(18) 3. ஸஞ்சேதனியவக்³கோ³

1. சேதனாஸுத்தம்

171. [கதா². 539] ‘‘காயே வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி காயஸஞ்சேதனாஹேது உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம். வாசாய வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி வசீஸஞ்சேதனாஹேது உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம். மனே வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி மனோஸஞ்சேதனாஹேது உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம் அவிஜ்ஜாபச்சயாவ.

‘‘ஸாமம் வா தம், பி⁴க்க²வே, காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம். பரே வாஸ்ஸ [பரே வா தஸ்ஸ (க.)] தம், பி⁴க்க²வே, காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோந்தி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம். ஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம். அஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்.

‘‘ஸாமம் வா தம், பி⁴க்க²வே, வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; பரே வாஸ்ஸ தம், பி⁴க்க²வே, வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோந்தி; யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; ஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; அஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்.

‘‘ஸாமம் வா தம், பி⁴க்க²வே, மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; பரே வாஸ்ஸ தம், பி⁴க்க²வே, மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோந்தி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; ஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்; அஸம்பஜானோ வா தம், பி⁴க்க²வே, மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம்.

‘‘இமேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அவிஜ்ஜா அனுபதிதா, அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸோ காயோ ந ஹோதி யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம், ஸா வாசா ந ஹோதி யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம், ஸோ மனோ ந ஹோதி யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம், கே²த்தம் தம் [வத்து²ம் தம் (ஸப்³ப³த்த²)] ந ஹோதி…பே… வத்து²ம் தம் ந ஹோதி…பே… ஆயதனம் தம் ந ஹோதி…பே… அதி⁴கரணம் தம் ந ஹோதி யம்பச்சயாஸ்ஸ தம் உப்பஜ்ஜதி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²’’ந்தி.

‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, அத்தபா⁴வபடிலாபா⁴. கதமே சத்தாரோ? அத்தி², பி⁴க்க²வே, அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴, யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ அத்தஸஞ்சேதனா கமதி, நோ பரஸஞ்சேதனா. அத்தி², பி⁴க்க²வே, அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴, யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ பரஸஞ்சேதனா கமதி, நோ அத்தஸஞ்சேதனா. அத்தி², பி⁴க்க²வே, அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴, யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ அத்தஸஞ்சேதனா ச கமதி பரஸஞ்சேதனா ச. அத்தி², பி⁴க்க²வே, அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴, யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ நேவத்தஸஞ்சேதனா கமதி, நோ பரஸஞ்சேதனா. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ அத்தபா⁴வபடிலாபா⁴’’தி.

ஏவம் வுத்தே ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இமஸ்ஸ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ ஏவம் வித்தா²ரேன அத்த²ம் ஆஜானாமி – ‘தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴ யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ அத்தஸஞ்சேதனா கமதி நோ பரஸஞ்சேதனா, அத்தஸஞ்சேதனாஹேது தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா காயா சுதி ஹோதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴ யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ பரஸஞ்சேதனா கமதி நோ அத்தஸஞ்சேதனா, பரஸஞ்சேதனாஹேது தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா காயா சுதி ஹோதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴ யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ அத்தஸஞ்சேதனா ச கமதி பரஸஞ்சேதனா ச, அத்தஸஞ்சேதனா ச பரஸஞ்சேதனா ச ஹேது தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா காயா சுதி ஹோதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் அத்தபா⁴வபடிலாபோ⁴ யஸ்மிம் அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴ நேவ அத்தஸஞ்சேதனா கமதி நோ பரஸஞ்சேதனா, கதமே தேன தே³வா த³ட்ட²ப்³பா³’’’தி? ‘‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபகா³, ஸாரிபுத்த, தே³வா தேன த³ட்ட²ப்³பா³’’தி.

‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தம்ஹா காயா சுதா ஆகா³மினோ ஹோந்தி ஆக³ந்தாரோ இத்த²த்தம்? கோ பன, ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தம்ஹா காயா சுதா அனாகா³மினோ ஹோந்தி அனாக³ந்தாரோ இத்த²த்த’’ந்தி? ‘‘இத⁴, ஸாரிபுத்த, ஏகச்சஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி அப்பஹீனானி ஹோந்தி, ஸோ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ தத³ஸ்ஸாதே³தி, தம் நிகாமேதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; தத்த² டி²தோ தத³தி⁴முத்தோ தப்³ப³ஹுலவிஹாரீ அபரிஹீனோ காலம் குருமானோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபகா³னம் தே³வானம் ஸஹப்³யதம் உபபஜ்ஜதி. ஸோ ததோ சுதோ ஆகா³மீ ஹோதி ஆக³ந்தா இத்த²த்தம்.

‘‘இத⁴ பன, ஸாரிபுத்த, ஏகச்சஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி ஹோந்தி, ஸோ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ தத³ஸ்ஸாதே³தி, தம் நிகாமேதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; தத்த² டி²தோ தத³தி⁴முத்தோ தப்³ப³ஹுலவிஹாரீ அபரிஹீனோ காலம் குருமானோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபகா³னம் தே³வானம் ஸஹப்³யதம் உபபஜ்ஜதி. ஸோ ததோ சுதோ அனாகா³மீ ஹோதி அனாக³ந்தா இத்த²த்தம்.

‘‘அயம் கோ², ஸாரிபுத்த, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தம்ஹா காயா சுதா ஆகா³மினோ ஹோந்தி ஆக³ந்தாரோ இத்த²த்தம். அயம் பன, ஸாரிபுத்த, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தம்ஹா காயா சுதா அனாகா³மினோ ஹோந்தி அனாக³ந்தாரோ இத்த²த்த’’ந்தி. பட²மம்.

2. விப⁴த்திஸுத்தம்

172. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ பி⁴க்க²வே’’தி. ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘அத்³த⁴மாஸூபஸம்பன்னேன மே, ஆவுஸோ, அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ ஸச்சி²கதா ஓதி⁴ஸோ ப்³யஞ்ஜனஸோ. தமஹம் அனேகபரியாயேன ஆசிக்கா²மி தே³ஸேமி பஞ்ஞாபேமி பட்ட²பேமி விவராமி விப⁴ஜாமி உத்தானீகரோமி. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா, ஸோ மம் பஞ்ஹேன. அஹம் வேய்யாகரணேன ஸம்முகீ²பூ⁴தோ நோ ஸத்தா² யோ நோ த⁴ம்மானம் ஸுகுஸலோ.

‘‘அத்³த⁴மாஸூபஸம்பன்னேன மே, ஆவுஸோ, த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ ஸச்சி²கதா ஓதி⁴ஸோ ப்³யஞ்ஜனஸோ. தமஹம் அனேகபரியாயேன ஆசிக்கா²மி தே³ஸேமி பஞ்ஞாபேமி பட்ட²பேமி விவராமி விப⁴ஜாமி உத்தானீகரோமி. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா, ஸோ மம் பஞ்ஹேன. அஹம் வேய்யாகரணேன ஸம்முகீ²பூ⁴தோ நோ ஸத்தா² யோ நோ த⁴ம்மானம் ஸுகுஸலோ.

‘‘அத்³த⁴மாஸூபஸம்பன்னேன மே, ஆவுஸோ, நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸச்சி²கதா ஓதி⁴ஸோ ப்³யஞ்ஜனஸோ. தமஹம் அனேகபரியாயேன ஆசிக்கா²மி தே³ஸேமி பஞ்ஞாபேமி பட்ட²பேமி விவராமி விப⁴ஜாமி உத்தானீகரோமி. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா, ஸோ மம் பஞ்ஹேன. அஹம் வேய்யாகரணேன ஸம்முகீ²பூ⁴தோ நோ ஸத்தா² யோ நோ த⁴ம்மானம் ஸுகுஸலோ.

‘‘அத்³த⁴மாஸூபஸம்பன்னேன மே, ஆவுஸோ, படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ ஸச்சி²கதா ஓதி⁴ஸோ ப்³யஞ்ஜனஸோ. தமஹம் அனேகபரியாயேன ஆசிக்கா²மி தே³ஸேமி பஞ்ஞாபேமி பட்ட²பேமி விவராமி விப⁴ஜாமி உத்தானீகரோமி. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா, ஸோ மம் பஞ்ஹேன. அஹம் வேய்யாகரணேன ஸம்முகீ²பூ⁴தோ நோ ஸத்தா² யோ நோ த⁴ம்மானம் ஸுகுஸலோ’’தி. து³தியம்.

3. மஹாகோட்டி²கஸுத்தம்

173. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்தி² ச நத்தி² ச அஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நேவத்தி² நோ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்தி² ச நத்தி² ச அஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நேவத்தி² நோ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. யதா² கத²ம் பன, ஆவுஸோ, இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி?

‘‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்தி² ச நத்தி² ச அஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நேவத்தி² நோ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. யாவதா, ஆவுஸோ, ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் க³தி தாவதா பபஞ்சஸ்ஸ க³தி; யாவதா பபஞ்சஸ்ஸ க³தி தாவதா ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் க³தி. ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ பபஞ்சனிரோதோ⁴ பபஞ்சவூபஸமோ’’தி. ததியம்.

4. ஆனந்த³ஸுத்தம்

174. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேனாயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாகோட்டி²கேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகோட்டி²கம் ஏதத³வோச –

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’’தி?

‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’’.

‘‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்தி² ச நத்தி² ச அஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நேவத்தி² நோ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. யதா² கத²ம் பனாவுஸோ, இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி?

‘‘‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ அத்தி² ச நத்தி² ச அஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. ‘ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ நேவத்தி² நோ நத்த²ஞ்ஞம் கிஞ்சீ’தி, இதி வத³ம் அப்பபஞ்சம் பபஞ்சேதி. யாவதா, ஆவுஸோ, ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் க³தி தாவதா பபஞ்சஸ்ஸ க³தி. யாவதா பபஞ்சஸ்ஸ க³தி தாவதா ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் க³தி. ச²ன்னம், ஆவுஸோ, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ பபஞ்சனிரோதோ⁴ பபஞ்சவூபஸமோ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. உபவாணஸுத்தம்

175. அத² கோ² ஆயஸ்மா உபவாணோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா உபவாணோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜாயந்தகரோ ஹோதீ’’தி?

‘‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’’.

‘‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, சரணேனந்தகரோ ஹோதீ’’தி?

‘‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’’.

‘‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜாசரணேனந்தகரோ ஹோதீ’’தி?

‘‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’’.

‘‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, அஞ்ஞத்ர விஜ்ஜாசரணேனந்தகரோ ஹோதீ’’தி?

‘‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’’.

‘‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜாயந்தகரோ ஹோதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, சரணேனந்தகரோ ஹோதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜாசரணேனந்தகரோ ஹோதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, அஞ்ஞத்ர விஜ்ஜாசரணேனந்தகரோ ஹோதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’தி வதே³ஸி. யதா² கத²ம் பனாவுஸோ, அந்தகரோ ஹோதீ’’தி?

‘‘விஜ்ஜாய சே, ஆவுஸோ, அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ, ஸஉபாதா³னோவ ஸமானோ அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ. சரணேன சே, ஆவுஸோ, அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ, ஸஉபாதா³னோவ ஸமானோ அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ. விஜ்ஜாசரணேன சே, ஆவுஸோ, அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ, ஸஉபாதா³னோவ ஸமானோ அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ. அஞ்ஞத்ர விஜ்ஜாசரணேன சே, ஆவுஸோ, அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ, புது²ஜ்ஜனோ அந்தகரோ அப⁴விஸ்ஸ. புது²ஜ்ஜனோ ஹி, ஆவுஸோ, அஞ்ஞத்ர விஜ்ஜாசரணேன. சரணவிபன்னோ கோ², ஆவுஸோ, யதா²பூ⁴தம் ந ஜானாதி ந பஸ்ஸதி. சரணஸம்பன்னோ யதா²பூ⁴தம் ஜானாதி பஸ்ஸதி. யதா²பூ⁴தம் ஜானம் பஸ்ஸம் அந்தகரோ ஹோதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஆயாசனஸுத்தம்

176. ‘‘ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ஸம்மா ஆயாசமானோ ஆயாசேய்ய – ‘தாதி³ஸோ ஹோமி யாதி³ஸா ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா’தி [அ. நி. 2.131 இத³ம் ஸுத்தம் ஆக³தம்]. ஏஸா, பி⁴க்க²வே, துலா ஏதம் பமாணம் மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம், யதி³த³ம் ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா.

‘‘ஸத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னீ ஏவம் ஸம்மா ஆயாசமானா ஆயாசேய்ய – ‘தாதி³ஸா ஹோமி யாதி³ஸா கே²மா ச பி⁴க்கு²னீ உப்பலவண்ணா சா’தி. ஏஸா, பி⁴க்க²வே, துலா ஏதம் பமாணம் மம ஸாவிகானம் பி⁴க்கு²னீனம், யதி³த³ம் கே²மா ச பி⁴க்கு²னீ உப்பலவண்ணா ச.

‘‘ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, உபாஸகோ ஏவம் ஸம்மா ஆயாசமானோ ஆயாசேய்ய – ‘தாதி³ஸோ ஹோமி யாதி³ஸோ சித்தோ ச க³ஹபதி ஹத்த²கோ ச ஆளவகோ’தி. ஏஸா, பி⁴க்க²வே, துலா ஏதம் பமாணம் மம ஸாவகானம் உபாஸகானம், யதி³த³ம் சித்தோ ச க³ஹபதி ஹத்த²கோ ச ஆளவகோ.

‘‘ஸத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, உபாஸிகா ஏவம் ஸம்மா ஆயாசமானா ஆயாசேய்ய – ‘தாதி³ஸா ஹோமி யாதி³ஸா கு²ஜ்ஜுத்தரா ச உபாஸிகா வேளுகண்ட³கியா ச நந்த³மாதா’தி. ஏஸா, பி⁴க்க²வே, துலா ஏதம் பமாணம் மம ஸாவிகானம் உபாஸிகானம், யதி³த³ம் கு²ஜ்ஜுத்தரா ச உபாஸிகா வேளுகண்ட³கியா ச நந்த³மாதா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ராஹுலஸுத்தம்

177. அத² கோ² ஆயஸ்மா ராஹுலோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ராஹுலம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘யா ச, ராஹுல, அஜ்ஜ²த்திகா பத²வீதா⁴து யா ச பா³ஹிரா பத²வீதா⁴து, பத²வீதா⁴துரேவேஸா. ‘தம் நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா பத²வீதா⁴துயா நிப்³பி³ந்த³தி, பத²வீதா⁴துயா சித்தம் விராஜேதி.

‘‘யா ச, ராஹுல, அஜ்ஜ²த்திகா ஆபோதா⁴து யா ச பா³ஹிரா ஆபோதா⁴து, ஆபோதா⁴துரேவேஸா. ‘தம் நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா ஆபோதா⁴துயா நிப்³பி³ந்த³தி, ஆபோதா⁴துயா சித்தம் விராஜேதி.

‘‘யா ச, ராஹுல, அஜ்ஜ²த்திகா தேஜோதா⁴து யா ச பா³ஹிரா தேஜோதா⁴து, தேஜோதா⁴துரேவேஸா. ‘தம் நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா தேஜோதா⁴துயா நிப்³பி³ந்த³தி, தேஜோதா⁴துயா சித்தம் விராஜேதி.

‘‘யா ச, ராஹுல, அஜ்ஜ²த்திகா வாயோதா⁴து யா ச பா³ஹிரா வாயோதா⁴து, வாயோதா⁴துரேவேஸா. ‘தம் நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா வாயோதா⁴துயா நிப்³பி³ந்த³தி, வாயோதா⁴துயா சித்தம் விராஜேதி.

‘‘யதோ கோ², ராஹுல, பி⁴க்கு² இமாஸு சதூஸு தா⁴தூஸு நேவத்தானம் ந அத்தனியம் ஸமனுபஸ்ஸதி, அயம் வுச்சதி, ராஹுல, பி⁴க்கு² அச்சே²ச்சி² தண்ஹம், விவத்தயி ஸம்யோஜனம், ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’தி. ஸத்தமம்.

8. ஜம்பா³லீஸுத்தம்

178. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதோ ஸக்காயனிரோதே⁴ சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி நாதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம் [தஸ்ஸ கோ ஏதம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), ஏவம் கோ² தஸ்ஸ (?) ‘‘ஏவம் ஹி தஸ்ஸா பி⁴க்க²வே ஜம்பா³லியா’’தி பாடோ² விய], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஸக்காயனிரோதோ⁴ பாடிகங்கோ². ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ லேபக³தேன [லஸக³தேன (ஸீ. பீ.)] ஹத்தே²ன ஸாக²ம் க³ண்ஹேய்ய, தஸ்ஸ ஸோ ஹத்தோ² ஸஜ்ஜேய்யபி க³ண்ஹேய்யபி [க³ய்ஹேய்யபி (?)] ப³ஜ்ஜே²ய்யபி [க²ஜ்ஜேய்யபி (ஸீ.)]; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதோ ஸக்காயனிரோதே⁴ சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி நாதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஸக்காயனிரோதோ⁴ பாடிகங்கோ².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதோ ஸக்காயனிரோதே⁴ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி அதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸக்காயனிரோதோ⁴ பாடிகங்கோ². ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ ஸுத்³தே⁴ன ஹத்தே²ன ஸாக²ம் க³ண்ஹேய்ய, தஸ்ஸ ஸோ ஹத்தோ² நேவ ஸஜ்ஜேய்ய ந க³ண்ஹேய்ய ந ப³ஜ்ஜே²ய்ய; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஸக்காயனிரோத⁴ம் மனஸி கரோதோ ஸக்காயனிரோதே⁴ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி அதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸக்காயனிரோதோ⁴ பாடிகங்கோ².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தே³ சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி நாதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ². ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஜம்பா³லீ அனேகவஸ்ஸக³ணிகா. தஸ்ஸா புரிஸோ யானி சேவ ஆயமுகா²னி தானி பித³ஹேய்ய, யானி ச அபாயமுகா²னி தானி விவரேய்ய, தே³வோ ச ந ஸம்மா தா⁴ரம் அனுப்பவேச்சே²ய்ய. ஏவஞ்ஹி தஸ்ஸா, பி⁴க்க²வே, ஜம்பா³லியா ந ஆளிப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ². ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தே³ சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி நாதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தே³ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி அதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ². ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஜம்பா³லீ அனேகவஸ்ஸக³ணிகா. தஸ்ஸா புரிஸோ யானி சேவ ஆயமுகா²னி தானி விவரேய்ய, யானி ச அபாயமுகா²னி தானி பித³ஹேய்ய, தே³வோ ச ஸம்மா தா⁴ரம் அனுப்பவேச்சே²ய்ய. ஏவஞ்ஹி தஸ்ஸா, பி⁴க்க²வே, ஜம்பா³லியா ஆளிப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ². ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴த³ம் மனஸி கரோதோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தே³ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி அதி⁴முச்சதி. தஸ்ஸ கோ² ஏவம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அவிஜ்ஜாப்பபே⁴தோ³ பாடிகங்கோ². இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. நிப்³பா³னஸுத்தம்

179. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ந பரினிப்³பா³யந்தீ’’தி?

‘‘இதா⁴வுஸோ ஆனந்த³, ஸத்தா இமா ஹானபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, இமா டி²திபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, இமா விஸேஸபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, இமா நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி. அயம் கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ந பரினிப்³பா³யந்தீ’’தி.

‘‘கோ பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே பரினிப்³பா³யந்தீ’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஆனந்த³, ஸத்தா இமா ஹானபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, இமா டி²திபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, இமா விஸேஸபா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, இமா நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யா ஸஞ்ஞாதி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி. அயம் கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே பரினிப்³பா³யந்தீ’’தி. நவமம்.

10. மஹாபதே³ஸஸுத்தம்

180. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா போ⁴க³னக³ரே விஹரதி ஆனந்த³சேதியே [ஆனந்தே³ சேதியே (தீ³. நி. 2.186) மஹாவ. 303 பன அஞ்ஞதா² ஆக³தம்]. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, மஹாபதே³ஸே தே³ஸேஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமே, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘ஸம்முகா² மேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதோ ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி [ஓஸாரேதப்³பா³னி], வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி [ஓஸாரியமானானி] வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ந சேவ ஸுத்தே ஓதரந்தி [ஓஸரந்தி (தீ³. நி. 2.188)] ந வினயே ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் ந சேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; இமஸ்ஸ ச பி⁴க்கு²னோ து³க்³க³ஹித’ந்தி. இதி ஹேதம் [இதி ஹித³ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.)], பி⁴க்க²வே, ச²ட்³டே³ய்யாத².

[ஏத்தகோ பாடோ² தீ³க⁴னிகாயே ந தி³ஸ்ஸதி, பேய்யாலமுகே²ன த³ஸ்ஸிதோ ப⁴வேய்ய] ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘ஸம்முகா² மேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதோ ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி [ஏத்தகோ பாடோ² தீ³க⁴னிகாயே ந தி³ஸ்ஸதி, பேய்யாலமுகே²ன த³ஸ்ஸிதோ ப⁴வேய்ய]. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ஸுத்தே சேவ ஓதரந்தி வினயே ச ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; இமஸ்ஸ ச பி⁴க்கு²னோ ஸுக்³க³ஹித’ந்தி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பட²மம் மஹாபதே³ஸம் தா⁴ரேய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஸங்கோ⁴ விஹரதி ஸதே²ரோ ஸபாமோக்கோ². தஸ்ஸ மே ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ந சேவ ஸுத்தே ஓதரந்தி ந வினயே ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் ந சேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தஸ்ஸ ச ஸங்க⁴ஸ்ஸ து³க்³க³ஹித’ந்தி. இதி ஹேதம், பி⁴க்க²வே, ச²ட்³டே³ய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஸங்கோ⁴ விஹரதி ஸதே²ரோ ஸபாமோக்கோ². தஸ்ஸ மே ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ஸுத்தே சேவ ஓதரந்தி வினயே ச ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தஸ்ஸ ச ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுக்³க³ஹித’ந்தி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, து³தியம் மஹாபதே³ஸம் தா⁴ரேய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஸம்ப³ஹுலா தே²ரா பி⁴க்கூ² விஹரந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா. தேஸம் மே தே²ரானம் ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ந சேவ ஸுத்தே ஓதரந்தி ந வினயே ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் ந சேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தேஸஞ்ச தே²ரானம் து³க்³க³ஹித’ந்தி. இதி ஹேதம், பி⁴க்க²வே, ச²ட்³டே³ய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஸம்ப³ஹுலா தே²ரா பி⁴க்கூ² விஹரந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா. தேஸம் மே தே²ரானம் ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ஸுத்தே சேவ ஓதரந்தி வினயே ச ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தேஸஞ்ச தே²ரானம் ஸுக்³க³ஹித’ந்தி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, ததியம் மஹாபதே³ஸம் தா⁴ரேய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஏகோ தே²ரோ பி⁴க்கு² விஹரதி ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஆக³தாக³மோ த⁴ம்மத⁴ரோ வினயத⁴ரோ மாதிகாத⁴ரோ. தஸ்ஸ மே தே²ரஸ்ஸ ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ந சேவ ஸுத்தே ஓதரந்தி ந வினயே ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் ந சேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ து³க்³க³ஹித’ந்தி. இதி ஹேதம், பி⁴க்க²வே, ச²ட்³டே³ய்யாத².

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸுகஸ்மிம் நாம ஆவாஸே ஏகோ தே²ரோ பி⁴க்கு² விஹரதி ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஆக³தாக³மோ த⁴ம்மத⁴ரோ வினயத⁴ரோ மாதிகாத⁴ரோ. தஸ்ஸ மே தே²ரஸ்ஸ ஸம்முகா² ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’ந்தி. தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம். அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸாது⁴கம் உக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தே ஓதாரேதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி. தானி சே ஸுத்தே ஓதாரியமானானி வினயே ஸந்த³ஸ்ஸியமானானி ஸுத்தே சேவ ஓதரந்தி வினயே ச ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி, நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அத்³தா⁴, இத³ம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ; தஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஸுக்³க³ஹித’ந்தி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, சதுத்த²ம் மஹாபதே³ஸம் தா⁴ரேய்யாத². இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா’’தி. த³ஸமம்.

ஸஞ்சேதனியவக்³கோ³ ததியோ.