4. உபாலிவக்³கோ³

1. உபாலிஸுத்தம்

31. அத² கோ² ஆயஸ்மா உபாலி யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா உபாலி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கதி நு கோ², ப⁴ந்தே, அத்த²வஸே படிச்ச ததா²க³தேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ட்ட²’’ந்தி?

‘‘த³ஸ கோ², உபாலி, அத்த²வஸே படிச்ச ததா²க³தேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ட்ட²ம். கதமே த³ஸ? ஸங்க⁴ஸுட்டு²தாய, ஸங்க⁴பா²ஸுதாய, து³ம்மங்கூனம் புக்³க³லானம் நிக்³க³ஹாய, பேஸலானம் பி⁴க்கூ²னம் பா²ஸுவிஹாராய, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகானம் ஆஸவானம் ஸம்வராய, ஸம்பராயிகானம் ஆஸவானம் படிகா⁴தாய, அப்பஸன்னானம் பஸாதா³ய, பஸன்னானம் பி⁴ய்யோபா⁴வாய, ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியா, வினயானுக்³க³ஹாய – இமே கோ², உபாலி, த³ஸ அத்த²வஸே படிச்ச ததா²க³தேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ட்ட²’’ந்தி. பட²மம்.

2. பாதிமோக்க²ட்ட²பனாஸுத்தம்

32. ‘‘கதி நு கோ², ப⁴ந்தே, பாதிமோக்க²ட்ட²பனா’’தி? ‘‘த³ஸ கோ², உபாலி, பாதிமோக்க²ட்ட²பனா. கதமே த³ஸ? பாராஜிகோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி, பாராஜிககதா² விப்பகதா ஹோதி, அனுபஸம்பன்னோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி, அனுபஸம்பன்னகதா² விப்பகதா ஹோதி, ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²தகோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி, ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²தககதா² விப்பகதா ஹோதி, பண்ட³கோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி, பண்ட³ககதா² விப்பகதா ஹோதி, பி⁴க்கு²னிதூ³ஸகோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி, பி⁴க்கு²னிதூ³ஸககதா² விப்பகதா ஹோதி – இமே கோ², உபாலி, த³ஸ பாதிமோக்க²ட்ட²பனா’’தி. து³தியம்.

3. உப்³பா³ஹிகாஸுத்தம்

33. [சூளவ. 231] ‘‘கதிஹி நு கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மன்னிதப்³போ³’’தி? ‘‘த³ஸஹி கோ², உபாலி, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மன்னிதப்³போ³. கதமேஹி த³ஸஹி? இது⁴பாலி, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி; பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு; ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ, யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் [ஸத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா (ஸீ.) ஏவமுபரிபி] கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி தா⁴தா வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴; உப⁴யானி கோ² பனஸ்ஸ பாதிமோக்கா²னி வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தானி ஹோந்தி ஸுவிப⁴த்தானி ஸுப்பவத்தீனி ஸுவினிச்சி²தானி ஸுத்தஸோ அனுப்³யஞ்ஜனஸோ; வினயே கோ² பன டி²தோ ஹோதி அஸம்ஹீரோ; படிப³லோ ஹோதி உபோ⁴ அத்த²பச்சத்தி²கே ஸஞ்ஞாபேதும் பஞ்ஞாபேதும் நிஜ்ஜா²பேதும் பேக்கே²தும் பஸாதே³தும்; அதி⁴கரணஸமுப்பாத³வூபஸமகுஸலோ ஹோதி – அதி⁴கரணம் ஜானாதி; அதி⁴கரணஸமுத³யம் ஜானாதி; அதி⁴கரணனிரோத⁴ம் ஜானாதி; அதி⁴கரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் ஜானாதி. இமேஹி கோ², உபாலி, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மன்னிதப்³போ³’’தி. ததியம்.

4. உபஸம்பதா³ஸுத்தம்

34. ‘‘கதிஹி நு கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா உபஸம்பாதே³தப்³ப³’’ந்தி? ‘‘த³ஸஹி கோ², உபாலி, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா உபஸம்பாதே³தப்³ப³ம். கதமேஹி த³ஸஹி? இது⁴பாலி, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு; ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ, யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி தா⁴தா வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴; பாதிமோக்க²ம் கோ² பனஸ்ஸ வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தம் ஹோதி ஸுவிப⁴த்தம் ஸுப்பவத்தம் ஸுவினிச்சி²தம் ஸுத்தஸோ அனுப்³யஞ்ஜனஸோ; படிப³லோ ஹோதி கி³லானம் உபட்டா²தும் வா உபட்டா²பேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி அனபி⁴ரதிம் வூபகாஸேதும் வா வூபகாஸாபேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் குக்குச்சம் த⁴ம்மதோ வினோதே³தும்; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் தி³ட்டி²க³தம் த⁴ம்மதோ விவேசேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴ஸீலே ஸமாத³பேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴சித்தே ஸமாத³பேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴பஞ்ஞாய ஸமாத³பேதும். இமேஹி கோ², உபாலி, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா உபஸம்பாதே³தப்³ப³’’ந்தி. சதுத்த²ம்.

5. நிஸ்ஸயஸுத்தம்

35. ‘‘கதிஹி நு கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா நிஸ்ஸயோ தா³தப்³போ³’’தி? ‘‘த³ஸஹி கோ², உபாலி, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா நிஸ்ஸயோ தா³தப்³போ³. கதமேஹி த³ஸஹி? இது⁴பாலி, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி…பே… ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு; ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி…பே… தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴; பாதிமோக்க²ம் கோ² பனஸ்ஸ வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தம் ஹோதி ஸுவிப⁴த்தம் ஸுப்பவத்தம் ஸுவினிச்சி²தம் ஸுத்தஸோ அனுப்³யஞ்ஜனஸோ; படிப³லோ ஹோதி கி³லானம் உபட்டா²தும் வா உபட்டா²பேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி அனபி⁴ரதிம் வூபகாஸேதும் வா வூபகாஸாபேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் குக்குச்சம் த⁴ம்மதோ வினோதே³தும்; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் தி³ட்டி²க³தம் த⁴ம்மதோ விவேசேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴ஸீலே…பே… அதி⁴சித்தே… அதி⁴பஞ்ஞாய ஸமாத³பேதும். இமேஹி கோ², உபாலி, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா நிஸ்ஸயோ தா³தப்³போ³’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஸாமணேரஸுத்தம்

36. ‘‘கதிஹி நு கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ஸாமணேரோ உபட்டா²பேதப்³போ³’’தி? ‘‘த³ஸஹி கோ², உபாலி, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ஸாமணேரோ உபட்டா²பேதப்³போ³. கதமேஹி த³ஸஹி? இது⁴பாலி, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி…பே… ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு; ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி…பே… தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴; பாதிமோக்க²ம் கோ² பனஸ்ஸ வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தம் ஹோதி ஸுவிப⁴த்தம் ஸுப்பவத்தம் ஸுவினிச்சி²தம் ஸுத்தஸோ அனுப்³யஞ்ஜனஸோ; படிப³லோ ஹோதி கி³லானம் உபட்டா²தும் வா உபட்டா²பேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி அனபி⁴ரதிம் வூபகாஸேதும் வா வூபகாஸாபேதும் வா; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் குக்குச்சம் த⁴ம்மதோ வினோதே³தும்; படிப³லோ ஹோதி உப்பன்னம் தி³ட்டி²க³தம் த⁴ம்மதோ விவேசேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴ஸீலே ஸமாத³பேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴சித்தே ஸமாத³பேதும்; படிப³லோ ஹோதி அதி⁴பஞ்ஞாய ஸமாத³பேதும். இமேஹி கோ², உபாலி, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ஸாமணேரோ உபட்டா²பேதப்³போ³’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸங்க⁴பே⁴த³ஸுத்தம்

37. ‘‘‘ஸங்க⁴பே⁴தோ³ ஸங்க⁴பே⁴தோ³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோ ஹோதீ’’தி? ‘‘இது⁴பாலி, பி⁴க்கூ² அத⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, த⁴ம்மம் அத⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, அவினயம் வினயோதி தீ³பேந்தி, வினயம் அவினயோதி தீ³பேந்தி, அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அனாசிண்ணம் ததா²க³தேன ஆசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, ஆசிண்ணம் ததா²க³தேன அனாசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி. தே இமேஹி த³ஸஹி வத்தூ²ஹி அவகஸ்ஸந்தி அபகஸ்ஸந்தி ஆவேனி [ஆவேனிம் (சூளவ. 352) ஆவேணி, ஆவேணிகம் (தத்தே²வ அதோ⁴லிபி)] கம்மானி கரோந்தி ஆவேனி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸந்தி. ஏத்தாவதா கோ², உபாலி, ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோ ஹோதீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. ஸங்க⁴ஸாமக்³கீ³ஸுத்தம்

38. [சூளவ. 353] ‘‘‘ஸங்க⁴ஸாமக்³கீ³ ஸங்க⁴ஸாமக்³கீ³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴ ஸமக்³கோ³ ஹோதீ’’தி? ‘‘இது⁴பாலி, பி⁴க்கூ² அத⁴ம்மம் அத⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, த⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, அவினயம் அவினயோதி தீ³பேந்தி, வினயம் வினயோதி தீ³பேந்தி, அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அனாசிண்ணம் ததா²க³தேன அனாசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, ஆசிண்ணம் ததா²க³தேன ஆசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி. தே இமேஹி த³ஸஹி வத்தூ²ஹி ந அவகஸ்ஸந்தி ந அபகஸ்ஸந்தி ந ஆவேனி கம்மானி கரோந்தி ந ஆவேனி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸந்தி. ஏத்தாவதா கோ², உபாலி, ஸங்கோ⁴ ஸமக்³கோ³ ஹோதீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மஆனந்த³ஸுத்தம்

39. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘ஸங்க⁴பே⁴தோ³ ஸங்க⁴பே⁴தோ³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோ ஹோதீ’’தி? ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² அத⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, த⁴ம்மம் அத⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, அவினயம் வினயோதி தீ³பேந்தி…பே… பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி. தே இமேஹி த³ஸஹி வத்தூ²ஹி அவகஸ்ஸந்தி அபகஸ்ஸந்தி ஆவேனி கம்மானி கரோந்தி ஆவேனி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸந்தி. ஏத்தாவதா கோ², ஆனந்த³, ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோ ஹோதீ’’தி.

‘‘ஸமக்³க³ம் பன, ப⁴ந்தே, ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தி³த்வா கிம் ஸோ பஸவதீ’’தி? ‘‘கப்பட்டி²கம், ஆனந்த³, கிப்³பி³ஸம் பஸவதீ’’தி. ‘‘கிம் பன, ப⁴ந்தே, கப்பட்டி²கம் கிப்³பி³ஸ’’ந்தி? ‘‘கப்பம், ஆனந்த³, நிரயம்ஹி பச்சதீதி –

‘‘ஆபாயிகோ நேரயிகோ, கப்பட்டோ² ஸங்க⁴பே⁴த³கோ;

வக்³க³ரதோ அத⁴ம்மட்டோ², யோக³க்கே²மா பத⁴ம்ஸதி;

ஸங்க⁴ம் ஸமக்³க³ம் பி⁴ந்தி³த்வா [பே⁴த்வான (ஸீ. ஸ்யா.), பி⁴த்வான (க.) சூளவ. 354; இதிவு. 18; கதா²வ. 657] கப்பம் நிரயம்ஹி பச்சதீ’’தி. நவமம்;

10. து³தியஆனந்த³ஸுத்தம்

40. ‘‘‘ஸங்க⁴ஸாமக்³கீ³ ஸங்க⁴ஸாமக்³கீ³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴ ஸமக்³கோ³ ஹோதீ’’தி? ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² அத⁴ம்மம் அத⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, த⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி தீ³பேந்தி, அவினயம் அவினயோதி தீ³பேந்தி, வினயம் வினயோதி தீ³பேந்தி, அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அனாசிண்ணம் ததா²க³தேன அனாசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, ஆசிண்ணம் ததா²க³தேன ஆசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி, பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேந்தி. தே இமேஹி த³ஸஹி வத்தூ²ஹி ந அவகஸ்ஸந்தி ந அபகஸ்ஸந்தி ந ஆவேனி கம்மானி கரோந்தி ந ஆவேனி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸந்தி. ஏத்தாவதா கோ², ஆனந்த³, ஸங்கோ⁴ ஸமக்³கோ³ ஹோதீ’’தி.

‘‘பி⁴ன்னம் பன, ப⁴ந்தே, ஸங்க⁴ம் ஸமக்³க³ம் கத்வா கிம் ஸோ பஸவதீ’’தி? ‘‘ப்³ரஹ்மம், ஆனந்த³, புஞ்ஞம் பஸவதீ’’தி. ‘‘கிம் பன, ப⁴ந்தே, ப்³ரஹ்மம் புஞ்ஞ’’ந்தி? ‘‘கப்பம், ஆனந்த³, ஸக்³க³ம்ஹி மோத³தீதி –

‘‘ஸுகா² ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கீ³, ஸமக்³கா³னஞ்ச அனுக்³க³ஹோ;

ஸமக்³க³ரதோ த⁴ம்மட்டோ², யோக³க்கே²மா ந த⁴ம்ஸதி;

ஸங்க⁴ம் ஸமக்³க³ம் கத்வான, கப்பம் ஸக்³க³ம்ஹி மோத³தீ’’தி. த³ஸமம்;

உபாலிவக்³கோ³ சதுத்தோ².