5. ரோஹிதஸ்ஸவக்³கோ³

1. ஸமாதி⁴பா⁴வனாஸுத்தம்

41. ‘‘சதஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா. கதமா சதஸ்ஸோ? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி; அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, தி³வாஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தி – யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி; விதி³தா ஸஞ்ஞா…பே… விதி³தா விதக்கா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸீ விஹரதி – ‘இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ [அத்த²க³மோ (ஸீ. பீ.)]; இதி வேத³னா, இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ, இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸஞ்ஞா, இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ, இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸங்கா²ரா, இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ, இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ; இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, சதஸ்ஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா. இத³ஞ்ச பன மேதம், பி⁴க்க²வே, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் பாராயனே புண்ணகபஞ்ஹே –

‘‘ஸங்கா²ய லோகஸ்மிம் பரோபரானி,

யஸ்ஸிஞ்ஜிதம் நத்தி² குஹிஞ்சி லோகே;

ஸந்தோ விதூ⁴மோ அனீகோ⁴ நிராஸோ,

அதாரி ஸோ ஜாதிஜரந்தி ப்³ரூமீ’’தி [ஸு. நி. 1054; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா² 73]. பட²மம்;

2. பஞ்ஹப்³யாகரணஸுத்தம்

42. ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஹப்³யாகரணானி [பஞ்ஹாப்³யாகரணானி (க.)]. கதமானி சத்தாரி? அத்தி², பி⁴க்க²வே, பஞ்ஹோ ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ; அத்தி², பி⁴க்க²வே, பஞ்ஹோ விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ; அத்தி², பி⁴க்க²வே, பஞ்ஹோ படிபுச்சா²ப்³யாகரணீயோ; அத்தி², பி⁴க்க²வே, பஞ்ஹோ ட²பனீயோ. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி பஞ்ஹப்³யாகரணானீ’’தி.

‘‘ஏகம்ஸவசனம் ஏகம், விப⁴ஜ்ஜவசனாபரம்;

ததியம் படிபுச்சே²ய்ய, சதுத்த²ம் பன டா²பயே.

‘‘யோ ச தேஸம் [நேஸம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] தத்த² தத்த², ஜானாதி அனுத⁴ம்மதம்;

சதுபஞ்ஹஸ்ஸ குஸலோ, ஆஹு பி⁴க்கு²ம் ததா²வித⁴ம்.

‘‘து³ராஸதோ³ து³ப்பஸஹோ, க³ம்பீ⁴ரோ து³ப்பத⁴ம்ஸியோ;

அதோ² அத்தே² அனத்தே² ச, உப⁴யஸ்ஸ ஹோதி கோவிதோ³ [உப⁴யத்த²ஸ்ஸ கோவிதோ³ (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘அனத்த²ம் பரிவஜ்ஜேதி, அத்த²ம் க³ண்ஹாதி பண்டி³தோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. து³தியம்;

3. பட²மகோத⁴க³ருஸுத்தம்

43. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே சத்தாரோ? கோத⁴க³ரு ந ஸத்³த⁴ம்மக³ரு, மக்க²க³ரு ந ஸத்³த⁴ம்மக³ரு, லாப⁴க³ரு ந ஸத்³த⁴ம்மக³ரு, ஸக்காரக³ரு ந ஸத்³த⁴ம்மக³ரு. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம்.

‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே சத்தாரோ? ஸத்³த⁴ம்மக³ரு ந கோத⁴க³ரு, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு ந மக்க²க³ரு, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு ந லாப⁴க³ரு, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு ந ஸக்காரக³ரு. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி.

‘‘கோத⁴மக்க²க³ரூ பி⁴க்கூ², லாப⁴ஸக்காரகா³ரவா;

ந தே த⁴ம்மே விரூஹந்தி, ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴தே³ஸிதே.

‘‘யே ச ஸத்³த⁴ம்மக³ருனோ, விஹம்ஸு விஹரந்தி ச;

தே வே த⁴ம்மே விரூஹந்தி, ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴தே³ஸிதே’’தி. ததியம்;

4. து³தியகோத⁴க³ருஸுத்தம்

44. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, அஸத்³த⁴ம்மா. கதமே சத்தாரோ? கோத⁴க³ருதா ந ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா, மக்க²க³ருதா ந ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா, லாப⁴க³ருதா ந ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா, ஸக்காரக³ருதா ந ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ அஸத்³த⁴ம்மா.

‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸத்³த⁴ம்மா. கதமே சத்தாரோ? ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா ந கோத⁴க³ருதா, ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா ந மக்க²க³ருதா, ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா ந லாப⁴க³ருதா, ஸத்³த⁴ம்மக³ருதா ந ஸக்காரக³ருதா. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஸத்³த⁴ம்மா’’தி.

‘‘கோத⁴மக்க²க³ரு பி⁴க்கு², லாப⁴ஸக்காரகா³ரவோ;

ஸுகே²த்தே பூதிபீ³ஜம்வ, ஸத்³த⁴ம்மே ந விரூஹதி.

‘‘யே ச ஸத்³த⁴ம்மக³ருனோ, விஹம்ஸு விஹரந்தி ச;

தே வே த⁴ம்மே விரூஹந்தி, ஸ்னேஹான்வயமிவோஸதா⁴’’தி [ஸ்னேஹமன்வாயமிவோஸதா⁴தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. சதுத்த²ம்;

5. ரோஹிதஸ்ஸஸுத்தம்

45. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா [ஸம். நி. 1.107] ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ரோஹிதஸ்ஸோ தே³வபுத்தோ அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியா அபி⁴க்கந்தவண்ணோ கேவலகப்பம் ஜேதவனம் ஓபா⁴ஸேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² ரோஹிதஸ்ஸோ தே³வபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘யத்த² நு கோ², ப⁴ந்தே, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, ஸக்கா நு கோ² ஸோ, ப⁴ந்தே, க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தோ ஞாதும் வா த³ட்டு²ம் வா பாபுணிதும் வா’’தி? ‘‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’’தி.

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ஸுபா⁴ஸிதமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா – ‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’’’தி.

‘‘பூ⁴தபுப்³பா³ஹம், ப⁴ந்தே, ரோஹிதஸ்ஸோ நாம இஸி அஹோஸிம் போ⁴ஜபுத்தோ இத்³தி⁴மா வேஹாஸங்க³மோ. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபோ ஜவோ அஹோஸி, ஸேய்யதா²பி நாம த³ள்ஹத⁴ம்மா [த³ள்ஹத⁴ம்மோ, அ. நி. 9.38; ம. நி. 1.161 (ஸப்³ப³த்த²) டீகா ச மோக்³க³ல்லானப்³யாகரணம் ச ஓலோகேதப்³ப³ம்] த⁴னுக்³க³ஹோ ஸிக்கி²தோ கதஹத்தோ² கதூபாஸனோ லஹுகேன அஸனேன அப்பகஸிரேன திரியம் தாலச்சா²யம் அதிபாதேய்ய. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபோ பத³வீதிஹாரோ அஹோஸி, ஸேய்யதா²பி நாம புரத்தி²மா ஸமுத்³தா³ பச்சி²மோ ஸமுத்³தோ³. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபேன ஜவேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஏவரூபேன ச பத³வீதிஹாரேன ஏவரூபம் இச்சா²க³தம் உப்பஜ்ஜி – ‘அஹம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞத்ரேவ அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதா அஞ்ஞத்ர உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மா அஞ்ஞத்ர நித்³தா³கிலமத²படிவினோத³னா வஸ்ஸஸதாயுகோ வஸ்ஸஸதஜீவீ வஸ்ஸஸதம் க³ந்த்வா அப்பத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் அந்தராயேவ காலங்கதோ.

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ஸுபா⁴ஸிதமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா – ‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’’’தி.

‘‘‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்ய’ந்தி வதா³மி. ந சாஹம், ஆவுஸோ, அப்பத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியம் வதா³மி. அபி சாஹம், ஆவுஸோ, இமஸ்மிம்யேவ ப்³யாமமத்தே களேவரே [களேப³ரே (ஸீ. பீ.)] ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகே லோகஞ்ச பஞ்ஞாபேமி லோகஸமுத³யஞ்ச லோகனிரோத⁴ஞ்ச லோகனிரோத⁴கா³மினிஞ்ச படிபத³’’ந்தி.

‘‘க³மனேன ந பத்தப்³போ³, லோகஸ்ஸந்தோ குதா³சனம்;

ந ச அப்பத்வா லோகந்தம், து³க்கா² அத்தி² பமோசனம்.

‘‘தஸ்மா ஹவே லோகவிதூ³ ஸுமேதோ⁴,

லோகந்தகூ³ வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ;

லோகஸ்ஸ அந்தம் ஸமிதாவி ஞத்வா,

நாஸீஸதீ [நாஸிம்ஸதீ (ஸீ.)] லோகமிமம் பரஞ்சா’’தி. பஞ்சமம்;

6. து³தியரோஹிதஸ்ஸஸுத்தம்

46. அத² கோ² ப⁴க³வா தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘இமம், பி⁴க்க²வே, ரத்திம் ரோஹிதஸ்ஸோ தே³வபுத்தோ அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியா அபி⁴க்கந்தவண்ணோ கேவலகப்பம் ஜேதவனம் ஓபா⁴ஸேத்வா யேனாஹம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ², பி⁴க்க²வே, ரோஹிதஸ்ஸோ தே³வபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘யத்த² நு கோ², ப⁴ந்தே [ஸம். நி. 1.107], ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, ஸக்கா நு கோ² ஸோ, ப⁴ந்தே, க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தோ ஞாதும் வா த³ட்டு²ம் வா பாபுணிதும் வா’தி? ஏவம் வுத்தே அஹம், பி⁴க்க²வே, ரோஹிதஸ்ஸம் தே³வபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’தி. ஏவம் வுத்தே, பி⁴க்க²வே, ரோஹிதஸ்ஸோ தே³வபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ஸுபா⁴ஸிதமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா – யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மி’’’.

‘‘பூ⁴தபுப்³பா³ஹம், ப⁴ந்தே, ரோஹிதஸ்ஸோ நாம இஸி அஹோஸிம் போ⁴ஜபுத்தோ இத்³தி⁴மா வேஹாஸங்க³மோ. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபோ ஜவோ அஹோஸி, ஸேய்யதா²பி நாம த³ள்ஹத⁴ம்மா த⁴னுக்³க³ஹோ ஸிக்கி²தோ கதஹத்தோ² கதூபாஸனோ லஹுகேன அஸனேன அப்பகஸிரேன திரியம் தாலச்சா²யம் அதிபாதேய்ய. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபோ பத³வீதிஹாரோ அஹோஸி, ஸேய்யதா²பி நாம புரத்தி²மா ஸமுத்³தா³ பச்சி²மோ ஸமுத்³தோ³. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபேன ஜவேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஏவரூபேன ச பத³வீதிஹாரேன ஏவரூபம் இச்சா²க³தம் உப்பஜ்ஜி – அஹம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞத்ரேவ அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதா அஞ்ஞத்ர உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மா அஞ்ஞத்ர நித்³தா³கிலமத²படிவினோத³னா வஸ்ஸஸதாயுகோ வஸ்ஸஸதஜீவீ வஸ்ஸஸதம் க³ந்த்வா அப்பத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் அந்தராயேவ காலங்கதோ.

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ஸுபா⁴ஸிதமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா – ‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’’’தி. ஏவம் வுத்தே அஹம், பி⁴க்க²வே, ரோஹிதஸ்ஸம் தே³வபுத்தம் ஏதத³வோசம் –

‘‘‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம், தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மீ’தி. ந சாஹம், ஆவுஸோ, அப்பத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் து³க்க²ஸ்ஸந்தகிரியம் வதா³மி. அபி சாஹம், ஆவுஸோ, இமஸ்மிம்யேவ ப்³யாமமத்தே களேவரே ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகே லோகஞ்ச பஞ்ஞாபேமி லோகஸமுத³யஞ்ச லோகனிரோத⁴ஞ்ச லோகனிரோத⁴கா³மினிஞ்ச படிபத³’’ந்தி.

‘‘க³மனேன ந பத்தப்³போ³, லோகஸ்ஸந்தோ குதா³சனம்;

ந ச அப்பத்வா லோகந்தம், து³க்கா² அத்தி² பமோசனம்.

‘‘தஸ்மா ஹவே லோகவிதூ³ ஸுமேதோ⁴,

லோகந்தகூ³ வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ;

லோகஸ்ஸ அந்தம் ஸமிதாவி ஞத்வா,

நாஸீஸதீ லோகமிமம் பரஞ்சா’’தி. ச²ட்ட²ம்;

7. ஸுவிதூ³ரஸுத்தம்

47. ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரானி. கதமானி சத்தாரி? நப⁴ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பத²வீ ச; இத³ம் பட²மம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே. ஓரிமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, தீரம் ஸமுத்³த³ஸ்ஸ பாரிமஞ்ச; இத³ம் து³தியம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே. யதோ ச, பி⁴க்க²வே, வேரோசனோ அப்³பு⁴தே³தி யத்த² ச அத்த²மேதி [அத்த²ங்க³மேதி (ஸ்யா.), வேதி (க.)]; இத³ம் ததியம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே. ஸதஞ்ச, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ அஸதஞ்ச த⁴ம்மோ; இத³ம் சதுத்த²ம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரானீ’’தி.

[ஜா. 2.21.414, 448] ‘‘நப⁴ஞ்ச தூ³ரே பத²வீ ச தூ³ரே,

பாரம் ஸமுத்³த³ஸ்ஸ ததா³ஹு தூ³ரே;

யதோ ச வேரோசனோ அப்³பு⁴தே³தி,

பப⁴ங்கரோ யத்த² ச அத்த²மேதி;

ததோ ஹவே தூ³ரதரம் வத³ந்தி,

ஸதஞ்ச த⁴ம்மம் அஸதஞ்ச த⁴ம்மம்.

‘‘அப்³யாயிகோ ஹோதி ஸதம் ஸமாக³மோ,

யாவாபி [யாவம்பி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] திட்டே²ய்ய ததே²வ ஹோதி;

கி²ப்பஞ்ஹி வேதி அஸதம் ஸமாக³மோ,

தஸ்மா ஸதம் த⁴ம்மோ அஸப்³பி⁴ ஆரகா’’தி. ஸத்தமம்;

8. விஸாக²ஸுத்தம்

48. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா விஸாகோ² பஞ்சாலபுத்தோ [பஞ்சாலிபுத்தோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] உபட்டா²னஸாலாயம் பி⁴க்கூ² த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேதி ஸமாத³பேதி ஸமுத்தேஜேதி ஸம்பஹம்ஸேதி, போரியா வாசாய விஸ்ஸட்டா²ய அனேலக³லாய அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனியா பரியாபன்னாய அனிஸ்ஸிதாய. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன உபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி –

‘‘கோ நு கோ², பி⁴க்க²வே, உபட்டா²னஸாலாயம் பி⁴க்கூ² த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேதி ஸமாத³பேதி ஸமுத்தேஜேதி ஸம்பஹம்ஸேதி போரியா வாசாய விஸ்ஸட்டா²ய அனேலக³லாய அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனியா பரியாபன்னாய அனிஸ்ஸிதாயா’’தி? ‘‘ஆயஸ்மா, ப⁴ந்தே, விஸாகோ² பஞ்சாலபுத்தோ உபட்டா²னஸாலாயம் பி⁴க்கூ² த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேதி ஸமாத³பேதி ஸமுத்தேஜேதி ஸம்பஹம்ஸேதி போரியா வாசாய விஸ்ஸட்டா²ய அனேலக³லாய அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனியா பரியாபன்னாய அனிஸ்ஸிதாயா’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் விஸாக²ம் பஞ்சாலபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, விஸாக²! ஸாது⁴ கோ² த்வம், விஸாக², பி⁴க்கூ² த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேஸி ஸமாத³பேஸி ஸமுத்தேஜேஸி ஸம்பஹம்ஸேஸி போரியா வாசாய விஸ்ஸட்டா²ய அனேலக³லாய அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனியா பரியாபன்னாய அனிஸ்ஸிதாயாதி.

‘‘நாபா⁴ஸமானம் ஜானந்தி, மிஸ்ஸம் பா³லேஹி பண்டி³தம்;

பா⁴ஸமானஞ்ச ஜானந்தி, தே³ஸேந்தம் அமதம் பத³ம்.

‘‘பா⁴ஸயே ஜோதயே த⁴ம்மம், பக்³க³ண்ஹே இஸினம் த⁴ஜம்;

ஸுபா⁴ஸிதத⁴ஜா இஸயோ, த⁴ம்மோ ஹி இஸினம் த⁴ஜோ’’தி. அட்ட²மம்;

9. விபல்லாஸஸுத்தம்

49. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸா சித்தவிபல்லாஸா தி³ட்டி²விபல்லாஸா. கதமே சத்தாரோ? அனிச்சே, பி⁴க்க²வே, நிச்சந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ; து³க்கே², பி⁴க்க²வே, ஸுக²ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ; அனத்தனி, பி⁴க்க²வே, அத்தாதி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ; அஸுபே⁴, பி⁴க்க²வே, ஸுப⁴ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸா சித்தவிபல்லாஸா தி³ட்டி²விபல்லாஸா.

‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸா நசித்தவிபல்லாஸா நதி³ட்டி²விபல்லாஸா. கதமே சத்தாரோ? அனிச்சே, பி⁴க்க²வே, அனிச்சந்தி நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ நசித்தவிபல்லாஸோ நதி³ட்டி²விபல்லாஸோ; து³க்கே², பி⁴க்க²வே, து³க்க²ந்தி நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ நசித்தவிபல்லாஸோ நதி³ட்டி²விபல்லாஸோ; அனத்தனி, பி⁴க்க²வே, அனத்தாதி நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ நசித்தவிபல்லாஸோ நதி³ட்டி²விபல்லாஸோ; அஸுபே⁴, பி⁴க்க²வே, அஸுப⁴ந்தி நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ நசித்தவிபல்லாஸோ நதி³ட்டி²விபல்லாஸோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ நஸஞ்ஞாவிபல்லாஸா நசித்தவிபல்லாஸா நதி³ட்டி²விபல்லாஸா’’தி.

‘‘அனிச்சே நிச்சஸஞ்ஞினோ, து³க்கே² ச ஸுக²ஸஞ்ஞினோ;

அனத்தனி ச அத்தாதி, அஸுபே⁴ ஸுப⁴ஸஞ்ஞினோ;

மிச்சா²தி³ட்டி²ஹதா ஸத்தா, கி²த்தசித்தா விஸஞ்ஞினோ.

‘‘தே யோக³யுத்தா மாரஸ்ஸ, அயோக³க்கே²மினோ ஜனா;

ஸத்தா க³ச்ச²ந்தி ஸம்ஸாரம், ஜாதிமரணகா³மினோ.

‘‘யதா³ ச பு³த்³தா⁴ லோகஸ்மிம், உப்பஜ்ஜந்தி பப⁴ங்கரா;

தே இமம் த⁴ம்மம் [தேமம் த⁴ம்மம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பகாஸேந்தி, து³க்கூ²பஸமகா³மினம்.

‘‘தேஸம் ஸுத்வான ஸப்பஞ்ஞா, ஸசித்தம் பச்சலத்³தா⁴ தே;

அனிச்சம் அனிச்சதோ த³க்கு²ம், து³க்க²மத்³த³க்கு² து³க்க²தோ.

‘‘அனத்தனி அனத்தாதி, அஸுப⁴ம் அஸுப⁴தத்³த³ஸும்;

ஸம்மாதி³ட்டி²ஸமாதா³னா, ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் உபச்சகு³’’ந்தி [படி. ம. 1.236]. நவமம்;

10. உபக்கிலேஸஸுத்தம்

50. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே [சூளவ. 447], சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி. கதமே சத்தாரோ? அப்³பா⁴, பி⁴க்க²வே, சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸா, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘மஹிகா, பி⁴க்க²வே, சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸா, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘தூ⁴மோ ரஜோ, பி⁴க்க²வே, சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘ராஹு, பி⁴க்க²வே, அஸுரிந்தோ³ சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ சந்தி³மஸூரியானம் உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்டா² சந்தி³மஸூரியா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோமே ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி. கதமே சத்தாரோ? ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸுரம் பிவந்தி மேரயம், ஸுராமேரயபானா அப்படிவிரதா. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தி, மேது²னஸ்மா த⁴ம்மா அப்படிவிரதா. அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஜாதரூபரஜதம் ஸாதி³யந்தி, ஜாதரூபரஜதபடிக்³க³ஹணா அப்படிவிரதா. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா மிச்சா²ஜீவேன ஜீவந்தி, மிச்சா²ஜீவா அப்படிவிரதா. அயம், பி⁴க்க²வே, சதுத்தோ² ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸோ, யேன உபக்கிலேஸேன உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்டா² ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தீ’’தி.

‘‘ராக³தோ³ஸபரிக்கிட்டா², ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா;

அவிஜ்ஜானிவுதா போஸா, பியரூபாபி⁴னந்தி³னோ.

‘‘ஸுரம் பிவந்தி மேரயம், படிஸேவந்தி மேது²னம்;

ரஜதம் ஜாதரூபஞ்ச, ஸாதி³யந்தி அவித்³த³ஸூ;

மிச்சா²ஜீவேன ஜீவந்தி, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா.

‘‘ஏதே உபக்கிலேஸா வுத்தா, பு³த்³தே⁴னாதி³ச்சப³ந்து⁴னா;

யேஹி உபக்கிலேஸேஹி [உபக்கிலிட்டா² (ஸீ. பீ.)], ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா;

ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி, அஸுத்³தா⁴ ஸரஜா மகா³.

‘‘அந்த⁴காரேன ஓனத்³தா⁴, தண்ஹாதா³ஸா ஸனேத்திகா;

வட்³டே⁴ந்தி கடஸிம் கோ⁴ரம், ஆதி³யந்தி புனப்³ப⁴வ’’ந்தி. த³ஸமம்;

ரோஹிதஸ்ஸவக்³கோ³ பஞ்சமோ.