3. තතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං
687. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භද්දාය කාපිලානියා අන්තෙවාසිනී භික්ඛුනී භික්ඛුනීහි සද්ධිං භණ්ඩිත්වා ගාමකං [ගාමකෙ (ස්‍යා.)] ඤාතිකුලං අගමාසි. භද්දා කාපිලානී තං භික්ඛුනිං අපස්සන්තී භික්ඛුනියො පුච්ඡි – ‘‘කහං ඉත්ථන්නාමා, න දිස්සතී’’ති! ‘‘භික්ඛුනීහි සද්ධිං, අය්‍යෙ, භණ්ඩිත්වා න දිස්සතී’’ති. ‘‘අම්මා, අමුකස්මිං ගාමකෙ එතිස්සා ඤාතිකුලං. තත්ථ ගන්ත්වා විචිනථා’’ති. භික්ඛුනියො තත්ථ ගන්ත්වා තං භික්ඛුනිං පස්සිත්වා එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස ත්වං, අය්‍යෙ, එකිකා ආගතා, කච්චිසි අප්පධංසිතා’’ති? ‘‘අප්පධංසිතාම්හි, අය්‍යෙ’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී එකා ගාමන්තරං ගච්ඡිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා ගාමන්තරං ගච්ඡතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා ගාමන්තරං ගච්ඡිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
‘‘යා පන භික්ඛුනී එකා ගාමන්තරං ගච්ඡෙය්‍ය, අයම්පි භික්ඛුනී පඨමාපත්තිකං ධම්මං ආපන්නා නිස්සාරණීයං සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
688. තෙන ඛො පන සමයෙන ද්වෙ භික්ඛුනියො සාකෙතා සාවත්ථිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නා හොන්ති. අන්තරාමග්ගෙ නදී තරිතබ්බා හොති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො නාවිකෙ උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘‘සාධු නො, ආවුසො, තාරෙථා’’ති. ‘‘නාය්‍යෙ, සක්කා උභො සකිං තාරෙතු’’න්ති. එකො එකං උත්තාරෙසි. උත්තිණ්ණො උත්තිණ්ණං දූසෙසි. අනුත්තිණ්ණො අනුත්තිණ්ණං දූසෙසි. තා පච්ඡා සමාගන්ත්වා පුච්ඡිංසු – ‘‘කච්චිසි, අය්‍යෙ, අප්පධංසිතා’’ති? ‘‘පධංසිතාම්හි, අය්‍යෙ! ත්වං පන, අය්‍යෙ, අප්පධංසිතා’’ති? ‘‘පධංසිතාම්හි, අය්‍යෙ’’ති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො සාවත්ථිං ගන්ත්වා භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසුං. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී එකා නදීපාරං ගච්ඡිස්සතී’’ති! අථ ඛො තා භික්ඛුනියො භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසුං. භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා නදීපාරං ගච්ඡතී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා නදීපාරං ගච්ඡිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
‘‘යා පන භික්ඛුනී එකා වා ගාමන්තරං ගච්ඡෙය්‍ය, එකා වා නදීපාරං ගච්ඡෙය්‍ය, අයම්පි භික්ඛුනී පඨමාපත්තිකං ධම්මං ආපන්නා නිස්සාරණීයං සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
689. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛුනියො කොසලෙසු ජනපදෙ සාවත්ථිං ගච්ඡන්තා [ගන්ත්වා (ක.)] සායං අඤ්ඤතරං ගාමං උපගච්ඡිංසු. තත්ථ අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී අභිරූපා හොති දස්සනීයා පාසාදිකා. අඤ්ඤතරො පුරිසො තස්සා භික්ඛුනියා සහ දස්සනෙන පටිබද්ධචිත්තො හොති. අථ ඛො සො පුරිසො තාසං භික්ඛුනීනං සෙය්‍යං පඤ්ඤපෙන්තො තස්සා භික්ඛුනියා සෙය්‍යං එකමන්තං පඤ්ඤාපෙසි. අථ ඛො සා භික්ඛුනී සල්ලක්ඛෙත්වා – ‘‘පරියුට්ඨිතො අයං පුරිසො; සචෙ රත්තිං ආගච්ඡිස්සති, විස්සරො මෙ භවිස්සතී’’ති, භික්ඛුනියො අනාපුච්ඡා අඤ්ඤතරං කුලං ගන්ත්වා සෙය්‍යං කප්පෙසි. අථ ඛො සො පුරිසො රත්තිං ආගන්ත්වා තං භික්ඛුනිං ගවෙසන්තො භික්ඛුනියො ඝට්ටෙසි. භික්ඛුනියො තං භික්ඛුනිං අපස්සන්තියො එවමාහංසු – ‘‘නිස්සංසයං ඛො සා භික්ඛුනී පුරිසෙන සද්ධිං නික්ඛන්තා’’ති.
අථ ඛො සා භික්ඛුනී තස්සා රත්තියා අච්චයෙන යෙන තා භික්ඛුනියො තෙනුපසඞ්කමි. භික්ඛුනියො තං භික්ඛුනිං එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස ත්වං, අය්‍යෙ, පුරිසෙන සද්ධිං නික්ඛන්තා’’ති? ‘‘නාහං, අය්‍යෙ, පුරිසෙන සද්ධිං නික්ඛන්තා’’ති. භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී එකා රත්තිං විප්පවසිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා රත්තිං විප්පවසීති [විප්පවසීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා රත්තිං විප්පවසිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
‘‘යා පන භික්ඛුනී එකා වා ගාමන්තරං ගච්ඡෙය්‍ය, එකා වා නදීපාරං ගච්ඡෙය්‍ය, එකා වා රත්තිං විප්පවසෙය්‍ය, අයම්පි භික්ඛුනී පඨමාපත්තිකං ධම්මං ආපන්නා නිස්සාරණීයං සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
690. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛුනියො කොසලෙසු ජනපදෙ සාවත්ථිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නා හොන්ති. තත්ථ අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී වච්චෙන පීළිතා එකිකා ඔහීයිත්වා [ඔහියිත්වා (ක.)] පච්ඡා අගමාසි. මනුස්සා තං භික්ඛුනිං පස්සිත්වා දූසෙසුං. අථ ඛො සා භික්ඛුනී යෙන තා භික්ඛුනියො තෙනුපසඞ්කමි. භික්ඛුනියො තං භික්ඛුනිං එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස ත්වං, අය්‍යෙ, එකිකා ඔහීනා, කච්චිසි අප්පධංසිතා’’ති? ‘‘පධංසිතාම්හි, අය්‍යෙ’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී එකා ගණම්හා ඔහීයිස්සතීති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා ගණම්හා ඔහීයතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී එකා ගණම්හා ඔහීයිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
691. ‘‘යා පන භික්ඛුනී එකා වා ගාමන්තරං ගච්ඡෙය්‍ය, එකා වා නදීපාරං ගච්ඡෙය්‍ය, එකා වා රත්තිං විප්පවසෙය්‍ය, එකා වා ගණම්හා ඔහීයෙය්‍ය, අයම්පි භික්ඛුනී පඨමාපත්තිකං ධම්මං ආපන්නා නිස්සාරණීයං සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.
692. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
එකා වා ගාමන්තරං ගච්ඡෙය්‍යාති පරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස පරික්ඛෙපං පඨමං පාදං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස, දුතියං පාදං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
අපරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස උපචාරං පඨමං පාදං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. දුතියං පාදං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකා වා නදීපාරං ගච්ඡෙය්‍යාති නදී නාම තිමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙත්වා යත්ථ කත්ථචි උත්තරන්තියා භික්ඛුනියා අන්තරවාසකො තෙමියති. පඨමං පාදං උත්තරන්තියා ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. දුතියං පාදං උත්තරන්තියා ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකා වා රත්තිං විප්පවසෙය්‍යාති සහ අරුණුග්ගමනා දුතියිකාය භික්ඛුනියා හත්ථපාසං විජහන්තියා ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. විජහිතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකා වා ගණම්හා ඔහීයෙය්‍යාති අගාමකෙ අරඤ්ඤෙ දුතියිකාය භික්ඛුනියා දස්සනූපචාරං වා සවනූපචාරං වා විජහන්තියා ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. විජහිතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
අයම්පීති පුරිමායො උපාදාය වුච්චති.
පඨමාපත්තිකන්ති සහ වත්ථුජ්ඣාචාරා ආපජ්ජති අසමනුභාසනාය.
නිස්සාරණීයන්ති සඞ්ඝම්හා නිස්සාරීයති.
සඞ්ඝාදිසෙසොති…පෙ… තෙනපි වුච්චති සඞ්ඝාදිසෙසොති.
693. අනාපත්ති දුතියිකා භික්ඛුනී පක්කන්තා වා හොති විබ්භන්තා වා කාලඞ්කතා වා පක්ඛසඞ්කන්තා වා, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
තතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.