9. දුතියඋපක්ඛටසික්ඛාපදං
532. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො පුරිසො අඤ්ඤතරං පුරිසං එතදවොච – ‘‘අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’ති. සොපි එවමාහ – ‘‘අහම්පි අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’ති. අස්සොසි ඛො අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො භික්ඛු තෙසං පුරිසානං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො සො භික්ඛු යෙනායස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං එතදවොච – ‘‘මහාපුඤ්ඤොසි ත්වං, ආවුසො උපනන්ද. අමුකස්මිං ඔකාසෙ අඤ්ඤතරො පුරිසො අඤ්ඤතරං පුරිසං එතදවොච – ‘අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’ති. සොපි එවමාහ – ‘අහම්පි අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’’ති. ‘‘අත්ථාවුසො, මං තෙ උපට්ඨාකා’’ති.
අථ ඛො ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො යෙන තෙ පුරිසා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ පුරිසෙ එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර මං තුම්හෙ, ආවුසො, චීවරෙහි අච්ඡාදෙතුකාමාත්ථා’’ති? ‘‘අපි නය්‍ය, එවං හොති – ‘අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙහි අච්ඡාදෙස්සාමා’’’ති. ‘‘සචෙ ඛො මං තුම්හෙ, ආවුසො, චීවරෙහි අච්ඡාදෙතුකාමාත්ථ, එවරූපෙන චීවරෙන අච්ඡාදෙථ, ක්‍යාහං තෙහි අච්ඡන්නොපි කරිස්සාමි, යානාහං න පරිභුඤ්ජිස්සාමී’’ති. අථ ඛො තෙ පුරිසා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘මහිච්ඡා ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා අසන්තුට්ඨා. නයිමෙ සුකරා චීවරෙහි අච්ඡාදෙතුං. කථඤ්හි නාම අය්‍යො උපනන්දො අම්හෙහි පුබ්බෙ අප්පවාරිතො උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සතී’’ති!
අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තෙසං පුරිසානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්‍යන්තානං විපාචෙන්තානං. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සතී’’ති! අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර ත්වං, උපනන්ද, පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජසී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. ‘‘ඤාතකා තෙ, උපනන්ද, අඤ්ඤාතකා’’ති? ‘‘අඤ්ඤාතකා, භගවා’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතකො, මොඝපුරිස, අඤ්ඤාතකානං න ජානාති පතිරූපං වා අප්පතිරූපං වා සන්තං වා අසන්තං වා. තත්ථ නාම ත්වං, මොඝපුරිස, පුබ්බෙ අප්පවාරිතො අඤ්ඤාතකෙ ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සසි! නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –
533. ‘‘භික්ඛුං පනෙව උද්දිස්ස උභින්නං අඤ්ඤාතකානං ගහපතීනං වා ගහපතානීනං වා පච්චෙකචීවරචෙතාපන්නානි උපක්ඛටානි හොන්ති – ‘ඉමෙහි මයං පච්චෙකචීවරචෙතාපන්නෙහි පච්චෙකචීවරානි චෙතාපෙත්වා ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං චීවරෙහි අච්ඡාදෙස්සාමා’ති; තත්‍ර චෙ සො භික්ඛු පුබ්බෙ අප්පවාරිතො උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජෙය්‍ය – ‘සාධු වත මං ආයස්මන්තො ඉමෙහි පච්චෙකචීවරචෙතාපන්නෙහි එවරූපං වා එවරූපං වා චීවරං චෙතාපෙත්වා අච්ඡාදෙථ, උභොව සන්තා එකෙනා’ති, කල්‍යාණකම්‍යතං උපාදාය, නිස්සග්ගියං පාචිත්තිය’’න්ති.
534. භික්ඛුං පනෙව උද්දිස්සාති භික්ඛුස්සත්ථාය, භික්ඛුං ආරම්මණං කරිත්වා, භික්ඛුං අච්ඡාදෙතුකාමා.
උභින්නන්ති ද්වින්නං.
අඤ්ඤාතකා නාම මාතිතො වා පිතිතො වා යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අසම්බද්ධා.
ගහපතී නාම යෙ කෙචි අගාර අජ්ඣාවසන්ති.
ගහපතානියො නාම යා කාචි අගාරං අජ්ඣාවසන්ති.
චීවරචෙතාපන්නානි නාම හිරඤ්ඤා වා සුවණ්ණා වා මුත්තා වා මණී වා පවාළා වා ඵලිකා වා පටකා වා සුත්තා වා කප්පාසා වා.
ඉමෙහි පච්චෙකචීවරචෙතාපන්නෙහිති පච්චුපට්ඨිතෙහි.
චෙතාපෙත්වාති පරිවත්තෙත්වා.
අච්ඡාදෙස්සාමාති දස්සාම.
තත්‍ර චෙ සො භික්ඛූති යං භික්ඛුං උද්දිස්ස චීවරචෙතාපන්නානි උපක්ඛටානි හොන්ති සො භික්ඛු.
පුබ්බෙ අප්පවාරිතොති පුබ්බෙ අවුත්තො හොති – ‘‘කීදිසෙන තෙ, භන්තෙ, චීවරෙන අත්ථො, කීදිසං තෙ චීවරං චෙතාපෙමා’’ති.
උපසඞ්කමිත්වාති ඝරං ගන්ත්වා යත්ථ කත්ථචි උපසඞ්කමිත්වා.
චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජෙය්‍යාති ආයතං වා හොතු විත්ථතං වා අප්පිතං වා සණ්හං වා.
ඉමෙහි පච්චෙකචීවරචෙතාපන්නෙහීති පච්චුපට්ඨිතෙහි.
එවරූපං වා එවරූපං වාති ආයතං වා විත්ථතං වා අප්පිතං වා සණ්හං වා.
චෙතාපෙත්වාති පරිවත්තෙත්වා.
අච්ඡාදෙථාති දජ්ජෙථ.
උභොව සන්තා එකෙනාති ද්වෙපි ජනා එකෙන.
කල්‍යාණකම්‍යතං උපාදායාති සාධත්ථිකො මහග්ඝත්ථිකො.
තස්ස වචනෙන ආයතං වා විත්ථතං වා අප්පිතං වා සණ්හං වා චෙතාපෙන්ති, පයොගෙ දුක්කටං. පටිලාභෙන නිස්සග්ගියං හොති. නිස්සජ්ජිතබ්බං සඞ්ඝස්ස වා ගණස්ස වා පුග්ගලස්ස වා. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, නිස්සජ්ජිතබ්බං…පෙ… ඉදං මෙ, භන්තෙ, චීවරං පුබ්බෙ අප්පවාරිතො අඤ්ඤාතකෙ ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපන්නං නිස්සග්ගියං. ඉමාහං සඞ්ඝස්ස නිස්සජ්ජාමීති…පෙ… දදෙය්‍යාති…පෙ… දදෙය්‍යුන්ති…පෙ… ආයස්මතො දම්මීති.
535. අඤ්ඤාතකෙ අඤ්ඤාතකසඤ්ඤී පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. අඤ්ඤාතකෙ වෙමතිකො පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. අඤ්ඤාතකෙ ඤාතකසඤ්ඤී පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං.
ඤාතකෙ අඤ්ඤාතකසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතකෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතකෙ ඤාතකසඤ්ඤී, අනාපත්ති.
536. අනාපත්ති – ඤාතකානං, පවාරිතානං, අඤ්ඤස්සත්ථාය, අත්තනො ධනෙන, මහග්ඝං චෙතාපෙතුකාමානං අප්පග්ඝං චෙතාපෙති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.
දුතියඋපක්ඛටසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං නවමං.