(16) 1. ஸத்³த⁴ம்மவக்³கோ³
1. பட²மஸம்மத்தனியாமஸுத்தம்
151. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? கத²ம் பரிபோ⁴தி, கதி²கம் [கதி²தம் (க.)] பரிபோ⁴தி, அத்தானம் பரிபோ⁴தி, விக்கி²த்தசித்தோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி, அனேகக்³க³சித்தோ அயோனிஸோ ச [அயோனிஸோ (ஸ்யா. கம்.)] மனஸி கரோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.
‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? ந கத²ம் பரிபோ⁴தி, ந கதி²கம் பரிபோ⁴தி, ந அத்தானம் பரிபோ⁴தி, அவிக்கி²த்தசித்தோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி, ஏகக்³க³சித்தோ யோனிஸோ ச மனஸி கரோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்த’’ந்தி. பட²மம்.
2. து³தியஸம்மத்தனியாமஸுத்தம்
152. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? கத²ம் பரிபோ⁴தி, கதி²கம் பரிபோ⁴தி, அத்தானம் பரிபோ⁴தி, து³ப்பஞ்ஞோ ஹோதி ஜளோ ஏளமூகோ³, அனஞ்ஞாதே அஞ்ஞாதமானீ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.
‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? ந கத²ம் பரிபோ⁴தி, ந கதி²கம் பரிபோ⁴தி, ந அத்தானம் பரிபோ⁴தி, பஞ்ஞவா ஹோதி அஜளோ அனேளமூகோ³, ந அனஞ்ஞாதே அஞ்ஞாதமானீ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்த’’ந்தி. து³தியம்.
3. ததியஸம்மத்தனியாமஸுத்தம்
153. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? மக்கீ² த⁴ம்மம் ஸுணாதி மக்க²பரியுட்டி²தோ, உபாரம்ப⁴சித்தோ [ஸஉபாரம்ப⁴சித்தோ (ஸ்யா. கம்.)] த⁴ம்மம் ஸுணாதி ரந்த⁴க³வேஸீ, த⁴ம்மதே³ஸகே ஆஹதசித்தோ ஹோதி கீ²லஜாதோ [கி²லஜாதோ (ஸ்யா. பீ.)], து³ப்பஞ்ஞோ ஹோதி ஜளோ ஏளமூகோ³, அனஞ்ஞாதே அஞ்ஞாதமானீ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோபி ஸத்³த⁴ம்மம் அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.
‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? அமக்கீ² த⁴ம்மம் ஸுணாதி ந மக்க²பரியுட்டி²தோ, அனுபாரம்ப⁴சித்தோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி ந ரந்த⁴க³வேஸீ, த⁴ம்மதே³ஸகே அனாஹதசித்தோ ஹோதி அகீ²லஜாதோ, பஞ்ஞவா ஹோதி அஜளோ அனேளமூகோ³, ந அனஞ்ஞாதே அஞ்ஞாதமானீ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்த’’ந்தி. ததியம்.
4. பட²மஸத்³த⁴ம்மஸம்மோஸஸுத்தம்
154. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ந ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ஸுணந்தி, ந ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி, ந ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் தா⁴ரேந்தி, ந ஸக்கச்சம் தா⁴தானம் [த⁴தானம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] த⁴ம்மானம் அத்த²ம் உபபரிக்க²ந்தி, ந ஸக்கச்சம் அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி.
‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ஸுணந்தி, ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி, ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் தா⁴ரேந்தி, ஸக்கச்சம் தா⁴தானம் த⁴ம்மானம் அத்த²ம் உபபரிக்க²ந்தி, ஸக்கச்சம் அத்த²மஞ்ஞாய த⁴ம்மமஞ்ஞாய த⁴ம்மானுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. சதுத்த²ம்.
5. து³தியஸத்³த⁴ம்மஸம்மோஸஸுத்தம்
155. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² த⁴ம்மம் ந பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் ந வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் ந வித்தா²ரேன பரம் [பரேஸம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), பரே (?)] வாசேந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் ந வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, சதுத்தோ² த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் ந சேதஸா அனுவிதக்கேந்தி அனுவிசாரேந்தி மனஸானுபேக்க²ந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சமோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி.
‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரம் வாசேந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, சதுத்தோ² த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் சேதஸா அனுவிதக்கேந்தி அனுவிசாரேந்தி மனஸானுபேக்க²ந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சமோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. பஞ்சமம்.
6. ததியஸத்³த⁴ம்மஸம்மோஸஸுத்தம்
156. [அ. நி. 4.160] ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² து³க்³க³ஹிதம் ஸுத்தந்தம் பரியாபுணந்தி து³ன்னிக்கி²த்தேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி. து³ன்னிக்கி²த்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி து³ன்னயோ ஹோதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² து³ப்³ப³சா ஹோந்தி, தோ³வசஸ்ஸகரணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா, அக்க²மா அப்பத³க்கி²ணக்³கா³ஹினோ அனுஸாஸனிம். அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா, தே ந ஸக்கச்சம் ஸுத்தந்தம் பரம் வாசேந்தி; தேஸம் அச்சயேன சி²ன்னமூலகோ ஸுத்தந்தோ ஹோதி அப்படிஸரணோ. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தே²ரா பி⁴க்கூ² பா³ஹுலிகா ஹோந்தி ஸாத²லிகா ஓக்கமனே புப்³ப³ங்க³மா பவிவேகே நிக்கி²த்தது⁴ரா, ந வீரியம் ஆரப⁴ந்தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. தேஸம் பச்சி²மா ஜனதா தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸாபி ஹோதி பா³ஹுலிகா ஸாத²லிகா ஓக்கமனே புப்³ப³ங்க³மா பவிவேகே நிக்கி²த்தது⁴ரா, ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. அயம், பி⁴க்க²வே, சதுத்தோ² த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோ ஹோதி. ஸங்கே⁴ கோ² பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴ன்னே அஞ்ஞமஞ்ஞம் அக்கோஸா ச ஹோந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிபா⁴ஸா ச ஹோந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிக்கே²பா ச ஹோந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிச்சஜனா [பரிச்சஜா (ஸ்யா. கம்.)] ச ஹோந்தி. தத்த² அப்பஸன்னா சேவ நப்பஸீத³ந்தி, பஸன்னானஞ்ச ஏகச்சானம் அஞ்ஞத²த்தம் ஹோதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சமோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி.
‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுத்தந்தம் பரியாபுணந்தி ஸுனிக்கி²த்தேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி. ஸுனிக்கி²த்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி ஸுனயோ ஹோதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸுவசா ஹோந்தி ஸோவசஸ்ஸகரணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா, க²மா பத³க்கி²ணக்³கா³ஹினோ அனுஸாஸனிம். அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா, தே ஸக்கச்சம் ஸுத்தந்தம் பரம் வாசேந்தி; தேஸம் அச்சயேன ந சி²ன்னமூலகோ [அச்சி²ன்னமூலகோ (க.) அ. நி. 4.160] ஸுத்தந்தோ ஹோதி ஸப்படிஸரணோ. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தே²ரா பி⁴க்கூ² ந பா³ஹுலிகா ஹோந்தி ந ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே நிக்கி²த்தது⁴ரா பவிவேகே புப்³ப³ங்க³மா; வீரியம் ஆரப⁴ந்தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. தேஸம் பச்சி²மா ஜனதா தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸாபி ஹோதி ந பா³ஹுலிகா ந ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே நிக்கி²த்தது⁴ரா பவிவேகே புப்³ப³ங்க³மா, வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. அயம், பி⁴க்க²வே, சதுத்தோ² த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி.
‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸங்கோ⁴ ஸமக்³கோ³ ஸம்மோத³மானோ அவிவத³மானோ ஏகுத்³தே³ஸோ பா²ஸும் விஹரதி. ஸங்கே⁴ கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கே³ ந சேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் அக்கோஸா ஹோந்தி, ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிபா⁴ஸா ஹோந்தி, ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிக்கே²பா ஹோந்தி, ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிச்சஜனா ஹோந்தி. தத்த² அப்பஸன்னா சேவ பஸீத³ந்தி, பஸன்னானஞ்ச பி⁴ய்யோபா⁴வோ ஹோதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சமோ த⁴ம்மோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.
7. து³க்கதா²ஸுத்தம்
157. ‘‘பஞ்சன்னம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லானம் கதா² து³க்கதா² புக்³க³லே புக்³க³லம் [புக்³க³லம் புக்³க³லம் (ஸீ. பீ.)] உபனிதா⁴ய. கதமேஸம் பஞ்சன்னம்? அஸ்ஸத்³த⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴கதா² து³க்கதா²; து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலகதா² து³க்கதா²; அப்பஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² து³க்கதா²; மச்ச²ரிஸ்ஸ [மச்ச²ரியஸ்ஸ (ஸீ. பீ. க.)] சாக³கதா² து³க்கதா²; து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஞாகதா² து³க்கதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸத்³த⁴ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴கதா² து³க்கதா²? அஸ்ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴கதா²ய கச்ச²மானாய அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் அத்தனி ந ஸமனுபஸ்ஸதி [ந ஸம்பஸ்ஸதி (ஸீ.)], ந ச லப⁴தி ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா அஸ்ஸத்³த⁴ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴கதா² து³க்கதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலகதா² து³க்கதா²? து³ஸ்ஸீலோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலகதா²ய கச்ச²மானாய அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலஸம்பத³ம் அத்தனி ந ஸமனுபஸ்ஸதி ந ச லப⁴தி ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலகதா² து³க்கதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, அப்பஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² து³க்கதா²? அப்பஸ்ஸுதோ, பி⁴க்க²வே, பா³ஹுஸச்சகதா²ய கச்ச²மானாய அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸுதஸம்பத³ம் அத்தனி ந ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ச லப⁴தி ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா அப்பஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² து³க்கதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, மச்ச²ரிஸ்ஸ சாக³கதா² து³க்கதா²? மச்ச²ரீ, பி⁴க்க²வே, சாக³கதா²ய கச்ச²மானாய அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, சாக³ஸம்பத³ம் அத்தனி ந ஸமனுபஸ்ஸதி ந ச லப⁴தி ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா மச்ச²ரிஸ்ஸ சாக³கதா² து³க்கதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஞாகதா² து³க்கதா²? து³ப்பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாகதா²ய கச்ச²மானாய அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாஸம்பத³ம் அத்தனி ந ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ச லப⁴தி ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஞாகதா² து³க்கதா². இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னம் புக்³க³லானம் கதா² து³க்கதா² புக்³க³லே புக்³க³லம் உபனிதா⁴ய.
‘‘பஞ்சன்னம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லானம் கதா² ஸுகதா² புக்³க³லே புக்³க³லம் உபனிதா⁴ய. கதமேஸம் பஞ்சன்னம்? ஸத்³த⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴கதா² ஸுகதா²; ஸீலவதோ ஸீலகதா² ஸுகதா²; ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² ஸுகதா²; சாக³வதோ சாக³கதா² ஸுகதா²; பஞ்ஞவதோ பஞ்ஞாகதா² ஸுகதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³த⁴ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴கதா² ஸுகதா²? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴கதா²ய கச்ச²மானாய நாபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதித்தீ²யதி ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸதி லப⁴தி ச ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா ஸத்³த⁴ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴கதா² ஸுகதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, ஸீலவதோ ஸீலகதா² ஸுகதா²? ஸீலவா, பி⁴க்க²வே, ஸீலகதா²ய கச்ச²மானாய நாபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதித்தீ²யதி ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலஸம்பத³ம் அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸதி, லப⁴தி ச ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா ஸீலவதோ ஸீலகதா² ஸுகதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² ஸுகதா²? ப³ஹுஸ்ஸுதோ, பி⁴க்க²வே, பா³ஹுஸச்சகதா²ய கச்ச²மானாய நாபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதித்தீ²யதி ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸுதஸம்பத³ம் அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸதி, லப⁴தி ச ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ பா³ஹுஸச்சகதா² ஸுகதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, சாக³வதோ சாக³கதா² ஸுகதா²? சாக³வா, பி⁴க்க²வே, சாக³கதா²ய கச்ச²மானாய நாபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதித்தீ²யதி ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, சாக³ஸம்பத³ம் அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸதி, லப⁴தி ச ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா சாக³வதோ சாக³கதா² ஸுகதா².
‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞவதோ பஞ்ஞாகதா² ஸுகதா²? பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாகதா²ய கச்ச²மானாய நாபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதித்தீ²யதி ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாஸம்பத³ம் அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸதி லப⁴தி ச ததோனிதா³னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். தஸ்மா பஞ்ஞவதோ பஞ்ஞாகதா² ஸுகதா². இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னம் புக்³க³லானம் கதா² ஸுகதா² புக்³க³லே புக்³க³லம் உபனிதா⁴யா’’தி. ஸத்தமம்.
8. ஸாரஜ்ஜஸுத்தம்
158. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸாரஜ்ஜம் ஓக்கந்தோ [ஓக்கமந்தோ (க.)] ஹோதி. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, து³ஸ்ஸீலோ ஹோதி, அப்பஸ்ஸுதோ ஹோதி, குஸீதோ ஹோதி, து³பஞ்ஞோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸாரஜ்ஜம் ஓக்கந்தோ ஹோதி.
‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² விஸாரதோ³ ஹோதி. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, ஸீலவா ஹோதி, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி, ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி, பஞ்ஞவா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² விஸாரதோ³ ஹோதீ’’தி. அட்ட²மம்.
9. உதா³யீஸுத்தம்
159. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸம்பி³யம் விஹரதி கோ⁴ஸிதாராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா உதா³யீ மஹதியா கி³ஹிபரிஸாய பரிவுதோ த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ நிஸின்னோ ஹோதி. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் மஹதியா கி³ஹிபரிஸாய பரிவுதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தம் நிஸின்னம். தி³ஸ்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆயஸ்மா, ப⁴ந்தே, உதா³யீ மஹதியா கி³ஹிபரிஸாய பரிவுதோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’தி [தே³ஸேந்தோ நிஸின்னோ’’தி (ஸ்யா.)].
‘‘ந கோ², ஆனந்த³, ஸுகரம் பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதும். பரேஸம், ஆனந்த³, த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தேன பஞ்ச த⁴ம்மே அஜ்ஜ²த்தம் உபட்டா²பேத்வா பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³. கதமே பஞ்ச? ‘அனுபுப்³பி³ம் கத²ம் [ஆனுபுப்³பி³கத²ம் (ஸீ.), அனுபுப்³பி³கத²ம் (ஸ்யா. பீ. க.)] கதே²ஸ்ஸாமீ’தி பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³; ‘பரியாயத³ஸ்ஸாவீ கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’தி பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³; ‘அனுத்³த³யதம் படிச்ச கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’தி பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³; ‘ந ஆமிஸந்தரோ கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’தி பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³; ‘அத்தானஞ்ச பரஞ்ச அனுபஹச்ச கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’தி பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³. ந கோ², ஆனந்த³, ஸுகரம் பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதும். பரேஸம், ஆனந்த³, த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தேன இமே பஞ்ச த⁴ம்மே அஜ்ஜ²த்தம் உபட்டா²பேத்வா பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³’’தி. நவமம்.
10. து³ப்படிவினோத³யஸுத்தம்
160. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, உப்பன்னா து³ப்படிவினோத³யா. கதமே பஞ்ச? உப்பன்னோ ராகோ³ து³ப்படிவினோத³யோ, உப்பன்னோ தோ³ஸோ து³ப்படிவினோத³யோ, உப்பன்னோ மோஹோ து³ப்படிவினோத³யோ, உப்பன்னம் படிபா⁴னம் து³ப்படிவினோத³யம், உப்பன்னம் க³மிகசித்தம் து³ப்படிவினோத³யம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச உப்பன்னா து³ப்படிவினோத³யா’’தி. த³ஸமம்.
ஸத்³த⁴ம்மவக்³கோ³ பட²மோ.