3. க³ஹபதிவக்³கோ³

1. பட²மஉக்³க³ஸுத்தம்

21. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி ‘‘அட்ட²ஹி, பி⁴க்க²வே, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி [அப்³பு⁴தத⁴ம்மேஹி (ஸ்யா. க.)] ஸமன்னாக³தம் உக்³க³ம் க³ஹபதிம் வேஸாலிகம் தா⁴ரேதா²’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான ஸுக³தோ உட்டா²யாஸனா விஹாரம் பாவிஸி.

அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ வேஸாலிகஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² உக்³கோ³ க³ஹபதி வேஸாலிகோ யேன ஸோ பி⁴க்கு² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தம் பி⁴க்கு²ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² உக்³க³ம் க³ஹபதிம் வேஸாலிகம் ஸோ பி⁴க்கு² ஏதத³வோச –

‘‘அட்ட²ஹி கோ² த்வம், க³ஹபதி, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ. கதமே தே, க³ஹபதி, அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா, யேஹி த்வம் ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஜானாமி – கதமேஹி அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோதி. அபி ச, ப⁴ந்தே, யே மே அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் ஸுணோஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், க³ஹபதீ’’தி கோ² ஸோ பி⁴க்கு² உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ வேஸாலிகஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. உக்³கோ³ க³ஹபதி வேஸாலிகோ ஏதத³வோச – ‘‘யதா³ஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் பட²மம் தூ³ரதோவ அத்³த³ஸம்; ஸஹ த³ஸ்ஸனேனேவ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ சித்தம் பஸீதி³. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, பட²மோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி’’.

‘‘ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பஸன்னசித்தோ ப⁴க³வந்தம் பயிருபாஸிம். தஸ்ஸ மே ப⁴க³வா அனுபுப்³பி³ம் கத²ம் கதே²ஸி, ஸேய்யதி²த³ம் – தா³னகத²ம் ஸீலகத²ம் ஸக்³க³கத²ம்; காமானம் ஆதீ³னவம் ஓகாரம் ஸம்கிலேஸம், நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸம் பகாஸேஸி. யதா³ மம் ப⁴க³வா அஞ்ஞாஸி கல்லசித்தம் முது³சித்தம் வினீவரணசித்தம் உத³க்³க³சித்தம் பஸன்னசித்தம், அத² யா பு³த்³தா⁴னம் ஸாமுக்கம்ஸிகா த⁴ம்மதே³ஸனா தம் பகாஸேஸி – து³க்க²ம், ஸமுத³யம், நிரோத⁴ம், மக்³க³ம். ஸேய்யதா²பி நாம ஸுத்³த⁴ம் வத்த²ம் அபக³தகாளகம் ஸம்மதே³வ ரஜனம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய; ஏவமேவம் கோ² மே தஸ்மிம்யேவ ஆஸனே விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – ‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே தத்தே²வ பு³த்³த⁴ஞ்ச த⁴ம்மஞ்ச ஸங்க⁴ஞ்ச ஸரணம் அக³மாஸிம், ப்³ரஹ்மசரியபஞ்சமானி ச ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³யிம். அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, து³தியோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, சதஸ்ஸோ கோமாரியோ பஜாபதியோ அஹேஸும். அத² க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, யேன தா பஜாபதியோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா தா பஜாபதியோ ஏதத³வசம் – ‘மயா கோ², ப⁴கி³னியோ, ப்³ரஹ்மசரியபஞ்சமானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³ன்னானி [ஸமாதி³ண்ணானி (ஸீ. க.)]. யா இச்ச²தி ஸா இதே⁴வ போ⁴கே³ ச பு⁴ஞ்ஜது புஞ்ஞானி ச கரோது, ஸகானி வா ஞாதிகுலானி க³ச்ச²து. ஹோதி வா பன புரிஸாதி⁴ப்பாயோ, கஸ்ஸ வோ த³ம்மீ’தி? ஏவம் வுத்தே ஸா, ப⁴ந்தே, ஜேட்டா² பஜாபதி மம் ஏதத³வோச – ‘இத்த²ன்னாமஸ்ஸ மம், அய்யபுத்த, புரிஸஸ்ஸ தே³ஹீ’தி. அத² கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, தம் புரிஸம் பக்கோஸாபேத்வா வாமேன ஹத்தே²ன பஜாபதிம் க³ஹேத்வா த³க்கி²ணேன ஹத்தே²ன பி⁴ங்கா³ரம் க³ஹேத்வா தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஓணோஜேஸிம். கோமாரிம் கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, தா³ரம் பரிச்சஜந்தோ நாபி⁴ஜானாமி சித்தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம். அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, ததியோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘ஸம்விஜ்ஜந்தி கோ² பன மே, ப⁴ந்தே, குலே போ⁴கா³. தே ச கோ² அப்படிவிப⁴த்தா ஸீலவந்தேஹி கல்யாணத⁴ம்மேஹி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, சதுத்தோ² அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘யம் கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²ம் பயிருபாஸாமி; ஸக்கச்சம்யேவ பயிருபாஸாமி, நோ அஸக்கச்சம். அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, பஞ்சமோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘ஸோ சே, ப⁴ந்தே, மே ஆயஸ்மா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி; ஸக்கச்சம்யேவ ஸுணோமி, நோ அஸக்கச்சம். நோ சே மே ஸோ ஆயஸ்மா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஹமஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே ச²ட்டோ² அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘அனச்ச²ரியம் கோ² பன மம், ப⁴ந்தே, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஆரோசேந்தி – ‘ஸ்வாக்கா²தோ, க³ஹபதி, ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’தி. ஏவம் வுத்தே அஹம், ப⁴ந்தே, தா தே³வதா ஏவம் வதா³மி – ‘வதே³ய்யாத² வா ஏவம் கோ² தும்ஹே தே³வதா நோ வா வதே³ய்யாத², அத² கோ² ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’தி. ந கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, அபி⁴ஜானாமி ததோனிதா³னம் சித்தஸ்ஸ உன்னதிம் [உண்ணதிம் (க.) த⁴. ஸ. 1121; விப⁴. 843, 845 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] – ‘மம் வா தே³வதா உபஸங்கமந்தி, அஹம் வா தே³வதாஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸல்லபாமீ’தி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, ஸத்தமோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘யானிமானி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா தே³ஸிதானி பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி, நாஹம் தேஸம் கிஞ்சி அத்தனி அப்பஹீனம் ஸமனுபஸ்ஸாமி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, அட்ட²மோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி. இமே கோ² மே, ப⁴ந்தே, அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா ஸம்விஜ்ஜந்தி. ந ச கோ² அஹம் ஜானாமி – கதமேஹி சாஹம் [கதமேஹிபஹம் (ஸீ.), கதமேஹிபாஹம் (பீ. க.)] அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’’தி.

அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ வேஸாலிகஸ்ஸ நிவேஸனே பிண்ட³பாதம் க³ஹேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² யாவதகோ அஹோஸி உக்³கே³ன க³ஹபதினா வேஸாலிகேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ, தம் ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்கு²! யதா² தம் உக்³கோ³ க³ஹபதி வேஸாலிகோ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய, இமேஹேவ கோ², பி⁴க்கு², அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ உக்³கோ³ க³ஹபதி வேஸாலிகோ மயா ப்³யாகதோ. இமேஹி ச பன, பி⁴க்கு², அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் உக்³க³ம் க³ஹபதிம் வேஸாலிகம் தா⁴ரேஹீ’’தி. பட²மம்.

2. து³தியஉக்³க³ஸுத்தம்

22. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வஜ்ஜீஸு விஹரதி ஹத்தி²கா³மே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘அட்ட²ஹி, பி⁴க்க²வே, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் உக்³க³ம் க³ஹபதிம் ஹத்தி²கா³மகம் தா⁴ரேதா²’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான ஸுக³தோ உட்டா²யாஸனா விஹாரம் பாவிஸி.

அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ ஹத்தி²கா³மகஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² உக்³கோ³ க³ஹபதி ஹத்தி²கா³மகோ யேன ஸோ பி⁴க்கு² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தம் பி⁴க்கு²ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² உக்³க³ம் க³ஹபதிம் ஹத்தி²கா³மகம் ஸோ பி⁴க்கு² ஏதத³வோச – ‘‘அட்ட²ஹி கோ² த்வம், க³ஹபதி, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ. கதமே தே, க³ஹபதி, அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா, யேஹி த்வம் ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’’தி?

‘‘ந கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஜானாமி – கதமேஹி அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோதி. அபி ச, ப⁴ந்தே, யே மே அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், க³ஹபதீ’’தி கோ² ஸோ பி⁴க்கு² உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ ஹத்தி²கா³மகஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. உக்³கோ³ க³ஹபதி ஹத்தி²கா³மகோ ஏதத³வோச – ‘‘யதா³ஹம், ப⁴ந்தே, நாக³வனே பரிசரந்தோ ப⁴க³வந்தம் பட²மம் தூ³ரதோவ அத்³த³ஸம்; ஸஹ த³ஸ்ஸனேனேவ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ சித்தம் பஸீதி³, ஸுராமதோ³ ச பஹீயி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, பட²மோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பஸன்னசித்தோ ப⁴க³வந்தம் பயிருபாஸிம். தஸ்ஸ மே ப⁴க³வா அனுபுப்³பி³ம் கத²ம் கதே²ஸி, ஸேய்யதி²த³ம் – தா³னகத²ம் ஸீலகத²ம் ஸக்³க³கத²ம்; காமானம் ஆதீ³னவம் ஓகாரம் ஸம்கிலேஸம், நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸம் பகாஸேஸி. யதா³ மம் ப⁴க³வா அஞ்ஞாஸி கல்லசித்தம் முது³சித்தம் வினீவரணசித்தம் உத³க்³க³சித்தம் பஸன்னசித்தம், அத² யா பு³த்³தா⁴னம் ஸாமுக்கம்ஸிகா த⁴ம்மதே³ஸனா தம் பகாஸேஸி – து³க்க²ம், ஸமுத³யம், நிரோத⁴ம், மக்³க³ம். ஸேய்யதா²பி நாம ஸுத்³த⁴ம் வத்த²ம் அபக³தகாளகம் ஸம்மதே³வ ரஜனம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய; ஏவமேவம் கோ² மே தஸ்மிம்யேவ ஆஸனே விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – ‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே தத்தே²வ பு³த்³த⁴ஞ்ச த⁴ம்மஞ்ச ஸங்க⁴ஞ்ச ஸரணம் அக³மாஸிம், ப்³ரஹ்மசரியபஞ்சமானி ச ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³யிம். அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, து³தியோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, சதஸ்ஸோ கோமாரியோ பஜாபதியோ அஹேஸும். அத² க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, யேன தா பஜாபதியோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா தா பஜாபதியோ ஏதத³வசம் – ‘மயா கோ², ப⁴கி³னியோ, ப்³ரஹ்மசரியபஞ்சமானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³ன்னானி. யா இச்ச²தி ஸா இதே⁴வ போ⁴கே³ ச பு⁴ஞ்ஜது புஞ்ஞானி ச கரோது, ஸகானி வா ஞாதிகுலானி க³ச்ச²து. ஹோதி வா பன புரிஸாதி⁴ப்பாயோ, கஸ்ஸ வோ த³ம்மீ’தி? ஏவம் வுத்தே ஸா, ப⁴ந்தே, ஜேட்டா² பஜாபதி மம் ஏதத³வோச – ‘இத்த²ன்னாமஸ்ஸ மம், அய்யபுத்த, புரிஸஸ்ஸ தே³ஹீ’தி. அத² கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, தம் புரிஸம் பக்கோஸாபேத்வா வாமேன ஹத்தே²ன பஜாபதிம் க³ஹேத்வா த³க்கி²ணேன ஹத்தே²ன பி⁴ங்கா³ரம் க³ஹேத்வா தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஓணோஜேஸிம். கோமாரிம் கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, தா³ரம் பரிச்சஜந்தோ நாபி⁴ஜானாமி சித்தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம். அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, ததியோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘ஸம்விஜ்ஜந்தி கோ² பன மே, ப⁴ந்தே, குலே போ⁴கா³. தே ச கோ² அப்படிவிப⁴த்தா ஸீலவந்தேஹி கல்யாணத⁴ம்மேஹி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, சதுத்தோ² அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘யம் கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²ம் பயிருபாஸாமி; ஸக்கச்சம்யேவ பயிருபாஸாமி, நோ அஸக்கச்சம். ஸோ சே மே ஆயஸ்மா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி; ஸக்கச்சம்யேவ ஸுணோமி, நோ அஸக்கச்சம். நோ சே மே ஸோ ஆயஸ்மா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஹமஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, பஞ்சமோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘அனச்ச²ரியம் கோ² பன, ப⁴ந்தே, ஸங்கே⁴ நிமந்திதே தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஆரோசேந்தி – ‘அஸுகோ, க³ஹபதி, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ அஸுகோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ அஸுகோ காயஸக்கீ² அஸுகோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ [தி³ட்ட²ப்பத்தோ (க.)] அஸுகோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ அஸுகோ த⁴ம்மானுஸாரீ அஸுகோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ அஸுகோ ஸீலவா கல்யாணத⁴ம்மோ அஸுகோ து³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ’தி. ஸங்க⁴ம் கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, பரிவிஸந்தோ நாபி⁴ஜானாமி ஏவம் சித்தம் உப்பாதே³ந்தோ – ‘இமஸ்ஸ வா தோ²கம் தே³மி இமஸ்ஸ வா ப³ஹுக’ந்தி. அத² க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, ஸமசித்தோவ தே³மி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, ச²ட்டோ² அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘அனச்ச²ரியம் கோ² பன மம், ப⁴ந்தே, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஆரோசேந்தி – ‘ஸ்வாக்கா²தோ, க³ஹபதி, ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’தி. ஏவம் வுத்தே அஹம், ப⁴ந்தே, தா தே³வதா ஏவம் வதே³மி – ‘வதே³ய்யாத² வா ஏவம் கோ² தும்ஹே தே³வதா நோ வா வதே³ய்யாத², அத² கோ² ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’தி. ந கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, அபி⁴ஜானாமி ததோனிதா³னம் சித்தஸ்ஸ உன்னதிம் – ‘மம் தா தே³வதா உபஸங்கமந்தி, அஹம் வா தே³வதாஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸல்லபாமீ’தி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, ஸத்தமோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி.

‘‘ஸசே கோ² பனாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ பட²மதரம் காலம் கரேய்யம், அனச்ச²ரியம் கோ² பனேதம் யம் மம் ப⁴க³வா ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘நத்தி² தம் ஸம்யோஜனம் யேன ஸம்யுத்தோ உக்³கோ³ க³ஹபதி ஹத்தி²கா³மகோ புன இமம் லோகம் ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, அட்ட²மோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸம்விஜ்ஜதி. இமே கோ² மே, ப⁴ந்தே, அட்ட² அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தா த⁴ம்மா ஸம்விஜ்ஜந்தி. ந ச கோ² அஹம் ஜானாமி – கதமேஹி சாஹம் அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’’தி.

‘‘அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² உக்³க³ஸ்ஸ க³ஹபதினோ ஹத்தி²கா³மகஸ்ஸ நிவேஸனே பிண்ட³பாதம் க³ஹேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² யாவதகோ அஹோஸி உக்³கே³ன க³ஹபதினா ஹத்தி²கா³மகேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ, தம் ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்கு²! யதா² தம் உக்³கோ³ க³ஹபதி ஹத்தி²கா³மகோ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய, இமேஹேவ கோ² பி⁴க்கு², அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ உக்³கோ³ க³ஹபதி ஹத்தி²கா³மகோ மயா ப்³யாகதோ. இமேஹி ச பன, பி⁴க்கு², அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் உக்³க³ம் க³ஹபதிம் ஹத்தி²கா³மகம் தா⁴ரேஹீ’’தி. து³தியம்.

3. பட²மஹத்த²கஸுத்தம்

23. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஆளவியம் விஹரதி அக்³கா³ளவே சேதியே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஸத்தஹி, பி⁴க்க²வே, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் ஹத்த²கம் ஆளவகம் தா⁴ரேத². கதமேஹி ஸத்தஹி? ஸத்³தோ⁴ ஹி, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஸீலவா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஹிரீமா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஓத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ப³ஹுஸ்ஸுதோ, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; சாக³வா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ – இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்தஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் ஹத்த²கம் ஆளவகம் தா⁴ரேதா²’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான ஸுக³தோ உட்டா²யாஸனா விஹாரம் பாவிஸி.

அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன ஹத்த²கஸ்ஸ ஆளவகஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஹத்த²கோ ஆளவகோ யேன ஸோ பி⁴க்கு² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தம் பி⁴க்கு²ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஹத்த²கம் ஆளவகம் ஸோ பி⁴க்கு² ஏதத³வோச –

‘‘ஸத்தஹி கோ² த்வம், ஆவுஸோ, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ. கதமேஹி ஸத்தஹி? ‘ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஸீலவா…பே… ஹிரிமா… ஓத்தப்பீ… ப³ஹுஸ்ஸுதோ… சாக³வா… பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ’தி. இமேஹி கோ² த்வம், ஆவுஸோ, ஸத்தஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’’தி. ‘‘கச்சித்த², ப⁴ந்தே, ந கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’’தி? ‘‘ந ஹேத்த², ஆவுஸோ, கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’’தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, யதே³த்த² ந கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’’தி.

அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ஹத்த²கஸ்ஸ ஆளவகஸ்ஸ நிவேஸனே பிண்ட³பாதம் க³ஹேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன ஹத்த²கஸ்ஸ ஆளவகஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ம். அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ யேனாஹம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஹத்த²கம் ஆளவகம் ஏதத³வசம் – ‘ஸத்தஹி கோ² த்வம், ஆவுஸோ, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ. கதமேஹி ஸத்தஹி? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஸீலவா…பே… ஹிரிமா… ஓத்தப்பீ… ப³ஹுஸ்ஸுதோ… சாக³வா… பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோதி. இமேஹி கோ² த்வம், ஆவுஸோ, ஸத்தஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ப⁴க³வதா ப்³யாகதோ’தி.

‘‘ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஹத்த²கோ மம் ஏதத³வோச – ‘கச்சித்த², ப⁴ந்தே, ந கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’தி? ‘ந ஹேத்த², ஆவுஸோ, கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’தி. ‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, யதே³த்த² ந கோசி கி³ஹீ அஹோஸி ஓதா³தவஸனோ’’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்கு²! அப்பிச்சோ² ஸோ, பி⁴க்கு², குலபுத்தோ. ஸந்தேயேவ அத்தனி குஸலத⁴ம்மே ந இச்ச²தி பரேஹி ஞாயமானே [பஞ்ஞாபயமானே (க.)]. தேன ஹி த்வம், பி⁴க்கு², இமினாபி அட்ட²மேன அச்ச²ரியேன அப்³பு⁴தேன த⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தம் ஹத்த²கம் ஆளவகம் தா⁴ரேஹி, யதி³த³ம் அப்பிச்ச²தாயா’’தி. ததியம்.

4. து³தியஹத்த²கஸுத்தம்

24. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஆளவியம் விஹரதி அக்³கா³ளவே சேதியே. அத² கோ² ஹத்த²கோ ஆளவகோ பஞ்சமத்தேஹி உபாஸகஸதேஹி பரிவுதோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஹத்த²கம் ஆளவகம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘மஹதீ கோ² த்யாயம், ஹத்த²க, பரிஸா. கத²ம் பன த்வம், ஹத்த²க, இமம் மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹாஸீ’’தி? ‘‘யானிமானி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா தே³ஸிதானி [அ. நி. 4.32; தீ³. நி. 3.313] சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி, தேஹாஹம் [தேனாஹம் (ஸீ.)] இமம் மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹாமி. அஹம், ப⁴ந்தே, யம் ஜானாமி – ‘அயம் தா³னேன ஸங்க³ஹேதப்³போ³’தி, தம் தா³னேன ஸங்க³ண்ஹாமி; யம் ஜானாமி – ‘அயம் பேய்யவஜ்ஜேன ஸங்க³ஹேதப்³போ³’தி, தம் பேய்யவஜ்ஜேன ஸங்க³ண்ஹாமி; யம் ஜானாமி – ‘அயம் அத்த²சரியாய ஸங்க³ஹேதப்³போ³’தி, தம் அத்த²சரியாய ஸங்க³ண்ஹாமி; யம் ஜானாமி – ‘அயம் ஸமானத்ததாய ஸங்க³ஹேதப்³போ³’தி, தம் ஸமானத்ததாய ஸங்க³ண்ஹாமி. ஸம்விஜ்ஜந்தி கோ² பன மே, ப⁴ந்தே, குலே போ⁴கா³. த³லித்³த³ஸ்ஸ கோ² நோ ததா² ஸோதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தீ’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஹத்த²க! யோனி கோ² த்யாயம், ஹத்த²க, மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ஹேதும். யே ஹி கேசி, ஹத்த²க, அதீதமத்³தா⁴னம் மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ஹேஸும், ஸப்³பே³ தே இமேஹேவ சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ஹேஸும். யேபி ஹி கேசி, ஹத்த²க, அனாக³தமத்³தா⁴னம் மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேஹேவ சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹிஸ்ஸந்தி. யேபி ஹி கேசி, ஹத்த²க, ஏதரஹி மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேஹேவ சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி மஹதிம் பரிஸம் ஸங்க³ண்ஹந்தீ’’தி.

அத² கோ² ஹத்த²கோ ஆளவகோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸிதோ ஸமாத³பிதோ ஸமுத்தேஜிதோ ஸம்பஹம்ஸிதோ உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ப⁴க³வா அசிரபக்கந்தே ஹத்த²கே ஆளவகே பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘அட்ட²ஹி, பி⁴க்க²வே, அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் ஹத்த²கம் ஆளவகம் தா⁴ரேத². கதமேஹி அட்ட²ஹி? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; ஸீலவா, பி⁴க்க²வே…பே… ஹிரீமா… ஓத்தப்பீ… ப³ஹுஸ்ஸுதோ… சாக³வா… பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ; அப்பிச்சோ², பி⁴க்க²வே, ஹத்த²கோ ஆளவகோ. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, அட்ட²ஹி அச்ச²ரியேஹி அப்³பு⁴தேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் ஹத்த²கம் ஆளவகம் தா⁴ரேதா²’’தி. சதுத்த²ம்.

5. மஹானாமஸுத்தம்

25. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி கபிலவத்து²ஸ்மிம் நிக்³ரோதா⁴ராமே. அத² கோ² மஹானாமோ ஸக்கோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² மஹானாமோ ஸக்கோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, உபாஸகோ ஹோதீ’’தி? ‘‘யதோ கோ², மஹானாம, பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, த⁴ம்மம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி; ஏத்தாவதா கோ², மஹானாம, உபாஸகோ ஹோதீ’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி? ‘‘யதோ கோ², மஹானாம, உபாஸகோ பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதி, அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதோ ஹோதி, காமேஸுமிச்சா²சாரா படிவிரதோ ஹோதி, முஸாவாதா³ படிவிரதோ ஹோதி, ஸுராமேரயமஜ்ஜபமாத³ட்டா²னா படிவிரதோ ஹோதி; ஏத்தாவதா கோ², மஹானாம, உபாஸகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி? ‘‘யதோ கோ², மஹானாம, உபாஸகோ அத்தனாவ ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி [ஸமாதா³பேதி (?)]; அத்தனாவ ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ சாக³ஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் சாக³ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனகாமோ ஹோதி, நோ பரம் பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனே ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ ஸத்³த⁴ம்மம் ஸோதுகாமோ ஹோதி, நோ பரம் ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனே ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ ஸுதானம் த⁴ம்மானம் தா⁴ரணஜாதிகோ ஹோதி, நோ பரம் த⁴ம்மதா⁴ரணாய ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ ஸுதானம் த⁴ம்மானம் அத்தூ²பபரிக்கி²தா ஹோதி, நோ பரம் அத்தூ²பபரிக்கா²ய ஸமாத³பேதி; அத்தனாவ அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரம் த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தியா ஸமாத³பேதி. ஏத்தாவதா கோ², மஹானாம, உபாஸகோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய சா’’தி? ‘‘யதோ கோ², மஹானாம, உபாஸகோ அத்தனா ச ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச சாக³ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச சாக³ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனகாமோ ஹோதி, பரஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனே ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸத்³த⁴ம்மம் ஸோதுகாமோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனே ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸுதானம் த⁴ம்மானம் தா⁴ரணஜாதிகோ ஹோதி, பரஞ்ச த⁴ம்மதா⁴ரணாய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸுதானம் த⁴ம்மானம் அத்தூ²பபரிக்கி²தா ஹோதி, பரஞ்ச அத்தூ²பபரிக்கா²ய ஸமாத³பேதி, அத்தனா ச அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தியா ஸமாத³பேதி. ஏத்தாவதா கோ², மஹானாம, உபாஸகோ அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய சா’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஜீவகஸுத்தம்

26. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி ஜீவகம்ப³வனே. அத² கோ² ஜீவகோ கோமாரப⁴ச்சோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஜீவகோ கோமாரப⁴ச்சோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, உபாஸகோ ஹோதீ’’தி? ‘‘யதோ கோ², ஜீவக, பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, த⁴ம்மம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி; ஏத்தாவதா கோ² ஜீவக, உபாஸகோ ஹோதீ’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி? ‘‘யதோ கோ², ஜீவக, உபாஸகோ பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதி…பே… ஸுராமேரயமஜ்ஜபமாத³ட்டா²னா படிவிரதோ ஹோதி; ஏத்தாவதா கோ², ஜீவக, உபாஸகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி? ‘‘யதோ கோ², ஜீவக, உபாஸகோ அத்தனாவ ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி…பே… அத்தனாவ அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரம் த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தியா ஸமாத³பேதி. ஏத்தாவதா கோ², ஜீவக, உபாஸகோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, ப⁴ந்தே, உபாஸகோ அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய சா’’தி? ‘‘யதோ கோ², ஜீவக, உபாஸகோ அத்தனா ச ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச சாக³ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச சாக³ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனகாமோ ஹோதி, பரஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் த³ஸ்ஸனே ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸத்³த⁴ம்மம் ஸோதுகாமோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனே ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸுதானம் த⁴ம்மானம் தா⁴ரணஜாதிகோ ஹோதி, பரஞ்ச த⁴ம்மதா⁴ரணாய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸுதானம் த⁴ம்மானம் அத்தூ²பபரிக்கி²தா ஹோதி, பரஞ்ச அத்தூ²பபரிக்கா²ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தியா ஸமாத³பேதி. ஏத்தாவதா கோ², ஜீவக, உபாஸகோ அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய சா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மப³லஸுத்தம்

27. ‘‘அட்டி²மானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி அட்ட²? ருண்ணப³லா, பி⁴க்க²வே, தா³ரகா, கோத⁴ப³லா மாதுகா³மா, ஆவுத⁴ப³லா சோரா, இஸ்ஸரியப³லா ராஜானோ, உஜ்ஜ²த்திப³லா பா³லா, நிஜ்ஜ²த்திப³லா பண்டி³தா, படிஸங்கா²னப³லா ப³ஹுஸ்ஸுதா, க²ந்திப³லா ஸமணப்³ராஹ்மணா – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, அட்ட² ப³லானீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியப³லஸுத்தம்

28. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதி நு கோ², ஸாரிபுத்த, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லானி, யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி? ‘‘அட்ட², ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லானி, யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘கதமானி அட்ட²? [அ. நி. 10.90; படி. ம. 2.44] இத⁴, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அனிச்சதோ ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா² ஹோந்தி. யம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அனிச்சதோ ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா² ஹோந்தி, இத³ம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அங்கா³ரகாஸூபமா காமா யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா² ஹோந்தி. யம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அங்கா³ரகாஸூபமா காமா யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா² ஹோந்தி, இத³ம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விவேகனின்னம் சித்தம் ஹோதி விவேகபோணம் விவேகபப்³பா⁴ரம் விவேகட்ட²ம் நேக்க²ம்மாபி⁴ரதம் ப்³யந்திபூ⁴தம் ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவட்டா²னியேஹி த⁴ம்மேஹி. யம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விவேகனின்னம் சித்தம் ஹோதி விவேகபோணம் விவேகபப்³பா⁴ரம் விவேகட்ட²ம் நேக்க²ம்மாபி⁴ரதம் ப்³யந்திபூ⁴தம் ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவட்டா²னியேஹி த⁴ம்மேஹி, இத³ம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ஹோந்தி ஸுபா⁴விதா. யம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ஹோந்தி ஸுபா⁴விதா, இத³ம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா ஹோந்தி ஸுபா⁴விதா…பே… பஞ்சிந்த்³ரியானி பா⁴விதானி ஹோந்தி ஸுபா⁴விதானி…பே… ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ஹோந்தி ஸுபா⁴விதா…பே… அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ பா⁴விதோ ஹோதி ஸுபா⁴விதோ. யம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ பா⁴விதோ ஹோதி ஸுபா⁴விதோ, இத³ம்பி, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

‘‘இமானி கோ², ப⁴ந்தே, அட்ட² கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப³லானி, யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி. அட்ட²மம்.

9. அக்க²ணஸுத்தம்

29. ‘‘‘க²ணகிச்சோ லோகோ, க²ணகிச்சோ லோகோ’தி, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ பா⁴ஸதி, நோ ச கோ² ஸோ ஜானாதி க²ணம் வா அக்க²ணம் வா. அட்டி²மே, பி⁴க்க²வே, அக்க²ணா அஸமயா ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய. கதமே அட்ட²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ச லோகே உப்பன்னோ ஹோதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா, த⁴ம்மோ ச தே³ஸியதி ஓபஸமிகோ பரினிப்³பா³னிகோ ஸம்போ³த⁴கா³மீ ஸுக³தப்பவேதி³தோ; அயஞ்ச புக்³க³லோ நிரயம் உபபன்னோ ஹோதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ அக்க²ணோ அஸமயோ ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ச லோகே உப்பன்னோ ஹோதி…பே… ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா, த⁴ம்மோ ச தே³ஸியதி ஓபஸமிகோ பரினிப்³பா³னிகோ ஸம்போ³த⁴கா³மீ ஸுக³தப்பவேதி³தோ; அயஞ்ச புக்³க³லோ திரச்சா²னயோனிம் உபபன்னோ ஹோதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே…பே… அயஞ்ச புக்³க³லோ பேத்திவிஸயம் உபபன்னோ ஹோதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே…பே… அயஞ்ச புக்³க³லோ அஞ்ஞதரம் தீ³கா⁴யுகம் தே³வனிகாயம் உபபன்னோ ஹோதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே…பே… அயஞ்ச புக்³க³லோ பச்சந்திமேஸு ஜனபதே³ஸு பச்சாஜாதோ ஹோதி, ஸோ ச ஹோதி அவிஞ்ஞாதாரேஸு மிலக்கே²ஸு [மிலக்கூ²ஸு (ஸ்யா. க.) தீ³. நி. 3.358], யத்த² நத்தி² க³தி பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம்…பே… பஞ்சமோ அக்க²ணோ அஸமயோ ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே…பே… அயஞ்ச புக்³க³லோ மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பச்சாஜாதோ ஹோதி, ஸோ ச ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி²கோ விபரீதத³ஸ்ஸனோ – ‘நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம், நத்தி² ஹுதம், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் விபாகோ, நத்தி² அயம் லோகோ, நத்தி² பரோ லோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மா படிபன்னா யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தீ’தி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே…பே… அயஞ்ச புக்³க³லோ மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பச்சாஜாதோ ஹோதி, ஸோ ச ஹோதி து³ப்பஞ்ஞோ ஜளோ ஏளமூகோ³ அப்படிப³லோ ஸுபா⁴ஸிதது³ப்³பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²மஞ்ஞாதும். அயம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தமோ அக்க²ணோ அஸமயோ ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ச லோகே அனுப்பன்னோ ஹோதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. த⁴ம்மோ ச ந தே³ஸியதி ஓபஸமிகோ பரினிப்³பா³னிகோ ஸம்போ³த⁴கா³மீ ஸுக³தப்பவேதி³தோ. அயஞ்ச புக்³க³லோ மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பச்சாஜாதோ ஹோதி, ஸோ ச ஹோதி பஞ்ஞவா அஜளோ அனேளமூகோ³ படிப³லோ ஸுபா⁴ஸிதது³ப்³பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²மஞ்ஞாதும். அயம், பி⁴க்க²வே, அட்ட²மோ அக்க²ணோ அஸமயோ ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய. ‘இமே கோ², பி⁴க்க²வே, அட்ட² அக்க²ணா அஸமயா ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய’’’.

‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாய. கதமோ ஏகோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ச லோகே உப்பன்னோ ஹோதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. த⁴ம்மோ ச தே³ஸியதி ஓபஸமிகோ பரினிப்³பா³னிகோ ஸம்போ³த⁴கா³மீ ஸுக³தப்பவேதி³தோ. அயஞ்ச புக்³க³லோ மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பச்சாஜாதோ ஹோதி, ஸோ ச ஹோதி பஞ்ஞவா அஜளோ அனேளமூகோ³ படிப³லோ ஸுபா⁴ஸிதது³ப்³பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²மஞ்ஞாதும். அயம், பி⁴க்க²வே, ஏகோவ க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’தி.

‘‘மனுஸ்ஸலாப⁴ம் [மனுஸ்ஸலோகம் (ஸ்யா.)] லத்³தா⁴ன, ஸத்³த⁴ம்மே ஸுப்பவேதி³தே;

யே க²ணம் நாதி⁴க³ச்ச²ந்தி, அதினாமேந்தி தே க²ணம்.

‘‘ப³ஹூ ஹி அக்க²ணா வுத்தா, மக்³க³ஸ்ஸ அந்தராயிகா;

கதா³சி கரஹசி லோகே, உப்பஜ்ஜந்தி ததா²க³தா.

‘‘தயித³ம் [தஸ்ஸித³ம் (க.)] ஸம்முகீ²பூ⁴தம், யம் லோகஸ்மிம் ஸுது³ல்லப⁴ம்;

மனுஸ்ஸபடிலாபோ⁴ ச, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ச தே³ஸனா;

அலம் வாயமிதும் தத்த², அத்தகாமேன [அத்த²காமேன (ஸீ. ஸ்யா. க.)] ஜந்துனா.

‘‘கத²ம் விஜஞ்ஞா ஸத்³த⁴ம்மம், க²ணோ வே [வோ (ஸ்யா.)] மா உபச்சகா³;

க²ணாதீதா ஹி ஸோசந்தி, நிரயம்ஹி ஸமப்பிதா.

‘‘இத⁴ சே நம் விராதே⁴தி, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ நியாமதம் [நியாமிதம் (ஸ்யா.)];

வாணிஜோவ அதீதத்தோ², சிரத்தம் [சிரந்தம் (க.)] அனுதபிஸ்ஸதி.

‘‘அவிஜ்ஜானிவுதோ போஸோ, ஸத்³த⁴ம்மம் அபராதி⁴கோ;

ஜாதிமரணஸம்ஸாரம், சிரம் பச்சனுபோ⁴ஸ்ஸதி.

‘‘யே ச லத்³தா⁴ மனுஸ்ஸத்தம், ஸத்³த⁴ம்மே ஸுப்பவேதி³தே;

அகம்ஸு ஸத்து² வசனம், கரிஸ்ஸந்தி கரோந்தி வா.

‘‘க²ணம் பச்சவிது³ம் லோகே, ப்³ரஹ்மசரியம் அனுத்தரம்;

யே மக்³க³ம் படிபஜ்ஜிம்ஸு, ததா²க³தப்பவேதி³தம்.

‘‘யே ஸம்வரா சக்கு²மதா, தே³ஸிதாதி³ச்சப³ந்து⁴னா;

தேஸு [தேஸம் (க.)] கு³த்தோ ஸதா³ ஸதோ, விஹரே அனவஸ்ஸுதோ.

‘‘ஸப்³பே³ அனுஸயே சே²த்வா, மாரதே⁴ய்யபரானுகே³;

தே வே பாரங்க³தா [பாரக³தா (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] லோகே, யே பத்தா ஆஸவக்க²ய’’ந்தி. நவமம்;

10. அனுருத்³த⁴மஹாவிதக்கஸுத்தம்

30. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸும்ஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ சேதீஸு விஹரதி பாசீனவம்ஸதா³யே. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘அப்பிச்ச²ஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ மஹிச்ச²ஸ்ஸ; ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸந்துட்ட²ஸ்ஸ; பவிவித்தஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸ; ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ குஸீதஸ்ஸ; உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாயம் [உபட்டி²தஸதிஸ்ஸாயம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ [முட்ட²ஸதிஸ்ஸ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)]; ஸமாஹிதஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸமாஹிதஸ்ஸ; பஞ்ஞவதோ அயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸா’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய; ஏவமேவம் – ப⁴க்³கே³ஸு ஸும்ஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே அந்தரஹிதோ சேதீஸு பாசீனவம்ஸதா³யே ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ ஸம்முகே² பாதுரஹோஸி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. ஆயஸ்மாபி கோ² அனுருத்³தோ⁴ ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம்

நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³த⁴! ஸாது⁴ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, (யம் தம் மஹாபுரிஸவிதக்கம்) [ஸத்த மஹாபுரிஸவிதக்கே (ஸீ. பீ.) தீ³. நி. 3.358] விதக்கேஸி – ‘அப்பிச்ச²ஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ மஹிச்ச²ஸ்ஸ; ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸந்துட்ட²ஸ்ஸ; பவிவித்தஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸ; ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ குஸீதஸ்ஸ; உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ; ஸமாஹிதஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸமாஹிதஸ்ஸ; பஞ்ஞவதோ அயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸா’தி. தேன ஹி த்வம், அனுருத்³த⁴, இமம்பி அட்ட²மம் மஹாபுரிஸவிதக்கம் விதக்கேஹி – ‘நிப்பபஞ்சாராமஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ நிப்பபஞ்சரதினோ, நாயம் த⁴ம்மோ பபஞ்சாராமஸ்ஸ பபஞ்சரதினோ’’’தி.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, ததோ த்வம், அனுருத்³த⁴, யாவதே³வ [யாவதே³ (ஸம். நி. 2.152)] ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி, விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸஸி.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, ததோ த்வம், அனுருத்³த⁴, யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி, விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸஸி.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, ததோ த்வம், அனுருத்³த⁴, யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி, பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரிஸ்ஸஸி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதி³ஸ்ஸஸி யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸஸி.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, ததோ த்வம், அனுருத்³த⁴, யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி, ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸஸி.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே ச அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, இமேஸஞ்ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ததோ துய்ஹம், அனுருத்³த⁴, ஸேய்யதா²பி நாம க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ; ஏவமேவம் தே பம்ஸுகூலசீவரம் கா²யிஸ்ஸதி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ ரதியா அபரிதஸ்ஸாய பா²ஸுவிஹாராய ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸ.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே ச அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, இமேஸஞ்ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ததோ துய்ஹம், அனுருத்³த⁴, ஸேய்யதா²பி நாம க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா ஸாலீனம் ஓத³னோ விசிதகாளகோ அனேகஸூபோ அனேகப்³யஞ்ஜனோ; ஏவமேவம் தே பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் கா²யிஸ்ஸதி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ ரதியா அபரிதஸ்ஸாய பா²ஸுவிஹாராய ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸ.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே ச அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, இமேஸஞ்ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ததோ துய்ஹம், அனுருத்³த⁴, ஸேய்யதா²பி நாம க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா கூடாகா³ரம் உல்லித்தாவலித்தம் நிவாதம் பு²ஸிதக்³க³ளம் பிஹிதவாதபானம்; ஏவமேவம் தே ருக்க²மூலஸேனாஸனம் கா²யிஸ்ஸதி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ ரதியா அபரிதஸ்ஸாய பா²ஸுவிஹாராய ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸ.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே ச அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, இமேஸஞ்ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ததோ துய்ஹம், அனுருத்³த⁴, ஸேய்யதா²பி நாம க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா பல்லங்கோ கோ³னகத்த²தோ படிகத்த²தோ படலிகத்த²தோ கத³லிமிக³பவரபச்சத்த²ரணோ [காத³லி… பச்சத்த²ரணோ (ஸீ.)] ஸஉத்தரச்ச²தோ³ உப⁴தோலோஹிதகூபதா⁴னோ; ஏவமேவம் தே திணஸந்தா²ரகஸயனாஸனம் கா²யிஸ்ஸதி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ ரதியா அபரிதஸ்ஸாய பா²ஸுவிஹாராய ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸ.

‘‘யதோ கோ² த்வம், அனுருத்³த⁴, இமே ச அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேஸ்ஸஸி, இமேஸஞ்ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ததோ துய்ஹம், அனுருத்³த⁴, ஸேய்யதா²பி நாம க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா நானாபே⁴ஸஜ்ஜானி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸப்பி நவனீதம் தேலம் மது⁴ பா²ணிதம்; ஏவமேவம் தே பூதிமுத்தபே⁴ஸஜ்ஜம் கா²யிஸ்ஸதி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ ரதியா அபரிதஸ்ஸாய பா²ஸுவிஹாராய ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸ. தேன ஹி த்வம், அனுருத்³த⁴, ஆயதிகம்பி வஸ்ஸாவாஸம் இதே⁴வ சேதீஸு பாசீனவம்ஸதா³யே விஹரேய்யாஸீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் இமினா ஓவாதே³ன ஓவதி³த்வா – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய, ஏவமேவம் – சேதீஸு பாசீனவம்ஸதா³யே அந்தரஹிதோ ப⁴க்³கே³ஸு ஸும்ஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே பாதுரஹோஸீதி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘அட்ட² கோ², பி⁴க்க²வே, மஹாபுரிஸவிதக்கே தே³ஸேஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாத²…பே… கதமே ச, பி⁴க்க²வே, அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கா? அப்பிச்ச²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ மஹிச்ச²ஸ்ஸ; ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸந்துட்ட²ஸ்ஸ; பவிவித்தஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸ; ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ குஸீதஸ்ஸ; உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ; ஸமாஹிதஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸமாஹிதஸ்ஸ; பஞ்ஞவதோ அயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸ; நிப்பபஞ்சாராமஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ நிப்பபஞ்சரதினோ, நாயம் த⁴ம்மோ பபஞ்சாராமஸ்ஸ பபஞ்சரதினோ’’.

‘‘‘அப்பிச்ச²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ மஹிச்ச²ஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அப்பிச்சோ² ஸமானோ ‘அப்பிச்சோ²தி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, ஸந்துட்டோ² ஸமானோ ‘ஸந்துட்டோ²தி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, பவிவித்தோ ஸமானோ ‘பவிவித்தோதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, ஆரத்³த⁴வீரியோ ஸமானோ ‘ஆரத்³த⁴வீரியோதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, உபட்டி²தஸ்ஸதி ஸமானோ ‘உபட்டி²தஸ்ஸதீதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, ஸமாஹிதோ ஸமானோ ‘ஸமாஹிதோதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, பஞ்ஞவா ஸமானோ ‘பஞ்ஞவாதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி, நிப்பபஞ்சாராமோ ஸமானோ ‘நிப்பபஞ்சாராமோதி மம் ஜானேய்யு’ந்தி ந இச்ச²தி. ‘அப்பிச்ச²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ மஹிச்ச²ஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸந்துட்ட²ஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன. ‘ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸந்துட்ட²ஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘பவிவித்தஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோ ப⁴வந்தி உபஸங்கமிதாரோ பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²னியோ உபாஸகா உபாஸிகாயோ ராஜானோ ராஜமஹாமத்தா தித்தி²யா தித்தி²யஸாவகா. தத்ர பி⁴க்கு² விவேகனின்னேன சித்தேன விவேகபோணேன விவேகபப்³பா⁴ரேன விவேகட்டே²ன நேக்க²ம்மாபி⁴ரதேன அஞ்ஞத³த்து² உய்யோஜனிகபடிஸம்யுத்தம்யேவ கத²ம் கத்தா [பவத்தா (க.)] ஹோதி. ‘பவிவித்தஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ குஸீதஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. ‘ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ குஸீதஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா. ‘உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ, முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘ஸமாஹிதஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸமாஹிதஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ‘ஸமாஹிதஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ அஸமாஹிதஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘பஞ்ஞவதோ அயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸா’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. ‘பஞ்ஞவதோ அயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸா’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

‘‘‘நிப்பபஞ்சாராமஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ நிப்பபஞ்சரதினோ, நாயம் த⁴ம்மோ பபஞ்சாராமஸ்ஸ பபஞ்சரதினோ’தி, இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பபஞ்சனிரோதே⁴ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி விமுச்சதி. ‘நிப்பபஞ்சாராமஸ்ஸாயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ, நிப்பபஞ்சரதினோ, நாயம் த⁴ம்மோ பபஞ்சாராமஸ்ஸ பபஞ்சரதினோ’தி, இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்த’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ ஆயதிகம்பி வஸ்ஸாவாஸம் தத்தே²வ சேதீஸு பாசீனவம்ஸதா³யே விஹாஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பனாயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ அரஹதம் அஹோஸீதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ அரஹத்தப்பத்தோ தாயம் வேலாயம் இமா கா³தா²யோ அபா⁴ஸி –

[தே²ரகா³. 901-903] ‘‘மம ஸங்கப்பமஞ்ஞாய, ஸத்தா² லோகே அனுத்தரோ;

மனோமயேன காயேன, இத்³தி⁴யா உபஸங்கமி.

‘‘யதா² மே அஹு ஸங்கப்போ, ததோ உத்தரி தே³ஸயி;

நிப்பபஞ்சரதோ பு³த்³தோ⁴, நிப்பபஞ்சம் அதே³ஸயி.

‘‘தஸ்ஸாஹம் த⁴ம்மமஞ்ஞாய, விஹாஸிம் ஸாஸனே ரதோ;

திஸ்ஸோ விஜ்ஜா அனுப்பத்தா, கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி. த³ஸமம்;

க³ஹபதிவக்³கோ³ ததியோ.