4. චතුක්කවාරො

324. අත්ථාපත්ති සකවාචාය ආපජ්ජති, පරවාචාය වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පරවාචාය ආපජ්ජති, සකවාචාය වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති සකවාචාය ආපජ්ජති, සකවාචාය වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පරවාචාය ආපජ්ජති, පරවාචාය වුට්ඨාති. අත්ථාපත්ති කායෙන ආපජ්ජති, වාචාය වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති වාචාය ආපජ්ජති, කායෙන වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති කායෙන ආපජ්ජති, කායෙන වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති වාචාය ආපජ්ජති, වාචාය වුට්ඨාති. අත්ථාපත්ති පසුත්තො ආපජ්ජති, පටිබුද්ධො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පටිබුද්ධො ආපජ්ජති, පසුත්තො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පසුත්තො ආපජ්ජති, පසුත්තො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පටිබුද්ධො ආපජ්ජති, පටිබුද්ධො වුට්ඨාති. අත්ථාපත්ති අචිත්තකො ආපජ්ජති, සචිත්තකො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති සචිත්තකො ආපජ්ජති, අචිත්තකො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති අචිත්තකො ආපජ්ජති, අචිත්තකො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති සචිත්තකො ආපජ්ජති, සචිත්තකො වුට්ඨාති. අත්ථාපත්ති ආපජ්ජන්තො දෙසෙති; දෙසෙන්තො ආපජ්ජති; අත්ථාපත්ති ආපජ්ජන්තො වුට්ඨාති; වුට්ඨහන්තො ආපජ්ජති. අත්ථාපත්ති කම්මෙන ආපජ්ජති, අකම්මෙන වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති අකම්මෙන ආපජ්ජති, කම්මෙන වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති කම්මෙන ආපජ්ජති, කම්මෙන වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති අකම්මෙන ආපජ්ජති, අකම්මෙන වුට්ඨාති.

[අ. නි. 4.250; දී. නි. 3.313; විභ. 939] චත්තාරො අනරියවොහාරා – අදිට්ඨෙ දිට්ඨවාදිතා, අස්සුතෙ සුතවාදිතා, අමුතෙ මුතවාදිතා, අවිඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතවාදිතා. චත්තාරො අරියවොහාරා – අදිට්ඨෙ අදිට්ඨවාදිතා, අස්සුතෙ අස්සුතවාදිතා, අමුතෙ අමුතවාදිතා, අවිඤ්ඤාතෙ අවිඤ්ඤාතවාදිතා. අපරෙපි චත්තාරො අනරියවොහාරා – දිට්ඨෙ අදිට්ඨවාදිතා, සුතෙ අස්සුතවාදිතා, මුතෙ අමුතවාදිතා, විඤ්ඤාතෙ අවිඤ්ඤාතවාදිතා. චත්තාරො අරියවොහාරා – දිට්ඨෙ දිට්ඨවාදිතා, සුතෙ සුතවාදිතා, මුතෙ මුතවාදිතා, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතවාදිතා.

චත්තාරො පාරාජිකා භික්ඛූනං භික්ඛුනීහි සාධාරණා; චත්තාරො පාරාජිකා භික්ඛුනීනං භික්ඛූහි අසාධාරණා. චත්තාරො පරික්ඛාරා – අත්ථි පරික්ඛාරො රක්ඛිතබ්බො ගොපෙතබ්බො මමායිතබ්බො පරිභුඤ්ජිතබ්බො; අත්ථි පරික්ඛාරො රක්ඛිතබ්බො ගොපෙතබ්බො මමායිතබ්බො, න පරිභුඤ්ජිතබ්බො; අත්ථි පරික්ඛාරො රක්ඛිතබ්බො ගොපෙතබ්බො, න මමායිතබ්බො න පරිභුඤ්ජිතබ්බො; අත්ථි පරික්ඛාරො න රක්ඛිතබ්බො න ගොපෙතබ්බො, න මමායිතබ්බො න පරිභුඤ්ජිතබ්බො. අත්ථාපත්ති සම්මුඛා ආපජ්ජති, පරම්මුඛා වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පරම්මුඛා ආපජ්ජති, සම්මුඛා වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති සම්මුඛා ආපජ්ජති, සම්මුඛා වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති පරම්මුඛා ආපජ්ජති, පරම්මුඛා වුට්ඨාති. අත්ථාපත්ති අජානන්තො ආපජ්ජති, ජානන්තො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති ජානන්තො ආපජ්ජති, අජානන්තො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති අජානන්තො ආපජ්ජති, අජානන්තො වුට්ඨාති; අත්ථාපත්ති ජානන්තො ආපජ්ජති, ජානන්තො වුට්ඨාති.

චතූහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති – කායෙන ආපජ්ජති, වාචාය ආපජ්ජති, කායෙන වාචාය ආපජ්ජති, කම්මවාචාය ආපජ්ජති. අපරෙහිපි චතූහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති – සඞ්ඝමජ්ඣෙ, ගණමජ්ඣෙ, පුග්ගලස්ස සන්තිකෙ, ලිඞ්ගපාතුභාවෙන. චතූහාකාරෙහි ආපත්තියා වුට්ඨාති – කායෙන වුට්ඨාති, වාචාය වුට්ඨාති, කායෙන වාචාය වුට්ඨාති, කම්මවාචාය වුට්ඨාති. අපරෙහිපි චතූහාකාරෙහි ආපත්තියා වුට්ඨාති – සඞ්ඝමජ්ඣෙ, ගණමජ්ඣෙ, පුග්ගලස්ස සන්තිකෙ, ලිඞ්ගපාතුභාවෙන. සහ පටිලාභෙන පුරිමං ජහති, පච්ඡිමෙ පතිට්ඨාති, විඤ්ඤත්තියො පටිප්පස්සම්භන්ති, පණ්ණත්තියො නිරුජ්ඣන්ති. සහ පටිලාභෙන පච්ඡිමං ජහති, පුරිමෙ පතිට්ඨාති, විඤ්ඤත්තියො පටිප්පස්සම්භන්ති, පණ්ණත්තියො නිරුජ්ඣන්ති. චතස්සො චොදනා – සීලවිපත්තියා චොදෙති, ආචාරවිපත්තියා චොදෙති, දිට්ඨිවිපත්තියා චොදෙති, ආජීවවිපත්තියා චොදෙති. චත්තාරො පරිවාසා – පටිච්ඡන්නපරිවාසො, අප්පටිච්ඡන්නපරිවාසො, සුද්ධන්තපරිවාසො, සමොධානපරිවාසො. චත්තාරො මානත්තා – පටිච්ඡන්නමානත්තං, අප්පටිච්ඡන්නමානත්තං, පක්ඛමානත්තං, සමොධානමානත්තං. චත්තාරො මානත්තචාරිකස්ස භික්ඛුනො රත්තිච්ඡෙදා – සහවාසො, විප්පවාසො, අනාරොචනා, ඌනෙ ගණෙ චරති. චත්තාරො සාමුක්කංසා. චත්තාරො පටිග්ගහිතපරිභොගා – යාවකාලිකං, යාමකාලිකං, සත්තාහකාලිකං, යාවජීවිකං. චත්තාරි මහාවිකටානි – ගූථො, මුත්තං, ඡාරිකා, මත්තිකා. චත්තාරි කම්මානි – අපලොකනකම්මං, ඤත්තිකම්මං, ඤත්තිදුතියකම්මං, ඤත්තිචතුත්ථකම්මං. අපරානිපි චත්තාරි කම්මානි – අධම්මෙන වග්ගකම්මං, අධම්මෙන සමග්ගකම්මං, ධම්මෙන වග්ගකම්මං, ධම්මෙන සමග්ගකම්මං. චතස්සො විපත්තියො – සීලවිපත්ති, ආචාරවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති, ආජීවවිපත්ති. චත්තාරි අධිකරණානි – විවාදාධිකරණං, අනුවාදාධිකරණං, ආපත්තාධිකරණං, කිච්චාධිකරණං. [අ. නි. 4.211] චත්තාරො පරිසදූසනා – භික්ඛු දුස්සීලො පාපධම්මො පරිසදූසනො, භික්ඛුනී දුස්සීලා පාපධම්මා පරිසදූසනා, උපාසකො දුස්සීලො පාපධම්මො පරිසදූසනො, උපාසිකා දුස්සීලා පාපධම්මා පරිසදූසනා. චත්තාරො පරිසසොභනා [පරිසසොභණා (ස්‍යා. ක.)] – භික්ඛු සීලවා කල්‍යාණධම්මො පරිසසොභනො, භික්ඛුනී සීලවතී කල්‍යාණධම්මා පරිසසොභනා, උපාසකො සීලවා කල්‍යාණධම්මො පරිසසොභනො, උපාසිකා සීලවතී කල්‍යාණධම්මා පරිසසොභනා.

අත්ථාපත්ති ආගන්තුකො ආපජ්ජති, නො ආවාසිකො; අත්ථාපත්ති ආවාසිකො ආපජ්ජති, නො ආගන්තුකො; අත්ථාපත්ති ආගන්තුකො චෙව ආපජ්ජති ආවාසිකො ච අත්ථාපත්ති නෙව ආගන්තුකො ආපජ්ජති, නො ආවාසිකො. අත්ථාපත්ති ගමිකො ආපජ්ජති, නො ආවාසිකො; අත්ථාපත්ති ආවාසිකො ආපජ්ජති, නො ගමිකො; අත්ථාපත්ති ගමිකො චෙව ආපජ්ජති ආවාසිකො ච; අත්ථාපත්ති නෙව ගමිකො ආපජ්ජති නො ආවාසිකො. අත්ථි වත්ථුනානත්තතා නො ආපත්තිනානත්තතා, අත්ථි ආපත්තිනානත්තතා නො වත්ථුනානත්තතා, අත්ථි වත්ථුනානත්තතා චෙව ආපත්තිනානත්තතා ච, අත්ථි නෙව වත්ථුනානත්තතා නො ආපත්තිනානත්තතා. අත්ථි වත්ථුසභාගතා නො ආපත්තිසභාගතා, අත්ථි ආපත්තිසභාගතා නො වත්ථුසභාගතා, අත්ථි වත්ථුසභාගතා චෙව ආපත්තිසභාගතා ච අත්ථි නෙව වත්ථුසභාගතා නො ආපත්තිසභාගතා. අත්ථාපත්ති උපජ්ඣායො ආපජ්ජති නො සද්ධිවිහාරිකො, අත්ථාපත්ති සද්ධිවිහාරිකො ආපජ්ජති නො උපජ්ඣායො, අත්ථාපත්ති උපජ්ඣායො චෙව ආපජ්ජති සද්ධිවිහාරිකො ච, අත්ථාපත්ති නෙව උපජ්ඣායො ආපජ්ජති නො සද්ධිවිහාරිකො. අත්ථාපත්ති ආචරියො ආපජ්ජති නො අන්තෙවාසිකො, අත්ථාපත්ති අන්තෙවාසිකො ආපජ්ජති නො ආචරියො, අත්ථාපත්ති ආචරියො චෙව ආපජ්ජති අන්තෙවාසිකො ච, අත්ථාපත්ති නෙව ආචරියො ආපජ්ජති නො අන්තෙවාසිකො. චත්තාරො පච්චයා අනාපත්ති වස්සච්ඡෙදස්ස – සඞ්ඝො වා භින්නො හොති, සඞ්ඝං වා භින්දිතුකාමා හොන්ති, ජීවිතන්තරායො වා හොති, බ්‍රහ්මචරියන්තරායො වා හොති. චත්තාරි වචීදුච්චරිතානි – මුසාවාදො, පිසුණා වාචා, ඵරුසා වාචා, සම්ඵප්පලාපො. චත්තාරි වචීසුචරිතානි – සච්චවාචා, අපිසුණා වාචා, සණ්හා වාචා, මන්තා භාසා. අත්ථි ආදියන්තො ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජති, පයොජෙන්තො ලහුකං; අත්ථි ආදියන්තො ලහුකං ආපත්තිං ආපජ්ජති, පයොජෙන්තො ගරුකං, අත්ථි ආදියන්තොපි පයොජෙන්තොපි ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජති; අත්ථි ආදියන්තොපි පයොජෙන්තොපි ලහුකං ආපත්තිං ආපජ්ජති.

අත්ථි පුග්ගලො අභිවාදනාරහො, නො පච්චුට්ඨානාරහො; අත්ථි පුග්ගලො පච්චුට්ඨානාරහො, නො අභිවාදනාරහො; අත්ථි පුග්ගලො අභිවාදනාරහො චෙව පච්චුට්ඨානාරහො ච; අත්ථි පුග්ගලො නෙව අභිවාදනාරහො නො පච්චුට්ඨානාරහො. අත්ථි පුග්ගලො ආසනාරහො, නො අභිවාදනාරහො; අත්ථි පුග්ගලො අභිවාදනාරහො, නො ආසනාරහො; අත්ථි පුග්ගලො ආසනාරහො චෙව අභිවාදනාරහො ච; අත්ථි පුග්ගලො නෙව ආසනාරහො නො අභිවාදනාරහො. අත්ථාපත්ති කාලෙ ආපජ්ජති, නො විකාලෙ; අත්ථාපත්ති විකාලෙ ආපජ්ජති, නො කාලෙ; අත්ථාපත්ති කාලෙ චෙව ආපජ්ජති විකාලෙ ච; අත්ථාපත්ති නෙව කාලෙ ආපජ්ජති නො විකාලෙ. අත්ථි පටිග්ගහිතං කාලෙ කප්පති, නො විකාලෙ; අත්ථි පටිග්ගහිතං විකාලෙ කප්පති, නො කාලෙ; අත්ථි පටිග්ගහිතං කාලෙ චෙව කප්පති විකාලෙ ච; අත්ථි පටිග්ගහිතං නෙව කාලෙ කප්පති නො විකාලෙ. අත්ථාපත්ති පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ආපජ්ජති, නො මජ්ඣිමෙසු; අත්ථාපත්ති මජ්ඣිමෙසු ජනපදෙසු ආපජ්ජති, නො පච්චන්තිමෙසු; අත්ථාපත්ති පච්චන්තිමෙසු චෙව ජනපදෙසු ආපජ්ජති මජ්ඣිමෙසු ච; අත්ථාපත්ති නෙව පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු ආපජ්ජති නො මජ්ඣිමෙසු. අත්ථි පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු කප්පති, නො මජ්ඣිමෙසු; අත්ථි මජ්ඣිමෙසු ජනපදෙසු කප්පති, නො පච්චන්තිමෙසු; අත්ථි පච්චන්තිමෙසු චෙව ජනපදෙසු කප්පති මජ්ඣිමෙසු ච; අත්ථි නෙව පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු කප්පති නො මජ්ඣිමෙසු. අත්ථාපත්ති අන්තො ආපජ්ජති, නො බහි; අත්ථාපත්ති බහි ආපජ්ජති, නො අන්තො; අත්ථාපත්ති අන්තො චෙව ආපජ්ජති බහි ච; අත්ථාපත්ති නෙව අන්තො ආපජ්ජති නො බහි. අත්ථාපත්ති අන්තොසීමාය ආපජ්ජති, නො බහිසීමාය; අත්ථාපත්ති බහිසීමාය ආපජ්ජති, නො අන්තොසීමාය; අත්ථාපත්ති අන්තොසීමාය චෙව ආපජ්ජති බහිසීමාය ච; අත්ථාපත්ති නෙව අන්තොසීමාය ආපජ්ජති නො බහිසීමාය. අත්ථාපත්ති ගාමෙ ආපජ්ජති, නො අරඤ්ඤෙ; අත්ථාපත්ති අරඤ්ඤෙ ආපජ්ජති, නො ගාමෙ; අත්ථාපත්ති ගාමෙ චෙව ආපජ්ජති අරඤ්ඤෙ ච; අත්ථාපත්ති නෙව ගාමෙ ආපජ්ජති නො අරඤ්ඤෙ.

චතස්සො චොදනා – වත්ථුසන්දස්සනා, ආපත්තිසන්දස්සනා, සංවාසපටික්ඛෙපො, සාමීචිපටික්ඛෙපො. චත්තාරො පුබ්බකිච්චා. චත්තාරො පත්තකල්ලා. චත්තාරි අනඤ්ඤපාචිත්තියානි. චතස්සො භික්ඛුසම්මුතියො. [අ. නි. 4.17; විභ. 939; දී. නි. 3.311] චත්තාරි අගතිගමනානි – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චත්තාරි නාගතිගමනානි – න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො අලජ්ජී භික්ඛු සඞ්ඝං භින්දති – ඡන්දාගතිං ගච්ඡන්තො, දොසාගතිං ගච්ඡන්තො, මොහාගතිං ගච්ඡන්තො, භයාගතිං ගච්ඡන්තො. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පෙසලො භික්ඛු භින්නං සඞ්ඝං සමග්ගං කරොති – න ඡන්දාගතිං ගච්ඡන්තො, න දොසාගතිං ගච්ඡන්තො, න මොහාගතිං ගච්ඡන්තො, න භයාගතිං ගච්ඡන්තො. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො විනයො න පුච්ඡිතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා විනයො න පුච්ඡිතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො විනයො න විස්සජ්ජෙතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා විනයො න විස්සජ්ජෙතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො අනුයොගො න දාතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙ භික්ඛුනා සද්ධිං විනයො න සාකච්ඡිතබ්බො – ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති. අත්ථාපත්ති ගිලානො ආපජ්ජති, නො අගිලානො; අත්ථාපත්ති අගිලානො ආපජ්ජති, නො ගිලානො; අත්ථාපත්ති ගිලානො චෙව ආපජ්ජති අගිලානො ච; අත්ථාපත්ති නෙව ගිලානො ආපජ්ජති නො අගිලානො. චත්තාරි අධම්මිකානි පාතිමොක්ඛට්ඨපනානි. චත්තාරි ධම්මිකානි පාතිමොක්ඛට්ඨපනානි.

චතුක්කං නිට්ඨිතං.

තස්සුද්දානං –

සකවාචාය කායෙන, පසුත්තො ච අචිත්තකො;

ආපජ්ජන්තො ච කම්මෙන, වොහාරා චතුරො තථා.

භික්ඛූනං භික්ඛුනීනඤ්ච, පරික්ඛාරො ච සම්මුඛා;

අජානකායෙ මජ්ඣෙ ච, වුට්ඨාති දුවිධා තථා.

පටිලාභෙන චොදනා, පරිවාසා ච වුච්චති;

මානත්තචාරිකා චාපි, සාමුක්කංසා පටිග්ගහි.

මහාවිකටකම්මානි, පුන කම්මෙ විපත්තියො;

අධිකරණා දුස්සීලා ච, සොභනාගන්තුකෙන ච.

ගමිකො වත්ථුනානත්තා, සභාගුපජ්ඣායෙන ච;

ආචරියො පච්චයා වා, දුච්චරිතං සුචරිතං.

ආදියන්තො පුග්ගලො ච, අරහො ආසනෙන ච;

කාලෙ ච කප්පති චෙව, පච්චන්තිමෙසු කප්පති.

අන්තො අන්තො ච සීමාය, ගාමෙ ච චොදනාය ච;

පුබ්බකිච්චං පත්තකල්ලං, අනඤ්ඤා සම්මුතියො ච.

අගති නාගති චෙව, අලජ්ජී පෙසලෙන ච;

පුච්ඡිතබ්බා දුවෙ චෙව, විස්සජ්ජෙය්‍යා තථා දුවෙ;

අනුයොගො ච සාකච්ඡා, ගිලානො ඨපනෙන චාති.