினியம். அத்த²தோ பன த⁴ம்ம விஸேஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. மக்³க³ ப²ல நிப்³பா³ன ஸங்கா²தோ த⁴ம்ம விஸேஸோ லோகுத்தரபூ⁴மி நாமாதி யோஜனா. அவத்தா² பூ⁴மி ஏவ நிப்பரியாயபூ⁴மி. கஸ்மா, அவத்தா² வந்தானம் த⁴ம்மானம் ஸரூபதோ லத்³த⁴த்தா. இதரா ஓகாஸபூ⁴மி நிப்பரியாய பூ⁴மி ந ஹோதி. கஸ்மா, பஞ்ஞத்தியா மிஸ்ஸகத்தா. ‘‘த⁴ம்மானம் தம் தம் அவத்தா² விஸேஸவஸேனேவ ஸித்³தா⁴’’தி ஏதேன அவத்தா² பூ⁴மி ஏவ பதா⁴ன பூ⁴மீதி த³ஸ்ஸேதி. காமதண்ஹாய விஸயபூ⁴தோ ஓளாரிகாகாரோ காமாவசரதா நாம. ப⁴வதண்ஹாய விஸயபூ⁴தோ மஜ்ஜி²மாகாரோ ரூபாரூபாவசரதா நாம. தாஸம் தண்ஹானம் அவிஸயபூ⁴தோ ஸண்ஹ ஸுகு²மாகாரோ லோகுத்தரதா நாம. ஹீனானம் அகுஸல கம்மானம் வஸேன ஹீனா அபாயபூ⁴மியோ. பணீதானம் குஸல கம்மானம் வஸேன பணீதா ஸுக³தி பூ⁴மியோ. தத்த² ச நானா அகுஸல கம்மானம் வா நானா குஸல கம்மானம் வா ஓளாரிக ஸுகு²மதா வஸேன நானா து³க்³க³தி பூ⁴மியோ நானா ஸுக³தி பூ⁴மியோ ச ஸித்³தா⁴ ஹோந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி சா’’திஆதி³மாஹ.

65. கா³தா²ய புப்³ப³த்³த⁴ம் நாம-இத்த² மேகூன நவுதி, ப்பபே⁴த³ம் பன மானஸந்தி பாத³த்³வயம். அபரத்³த⁴ம் நாம ஏகவீஸஸதம்வாத², விப⁴ஜந்தி விசக்க²ணாதி பாத³த்³வயம். தம் இமினா ந ஸமேதி. கத²ம் ந ஸமேதி. இமினா வசனேன ஸகலம்பி கா³த²ம் ஏகூன நவுதிப்பபே⁴த³ம் மானஸம் ஏகவீஸ ஸதம் கத்வா விப⁴ஜந்தீ-தி ஏவம் ஏகவாக்யம் கத்வா யோஜனம் ஞாபேதி. ‘‘பத²மஜ்ஜா²ன ஸதி³ஸட்டே²னா’’தி லோகிய பத²மஜ்ஜா²ன ஸதி³ஸட்டே²ன. யம் சதுரங்கீ³கம், தம் ஸயமேவ து³தீயஜ்ஜா²னந்தி ஸித்³த⁴ம். யம் தியங்கீ³கம், தம் ஸயமேவ ததீயஜ்ஜா²னந்தி ஸித்³த⁴ம். யம் து³வங்கீ³கம், தம் ஸயமேவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னந்தி ஸித்³த⁴ம். யம் புன து³வங்கீ³கம், தம் ஸயமேவ பஞ்சமஜ்ஜா²னந்தி ஸித்³த⁴ம். ‘‘ஏவம் வுத்த’’ந்தி விபா⁴வனியம் ஜா²னங்க³வஸேன பத²மஜ்ஜா²ன ஸதி³ஸத்தா பத²மஜ்ஜா²னஞ்சாதி ஏவம் வுத்தம். விதக்காதி³ அங்க³பாதுபா⁴வேன பஞ்சதா⁴ விப⁴ஜந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ந இதரானி லோகியஜ்ஜா²னானி ஸாதிஸ்ஸயதோ ஜா²னானி நாம ஸியும். கஸ்மாதி ஆஹ ‘‘தானி ஹீ’’திஆதி³ம். தத்த² ‘‘தானீ’’தி லோகியஜ்ஜா²னானி. ‘‘உபேச்சா’’தி உபக³ந்த்வா. ‘‘ஜா²பேந்தீ’’தி த³ஹந்தி. பகதியா ஏவ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி, ந பாத³கஜ்ஜா²னாதி³வஸேன ஸித்³தோ⁴. ‘‘கிச்ச’’ந்தி பஞ்சங்கீ³க பா⁴வத்தா²ய கத்தப்³ப³ கிச்சம். ‘‘தேன பச்சய விஸேஸேனா’’தி பாத³கஜ்ஜா²னாதி³னா பச்சய விஸேஸேன. ‘‘தஸ்மிம்’’தி பச்சய விஸேஸே. யதா²லோகியஜ்ஜா²னேஸு உபசாரபூ⁴தா பா⁴வனா காசி விதக்க விராக³ பா⁴வனா நாம ஹோதி…பே… காசி ரூப விராக³ பா⁴வனா நாம. அஸஞ்ஞி கா³மீனம் பன ஸஞ்ஞா விராக³ பா⁴வனா நாம ஹோதி. ஏவமேவந்தி யோஜனா. ‘‘ஸா’’தி உபசார பா⁴வனா.‘‘உபேக்கா² ஸஹக³தம் வா’’தி ஏத்த² வா ஸத்³தே³ன ரூபஸமதிக்கமம் வா ஸஞ்ஞா ஸமதிக்கமம் வாதி அவுத்தம் விகப்பேதி. ஆதி³கம்மிககாலே ஏவம் ஹோது, வஸிபூ⁴தகாலே பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஜா²னேஸூ’’திஆதி³ம். நானாஸத்தியுத்தா ஹோதீதி வத்வா நானாஸத்தியோ த³ஸ்ஸேதி ‘‘காசீ’’திஆதி³னா. யா உபசார பா⁴வனா. ‘‘விதக்கம் விராஜேதும்’’தி விதக்கம் விக³மேதும். அத்தனோ ஜா²னம் அவிதக்கம் காதுந்தி வுத்தம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அதிக்காமேதும்’’தி. ஸா உபசார பா⁴வனா. ஸேஸாஸுபி உபசார பா⁴வனாஸு.

66. (க) ‘‘ஸா விபஸ்ஸனா’’தி வுட்டா²னகா³மினி விபஸ்ஸனா. ‘‘விபஸ்ஸனா பாகதிகா ஏவா’’திகாசி விராக³ பா⁴வனா நாம ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘நியாமேதும்’’தி அவிதக்கமேவ ஹோதூதி வத³மானா விய வவத்த²பேதும். ‘‘அதி⁴ப்பாயோ’’தி பாத³கவாதி³த்தே²ரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸம்மஸீயதீ’’தி இத³ம் ஜா²னம் அனிச்சம் க²யட்டே²ன, து³க்க²ம் ப⁴யட்டே²ன, அனத்தா அஸாரகட்டே²னாதி ஸம்மஸீயதி ஸமனுபஸ்ஸீயதி. தம் அட்ட²கதா²ய ந ஸமேதி. வுத்தஞ்ஹி தத்த². யதோ யதோ ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய யே யே ஸமாபத்தி த⁴ம்மே ஸம்மஸித்வா மக்³கோ³ நிப்³ப³த்திதோ ஹோதி. தம் தம் ஸமாபத்தி ஸதி³ஸோவ ஹோதி. ஸம்மஸிதஸமாபத்தி ஸதி³ஸோதி அத்தோ²தி. ஏத்த² ஹி ‘‘யதோ யதோ ஸமாபத்திதோ வுட்டா²யா’’தி ஏதேன பாத³கஜ்ஜா²னம் கதி²தம் ஹோதி. ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னே ஸதீ’’தி ஏதேன அயம் வாதோ³பி பாத³கஜ்ஜா²னேன வினா நஸிஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘விபஸ்ஸனாபி…பே… பத்தா ஹோதீ’’தி ஏதேன இமஸ்மிம் வாதே³பி விபஸ்ஸனா நியாமோ இச்சி²தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘யதா²லோகியஜ்ஜா²னேஸூ’’திஆதி³ம். காமஞ்சேத்த²…பே… அவிரோதோ⁴ வுத்தோ விய தி³ஸ்ஸதி. கத²ம். பஞ்சமஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய ஹி பத²மஜ்ஜா²னாதீ³னி ஸம்மஸதோ உப்பன்னமக்³கோ³ பத²மத்தே²ரவாதே³ன பஞ்சமஜ்ஜா²னிகோ, து³தீய வாதே³ன பத²மாதி³ஜ்ஜா²னிகோ ஆபஜ்ஜதீதி த்³வேபி வாதா³ விருஜ்ஜ²ந்தி. ததீய வாதே³ன பனேத்த² யம் இச்ச²தி, தம் ஜா²னிகோ ஹோதீதி தே ச வாதா³ ந விருஜ்ஜ²ந்தி, அஜ்ஜா²ஸயோ ச ஸாத்த²கோ ஹோதீதி ஏவம் அவிருத்³தோ⁴ வுத்தோ ஹோதீதி. ஏத்த² பன யம் இச்ச²தி, தம் ஜா²னிகோ ஹோதி. இச்சா²ய பன அஸதி, விரோதோ⁴யேவ. தேனாஹ ‘‘இமே பன வாதா³. …பே…. விரோதோ⁴ பரிஹரிதும்’’தி. பாளியம் ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதீ’’தி அஜ்ஜ²த்தஸந்தானேதம் தம் ஜா²னஞ்ச ஜா²னஸஹக³தஞ்ச க²ந்த⁴ பஞ்சகம் நிச்ச ஸுக² அத்த ஜீவதோ ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி. ‘‘ந பக்க²ந்த³தீ’’தி ந பவிஸதி. ‘‘ஸன்னிஸாதே³தப்³ப³ம்’’தி ஸன்னிஸின்னம் காதப்³ப³ம். ‘‘ஏகோதி³காதப்³ப³ம்’’தி ஏகமுக²ம் காதப்³ப³ம். ‘‘ஸமாத³ஹாதப்³ப³ம்’’தி ஸுட்டு² ட²பேதப்³ப³ம். ‘‘நிஸ்ஸாயா’’தி பாத³கம் கத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ.

67. (க) வாத³விசாரணாயம். உபசார பா⁴வனா ஏவ உபரிஜ்ஜா²னே ஜா²னங்க³ம் நியாமேதீதி வுத்தம். ஹேட்டா² பன அஜ்ஜா²ஸயோ ஏவ உபரிஜ்ஜா²னே ஜா²னங்க³ம் நியாமேதீதி வுத்தம். தத்த² ‘‘அஜ்ஜா²ஸயோ ஏவா’’தி ஏவ ஸத்³தே³ன பாத³கஜ்ஜா²னம் நிவத்தேதி. ‘‘இத⁴ உபசார பா⁴வனா ஏவா’’தி ஏவ ஸத்³தே³ன அஜ்ஜா²ஸயம் நிவத்தேதி. ஏதேஸு ஹி த்³வீஸு ஸஹ பா⁴வீஸு உபசார பா⁴வனா ஏவ பதா⁴னம் ஹோதி. அஜ்ஜா²ஸயோ பன தஸ்ஸ நானா ஸத்தியோக³ம் ஸாதே⁴தி. ‘‘அஜ்ஜா²ஸய ஸாமஞ்ஞம் ஸண்டா²தீ’’தி மக்³கே³ யம் லத்³த⁴ப்³ப³ம் ஹோதி, தம் லப்³ப⁴து, மய்ஹம் விஸேஸோ நத்தீ²தி ஏவம் அஜ்ஜா²ஸய ஸாமஞ்ஞம் ஸண்டா²தி. ‘‘தஸ்மி’’ந்தி அஜ்ஜா²ஸய விஸேஸே. ‘‘ஸோ’’தி அஜ்ஜா²ஸய விஸேஸோ. கஸ்மா யுத்தந்தி ஆஹ ‘‘இச்சி² திச்சி²த…பே… நிப்³ப³த்தனம்’’தி. ‘‘ஸப்³ப³ஜ்ஜா²னேஸு சிண்ணவஸிபூ⁴தானம்’’தி இத³ம் ஸமாபஜ்ஜனந்தி ச நிப்³ப³த்தனந்தி ச பத³ த்³வயே ஸம்ப³ந்த⁴ வசனம். ‘‘விபஸ்ஸனா விஸேஸத்தா²ய ஏவா’’தி வுட்டா²ன கா³மினி விபஸ்ஸனா விஸேஸத்தா²ய ஏவ. யஸ்மா பன அட்ட²ஸு ஸமாபத்தீஸு ஏகேகாய ஸமாபத்தியா வுட்டா²ய வுட்டி²த ஸமாபத்தி த⁴ம்ம ஸம்மஸனம் ஆக³தம், ந பன அஞ்ஞஜ்ஜா²ன ஸம்மஸனம். தஸ்மா பாத³கஜ்ஜா²னமேவ பமாணந்தி யோஜனா. பாளிபதே³ஸு ‘‘க³ஹபதீ’’தி ஆலபன வசனம். ‘‘விவிச்சேவா’’தி விவிச்சித்வா ஏவ. விவித்தோ விக³தோ ஹுத்வா ஏவ. ‘‘உபஸம்பஜ்ஜா’’தி ஸுட்டு² ஸம்பாபுணித்வா. ‘‘இதி படிஸஞ்சிக்க²தீ’’தி ஏவம் பச்சவேக்க²தி. ‘‘அபி⁴ஸஞ்சேதயித’’ந்தி ஸுஸம் ஸம்பிண்டி³தம், ஸம்வித³ஹிதம். ‘‘தத்த² டி²தோ’’தி தஸ்மிம் பத²மஜ்ஜா²னே அபரிஹீனோ ஹுத்வா டி²தோ. ‘‘மேத்தாசேதோ விமுத்தீ’’தி மேத்தாஜா²னஸங்கா²தா சேதோவிமுத்தி, அஞ்ஞத்த² அலக்³க³னவஸேன சித்தஸ்ஸ பவத்தி. ததா² கருணா சேதோவிமுத்தி. முதி³தா சேதோவிமுத்தி. ‘‘விவேகஜ’’ந்தி காயவிவேக சித்தவிவேகானம் வஸேன ஜாதம். ‘‘பீதி ஸுக²ம்’’தி பீதியா ச ஸுகே²ன ச ஸம்பன்னம். அத²வா, விவேகேஹி ஜாதானி பீதி ஸுகா²னி அஸ்ஸாதி விவேகஜம் பீதி ஸுக²ம். மஜ்ஜே² நிக்³க³ஹிதாக³மோ. ரூபமேவ ரூபக³தம், வேத³னா ஏவ வேத³னா க³தந்திஆதி³னா ஸமாஸோ. க³தஸத்³தோ³ ச பத³பூரணமத்தே த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘தேனேவ த⁴ம்ம ராகே³ன தாயத⁴ம்மனந்தி³யா’’தி விபஸ்ஸனானி கந்திமாஹ. ஸஹத்தே² ச கரண வசனம். ஓபபாதிகோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தத்த² பரினிப்³பா³யீ’’தி ப்³ரஹ்மலோகே அவஸ்ஸம் பரினிப்³பா³ய ந த⁴ம்மோ. தேனாஹ ‘‘அனாவத்தி த⁴ம்மோ தஸ்மா லோகா’’தி. ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னமேவ பமாண’’ந்தி பாத³கஜ்ஜா²னமேவ மக்³கே³ஜா²னங்க³ம் நியாமேஸ்ஸதி, ந ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘பாத³கம் அகத்வா’’தி ஆஸன்னே அஸமாபஜ்ஜித்வாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘யம் யம் ஜா²னம் இச்ச²ந்தீ’’தி மக்³கே³ இச்ச²ந்தி.

66. (க²) ‘‘ததா² விதோ⁴’’தி ததா² பகாரோ. ஆஸன்னே வுட்டி²தஸ்ஸேவ ஜா²னஸ்ஸ. ‘‘சித்தஸந்தானம் விஸேஸேதும்’’தி ஸசே பாத³கஜ்ஜா²னம் பத²மஜ்ஜா²னம் ஹோதி, ததோ பரம் பவத்தம் சித்தஸந்தானம் விதக்கே நின்னம் ஹோதி, விதக்கே பக்க²ந்த³தி. அத² பாத³கஜ்ஜா²னம் து³தீயஜ்ஜா²னம் ஹோதி. ததோ பரம் பவத்தம் சித்தஸந்தானம் விசாரே நின்னம் ஹோதி, விசாரே பக்க²ந்த³தீதிஆதி³னா நயேன சித்தஸந்தானம் விஸேஸேதும். ‘‘யம் தத்த² வுத்தம்’’ தியம் விபா⁴வனியம் வுத்தம்.

வேத³னா விசாரணாயம். ‘‘ந ஸித்³தோ⁴’’தி ஸித்³தோ⁴ ந ஹோதி. ‘‘அஞ்ஞதா²’’தி அஞ்ஞேன பகாரேன. க³ஹிதே ஸதீதி யோஜனா. பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னம் வஸேன ஸித்³தோ⁴தி க³ஹிதே ஸதீதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘யாய காய சி வேத³னாய யுத்தா ஹுத்வா’’தி ஸோமனஸ்ஸ வேத³னாய வாயுத்தா ஹுத்வா உபேக்கா² வேத³னாய வா யுத்தா ஹுத்வா. ‘‘தேஹி நியமிதாய ஏகேகாய மக்³க³ வேத³னாயா’’தி பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³ஹி நியமிதாய மக்³கே³ ஸோமனஸ்ஸ வேத³னாய ஏவ வாஸத்³தி⁴ம் க⁴டியேய்ய மக்³கே³ உபேக்கா² வேத³னாய ஏவ வாதி அத்தோ². வேத³னா நாம ஏகம் ஜா²னங்க³ம் ஹோதி. தஸ்மா மக்³கே³ஜா²னங்க³ நியமே ஸித்³தே⁴ மக்³கே³ வேத³னா நியமோபி ஸித்³தோ⁴. தானி பன பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னி மஜ்ஜே² வுட்டா²ன கா³மினி விபஸ்ஸனாயம் நகிஞ்சினியாமேந்தி. ஏவஞ்ச ஸதி, பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³ஹி நியமிதாய மக்³கே³ ஏகேகாய வேத³னாய ஸத்³தி⁴ம் த்³வே த்³வே விபஸ்ஸனா வேத³னாயோ க⁴டியேய்யும். மக்³கே³ ஸோமனஸ்ஸ வேத³னாய வா ஸத்³தி⁴ம் த்³வே விபஸ்ஸனா வேத³னாயோ க⁴டியேய்யும். மக்³கே³ உபேக்கா² வேத³னாய வா ஸத்³தி⁴ம் த்³வே விபஸ்ஸனா வேத³னாயோ க⁴டியேய்யும்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்சஸதி ஏகவீதி²யம் ஜவனானி பி⁴ன்ன வேத³னானி ஸியும். தஞ்ச ந யுஜ்ஜதி. தஸ்மா மக்³கே³ வேத³னா நியமோ பாத³கஜ்ஜா²னாதி³ நியமேன ஸித்³தோ⁴ ந ஹோதி, விபஸ்ஸனா நியமேனேவ ஸித்³தோ⁴தி அதி⁴ப்பாயோ. தானி பன பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னி மஜ்ஜே² வுட்டா²ன கா³மினி விபஸ்ஸனாயம் ந கிஞ்சி ந நியாமேந்தி. வேத³னம் நியாமேந்தி யேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம்பி ந யுஜ்ஜதீ’’தி வத்வா ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னம் வஸேனேவா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ச² நேக்க²ம்மஸ்ஸிதா உபேக்கா²’’தி ஏகாவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னு பேக்கா² ச²ஸு ஆரம்மணேஸு ஸோமனஸ்ஸானி பஜஹித்வா பவத்தத்தா ச² நேக்க²ம்மஸ்ஸிதா உபேக்கா² நாம ஹோதி. ‘‘ச² நேக்க²ம்மஸ்ஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானீ’’தி ஏகம் வபத²மஜ்ஜா²ன ஸோமனஸ்ஸம் ச²ஸு ஆரம்மணேஸு ச² கே³ஹஸ்ஸிதானி பஜஹித்வா பவத்தத்தா ச² நேக்க²ம்மஸ்ஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானி நாம ஹோந்தி. அட்ட²கதா²யஞ்ச வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘பத²மாதீ³னி ச தீணி ஜா²னானீ’’தி சதுக்கனயே தீணி ஸோமனஸ்ஸ ஜா²னானி பாத³கானி கத்வா. ‘‘ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரே ச பாத³கேகத்வா’’தி ஆரம்மண பா⁴வேன பாத³கேகத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. அயஞ்ச பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னம் வஸேன வுட்டா²ன கா³மினி விபஸ்ஸனாயஞ்ச மக்³கே³ ச வேத³னா பரிணாமோ அட்ட²ஸாலினியம்பி வித்தா²ரதோ வுத்தோ. ‘‘அமானுஸீ ரதீ ஹோதீ’’தி மனுஸ்ஸானம் கே³ஹஸ்ஸிதரதிம் அதிக்கம்ம டி²தத்தா அமானுஸீ நாம ரதி ஹோதி. ‘‘ஸம்மத⁴ம்மம் விபஸ்ஸதோ’’தி ஸம்மா அனிச்ச லக்க²ண த⁴ம்மம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

67. (க²) ‘‘ஜா²னங்க³யோக³பே⁴தே³னா’’தி வுத்தம், ஜா²னயோக³பே⁴தோ³ பன அதி⁴ப்பேதோ. ‘‘பஞ்ச விதே⁴ஜா²ன கோட்டா²ஸே’’தி பஞ்சக நயவஸேன வுத்தம். இத⁴ சித்த பே⁴த³ஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா ஜா²னபே⁴தே³தி ச ஜா²னந்தி ச வுத்தேபி சித்தமேவ அதி⁴ப்பேதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

கா³தா²யோஜனாஸு. ‘‘அபராபி யோஜனா வுத்தா’’தி அத²வா ரூபாவசரம் சித்தம் அனுத்தரஞ்ச பத²மாதி³ஜ்ஜா²ன பே⁴தே³ன யதா² க³ய்ஹதி, ததா² ஆருப்பஞ்சாபி பஞ்சமேஜா²னே க³ய்ஹதீதி ஏவம் அபராபி யோஜனா வுத்தா. ‘‘படி²தத்தா’’தி உச்சாரிதத்தா. அந்திமகா³தா² வண்ணனாயம். ‘‘யதா²’’தி யேன பகாரேன. ‘‘தம் ஸங்க³ஹம்’’தி ஏக வீஸஸதஸங்க³ஹம். பு³ஜ்ஜ²ந்தீதி பு³தா⁴. ‘‘ஆஹா’’தி ச ‘‘ஆஹூ’’தி ச வத்தமானகாலேபி இச்ச²ந்தி ஸத்³த³விதூ³தி வுத்தம் ‘‘கதே²ந்தி வா’’தி. இத³ஞ்ச வசனம் புப்³பே³ ‘‘இத்த²மேகூன நவுதி…பே… விப⁴ஜந்தி விசக்க²ணா’’தி கா³தா²ய நிக³மனந்தி ஞாபனத்த²ம் ‘‘விப⁴ஜந்தி விசக்க²ணா’’தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி வுத்தம்.

இதிபரமத்த²தீ³பனியானாமடீகாயஅனுதீ³பனியம்

சித்தஸங்க³ஹஸ்ஸஅனுதீ³பனா நிட்டி²தா.