6. සුරාපානවග්ගො

1. සුරාපානසික්ඛාපදං

326. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා චෙතියෙසු චාරිකං චරමානො යෙන භද්දවතිකා තෙන පායාසි. අද්දසංසු ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා ඛො, භන්තෙ, භගවා අම්බතිත්ථං අගමාසි. අම්බතිත්ථෙ, භන්තෙ, ජටිලස්ස අස්සමෙ නාගො පටිවසති ඉද්ධිමා ආසිවිසො [ආසීවිසො (සී. ස්‍යා.)] ඝොරවිසො. සො භගවන්තං මා විහෙඨෙසී’’ති. එවං වුත්තෙ භගවා තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘මා ඛො, භන්තෙ, භගවා අම්බතිත්ථං අගමාසි. අම්බතිත්ථෙ, භන්තෙ, ජටිලස්ස අස්සමෙ නාගො පටිවසති ඉද්ධිමා ආසිවිසො ඝොරවිසො. සො භගවන්තං මා විහෙඨෙසී’’ති. තතියම්පි ඛො භගවා තුණ්හී අහොසි.

අථ ඛො භගවා අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන භද්දවතිකා තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා භද්දවතිකායං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා සාගතො යෙන අම්බතිත්ථස්ස [අම්බතිත්ථකස්ස (සී.), අම්බතිත්ථං (ස්‍යා.)] ජටිලස්ස අස්සමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අග්‍යාගාරං පවිසිත්වා තිණසන්ථාරකං පඤ්ඤපෙත්වා නිසීදි පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. අද්දසා ඛො සො නාගො ආයස්මන්තං සාගතං පවිට්ඨං. දිස්වාන දුම්මනො [දුක්ඛී දුම්මනො (සී. ස්‍යා.)] පධූපායි [පධූපාසි (ස්‍යා. ක.)]. ආයස්මාපි සාගතො පධූපායි [පධූපාසි (ස්‍යා. ක.)]. අථ ඛො සො නාගො මක්ඛං අසහමානො පජ්ජලි. ආයස්මාපි සාගතො තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා පජ්ජලි. අථ ඛො ආයස්මා සාගතො තස්ස නාගස්ස තෙජසා තෙජං පරියාදියිත්වා යෙන භද්දවතිකා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා භද්දවතිකායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන කොසම්බී තෙන චාරිකං පක්කාමි. අස්සොසුං ඛො කොසම්බිකා උපාසකා – ‘‘අය්‍යො කිර සාගතො අම්බතිත්ථිකෙන නාගෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙසී’’ති.

අථ ඛො භගවා අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන කොසම්බී තදවසරි. අථ ඛො කොසම්බිකා උපාසකා භගවතො පච්චුග්ගමනං කරිත්වා යෙනායස්මා සාගතො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාගතං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො කොසම්බිකා උපාසකා ආයස්මන්තං සාගතං එතදවොචුං – ‘‘කිං, භන්තෙ, අය්‍යානං දුල්ලභඤ්ච මනාපඤ්ච, කිං පටියාදෙමා’’ති? එවං වුත්තෙ ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ කොසම්බිකෙ උපාසකෙ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථාවුසො, කාපොතිකා නාම පසන්නා භික්ඛූනං දුල්ලභා ච මනාපා ච, තං පටියාදෙථා’’ති. අථ ඛො කොසම්බිකා උපාසකා ඝරෙ ඝරෙ කාපොතිකං පසන්නං පටියාදෙත්වා ආයස්මන්තං සාගතං පිණ්ඩාය පවිට්ඨං දිස්වාන ආයස්මන්තං සාගතං එතදවොචුං – ‘‘පිවතු, භන්තෙ, අය්‍යො සාගතො කාපොතිකං පසන්නං, පිවතු, භන්තෙ, අය්‍යො සාගතො කාපොතිකං පසන්න’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා සාගතො ඝරෙ ඝරෙ කාපොතිකං පසන්නං පිවිත්වා නගරම්හා නික්ඛමන්තො නගරද්වාරෙ පරිපති.

අථ ඛො භගවා සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං නගරම්හා නික්ඛමන්තො අද්දස ආයස්මන්තං සාගතං නගරද්වාරෙ පරිපතන්තං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ගණ්හථ, භික්ඛවෙ, සාගත’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුණිත්වා ආයස්මන්තං සාගතං ආරාමං නෙත්වා යෙන භගවා තෙන සීසං කත්වා නිපාතෙසුං. අථ ඛො ආයස්මා සාගතො පරිවත්තිත්වා යෙන භගවා තෙන පාදෙ කරිත්වා සෙය්‍යං කප්පෙසි. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘නනු, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ සාගතො තථාගතෙ සගාරවො අහොසි සප්පතිස්සො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘අපි නු ඛො, භික්ඛවෙ, සාගතො එතරහි තථාගතෙ සගාරවො සප්පතිස්සො’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනු, භික්ඛවෙ, සාගතො අම්බතිත්ථිකෙන නාගෙන [ඩෙඩ්ඩුභෙනාපි (සී. ස්‍යා.)] සද්ධිං සඞ්ගාමෙසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘අපි නු ඛො, භික්ඛවෙ, සාගතො එතරහි පහොති නාගෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අපි නු ඛො, භික්ඛවෙ, තං පාතබ්බං යං පිවිත්වා විසඤ්ඤී අස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘අනනුච්ඡවිකං, භික්ඛවෙ, සාගතස්ස අනනුලොමිකං අප්පතිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, සාගතො මජ්ජං පිවිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

327. ‘‘සුරාමෙරයපානෙ පාචිත්තිය’’න්ති.

328. සුරා නාම පිට්ඨසුරා පූවසුරා ඔදනසුරා කිණ්ණපක්ඛිත්තා සම්භාරසංයුත්තා.

මෙරයො නාම පුප්ඵාසවො ඵලාසවො මධ්වාසවො ගුළාසවො සම්භාරසංයුත්තො.

පිවෙය්‍යාති අන්තමසො කුසග්ගෙනපි පිවති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

මජ්ජෙ මජ්ජසඤ්ඤී පිවති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. මජ්ජෙ වෙමතිකො පිවති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. මජ්ජෙ අමජ්ජසඤ්ඤී පිවති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අමජ්ජෙ මජ්ජසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අමජ්ජෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අමජ්ජෙ අමජ්ජසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

329. අනාපත්ති අමජ්ජඤ්ච හොති මජ්ජවණ්ණං මජ්ජගන්ධං මජ්ජරසං තං පිවති, සූපසම්පාකෙ, මංසසම්පාකෙ, තෙලසම්පාකෙ, ආමලකඵාණිතෙ, අමජ්ජං අරිට්ඨං පිවති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

සුරාපානසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං පඨමං.

2. අඞ්ගුලිපතොදකසික්ඛාපදං

330. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ සත්තරසවග්ගියං භික්ඛුං අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙසුං. සො භික්ඛු උත්තන්තො අනස්සාසකො කාලමකාසි. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛුං අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙථාති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, භික්ඛුං අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙස්සථ! නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

331. ‘‘අඞ්ගුලිපතොදකෙ පාචිත්තිය’’න්ති.

332. අඞ්ගුලිපතොදකො නාම [අඞ්ගුලිපතොදකො නාම අඞ්ගුලියාපි තුදන්ති (ස්‍යා.)] උපසම්පන්නො උපසම්පන්නං හසාධිප්පායො [හස්සාධිප්පායො (සී. ස්‍යා.)] කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ වෙමතිකො අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

333. අනුපසම්පන්නං කායෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. කායපටිබද්ධෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන කායපටිබද්ධං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. නිස්සග්ගියෙන නිස්සග්ගියං ආමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

334. අනාපත්ති න හසාධිප්පායො, සති කරණීයෙ ආමසති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

අඞ්ගුලිපතොදකසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං දුතියං.

3. හසධම්මසික්ඛාපදං

335. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සත්තරසවග්ගියා භික්ඛූ අචිරවතියා නදියා උදකෙ කීළන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකාය දෙවියා සද්ධිං උපරිපාසාදවරගතො හොති. අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සත්තරසවග්ගියෙ භික්ඛූ අචිරවතියා නදියා උදකෙ කීළන්තෙ. දිස්වාන මල්ලිකං දෙවිං එතදවොච – ‘‘එතෙ තෙ, මල්ලිකෙ, අරහන්තො උදකෙ කීළන්තී’’ති. ‘‘නිස්සංසයං ඛො, මහාරාජ, භගවතා සික්ඛාපදං අපඤ්ඤත්තං. තෙ වා භික්ඛූ අප්පකතඤ්ඤුනො’’ති. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස එතදහොසි – ‘‘කෙන නු ඛො අහං උපායෙන භගවතො ච න ආරොචෙය්‍යං, භගවා ච ජානෙය්‍ය ඉමෙ භික්ඛූ උදකෙ කීළිතා’’ති? අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සත්තරසවග්ගියෙ භික්ඛූ පක්කොසාපෙත්වා මහන්තං ගුළපිණ්ඩං අදාසි – ‘‘ඉමං, භන්තෙ, ගුළපිණ්ඩං භගවතො දෙථා’’ති. සත්තරසවග්ගියා භික්ඛූ තං ගුළපිණ්ඩං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉමං, භන්තෙ, ගුළපිණ්ඩං රාජා පසෙනදි කොසලො භගවතො දෙතී’’ති. ‘‘කහං පන තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, රාජා අද්දසා’’ති. ‘‘අචිරවතියා නදියා, භගවා, උදකෙ කීළන්තෙ’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, උදකෙ කීළිස්සථ! නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

336. ‘‘උදකෙ හසධම්මෙ [හස්සධම්මෙ (සී. ස්‍යා.)] පාචිත්තිය’’න්ති.

337. උදකෙ හසධම්මො නාම උපරිගොප්ඵකෙ උදකෙ හසාධිප්පායො නිමුජ්ජති වා උම්මුජ්ජති වා පලවති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

338. උදකෙ හසධම්මෙ හසධම්මසඤ්ඤී, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උදකෙ හසධම්මෙ වෙමතිකො, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උදකෙ හසධම්මෙ අහසධම්මසඤ්ඤී, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

හෙට්ඨාගොප්ඵකෙ උදකෙ කීළති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. උදකෙ නාවාය කීළති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. හත්ථෙන වා පාදෙන වා කට්ඨෙන වා කඨලාය වා උදකං පහරති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. භාජනගතං උදකං වා කඤ්ජිකං වා ඛීරං වා තක්කං වා රජනං වා පස්සාවං වා චික්ඛල්ලං වා කීළති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

උදකෙ අහසධම්මෙ හසධම්මසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. උදකෙ අහසධම්මෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. උදකෙ අහසධම්මෙ අහසධම්මසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

339. අනාපත්ති න හසාධිප්පායො, සති කරණීයෙ උදකං ඔතරිත්වා නිමුජ්ජති වා උම්මුජ්ජති වා පලවති වා, පාරං ගච්ඡන්තො නිමුජ්ජති වා උම්මුජ්ජති වා පලවති වා, ආපදාසු, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

හසධම්මසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං තතියං.

4. අනාදරියසික්ඛාපදං

340. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඡන්නො අනාචාරං ආචරති. භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘‘මාවුසො ඡන්න, එවරූපං අකාසි. නෙතං කප්පතී’’ති. සො අනාදරියං පටිච්ච කරොතියෙව. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා ඡන්නො අනාදරියං කරිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර ත්වං, ඡන්න, අනාදරියං කරොසීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම ත්වං, මොඝපුරිස, අනාදරියං කරිස්සසි! නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

341. ‘‘අනාදරියෙ පාචිත්තිය’’න්ති.

342. අනාදරියං නාම ද්වෙ අනාදරියානි – පුග්ගලානාදරියඤ්ච ධම්මානාදරියඤ්ච.

පුග්ගලානාදරියං නාම උපසම්පන්නෙන පඤ්ඤත්තෙන වුච්චමානො – ‘‘අයං උක්ඛිත්තකො වා වම්භිතො වා ගරහිතො වා, ඉමස්ස වචනං අකතං භවිස්සතී’’ති අනාදරියං කරොති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ධම්මානාදරියං නාම උපසම්පන්නෙන පඤ්ඤත්තෙන වුච්චමානො ‘‘කථායං නස්සෙය්‍ය වා විනස්සෙය්‍ය වා අන්තරධායෙය්‍ය වා’’, තං වා න සික්ඛිතුකාමො අනාදරියං කරොති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

343. උපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී අනාදරියං කරොති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ වෙමතිකො අනාදරියං කරොති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී අනාදරියං කරොති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අපඤ්ඤත්තෙන වුච්චමානො – ‘‘ඉදං න සල්ලෙඛාය න ධුතත්ථාය න පාසාදිකතාය න අපචයාය න වීරියාරම්භාය සංවත්තතී’’ති අනාදරියං කරොති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙන පඤ්ඤත්තෙන වා අපඤ්ඤත්තෙන වා වුච්චමානො – ‘‘ඉදං න සල්ලෙඛාය න ධුතත්ථාය න පාසාදිකතාය න අපචයාය න වීරියාරම්භාය සංවත්තතී’’ති අනාදරියං කරොති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

අනුපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

344. අනාපත්ති – ‘‘එවං අම්හාකං ආචරියානං උග්ගහො පරිපුච්ඡා’’ති භණති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

අනාදරියසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

5. භිංසාපනසික්ඛාපදං

345. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ සත්තරසවග්ගියෙ භික්ඛූ භිංසාපෙන්ති. තෙ භිංසාපීයමානා රොදන්ති. භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘‘කිස්ස තුම්හෙ, ආවුසො, රොදථා’’ති? ‘‘ඉමෙ, ආවුසො, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ අම්හෙ භිංසාපෙන්තී’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛුං භිංසාපෙස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං භිංසාපෙථාති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, භික්ඛුං භිංසාපෙස්සථ! නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

346. ‘‘යො පන භික්ඛු භික්ඛුං භිංසාපෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

347. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

භික්ඛුන්ති අඤ්ඤං භික්ඛුං.

භිංසාපෙය්‍යාති උපසම්පන්නො උපසම්පන්නං භිංසාපෙතුකාමො රූපං වා සද්දං වා ගන්ධං වා රසං වා ඵොට්ඨබ්බං වා උපසංහරති. භායෙය්‍ය වා සො න වා භායෙය්‍ය, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. චොරකන්තාරං වා වාළකන්තාරං වා පිසාචකන්තාරං වා ආචික්ඛති. භායෙය්‍ය වා සො න වා භායෙය්‍ය, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

348. උපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී භිංසාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ වෙමතිකො භිංසාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘උපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී භිංසාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අනුපසම්පන්නං භිංසාපෙතුකාමො රූපං වා සද්දං වා ගන්ධං වා රසං වා ඵොට්ඨබ්බං වා උපසංහරති. භායෙය්‍ය වා සො න වා භායෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. චොරකන්තාරං වා වාළකන්තාරං වා පිසාචකන්තාරං වා ආචික්ඛති. භායෙය්‍ය වා සො න වා භායෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

349. අනාපත්ති න භිංසාපෙතුකාමො රූපං වා සද්දං වා ගන්ධං වා රසං වා ඵොට්ඨබ්බං වා උපසංහරති, චොරකන්තාරං වා වාළකන්තාරං වා පිසාචකන්තාරං වා ආචික්ඛති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

භිංසාපනසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

6. ජොතිකසික්ඛාපදං

350. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා භග්ගෙසු විහරති සුංසුමාරගිරෙ [සුංසුමාරගිරෙ (සී. ස්‍යා.) සංසුමාරගිරෙ (ක.)] භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ හෙමන්තිකෙ කාලෙ අඤ්ඤතරං මහන්තං සුසිරකට්ඨං ජොතිං සමාදහිත්වා විසිබ්බෙසුං. තස්මිඤ්ච සුසිරෙ කණ්හසප්පො අග්ගිනා සන්තත්තො නික්ඛමිත්වා භික්ඛූ පරිපාතෙසි. භික්ඛූ තහං තහං උපධාවිංසු. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛූ ජොතිං සමාදහිත්වා විසිබ්බෙස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ජොතිං සමාදහිත්වා විසිබ්බෙන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා ජොතිං සමාදහිත්වා විසිබ්බෙස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහෙය්‍ය වා සමාදහාපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

351. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ ගිලානා හොන්ති. ගිලානපුච්ඡකා භික්ඛූ ගිලානෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කච්චාවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීය’’න්ති? ‘‘පුබ්බෙ මයං, ආවුසො, ජොතිං සමාදහිත්වා විසිබ්බෙම; තෙන නො ඵාසු හොති. ඉදානි පන ‘‘භගවතා පටික්ඛිත්ත’’න්ති කුක්කුච්චායන්තා න විසිබ්බෙම, තෙන නො න ඵාසු හොතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ගිලානෙන භික්ඛුනා ජොතිං සමාදහිත්වා වා සමාදහාපෙත්වා වා විසිබ්බෙතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු අගිලානො විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහෙය්‍ය වා සමාදහාපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

352. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ පදීපෙපි ජොතිකෙපි ජන්තාඝරෙපි කුක්කුච්චායන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තථාරූපප්පච්චයා ජොතිං සමාදහිතුං සමාදහාපෙතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

353. ‘‘යො පන භික්ඛු අගිලානො විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහෙය්‍ය වා සමාදහාපෙය්‍ය වා, අඤ්ඤත්‍ර තථාරූපප්පච්චයා, පාචිත්තිය’’න්ති.

354. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

අගිලානො නාම යස්ස විනා අග්ගිනා ඵාසු හොති.

ගිලානො නාම යස්ස විනා අග්ගිනා න ඵාසු හොති.

විසිබ්බනාපෙක්ඛොති තප්පිතුකාමො.

ජොති නාම අග්ගි වුච්චති.

සමාදහෙය්‍යාති සයං සමාදහති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

සමාදහාපෙය්‍යාති අඤ්ඤං ආණාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සකිං ආණත්තො බහුකම්පි සමාදහති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අඤ්ඤත්‍ර තථා රූපප්පච්චයාති ඨපෙත්වා තථාරූපප්පච්චයං.

355. අගිලානො අගිලානසඤ්ඤී විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහති වා සමාදහාපෙති වා, අඤ්ඤත්‍ර තථාරූපප්පච්චයා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අගිලානො වෙමතිකො විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහති වා සමාදහාපෙති වා, අඤ්ඤත්‍ර තථාරූපප්පච්චයා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අගිලානො ගිලානසඤ්ඤී විසිබ්බනාපෙක්ඛො ජොතිං සමාදහති වා සමාදහාපෙති වා, අඤ්ඤත්‍ර තථාරූපප්පච්චයා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

පටිලාතං උක්ඛිපති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ගිලානො අගිලානසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ගිලානො වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ගිලානො ගිලානසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

356. අනාපත්ති ගිලානස්ස, අඤ්ඤෙන කතං විසිබ්බෙති, වීතච්චිතඞ්ගාරං විසිබ්බෙති, පදීපෙ ජොතිකෙ ජන්තාඝරෙ තථාරූපප්පච්චයා, ආපදාසු, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

ජොතිකසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

7. නහානසික්ඛාපදං

357. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ තපොදෙ නහායන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන [අථ ඛො (සී. ස්‍යා.)] රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො ‘‘සීසං නහායිස්සාමී’’ති තපොදං ගන්ත්වා – ‘‘යාවාය්‍යා නහායන්තී’’ති එකමන්තං පටිමානෙසි. භික්ඛූ යාව සමන්ධකාරා නහායිංසු. අථ ඛො රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො විකාලෙ සීසං නහායිත්වා, නගරද්වාරෙ ථකිතෙ බහිනගරෙ වසිත්වා, කාලස්සෙව අසම්භින්නෙන විලෙපනෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං මාගධං සෙනියං බිම්බිසාරං භගවා එතදවොච – ‘‘කිස්ස ත්වං, මහාරාජ, කාලස්සෙව ආගතො අසම්භින්නෙන විලෙපනෙනා’’ති? අථ ඛො රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. අථ ඛො භගවා රාජානං මාගධං සෙනියං බිම්බිසාරං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛූ පටිපුච්ඡි – ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ රාජානම්පි පස්සිත්වා න මත්තං ජානිත්වා නහායන්තී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා රාජානම්පි පස්සිත්වා න මත්තං ජානිත්වා නහායිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

358. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ උණ්හසමයෙ පරිළාහසමයෙ කුක්කුච්චායන්තා න නහායන්ති, සෙදගතෙන ගත්තෙන සයන්ති. චීවරම්පි සෙනාසනම්පි දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උණ්හසමයෙ පරිළාහසමයෙ ඔරෙනද්ධමාසං නහායිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, පාචිත්තියං. තත්ථායං සමයො. දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති [ගිම්හානං (ඉතිපි)] වස්සානස්ස පඨමො මාසො ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො පරිළාහසමයො – අයං තත්ථ සමයො’’ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

359. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ ගිලානා හොන්ති. ගිලානපුච්ඡකා භික්ඛූ ගිලානෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කච්චාවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීය’’න්ති? ‘‘පුබ්බෙ මයං, ආවුසො, ඔරෙනද්ධමාසං නහායාම, තෙන නො ඵාසු හොති; ඉදානි පන ‘‘භගවතා පටික්ඛිත්ත’’න්ති කුක්කුච්චායන්තා න නහායාම, තෙන නො න ඵාසු හොතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ගිලානෙන භික්ඛුනා ඔරෙනද්ධමාසං නහායිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, පාචිත්තියං. තත්ථායං සමයො. දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති [ගිම්හානං (ඉතිපි)] වස්සානස්ස පඨමො මාසො ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො, පරිළාහසමයො, ගිලානසමයො – අයං තත්ථ සමයො’’ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

360. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නවකම්මං කත්වා කුක්කුච්චායන්තා න නහායන්ති. තෙ සෙදගතෙන ගත්තෙන සයන්ති. චීවරම්පි සෙනාසනම්පි දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, කම්මසමයෙ ඔරෙනද්ධමාසං නහායිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, පාචිත්තියං. තත්ථායං සමයො. දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති වස්සානස්ස පඨමො මාසො ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො, පරිළාහසමයො, ගිලානසමයො, කම්මසමයො – අයං තත්ථ සමයො’’ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

361. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ අද්ධානං ගන්ත්වා කුක්කුච්චායන්තා න නහායන්ති. තෙ සෙදගතෙන ගත්තෙන සයන්ති. චීවරම්පි සෙනාසනම්පි දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අද්ධානගමනසමයෙ ඔරෙනද්ධමාසං නහායිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, පාචිත්තියං. තත්ථායං සමයො. දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති වස්සානස්ස පඨමො මාසො ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො, පරිළාහසමයො, ගිලානසමයො, කම්මසමයො, අද්ධානගමනසමයො – අයං තත්ථ සමයො’’ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

362. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ අජ්ඣොකාසෙ චීවරකම්මං කරොන්තා සරජෙන වාතෙන ඔකිණ්ණා හොන්ති. දෙවො ච ථොකං ථොකං ඵුසායති. භික්ඛූ කුක්කුච්චායන්තා න නහායන්ති, කිලින්නෙන ගත්තෙන සයන්ති. චීවරම්පි සෙනාසනම්පි දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වාතවුට්ඨිසමයෙ ඔරෙනද්ධමාසං නහායිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

363. ‘‘යො පන භික්ඛු ඔරෙනද්ධමාසං නහායෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, පාචිත්තියං. තත්ථායං සමයො. දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති වස්සානස්ස පඨමො මාසො ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො, පරිළාහසමයො, ගිලානසමයො, කම්මසමයො, අද්ධානගමනසමයො, වාතවුට්ඨිසමයො – අයං තත්ථ සමයො’’ති.

364. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

ඔරෙනද්ධමාසන්ති ඌනකද්ධමාසං.

නහායෙය්‍යාති චුණ්ණෙන වා මත්තිකාය වා නහායති, පයොගෙ පයොගෙ දුක්කටං. නහානපරියොසානෙ, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අඤ්ඤත්‍ර සමයාති ඨපෙත්වා සමයං.

උණ්හසමයො නාම දියඩ්ඪො මාසො සෙසො ගිම්හානං. පරිළාහසමයො නාම වස්සානස්ස පඨමො මාසො ‘‘ඉච්චෙතෙ අඩ්ඪතෙය්‍යමාසා උණ්හසමයො පරිළාහසමයො’’ති නහායිතබ්බං.

ගිලානසමයො නාම යස්ස විනා නහානෙන න ඵාසු හොති. ගිලානසමයොති නහායිතබ්බං.

කම්මසමයො නාම අන්තමසො පරිවෙණම්පි සම්මට්ඨං හොති. ‘‘කම්මසමයො’’ති නහායිතබ්බං.

අද්ධානගමනසමයො නාම ‘‘අද්ධයොජනං ගච්ඡිස්සාමී’’ති නහායිතබ්බං, ගච්ඡන්තෙන නහායිතබ්බං, ගතෙන නහායිතබ්බං.

වාතවුට්ඨිසමයො නාම භික්ඛූ සරජෙන වාතෙන ඔකිණ්ණා හොන්ති, ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි කායෙ පතිතානි හොන්ති. ‘‘වාතවුට්ඨිසමයො’’ති නහායිතබ්බං.

365. ඌනකද්ධමාසෙ ඌනකසඤ්ඤී, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, නහායති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ඌනකද්ධමාසෙ වෙමතිකො, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, නහායති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ඌනකද්ධමාසෙ අතිරෙකසඤ්ඤී, අඤ්ඤත්‍ර සමයා, නහායති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අතිරෙකද්ධමාසෙ ඌනකසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අතිරෙකද්ධමාසෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අතිරෙකද්ධමාසෙ අතිරෙකසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

366. අනාපත්ති සමයෙ, අද්ධමාසං නහායති, අතිරෙකද්ධමාසං නහායති, පාරං ගච්ඡන්තො නහායති, සබ්බපච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු, ආපදාසු, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

නහානසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං සත්තමං.

8. දුබ්බණ්ණකරණසික්ඛාපදං

367. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ ච පරිබ්බාජකා ච සාකෙතා සාවත්ථිං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නා හොන්ති. අන්තරාමග්ගෙ චොරා නික්ඛමිත්වා තෙ අච්ඡින්දිංසු. සාවත්ථියා රාජභටා නික්ඛමිත්වා තෙ චොරෙ සභණ්ඩෙ ගහෙත්වා භික්ඛූනං සන්තිකෙ දූතං පාහෙසුං – ‘‘ආගච්ඡන්තු, භදන්තා, සකං සකං චීවරං සඤ්ජානිත්වා ගණ්හන්තූ’’ති. භික්ඛූ න සඤ්ජානන්ති. තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භදන්තා අත්තනො අත්තනො චීවරං න සඤ්ජානිස්සන්තී’’ති! අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තෙසං මනුස්සානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්‍යන්තානං විපාචෙන්තානං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛූනං තදනුච්ඡවිකං තදනුලොමිකං ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙස්සාමි දස අත්ථවසෙ පටිච්ච – සඞ්ඝසුට්ඨුතාය, සඞ්ඝඵාසුතාය…පෙ… සද්ධම්මට්ඨිතියා, විනයානුග්ගහාය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

368. ‘‘නවං පන භික්ඛුනා චීවරලාභෙන තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණානං අඤ්ඤතරං දුබ්බණ්ණකරණං ආදාතබ්බං – නීලං වා කද්දමං වා කාළසාමං වා. අනාදා චෙ භික්ඛු තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණානං අඤ්ඤතරං දුබ්බණ්ණකරණං නවං චීවරං පරිභුඤ්ජෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

369. නවං නාම අකතකප්පං වුච්චති.

චීවරං නාම ඡන්නං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං.

තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණානං අඤ්ඤතරං දුබ්බණ්ණකරණං ආදාතබ්බන්ති අන්තමසො කුසග්ගෙනපි ආදාතබ්බං.

නීලං නාම ද්වෙ නීලානි – කංසනීලං, පලාසනීලං.

කද්දමො නාම ඔදකො වුච්චති.

කාළසාමං නාම යංකිඤ්චි කාළසාමකං [කාළකං (සී. ස්‍යා.)].

අනාදා චෙ භික්ඛු තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණානං අඤ්ඤතරං දුබ්බණ්ණකරණන්ති අන්තමසො කුසග්ගෙනපි අනාදියිත්වා තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණානං අඤ්ඤතරං දුබ්බණ්ණකරණං නවං චීවරං පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

370. අනාදින්නෙ අනාදින්නසඤ්ඤී පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාදින්නෙ වෙමතිකො පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාදින්නෙ ආදින්නසඤ්ඤී පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආදින්නෙ අනාදින්නසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආදින්නෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආදින්නෙ ආදින්නසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

371. අනාපත්තිආදියිත්වා පරිභුඤ්ජති, කප්පො නට්ඨො හොති, කප්පකතොකාසො ජිණ්ණො හොති, කප්පකතෙන අකප්පකතං සංසිබ්බිතං හොති, අග්ගළෙ අනුවාතෙ පරිභණ්ඩෙ, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

දුබ්බණ්ණකරණසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

9. විකප්පනසික්ඛාපදං

372. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො භාතුනො සද්ධිවිහාරිකස්ස භික්ඛුනො සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං [අපච්චුද්ධාරකං (සී. ස්‍යා.)] පරිභුඤ්ජති. අථ ඛො සො භික්ඛු භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසි – ‘‘අයං, ආවුසො, ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො මය්හං චීවරං සාමං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං පරිභුඤ්ජතී’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො භික්ඛුස්ස සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං පරිභුඤ්ජිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර ත්වං, උපනන්ද, භික්ඛුස්ස සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං පරිභුඤ්ජසීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම ත්වං, මොඝපුරිස, භික්ඛුස්ස සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං පරිභුඤ්ජිස්සසි! නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

373. ‘‘යො පන භික්ඛු භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා සික්ඛමානාය වා සාමණෙරස්ස වා සාමණෙරියා වා සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා අප්පච්චුද්ධාරණං [අපච්චුද්ධාරකං (සී. ස්‍යා.)] පරිභුඤ්ජෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

374. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

භික්ඛුස්සාති අඤ්ඤස්ස භික්ඛුස්ස.

භික්ඛුනී නාම උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නා.

සික්ඛමානා නාම ද්වෙ වස්සානි ඡසු ධම්මෙසු සික්ඛිතසික්ඛා.

සාමණෙරො නාම දසසික්ඛාපදිකො.

සාමණෙරී නාම දසසික්ඛාපදිකා.

සාමන්ති සයං විකප්පෙත්වා.

චීවරං නාම ඡන්නං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං විකප්පනුපගං පච්ඡිමං.

විකප්පනා නාම ද්වෙ විකප්පනා – සම්මුඛාවිකප්පනා ච පරම්මුඛාවිකප්පනා ච.

සම්මුඛාවිකප්පනා නාම ‘‘ඉමං චීවරං තුය්හං විකප්පෙමි ඉත්ථන්නාමස්ස වා’’ති.

පරම්මුඛාවිකප්පනා නාම ‘‘ඉමං චීවරං විකප්පනත්ථාය තුය්හං දම්මී’’ති. තෙන වත්තබ්බො – ‘‘කො තෙ මිත්තො වා සන්දිට්ඨො වා’’ති? ‘‘ඉත්ථන්නාමො ච ඉත්ථන්නාමො චා’’ති. තෙන වත්තබ්බො – ‘‘අහං තෙසං දම්මි, තෙසං සන්තකං පරිභුඤ්ජ වා විස්සජ්ජෙහි වා යථාපච්චයං වා කරොහී’’ති.

අප්පච්චුද්ධාරණං නාම තස්ස වා අදින්නං, තස්ස වා අවිස්සසන්තො පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

375. අප්පච්චුද්ධාරණෙ අප්පච්චුද්ධාරණසඤ්ඤී පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අප්පච්චුද්ධාරණෙ වෙමතිකො පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අප්පච්චුද්ධාරණෙ අප්පච්චුද්ධාරණසඤ්ඤී පරිභුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අධිට්ඨෙති වා විස්සජ්ජෙති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පච්චුද්ධාරණෙ අප්පච්චුද්ධාරණසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පච්චුද්ධාරණෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පච්චුද්ධාරණෙ පච්චුද්ධාරණසඤ්ඤී, අනාපත්ති.

376. අනාපත්ති සො වා දෙති, තස්ස වා විස්සසන්තො පරිභුඤ්ජති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

විකප්පනසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං නවමං.

10. චීවරඅපනිධානසික්ඛාපදං

377. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සත්තරසවග්ගියා භික්ඛූ අසන්නිහිතපරික්ඛාරා හොන්ති. ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ සත්තරසවග්ගියානං භික්ඛූනං පත්තම්පි චීවරම්පි අපනිධෙන්ති. සත්තරසවග්ගියා භික්ඛූ ඡබ්බග්ගියෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘දෙථාවුසො, අම්හාකං පත්තම්පි චීවරම්පී’’ති. ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ හසන්ති, තෙ රොදන්ති. භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘‘කිස්ස තුම්හෙ, ආවුසො, රොදථා’’ති? ‘‘ඉමෙ, ආවුසො, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ අම්හාකං පත්තම්පි චීවරම්පි අපනිධෙන්තී’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛූනං පත්තම්පි චීවරම්පි අපනිධෙස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං පත්තම්පි චීවරම්පි අපනිධෙථාති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, භික්ඛූනං පත්තම්පි චීවරම්පි අපනිධෙස්සථ! නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

378. ‘‘යො පන භික්ඛු භික්ඛුස්ස පත්තං වා චීවරං වා නිසීදනං වා සූචිඝරං වා කායබන්ධනං වා අපනිධෙය්‍ය වා අපනිධාපෙය්‍ය වා, අන්තමසො හසාපෙක්ඛොපි, පාචිත්තිය’’න්ති.

379. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

භික්ඛුස්සාති අඤ්ඤස්ස භික්ඛුස්ස.

පත්තො නාම ද්වෙ පත්තා – අයොපත්තො, මත්තිකාපත්තො.

චීවරං නාම ඡන්නං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං, විකප්පනුපගං පච්ඡිමං.

නිසීදනං නාම සදසං වුච්චති.

සූචිඝරං නාම සසූචිකං වා අසූචිකං වා.

කායබන්ධනං නාම ද්වෙ කායබන්ධනානි – පට්ටිකා, සූකරන්තකං.

අපනිධෙය්‍ය වාති සයං අපනිධෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අපනිධාපෙය්‍ය වාති අඤ්ඤං ආණාපෙසි, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අපනිධාපෙය්‍ය වා ති අය්‍යං ආණාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සකිං ආණත්තො බහුකම්පි අපනිධෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අන්තමසො හසාපෙක්ඛොපීති කීළාධිප්පායො.