4. சக்கவக்³கோ³

1. சக்கஸுத்தம்

31. ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததி, யேஹி ஸமன்னாக³தா தே³வமனுஸ்ஸா நசிரஸ்ஸேவ மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணந்தி போ⁴கே³ஸு. கதமானி சத்தாரி? பதிரூபதே³ஸவாஸோ, ஸப்புரிஸாவஸ்ஸயோ [ஸப்புரிஸூபஸ்ஸயோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], அத்தஸம்மாபணிதி⁴, புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதா – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததி, யேஹி ஸமன்னாக³தா தே³வமனுஸ்ஸா நசிரஸ்ஸேவ மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணந்தி போ⁴கே³ஸூ’’தி.

‘‘பதிரூபே வஸே தே³ஸே, அரியமித்தகரோ ஸியா;

ஸம்மாபணிதி⁴ஸம்பன்னோ, புப்³பே³ புஞ்ஞகதோ நரோ;

த⁴ஞ்ஞம் த⁴னம் யஸோ கித்தி, ஸுக²ஞ்சேதம்தி⁴வத்ததீ’’தி. பட²மம்;

2. ஸங்க³ஹஸுத்தம்

32. ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸங்க³ஹவத்தூ²னி. கதமானி சத்தாரி? தா³னம், பேய்யவஜ்ஜம், அத்த²சரியா, ஸமானத்ததா – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னீ’’தி.

‘‘தா³னஞ்ச பேய்யவஜ்ஜஞ்ச [ஸங்க³ஹே (அட்ட²கதா²யம் பாட²ந்தரம்) தீ³. நி. 3.273 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்], அத்த²சரியா ச யா இத⁴;

ஸமானத்ததா ச த⁴ம்மேஸு, தத்த² தத்த² யதா²ரஹம்;

ஏதே கோ² ஸங்க³ஹா லோகே, ரத²ஸ்ஸாணீவ யாயதோ.

‘‘ஏதே ச ஸங்க³ஹா நாஸ்ஸு, ந மாதா புத்தகாரணா;

லபே⁴த² மானம் பூஜம் வா, பிதா வா புத்தகாரணா.

‘‘யஸ்மா ச ஸங்க³ஹா [ஸங்க³ஹே (அட்ட²கதா²யம் பாட²ந்தரம்) தீ³. நி. 3.273 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] ஏதே, ஸமவேக்க²ந்தி பண்டி³தா;

தஸ்மா மஹத்தம் பப்போந்தி, பாஸம்ஸா ச ப⁴வந்தி தே’’தி. து³தியம்;

3. ஸீஹஸுத்தம்

33. ‘‘ஸீஹோ, பி⁴க்க²வே, மிக³ராஜா ஸாயன்ஹஸமயம் ஆஸயா நிக்க²மதி. ஆஸயா நிக்க²மித்வா விஜம்ப⁴தி. விஜம்பி⁴த்வா ஸமந்தா சதுத்³தி³ஸா அனுவிலோகேதி. ஸமந்தா சதுத்³தி³ஸா அனுவிலோகேத்வா திக்க²த்தும் ஸீஹனாத³ம் நத³தி. திக்க²த்தும் ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா கோ³சராய பக்கமதி. யே கோ² பன தே, பி⁴க்க²வே, திரச்சா²னக³தா பாணா ஸீஹஸ்ஸ மிக³ரஞ்ஞோ நத³தோ ஸத்³த³ம் ஸுணந்தி, தே யேபு⁴ய்யேன ப⁴யம் ஸம்வேக³ம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி. பி³லம் பி³லாஸயா பவிஸந்தி, த³கம் த³காஸயா [உத³கம் உத³காஸயா (க.) ஸம். நி. 3.78; படி. ம. அட்ட². 1.1.37 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] பவிஸந்தி, வனம் வனாஸயா பவிஸந்தி, ஆகாஸம் பக்கி²னோ ப⁴ஜந்தி. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ நாகா³ கா³மனிக³மராஜதா⁴னீஸு த³ள்ஹேஹி வரத்தேஹி ப³ந்த⁴னேஹி ப³த்³தா⁴, தேபி தானி ப³ந்த⁴னானி ஸஞ்சி²ந்தி³த்வா ஸம்பதா³லேத்வா பீ⁴தா முத்தகரீஸம் சஜமானா யேன வா தேன வா பலாயந்தி. ஏவம் மஹித்³தி⁴கோ கோ², பி⁴க்க²வே, ஸீஹோ மிக³ராஜா திரச்சா²னக³தானம் பாணானம், ஏவம் மஹேஸக்கோ² ஏவம் மஹானுபா⁴வோ.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யதா³ ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா, ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி – ‘இதி ஸக்காயோ, இதி ஸக்காயஸமுத³யோ, இதி ஸக்காயனிரோதோ⁴ [ஸக்காயஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ (அட்ட²., ஸம். நி. 3.78) ‘‘ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினீ’’தி பச்சி²மபத³ம் பன பஸ்ஸிதப்³ப³ம்], இதி ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, தே³வா தீ³கா⁴யுகா வண்ணவந்தோ ஸுக²ப³ஹுலா உச்சேஸு விமானேஸு சிரட்டி²திகா, தேபி ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா யேபு⁴ய்யேன ப⁴யம் ஸம்வேக³ம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி – ‘அனிச்சா வத கிர, போ⁴, மயம் ஸமானா நிச்சம்ஹாதி அமஞ்ஞிம்ஹ; அத்³து⁴வா வத கிர, போ⁴, மயம் ஸமானா து⁴வம்ஹாதி அமஞ்ஞிம்ஹ; அஸஸ்ஸதா வத கிர, போ⁴, மயம் ஸமானா ஸஸ்ஸதம்ஹாதி அமஞ்ஞிம்ஹ. மயம் கிர, போ⁴, அனிச்சா அத்³து⁴வா அஸஸ்ஸதா ஸக்காயபரியாபன்னா’தி. ஏவம் மஹித்³தி⁴கோ கோ², பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, ஏவம் மஹேஸக்கோ² ஏவம் மஹானுபா⁴வோ’’தி.

‘‘யதா³ பு³த்³தோ⁴ அபி⁴ஞ்ஞாய, த⁴ம்மசக்கம் பவத்தயீ;

ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, ஸத்தா² அப்படிபுக்³க³லோ.

‘‘ஸக்காயஞ்ச நிரோத⁴ஞ்ச, ஸக்காயஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வம்;

அரியஞ்சட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம், து³க்கூ²பஸமகா³மினம்.

‘‘யேபி தீ³கா⁴யுகா தே³வா, வண்ணவந்தோ யஸஸ்ஸினோ;

பீ⁴தா ஸந்தாஸமாபாது³ம், ஸீஹஸ்ஸேவி’தரேமிகா³.

‘‘அவீதிவத்தா ஸக்காயம், அனிச்சா கிர போ⁴ மயம்;

ஸுத்வா அரஹதோ வாக்யம், விப்பமுத்தஸ்ஸ தாதி³னோ’’தி [ஸம். நி. 3.78]. ததியம்;

4. அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தம்

34. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, அக்³க³ப்பஸாதா³. கதமே சத்தாரோ? யாவதா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபதா³ வா த்³விபதா³ [தி³பதா³ (ஸீ. பீ.) அ. நி. 5.32; இதிவு. 90] வா சதுப்பதா³ வா ப³ஹுப்பதா³ வா ரூபினோ வா அரூபினோ வா ஸஞ்ஞினோ வா அஸஞ்ஞினோ வா நேவஸஞ்ஞினாஸஞ்ஞினோ வா, ததா²க³தோ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. யே, பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி. யே, பி⁴க்க²வே, அரியே அட்ட²ங்கி³கே மக்³கே³ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா வா அஸங்க²தா வா, விராகோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் மத³னிம்மத³னோ பிபாஸவினயோ ஆலயஸமுக்³கா⁴தோ வட்டுபச்சே²தோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். யே, பி⁴க்க²வே, விராகே³ த⁴ம்மே பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா⁴ வா க³ணா வா, ததா²க³தஸாவகஸங்கோ⁴ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் சத்தாரி புரிஸயுகா³னி அட்ட² புரிஸபுக்³க³லா ஏஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஆஹுனேய்யோ பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. யே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ அக்³க³ப்பஸாதா³’’தி.

‘‘அக்³க³தோ வே பஸன்னானம், அக்³க³ம் த⁴ம்மம் விஜானதம்;

அக்³கே³ பு³த்³தே⁴ பஸன்னானம், த³க்கி²ணேய்யே அனுத்தரே.

‘‘அக்³கே³ த⁴ம்மே பஸன்னானம், விராகூ³பஸமே ஸுகே²;

அக்³கே³ ஸங்கே⁴ பஸன்னானம், புஞ்ஞக்கே²த்தே அனுத்தரே.

‘‘அக்³க³ஸ்மிம் தா³னம் த³த³தம், அக்³க³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தி;

அக்³க³ம் ஆயு ச வண்ணோ ச, யஸோ கித்தி ஸுக²ம் ப³லம்.

‘‘அக்³க³ஸ்ஸ தா³தா மேதா⁴வீ, அக்³க³த⁴ம்மஸமாஹிதோ;

தே³வபூ⁴தோ மனுஸ்ஸோ வா, அக்³க³ப்பத்தோ பமோத³தீ’’தி [இதிவு. 90]. சதுத்த²ம்;

5. வஸ்ஸகாரஸுத்தம்

35. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² வஸ்ஸகாரோ ப்³ராஹ்மணோ மக³த⁴மஹாமத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வஸ்ஸகாரோ ப்³ராஹ்மணோ மக³த⁴மஹாமத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘சதூஹி கோ² மயம், போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் மஹாபஞ்ஞம் மஹாபுரிஸம் பஞ்ஞாபேம. கதமேஹி சதூஹி? இத⁴, போ⁴ கோ³தம, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ ஸுதஜாதஸ்ஸ தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ கோ² பன பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானாதி – ‘அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²’தி. ஸதிமா கோ² பன ஹோதி சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா யானி கோ² பன தானி க³ஹட்ட²கானி கிம்கரணீயானி, தத்த² த³க்கோ² ஹோதி அனலஸோ, தத்ருபாயாய வீமம்ஸாய ஸமன்னாக³தோ அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴தும். இமேஹி கோ² மயம், போ⁴ கோ³தம, சதூஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் மஹாபஞ்ஞம் மஹாபுரிஸம் பஞ்ஞாபேம. ஸசே மே [ஸசே பன மே (ஸீ. க.), ஸசே மே பன (பீ.)], போ⁴ கோ³தம, அனுமோதி³தப்³ப³ம் அனுமோத³து மே ப⁴வம் கோ³தமோ; ஸசே பன மே, போ⁴ கோ³தம, படிக்கோஸிதப்³ப³ம் படிக்கோஸது மே ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி.

‘‘நேவ கோ² த்யாஹம், ப்³ராஹ்மண, அனுமோதா³மி ந படிக்கோஸாமி. சதூஹி கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் மஹாபஞ்ஞம் மஹாபுரிஸம் பஞ்ஞாபேமி. கதமேஹி சதூஹி? இத⁴, ப்³ராஹ்மண, ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி ப³ஹுஜனஸுகா²ய; ப³ஹுஸ்ஸ ஜனதா அரியே ஞாயே பதிட்டா²பிதா, யதி³த³ம் கல்யாணத⁴ம்மதா குஸலத⁴ம்மதா. ஸோ யம் விதக்கம் ஆகங்க²தி விதக்கேதும் தம் விதக்கம் விதக்கேதி, யம் விதக்கம் நாகங்க²தி விதக்கேதும் ந தம் விதக்கம் விதக்கேதி; யம் ஸங்கப்பம் ஆகங்க²தி ஸங்கப்பேதும் தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேதி, யம் ஸங்கப்பம் நாகங்க²தி ஸங்கப்பேதும் ந தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேதி. இதி சேதோவஸிப்பத்தோ ஹோதி விதக்கபதே². சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ஹோதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. நேவ கோ² த்யாஹம், ப்³ராஹ்மண, அனுமோதா³மி ந பன படிக்கோஸாமி. இமேஹி கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, சதூஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் மஹாபஞ்ஞம் மஹாபுரிஸம் பஞ்ஞாபேமீ’’தி.

‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ கோ³தம, அப்³பு⁴தம், போ⁴ கோ³தம! யாவ ஸுபா⁴ஸிதம் சித³ம் போ⁴தா கோ³தமேன. இமேஹி ச மயம், போ⁴ கோ³தம, சதூஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் தா⁴ரேம; ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ப³ஹுஜனஸுகா²ய; ப³ஹு தே [ப³ஹுஸ்ஸ (ஸ்யா. கம். க.)] ஜனதா அரியே ஞாயே பதிட்டா²பிதா, யதி³த³ம் கல்யாணத⁴ம்மதா குஸலத⁴ம்மதா. ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ யம் விதக்கம் ஆகங்க²தி விதக்கேதும் தம் விதக்கம் விதக்கேதி, யம் விதக்கம் நாகங்க²தி விதக்கேதும் ந தம் விதக்கம் விதக்கேதி, யம் ஸங்கப்பம் ஆகங்க²தி ஸங்கப்பேதும் தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேதி, யம் ஸங்கப்பம் நாகங்க²தி ஸங்கப்பேதும் ந தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேதி. ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ சேதோவஸிப்பத்தோ விதக்கபதே². ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி.

‘‘அத்³தா⁴ கோ² த்யாஹம், ப்³ராஹ்மண, ஆஸஜ்ஜ உபனீய வாசா பா⁴ஸிதா. அபி ச, த்யாஹம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமி – ‘அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ப³ஹுஜனஸுகா²ய; ப³ஹு மே [ப³ஹுஸ்ஸ (ஸ்யா. கம். க.)] ஜனதா அரியே ஞாயே பதிட்டா²பிதா, யதி³த³ம் கல்யாணத⁴ம்மதா குஸலத⁴ம்மதா. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, யம் விதக்கம் ஆகங்கா²மி விதக்கேதும் தம் விதக்கம் விதக்கேமி, யம் விதக்கம் நாகங்கா²மி விதக்கேதும் ந தம் விதக்கம் விதக்கேமி, யம் ஸங்கப்பம் ஆகங்கா²மி ஸங்கப்பேதும் தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேமி, யம் ஸங்கப்பம் நாகங்கா²மி ஸங்கப்பேதும் ந தம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேமி. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, சேதோவஸிப்பத்தோ விதக்கபதே². அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’’’தி.

‘‘யோ வேதி³ ஸப்³ப³ஸத்தானம், மச்சுபாஸப்பமோசனம்;

ஹிதம் தே³வமனுஸ்ஸானம், ஞாயம் த⁴ம்மம் பகாஸயி;

யம் வே தி³ஸ்வா ச ஸுத்வா ச, பஸீத³ந்தி ப³ஹூ ஜனா [பஸீத³தி ப³ஹுஜ்ஜனோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

‘‘மக்³கா³மக்³க³ஸ்ஸ குஸலோ, கதகிச்சோ அனாஸவோ;

பு³த்³தோ⁴ அந்திமஸாரீரோ [அந்திமதா⁴ரிதோ (க.)], ‘‘(மஹாபஞ்ஞோ) [( ) ஸ்யா. போத்த²கே நத்தி²] மஹாபுரிஸோதி வுச்சதீ’’தி. பஞ்சமம்;

6. தோ³ணஸுத்தம்

36. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா அந்தரா ச உக்கட்ட²ம் அந்தரா ச ஸேதப்³யம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதி. தோ³ணோபி ஸுத³ம் ப்³ராஹ்மணோ அந்தரா ச உக்கட்ட²ம் அந்தரா ச ஸேதப்³யம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதி. அத்³த³ஸா கோ² தோ³ணோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வதோ பாதே³ஸு சக்கானி ஸஹஸ்ஸாரானி ஸனேமிகானி ஸனாபி⁴கானி ஸப்³பா³காரபரிபூரானி; தி³ஸ்வானஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அச்ச²ரியம் வத, போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத, போ⁴! ந வதிமானி மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸ பதா³னி ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி!! அத² கோ² ப⁴க³வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா. அத² கோ² தோ³ணோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வதோ பதா³னி அனுக³ச்ச²ந்தோ அத்³த³ஸ ப⁴க³வந்தம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸின்னம் பாஸாதி³கம் பஸாத³னீயம் ஸந்திந்த்³ரியம் ஸந்தமானஸம் உத்தமத³மத²ஸமத²மனுப்பத்தம் த³ந்தம் கு³த்தம் ஸம்யதிந்த்³ரியம் [யதிந்த்³ரியம் (மஹாவ. 257)] நாக³ம். தி³ஸ்வான யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘தே³வோ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, தே³வோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘க³ந்த⁴ப்³போ³ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, க³ந்த⁴ப்³போ³ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘யக்கோ² நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, யக்கோ² ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘மனுஸ்ஸோ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, மனுஸ்ஸோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி.

‘‘‘தே³வோ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, தே³வோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி வதே³ஸி. ‘க³ந்த⁴ப்³போ³ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, க³ந்த⁴ப்³போ³ ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி வதே³ஸி. ‘யக்கோ² நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, யக்கோ² ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி வதே³ஸி. ‘மனுஸ்ஸோ நோ ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, மனுஸ்ஸோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி வதே³ஸி. அத² கோ சரஹி ப⁴வம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி?

‘‘யேஸம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஆஸவானம் அப்பஹீனத்தா தே³வோ ப⁴வேய்யம், தே மே ஆஸவா பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. யேஸம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஆஸவானம் அப்பஹீனத்தா க³ந்த⁴ப்³போ³ ப⁴வேய்யம்… யக்கோ² ப⁴வேய்யம்… மனுஸ்ஸோ ப⁴வேய்யம், தே மே ஆஸவா பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஸேய்யதா²பி, ப்³ராஹ்மண, உப்பலம் வா பது³மம் வா புண்ட³ரீகம் வா உத³கே ஜாதம் உத³கே ஸம்வட்³ட⁴ம் உத³கா அச்சுக்³க³ம்ம திட்ட²தி அனுபலித்தம் உத³கேன; ஏவமேவம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, லோகே ஜாதோ லோகே ஸம்வட்³டோ⁴ லோகம் அபி⁴பு⁴ய்ய விஹராமி அனுபலித்தோ லோகேன. பு³த்³தோ⁴தி மம், ப்³ராஹ்மண, தா⁴ரேஹீ’’தி.

‘‘யேன தே³வூபபத்யஸ்ஸ, க³ந்த⁴ப்³போ³ வா விஹங்க³மோ;

யக்க²த்தம் யேன க³ச்சே²ய்யம், மனுஸ்ஸத்தஞ்ச அப்³ப³ஜே;

தே மய்ஹம், ஆஸவா கீ²ணா, வித்³த⁴ஸ்தா வினளீகதா.

‘‘புண்ட³ரீகம் யதா² வக்³கு³, தோயேன நுபலிப்பதி [நுபலிம்பதி (க.)];

நுபலிப்பாமி [நுபலிம்பாமி (க.)] லோகேன, தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ஸ்மி ப்³ராஹ்மணா’’தி. ச²ட்ட²ம்;

7. அபரிஹானியஸுத்தம்

37. ‘‘சதூஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ பரிஹானாய நிப்³பா³னஸ்ஸேவ ஸந்திகே. கதமேஹி சதூஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி, ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி; ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம்; சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி; ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம்; மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² படிஸங்கா² யோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேதி – ‘நேவ த³வாய ந மதா³ய ந மண்ட³னாய ந விபூ⁴ஸனாய; யாவதே³வ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ டி²தியா யாபனாய விஹிம்ஸூபரதியா ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹாய. இதி புராணஞ்ச வேத³னம் படிஹங்கா²மி, நவஞ்ச வேத³னம் ந உப்பாதே³ஸ்ஸாமி, யாத்ரா ச மே ப⁴விஸ்ஸதி, அனவஜ்ஜதா ச பா²ஸுவிஹாரோ சா’தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; ரத்தியா பட²மம் யாமம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; ரத்தியா மஜ்ஜி²மம் யாமம் த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேதி, பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய, ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸி கரித்வா; ரத்தியா பச்சி²மம் யாமம் பச்சுட்டா²ய சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, சதூஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ பரிஹானாய, நிப்³பா³னஸ்ஸேவ ஸந்திகேதி.

‘‘ஸீலே பதிட்டி²தோ பி⁴க்கு², இந்த்³ரியேஸு ச ஸம்வுதோ;

போ⁴ஜனம்ஹி ச மத்தஞ்ஞூ, ஜாக³ரியம் அனுயுஞ்ஜதி.

‘‘ஏவம் விஹாரீ ஆதாபீ, அஹோரத்தமதந்தி³தோ;

பா⁴வயம் குஸலம் த⁴ம்மம், யோக³க்கே²மஸ்ஸ பத்தியா.

‘‘அப்பமாத³ரதோ பி⁴க்கு², பமாதே³ ப⁴யத³ஸ்ஸி வா [ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ (க.) த⁴. ப. 32 த⁴ம்மபதே³பி];

அப⁴ப்³போ³ பரிஹானாய, நிப்³பா³னஸ்ஸேவ ஸந்திகே’’தி. ஸத்தமம்;

8. பதிலீனஸுத்தம்

38. ‘‘பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ [பணுன்னபச்சேகஸச்சோ (?)], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘ஸமவயஸட்டே²ஸனோ பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ பதிலீனோ’தி வுச்சதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ யானி தானி புது²ஸமணப்³ராஹ்மணானம் புது²பச்சேகஸச்சானி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அந்தவா லோகோதி வா, அனந்தவா லோகோதி வா, தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி வா, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி வா, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா; ஸப்³பா³னி தானி நுண்ணானி ஹோந்தி பனுண்ணானி சத்தானி வந்தானி முத்தானி பஹீனானி படினிஸ்ஸட்டா²னி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸமவயஸட்டே²ஸனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ காமேஸனா பஹீனா ஹோதி, ப⁴வேஸனா பஹீனா ஹோதி, ப்³ரஹ்மசரியேஸனா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸமவயஸட்டே²ஸனோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பதிலீனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அஸ்மிமானோ பஹீனோ ஹோதி உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பதிலீனோ ஹோதி. பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘ஸமவயஸட்டே²ஸனோ பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ பதிலீனோ’தி வுச்சதீ’’தி.

[இதிவு. 55 இதிவுத்தகேபி] ‘‘காமேஸனா ப⁴வேஸனா, ப்³ரஹ்மசரியேஸனா ஸஹ;

இதி ஸச்சபராமாஸோ, தி³ட்டி²ட்டா²னா ஸமுஸ்ஸயா.

[இதிவு. 55 இதிவுத்தகேபி] ‘‘ஸப்³ப³ராக³விரத்தஸ்ஸ, தண்ஹக்க²யவிமுத்தினோ;

ஏஸனா படினிஸ்ஸட்டா², தி³ட்டி²ட்டா²னா ஸமூஹதா.

‘‘ஸ வே ஸந்தோ ஸதோ பி⁴க்கு², பஸ்ஸத்³தோ⁴ அபராஜிதோ;

மானாபி⁴ஸமயா பு³த்³தோ⁴, பதிலீனோதி வுச்சதீ’’தி. அட்ட²மம்;

9. உஜ்ஜயஸுத்தம்

39. அத² கோ² உஜ்ஜயோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உஜ்ஜயோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴வம்பி நோ கோ³தமோ யஞ்ஞம் வண்ணேதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸப்³ப³ம் யஞ்ஞம் வண்ணேமி; ந பனாஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸப்³ப³ம் யஞ்ஞம் ந வண்ணேமி. யதா²ரூபே கோ², ப்³ராஹ்மண, யஞ்ஞே கா³வோ ஹஞ்ஞந்தி, அஜேளகா ஹஞ்ஞந்தி, குக்குடஸூகரா ஹஞ்ஞந்தி, விவிதா⁴ பாணா ஸங்கா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தி; ஏவரூபம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸாரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் ந வண்ணேமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவரூபஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஸாரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் ந உபஸங்கமந்தி அரஹந்தோ வா அரஹத்தமக்³க³ம் வா ஸமாபன்னா.

‘‘யதா²ரூபே ச கோ², ப்³ராஹ்மண, யஞ்ஞே நேவ கா³வோ ஹஞ்ஞந்தி, ந அஜேளகா ஹஞ்ஞந்தி, ந குக்குடஸூகரா ஹஞ்ஞந்தி, ந விவிதா⁴ பாணா ஸங்கா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தி; ஏவரூபம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, நிராரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் வண்ணேமி, யதி³த³ம் நிச்சதா³னம் அனுகுலயஞ்ஞம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவரூபஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, நிராரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் உபஸங்கமந்தி அரஹந்தோ வா அரஹத்தமக்³க³ம் வா ஸமாபன்னா’’தி.

‘‘அஸ்ஸமேத⁴ம் புரிஸமேத⁴ம், ஸம்மாபாஸம் வாஜபேய்யம் நிரக்³க³ளம்;

மஹாயஞ்ஞா மஹாரம்பா⁴ [ஸம்மாபாஸம் வாஜபேய்யம்; நிரக்³க³ளம் மஹாரம்பா⁴ (பீ.) ஸம். நி. 1.120], ந தே ஹோந்தி மஹப்ப²லா.

‘‘அஜேளகா ச கா³வோ ச, விவிதா⁴ யத்த² ஹஞ்ஞரே;

ந தம் ஸம்மக்³க³தா யஞ்ஞம், உபயந்தி மஹேஸினோ.

‘‘யே ச யஞ்ஞா நிராரம்பா⁴, யஜந்தி அனுகுலம் ஸதா³;

அஜேளகா ச கா³வோ ச, விவிதா⁴ நேத்த² ஹஞ்ஞரே [நாஜேளகா ச கா³வோ ச, விவிதா⁴ யத்த² ஹஞ்ஞரே (ஸ்யா. கம்.)];

தஞ்ச ஸம்மக்³க³தா யஞ்ஞம், உபயந்தி மஹேஸினோ.

‘‘ஏதம் [ஏவம் (ஸ்யா. கம்.)] யஜேத² மேதா⁴வீ, ஏஸோ யஞ்ஞோ மஹப்ப²லோ;

ஏதம் [ஏவம் (ஸ்யா. கம். க.)] ஹி யஜமானஸ்ஸ, ஸேய்யோ ஹோதி ந பாபியோ;

யஞ்ஞோ ச விபுலோ ஹோதி, பஸீத³ந்தி ச தே³வதா’’தி. நவமம்;

10. உதா³யீஸுத்தம்

40. அத² கோ² உதா³யீ [உதா³யி (ஸப்³ப³த்த²)] ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா …பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உதா³யீ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴வம்பி நோ கோ³தமோ யஞ்ஞம் வண்ணேதீ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸப்³ப³ம் யஞ்ஞம் வண்ணேமி; ந பனாஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸப்³ப³ம் யஞ்ஞம் ந வண்ணேமி. யதா²ரூபே கோ², ப்³ராஹ்மண, யஞ்ஞே கா³வோ ஹஞ்ஞந்தி, அஜேளகா ஹஞ்ஞந்தி, குக்குடஸூகரா ஹஞ்ஞந்தி, விவிதா⁴ பாணா ஸங்கா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தி; ஏவரூபம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, ஸாரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் ந வண்ணேமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவரூபஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஸாரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் ந உபஸங்கமந்தி அரஹந்தோ வா அரஹத்தமக்³க³ம் வா ஸமாபன்னா.

‘‘யதா²ரூபே ச கோ², ப்³ராஹ்மண, யஞ்ஞே நேவ கா³வோ ஹஞ்ஞந்தி, ந அஜேளகா ஹஞ்ஞந்தி, ந குக்குடஸூகரா ஹஞ்ஞந்தி, ந விவிதா⁴ பாணா ஸங்கா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தி; ஏவரூபம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, நிராரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் வண்ணேமி, யதி³த³ம் நிச்சதா³னம் அனுகுலயஞ்ஞம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவரூபஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, நிராரம்ப⁴ம் யஞ்ஞம் உபஸங்கமந்தி அரஹந்தோ வா அரஹத்தமக்³க³ம் வா ஸமாபன்னா’’தி.

‘‘அபி⁴ஸங்க²தம் நிராரம்ப⁴ம், யஞ்ஞம் காலேன கப்பியம்;

தாதி³ஸம் உபஸம்யந்தி, ஸஞ்ஞதா ப்³ரஹ்மசாரயோ.

‘‘விவடச்ச²தா³ [விவத்தச்ச²தா³ (ஸீ. பீ.), விவட்டச்ச²தா³ (க.)] யே லோகே, வீதிவத்தா குலம் க³திம்;

யஞ்ஞமேதம் பஸம்ஸந்தி, பு³த்³தா⁴ யஞ்ஞஸ்ஸ [புஞ்ஞஸ்ஸ (ஸ்யா. கம். பீ.)] கோவிதா³.

‘‘யஞ்ஞே வா யதி³ வா ஸத்³தே⁴, ஹப்³யம் [ஹவ்யம் (ஸீ. பீ.), ஹுஞ்ஞம் (ஸ்யா. கம்.)] கத்வா யதா²ரஹம்;

பஸன்னசித்தோ யஜதி [பஸன்னசித்தா யஜந்தி (க.)], ஸுகே²த்தே ப்³ரஹ்மசாரிஸு.

‘‘ஸுஹுதம் ஸுயிட்ட²ம் ஸுப்பத்தம் [ஸம்பத்தம் (ஸ்யா. கம். க.)], த³க்கி²ணேய்யேஸு யம் கதம்;

யஞ்ஞோ ச விபுலோ ஹோதி, பஸீத³ந்தி ச தே³வதா.

‘‘ஏவம் [ஏதம் (க.) அ. நி. 6.37] யஜித்வா மேதா⁴வீ, ஸத்³தோ⁴ முத்தேன சேதஸா;

அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் ஸுக²ம் லோகம், பண்டி³தோ உபபஜ்ஜதீ’’தி. த³ஸமம்;

சக்கவக்³கோ³ சதுத்தோ².