1. පඨමපාරාජිකං
656. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාළ්හො මිගාරනත්තා භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස විහාරං කත්තුකාමො හොති. අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා භික්ඛුනියො උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, අය්‍යෙ, භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස විහාරං කාතුං. දෙථ මෙ නවකම්මිකං භික්ඛුනි’’න්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන චතස්සො භගිනියො භික්ඛුනීසු පබ්බජිතා හොන්ති – නන්දා, නන්දවතී, සුන්දරීනන්දා, ථුල්ලනන්දාති. තාසු සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී තරුණපබ්බජිතා අභිරූපා හොති දස්සනීයා පාසාදිකා පණ්ඩිතා බ්‍යත්තා මෙධාවිනී දක්ඛා අනලසා, තත්‍රුපායාය වීමංසාය සමන්නාගතා, අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං. අථ ඛො භික්ඛුනිසඞ්ඝො සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං සම්මන්නිත්වා සාළ්හස්ස මිගාරනත්තුනො නවකම්මිකං අදාසි. තෙන ඛො පන සමයෙන සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී සාළ්හස්ස මිගාරනත්තුනො නිවෙසනං අභික්ඛණං ගච්ඡති – ‘‘වාසිං දෙථ, පරසුං [ඵරසුං (ස්‍යා. ක.)] දෙථ, කුඨාරිං [කුධාරිං (ක.)] දෙථ, කුද්දාලං දෙථ, නිඛාදනං දෙථා’’ති. සාළ්හොපි මිගාරනත්තා භික්ඛුනුපස්සයං අභික්ඛණං ගච්ඡති කතාකතං ජානිතුං. තෙ අභිණ්හදස්සනෙන පටිබද්ධචිත්තා අහෙසුං.
අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං දූසෙතුං ඔකාසං අලභමානො එතදෙවත්ථාය භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස භත්තං අකාසි. අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා භත්තග්ගෙ ආසනං පඤ්ඤපෙන්තො – ‘‘එත්තකා භික්ඛුනියො අය්‍යාය සුන්දරීනන්දාය වුඩ්ඪතරා’’ති එකමන්තං ආසනං පඤ්ඤපෙසි ‘‘එත්තකා නවකතරා’’ති – එකමන්තං ආසනං පඤ්ඤපෙසි. පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ නිකූටෙ සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා ආසනං පඤ්ඤපෙසි, යථා ථෙරා භික්ඛුනියො ජානෙය්‍යුං – ‘‘නවකානං භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ නිසින්නා’’ති; නවකාපි භික්ඛුනියො ජානෙය්‍යුං – ‘‘ථෙරානං භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ නිසින්නා’’ති. අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, අය්‍යෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී සල්ලක්ඛෙත්වා – ‘‘න බහුකතො සාළ්හො මිගාරනත්තා භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස භත්තං අකාසි; මං සො දූසෙතුකාමො. සචාහං ගමිස්සාමි විස්සරො මෙ භවිස්සතී’’ති, අන්තෙවාසිනිං භික්ඛුනිං ආණාපෙසි – ‘‘ගච්ඡ මෙ පිණ්ඩපාතං නීහර. යො චෙ මං පුච්ඡති, ‘ගිලානා’ති පටිවෙදෙහී’’ති. ‘‘එවං, අය්‍යෙ’’ති ඛො සා භික්ඛුනී සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා පච්චස්සොසි.
තෙන ඛො පන සමයෙන සාළ්හො මිගාරනත්තා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො හොති සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං පටිපුච්ඡන්තො – ‘‘කහං, අය්‍යෙ, අය්‍යා සුන්දරීනන්දා? කහං, අය්‍යෙ, අය්‍යා සුන්දරීනන්දා’’ති? එවං වුත්තෙ සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා අන්තෙවාසිනී භික්ඛුනී සාළ්හං මිගාරනත්තාරං එතදවොච – ‘‘ගිලානාවුසො; පිණ්ඩපාතං නීහරිස්සාමී’’ති. අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා – ‘‘යම්පාහං අත්ථාය [යංපාහං (ස්‍යා.)] භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස භත්තං අකාසිං අය්‍යාය සුන්දරීනන්දාය කාරණා’’ති මනුස්සෙ ආණාපෙත්වා – ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝං භත්තෙන පරිවිසථා’’ති වත්වා යෙන භික්ඛුනුපස්සයො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී බහාරාමකොට්ඨකෙ ඨිතා හොති සාළ්හං මිගාරනත්තාරං පතිමානෙන්තී. අද්දසා ඛො සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී සාළ්හං මිගාරනත්තාරං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන උපස්සයං පවිසිත්වා සසීසං පාරුපිත්වා මඤ්චකෙ නිපජ්ජි. අථ ඛො සාළ්හො මිගාරනත්තා යෙන සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කිං තෙ, අය්‍යෙ, අඵාසු, කිස්ස නිපන්නාසී’’ති? ‘‘එවඤ්හෙතං, ආවුසො, හොති යා අනිච්ඡන්තං ඉච්ඡතී’’ති. ‘‘ක්‍යාහං තං, අය්‍යෙ, න ඉච්ඡිස්සාමි? අපි චාහං ඔකාසං න ලභාමි තං දූසෙතු’’න්ති. අවස්සුතො අවස්සුතාය සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා කායසංසග්ගං සමාපජ්ජි.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී ජරාදුබ්බලා චරණගිලානා සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා අවිදූරෙ නිපන්නා හොති. අද්දසා ඛො සා භික්ඛුනී සාළ්හං මිගාරනත්තාරං අවස්සුතං අවස්සුතාය සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා කායසංසග්ගං සමාපජ්ජන්තං. දිස්වාන උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා සුන්දරීනන්දා අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස කායසංසග්ගං සාදියිස්සතී’’ති! අථ ඛො සා භික්ඛුනී භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා ලජ්ජිනියො කුක්කුච්චිකා සික්ඛාකාමා තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා සුන්දරීනන්දා අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස කායසංසග්ගං සාදියිස්සතී’’ති! අථ ඛො තා භික්ඛුනියො භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසුං. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා ලජ්ජිනො කුක්කුච්චකා සික්ඛාකාමා තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස කායසංසග්ගං සාදියිස්සතී’’ති!
අථ ඛො තෙ භික්ඛූ සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛූ පටිපුච්ඡි – ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස කායසංසග්ගං සාදියතී’’ති [සාදියීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා – ‘‘අනනුච්ඡවිකං, භික්ඛවෙ, සුන්දරීනන්දාය භික්ඛුනියා අනනුලොමිකං අප්පතිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, සුන්දරීනන්දා භික්ඛුනී අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස කායසංසග්ගං සාදියිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය පසන්නානං වා භිය්‍යොභාවාය. අථ ඛ්වෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානඤ්චෙව අප්පසාදාය පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තායා’’ති. අථ ඛො භගවා සුන්දරීනන්දං භික්ඛුනිං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා දුබ්භරතාය දුප්පොසතාය මහිච්ඡතාය අසන්තුට්ඨිතාය [අසන්තුට්ඨතාය (ස්‍යා.), අසන්තුට්ඨියා (ක.)] සඞ්ගණිකාය කොසජ්ජස්ස අවණ්ණං භාසිත්වා, අනෙකපරියායෙන සුභරතාය සුපොසතාය අප්පිච්ඡස්ස සන්තුට්ඨස්ස [සන්තුට්ඨියා (ක.)] සල්ලෙඛස්ස ධුතස්ස පාසාදිකස්ස අපචයස්ස වීරියාරම්භස්ස වණ්ණං භාසිත්වා, භික්ඛූනං තදනුච්ඡවිකං තදනුලොමිකං ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙස්සාමි දස අත්ථවසෙ පටිච්ච – සඞ්ඝසුට්ඨුතාය, සඞ්ඝඵාසුතාය, දුම්මඞ්කූනං භික්ඛුනීනං නිග්ගහාය, පෙසලානං භික්ඛුනීනං ඵාසුවිහාරාය, දිට්ඨධම්මිකානං ආසවානං සංවරාය, සම්පරායිකානං ආසවානං පටිඝාතාය, අප්පසන්නානං පසාදාය, පසන්නානං භිය්‍යොභාවාය, සද්ධම්මට්ඨිතියා විනයානුග්ගහාය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
657. ‘‘යා පන භික්ඛුනී අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං ආමසනං වා පරාමසනං වා ගහණං වා ඡුපනං වා පටිපීළනං වා සාදියෙය්‍ය, අයම්පි පාරාජිකා හොති අසංවාසා උබ්භජාණුමණ්ඩලිකා’’ති.
658. යා පනාති යා යාදිසා යථායුත්තා යථාජච්චා යථානාමා යථාගොත්තා යථාසීලා යථාවිහාරිනී යථාගොචරා ථෙරා වා නවා වා මජ්ඣිමා වා, එසා වුච්චති යා පනාති.
භික්ඛුනීති භික්ඛිකාති භික්ඛුනී; භික්ඛාචරියං අජ්ඣුපගතාති භික්ඛුනී; භින්නපටධරාති භික්ඛුනී; සමඤ්ඤාය භික්ඛුනී; පටිඤ්ඤාය භික්ඛුනී; එහි භික්ඛුනීති භික්ඛුනී; තීහි සරණගමනෙහි උපසම්පන්නාති භික්ඛුනී; භද්‍රා භික්ඛුනී; සාරා භික්ඛුනී; සෙඛා භික්ඛුනී; අසෙඛා භික්ඛුනී; සමග්ගෙන උභතොසඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපසම්පන්නාති භික්ඛුනී. තත්‍ර යායං භික්ඛුනී සමග්ගෙන උභතොසඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපසම්පන්නා, අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
අවස්සුතා නාම සාරත්තා අපෙක්ඛවතී පටිබද්ධචිත්තා.
අවස්සුතො නාම සාරත්තො අපෙක්ඛවා පටිබද්ධචිත්තො.
පුරිසපුග්ගලො නාම මනුස්සපුරිසො න යක්ඛො න පෙතො න තිරච්ඡානගතො විඤ්ඤූ පටිබලො කායසංසග්ගං සමාපජ්ජිතුං.
අධක්ඛකන්ති හෙට්ඨක්ඛකං.
උබ්භජාණුමණ්ඩලන්ති උපරිජාණුමණ්ඩලං.
ආමසනං නාම ආමට්ඨමත්තං.
පරාමසනං නාම ඉතොචිතො ච සඤ්චොපනං.
ගහණං නාම ගහිතමත්තං.
ඡුපනං නාම ඵුට්ඨමත්තං.
පටිපීළනං වා සාදියෙය්‍යාති අඞ්ගං ගහෙත්වා නිප්පීළනං සාදියති.
අයම්පීති පුරිමායො උපාදාය වුච්චති.
පාරාජිකා හොතීති සෙය්‍යථාපි නාම පුරිසො සීසච්ඡින්නො අභබ්බො තෙන සරීරබන්ධනෙන ජීවිතුං, එවමෙව භික්ඛුනී අවස්සුතා අවස්සුතස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං ආමසනං වා පරාමසනං වා ගහණං වා ඡුපනං වා පටිපීළනං වා සාදියන්තී අස්සමණී හොති අසක්‍යධීතා. තෙන වුච්චති පාරාජිකා හොතීති.
අසංවාසාති සංවාසො නාම එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතා, එසො සංවාසො නාම. සො තාය සද්ධිං නත්ථි, තෙන වුච්චති අසංවාසාති.
659. උභතොඅවස්සුතෙ අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
660. එකතොඅවස්සුතෙ අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
661. උභතොඅවස්සුතෙ යක්ඛස්ස වා පෙතස්ස වා පණ්ඩකස්ස වා තිරච්ඡානගතමනුස්සවිග්ගහස්ස වා අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
662. එකතොඅවස්සුතෙ අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
663. අනාපත්ති අසඤ්චිච්ච, අස්සතියා, අජානන්තියා, අසාදියන්තියා, උම්මත්තිකාය, ඛිත්තචිත්තාය, වෙදනාට්ටාය, ආදිකම්මිකායාති.
පඨමපාරාජිකං සමත්තං [භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ සික්ඛාපදගණනා භික්ඛූහි§අසාධාරණවසෙන පකාසිතාති වෙදිතබ්බා].