1. ஸமாதி⁴பா⁴வனாஸுத்தம்

41. ‘‘சதஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா. கதமா சதஸ்ஸோ? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, தி³வாஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தி – யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி; விதி³தா ஸஞ்ஞா…பே… விதி³தா விதக்கா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸீ விஹரதி – ‘இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ [அத்த²க³மோ (ஸீ. பீ.)]; இதி வேத³னா, இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ, இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸஞ்ஞா, இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ, இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸங்கா²ரா, இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ, இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ; இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, சதஸ்ஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா. இத³ஞ்ச பன மேதம், பி⁴க்க²வே, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் பாராயனே புண்ணகபஞ்ஹே –

‘‘ஸங்கா²ய லோகஸ்மிம் பரோபரானி,

யஸ்ஸிஞ்ஜிதம் நத்தி² குஹிஞ்சி லோகே;

ஸந்தோ விதூ⁴மோ அனீகோ⁴ நிராஸோ,

அதாரி ஸோ ஜாதிஜரந்தி ப்³ரூமீ’’தி [ஸு. நி. 1054; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா² 73]. பட²மம்;