8. භූතාරොචනසික්ඛාපදං

67. [පාරා. 193] තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා සන්දිට්ඨා සම්භත්තා භික්ඛූ වග්ගුමුදාය නදියා තීරෙ වස්සං උපගච්ඡිංසු. තෙන ඛො පන සමයෙන වජ්ජී දුබ්භික්ඛා හොති – ද්වීහිතිකා සෙතට්ඨිකා සලාකාවුත්තා, න සුකරා උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘එතරහි ඛො වජ්ජී දුබ්භික්ඛා – ද්වීහිතිකා සෙතට්ඨිකා සලාකාවුත්තා, න සුකරා උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. කෙන නු ඛො මයං උපායෙන සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසෙය්‍යාම, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමෙය්‍යාමා’’ති? එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘හන්ද මයං, ආවුසො, ගිහීනං කම්මන්තං අධිට්ඨෙම. එවං තෙ අම්හාකං දාතුං මඤ්ඤිස්සන්ති. එවං මයං සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිස්සාම, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිස්සාමා’’ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘අලං, ආවුසො, කිං ගිහීනං කම්මන්තං අධිට්ඨිතෙන? හන්ද මයං, ආවුසො, ගිහීනං දූතෙය්‍යං හරාම. එවං තෙ අම්හාකං දාතුං මඤ්ඤිස්සන්ති. එවං මයං සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිස්සාම, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිස්සාමා’’ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘අලං, ආවුසො; කිං ගිහීනං කම්මන්තං අධිට්ඨිතෙන! කිං ගිහීනං දූතෙය්‍යං හටෙන! හන්ද මයං, ආවුසො, ගිහීනං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිස්සාම – ‘අසුකො භික්ඛු පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු දුතියස්ස ඣානස්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු තතියස්ස ඣානස්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, අසුකො භික්ඛු සොතාපන්නො, අසුකො භික්ඛු සකදාගාමී, අසුකො භික්ඛු අනාගාමී, අසුකො භික්ඛු අරහා, අසුකො භික්ඛු තෙවිජ්ජො, අසුකො භික්ඛු ඡළභිඤ්ඤොති. එවං තෙ අම්හාකං දාතුං මඤ්ඤිස්සන්ති. එවං මයං සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිස්සාම, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිස්සාමා’’ති. එසො යෙව ඛො, ආවුසො, සෙය්‍යො, යො අම්හාකං ගිහීනං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණො භාසිතො’’ති.

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ගිහීනං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිංසු – ‘‘අසුකො භික්ඛු පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභී…පෙ… අසුකො භික්ඛු ඡළභිඤ්ඤො’’ති. අථ ඛො තෙ මනුස්සා – ‘‘ලාභා වත නො, සුලද්ධං වත නො, යෙසං නො එවරූපා භික්ඛූ වස්සං උපගතා, න වත නො ඉතො පුබ්බෙ එවරූපා භික්ඛූ වස්සං උපගතා, යථයිමෙ භික්ඛූ සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා’’ති. තෙ න තාදිසානි භොජනානි අත්තනා භුඤ්ජන්ති, මාතාපිතූනං දෙන්ති පුත්තදාරස්ස දෙන්ති දාසකම්මකරපොරිසස්ස දෙන්ති මිත්තාමච්චානං දෙන්ති ඤාතිසාලොහිතානං දෙන්ති යාදිසානි භික්ඛූනං දෙන්ති. න තාදිසානි ඛාදනීයානි සායනීයානි පානානි අත්තනා ඛාදන්ති සායන්ති පිවන්ති [අත්තනා පිවන්ති (ස්‍යා. ක.)] මාතාපිතූනං දෙන්ති පුත්තදාරස්ස දෙන්ති දාසකම්මකරපොරිසස්ස දෙන්ති මිත්තාමච්චානං දෙන්ති ඤාතිසාලොහිතානං දෙන්ති, යාදිසානි භික්ඛූනං දෙන්ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ වණ්ණවා අහෙසුං පීණින්ද්‍රියා පසන්නමුඛවණ්ණා විප්පසන්නඡවිවණ්ණා.

68. ආචිණ්ණං ඛො පනෙතං වස්සංවුට්ඨානං භික්ඛූනං භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ වස්සංවුට්ඨා තෙමාසච්චයෙන සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන වෙසාලී තෙන පක්කමිංසු. අනුපුබ්බෙන යෙන වෙසාලී මහාවනං කූටාගාරසාලා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. තෙන ඛො පන සමයෙන දිසාසු වස්සංවුට්ඨා භික්ඛූ කිසා හොන්ති ලූඛා දුබ්බණ්ණා උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතා ධමනිසන්ථතගත්තා. වග්ගුමුදාතීරියා පන භික්ඛූ වණ්ණවා හොන්ති පීණින්ද්‍රියා පසන්නමුඛවණ්ණා විප්පසන්නඡවිවණ්ණා. ආචිණ්ණං ඛො පනෙතං බුද්ධානං භගවන්තානං ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදිතුං. අථ ඛො භගවා වග්ගුමුදාතීරියෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කච්චි, භික්ඛවෙ, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිත්ථ, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිත්ථා’’ති? ‘‘ඛමනීයං භගවා, යාපනීයං භගවා. සමග්ගා ච මයං, භන්තෙ, සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිම්හා, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිම්හා’’ති. ජානන්තාපි තථාගතා පුච්ඡන්ති, ජානන්තාපි න පුච්ඡන්ති. කාලං විදිත්වා පුච්ඡන්ති, කාලං විදිත්වා න පුච්ඡන්ති. අත්ථසඤ්හිතං තථාගතා පුච්ඡන්ති, නො අනත්ථසඤ්හිතං. අනත්ථසඤ්හිතෙ සෙතුඝාතො තථාගතානං. ද්වීහාකාරෙහි බුද්ධා භගවන්තො භික්ඛූ පටිපුච්ඡන්ති – ධම්මං වා දෙසෙස්සාම, සාවකානං වා සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙස්සාමාති.

අථ ඛො භගවා වග්ගුමුදාතීරියෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘යථා කථං පන තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඵාසුකං වස්සං වසිත්ථ, න ච පිණ්ඩකෙන කිලමිත්ථා’’ති? අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘කච්චි පන වො, භික්ඛවෙ, භූත’’න්ති? ‘‘භූතං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උදරස්ස කාරණා ගිහීනං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිස්සථ! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

69. ‘‘යො පන භික්ඛු අනුපසම්පන්නස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මං ආරොචෙය්‍ය භූතස්මිං, පාචිත්තිය’’න්ති.

70. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

අනුපසම්පන්නො නාම භික්ඛුඤ්ච භික්ඛුනිඤ්ච ඨපෙත්වා, අවසෙසො අනුපසම්පන්නො නාම.

[පාරා. 198] උත්තරිමනුස්සධම්මො නාම ඣානං, විමොක්ඛො, සමාධි, සමාපත්ති, ඤාණදස්සනං, මග්ගභාවනා, ඵලසච්ඡිකිරියා, කිලෙසප්පහානං, විනීවරණතා චිත්තස්ස, සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති.

[පාරා. 199] ඣානන්ති පඨමං ඣානං, දුතියං ඣානං, තතියං ඣානං, චතුත්ථං ඣානං.

[පාරා. 199] විමොක්ඛොති සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො.

[පාරා. 199] සමාධීති සුඤ්ඤතො සමාධි, අනිමිත්තො සමාධි, අප්පණිහිතො සමාධි.

[පාරා. 199] සමාපත්තීති සුඤ්ඤතා සමාපත්ති, අනිමිත්තා සමාපත්ති, අප්පණිහිතා සමාපත්ති.

[පාරා. 199] ඤාණදස්සනන්ති තිස්සො විජ්ජා.

[පාරා. 199] මග්ගභාවනාති චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො.

[පාරා. 199] ඵලසච්ඡිකිරියාති සොතාපත්තිඵලස්ස සච්ඡිකිරියා, සකදාගාමිඵලස්ස සච්ඡිකිරියා, අනාගාමිඵලස්ස සච්ඡිකිරියා, අරහත්තස්ස [අරහත්තඵලස්ස (ස්‍යා.)] සච්ඡිකිරියා.

[පාරා. 199] කිලෙසප්පහානන්ති රාගස්ස පහානං, දොසස්ස පහානං, මොහස්ස පහානං.

[පාරා. 199] විනීවරණතා චිත්තස්සාති රාගා චිත්තං විනීවරණතා, දොසා චිත්තං විනීවරණතා, මොහා චිත්තං විනීවරණතා.

[පාරා. 199] සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරතීති පඨමෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, දුතියෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, තතියෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති, චතුත්ථෙන ඣානෙන සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරති.

71. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමී’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපන්නො’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභිම්හී’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමස්ස ඣානස්ස වසිම්හී’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘සුඤ්ඤතං විමොක්ඛං… අනිමිත්තං විමොක්ඛං… අප්පණිහිතං විමොක්ඛං… සුඤ්ඤතං සමාධිං… අනිමිත්තං සමාධිං… අප්පණිහිතං සමාධිං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; අප්පණිහිතස්ස සමාධිස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; අප්පණිහිතො සමාධි සච්ඡිකතො මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘සුඤ්ඤතං සමාපත්තිං… අනිමිත්තං සමාපත්තිං… අප්පණිහිතං සමාපත්තිං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; අප්පණිහිතාය සමාපත්තියා ලාභිම්හි, වසිම්හි; අප්පණිහිතා සමාපත්ති සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘තිස්සො විජ්ජා සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; තිස්සන්නං විජ්ජානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; තිස්සො විජ්ජා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ… චත්තාරො සම්මප්පධානෙ… චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; චත්තාරො ඉද්ධිපාදා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඤ්චින්ද්‍රියානි… පඤ්ච බලානි සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඤ්චන්නං බලානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඤ්ච බලානි සච්ඡිකතානි මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සච්ඡිකතො මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘සොතාපත්තිඵලං… සකදාගාමිඵලං… අනාගාමිඵලං… අරහත්තං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; අරහත්තස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; අරහත්තං [අරහත්තඵලං (ස්‍යා.)] සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘රාගො මෙ චත්තො… දොසො මෙ චත්තො… මොහො මෙ චත්තො, වන්තො, මුත්තො, පහීනො, පටිනිස්සට්ඨො, උක්ඛෙටිතො, සමුක්ඛෙටිතො’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘රාගා මෙ චිත්තං විනීවරණං… දොසා මෙ චිත්ත විනීවරණං… මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘සුඤ්ඤාගාරෙ පඨමං ඣානං… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

72. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං දුතියඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස දුතියස්ස ච ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං දුතියඤ්ච ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං තතියඤ්ච ඣානං… පඨමඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස චතුත්ථස්ස ච ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සුඤ්ඤතඤ්ච විමොක්ඛං… අනිමිත්තඤ්ච විමොක්ඛං… අප්පණිහිතඤ්ච විමොක්ඛං… සුඤ්ඤතඤ්ච සමාධිං… අනිමිත්තඤ්ච සමාධිං… අප්පණිහිතඤ්ච සමාධිං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස අප්පණිහිතස්ස ච සමාධිස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං අප්පණිහිතො ච සමාධි සච්ඡිකතො මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සුඤ්ඤතඤ්ච සමාපත්තිං… අනිමිත්තඤ්ච සමාපත්තිං… අප්පණිහිතඤ්ච සමාපත්තිං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස අප්පණිහිතාය ච සමාපත්තියා ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං අප්පණිහිතා ච සමාපත්ති සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං තිස්සො ච විජ්ජා සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස තිස්සන්නඤ්ච විජ්ජානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං තිස්සො ච විජ්ජා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං චත්තාරො ච සතිපට්ඨානෙ…පෙ… චත්තාරො ච සම්මප්පධානෙ… චත්තාරො ච ඉද්ධිපාදෙ සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස චතුන්නඤ්ච ඉද්ධිපාදානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං චත්තාරො ච ඉද්ධිපාදා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං, පඤ්ච ච ඉන්ද්‍රියානි… පඤ්ච ච බලානි සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස පඤ්චන්නඤ්ච බලානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං පඤ්ච ච බලානි සච්ඡිකතානි මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සත්ත ච බොජ්ඣඞ්ගෙ සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස සත්තන්නඤ්ච බොජ්ඣඞ්ගානං ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං සත්ත ච බොජ්ඣඞ්ගා සච්ඡිකතා මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං අරියඤ්ච අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස අරියස්ස ච අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං අරියො ච අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සච්ඡිකතො මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සොතාපත්තිඵලඤ්ච… සකදාගාමිඵලඤ්ච… අනාගාමිඵලඤ්ච… අරහත්තඤ්ච [අරහත්තඵලඤ්ච (ස්‍යා.)] සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; පඨමස්ස ච ඣානස්ස අරහත්තස්ස [අරහත්තඵලස්ස (ස්‍යා.)] ච ලාභිම්හි, වසිම්හි; පඨමඤ්ච ඣානං අරහත්තඤ්ච සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො… රාගො ච මෙ චත්තො… දොසො ච මෙ චත්තො… මොහො ච මෙ චත්තො, වන්තො, මුත්තො, පහීනො, පටිනිස්සට්ඨො, උක්ඛෙටිතො, සමුක්ඛෙටිතො’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො… රාගා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං… දොසා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං… මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

73. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියඤ්ච ඣානං තතියඤ්ච ඣානං… දුතියඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; දුතියස්ස ච ඣානස්ස චතුත්ථස්ස ච ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; දුතියඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියඤ්ච ඣානං සුඤ්ඤතඤ්ච විමොක්ඛං…පෙ… මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියඤ්ච ඣානං පඨමඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; දුතියස්ස ච ඣානස්ස පඨමස්ස ච ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; දුතියඤ්ච ඣානං පඨමඤ්ච ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස…පෙ….

මූලං සංඛිත්තං.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, පඨමඤ්ච ඣානං සමාපජ්ජිං, සමාපජ්ජාමි, සමාපන්නො; මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, පඨමස්ස ච ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි; මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, පඨමඤ්ච ඣානං සච්ඡිකතං මයා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස…පෙ….

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, දොසා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස…පෙ….

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං දුතියඤ්ච ඣානං තතියඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං සුඤ්ඤතඤ්ච විමොක්ඛං අනිමිත්තඤ්ච විමොක්ඛං අප්පණිහිතඤ්ච විමොක්ඛං සුඤ්ඤතඤ්ච සමාධිං අනිමිත්තඤ්ච සමාධිං අප්පණිහිතඤ්ච සමාධිං සුඤ්ඤතඤ්ච සමාපත්තිං අනිමිත්තඤ්ච සමාපත්තිං අප්පණිහිතඤ්ච සමාපත්තිං තිස්සො ච විජ්ජා චත්තාරො ච සතිපට්ඨානෙ චත්තාරො ච සම්මප්පධානෙ චත්තාරො ච ඉද්ධිපාදෙ පඤ්ච ච ඉන්ද්‍රියානි පඤ්ච ච බලානි සත්ත ච බොජ්ඣඞ්ගෙ අරියඤ්ච අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං සොතාපත්තිඵලඤ්ච සකදාගාමිඵලඤ්ච අනාගාමිඵලඤ්ච අරහත්තඤ්ච [අරහත්තඵලඤ්ච (ස්‍යා.)] සමාපජ්ජිං…පෙ… රාගො ච මෙ චත්තො, දොසො ච මෙ චත්තො, මොහො ච මෙ චත්තො, වන්තො, මුත්තො, පහීනො, පටිනිස්සට්ඨො, උක්ඛෙටිතො සමුක්ඛෙටිතො, රාගා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, දොසා ච මෙ චිත්තං විනීවරණං, මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

74. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති වත්තුකාමො ‘‘දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති වත්තුකාමො ‘‘තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං, සුඤ්ඤතං විමොක්ඛං, අනිමිත්තං විමොක්ඛං, අප්පණිහිතං විමොක්ඛං, සුඤ්ඤතං සමාධිං, අනිමිත්තං සමාධිං, අප්පණිහිතං සමාධිං, සුඤ්ඤතං සමාපත්තිං, අනිමිත්තං සමාපත්තිං, අප්පණිහිතං සමාපත්තිං, තිස්සො විජ්ජා, චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ, චත්තාරො සම්මප්පධානෙ, චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිඵලං, අරහත්තං [අරහත්තඵලං (ස්‍යා.)] සමාපජ්ජිං…පෙ… රාගො මෙ චත්තො, දොසො මෙ චත්තො, මොහො මෙ චත්තො, වන්තො, මුත්තො, පහීනො; පටිනිස්සට්ඨො, උක්ඛෙටිතො, සමුක්ඛෙටිතො; රාගා මෙ චිත්තං විනීවරණං, දොසා මෙ චිත්තං විනීවරණං, මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති වත්තුකාමො…පෙ… ‘‘මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති වත්තුකාමො – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

මූලං සංඛිත්තං.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති වත්තුකාමො – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති වත්තුකාමො – ‘‘දොසා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘පඨමඤ්ච ඣානං දුතියඤ්ච ඣානං තතියඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං …පෙ… දොසා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති වත්තුකාමො – ‘‘මොහා මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘දුතියඤ්ච ඣානං තතියඤ්ච ඣානං චතුත්ථඤ්ච ඣානං…පෙ… මොහා ච මෙ චිත්තං විනීවරණ’’න්ති වත්තුකාමො – ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති භණන්තස්ස පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්ස, න පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

75. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා පඨමං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු සුඤ්ඤතං විමොක්ඛං…පෙ… අනිමිත්තං විමොක්ඛං අප්පණිහිතං විමොක්ඛං සුඤ්ඤතං සමාධිං අනිමිත්තං සමාධිං අප්පණිහිතං සමාධිං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු අප්පණිහිතස්ස සමාධිස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා අප්පණිහිතො සමාධි සච්ඡිකතො’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු සුඤ්ඤතං සමාපත්තිං…පෙ… අනිමිත්තං සමාපත්තිං අප්පණිහිතං සමාපත්තිං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; අප්පණිහිතාය සමාපත්තියා ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා අප්පණිහිතා සමාපත්ති සච්ඡිකතා’’ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු තිස්සො විජ්ජා …පෙ… චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ, චත්තාරො සම්මප්පධානෙ, චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොඣඞ්ගෙ, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, සොතාපත්තිඵලං, සකදාගාමිඵලං, අනාගාමිඵලං, අරහත්තං [අරහත්තඵලං (ස්‍යා.)] සමාපජ්ජි…පෙ… සමාපජ්ජති, සමාපන්නො…පෙ… තස්ස භික්ඛුනො රාගො චත්තො, දොසො චත්තො, මොහො චත්තො, වන්තො, මුත්තො, පහීනො, පටිනිස්සට්ඨො, උක්ඛෙටිතො, සමුක්ඛෙටිතො; තස්ස භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විනීවරණං, දොසා චිත්තං විනීවරණං, මොහා චිත්තං විනීවරණ’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසි සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ පඨමං ඣානං…පෙ… දුතියං ඣානං තතියං ඣානං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යො තෙ චීවරං පරිභුඤ්ජි, යො තෙ පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජි, යො තෙ සෙනාසනං පරිභුඤ්ජි, යො තෙ ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරිභුඤ්ජි සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

76. ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යෙන තෙ විහාරො පරිභුත්තො…පෙ… යෙන තෙ චීවරං පරිභුත්තං, යෙන තෙ පිණ්ඩපාතො පරිභුත්තො, යෙන තෙ සෙනාසනං පරිභුත්තං, යෙන තෙ ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරො පරිභුත්තො සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

ආරොචෙය්‍යාති අනුපසම්පන්නස්ස – ‘‘යං ත්වං ආගම්ම විහාරං අදාසි…පෙ… චීවරං අදාසි, පිණ්ඩපාතං අදාසි, සෙනාසනං අදාසි, ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං අදාසි සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි, සමාපජ්ජති, සමාපන්නො; සො භික්ඛු සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථස්ස ඣානස්ස ලාභී, වසී; තෙන භික්ඛුනා සුඤ්ඤාගාරෙ චතුත්ථං ඣානං සච්ඡිකත’’න්ති භණන්තස්ස ආපත්ති දුක්කටස්ස.

77. අනාපත්ති උපසම්පන්නස්ස, භූතං ආරොචෙති, ආදිකම්මිකස්සාති.

භූතාරොචනසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.