3. පෙසුඤ්ඤසික්ඛාපදං

36. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛූනං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං පෙසුඤ්ඤං උපසංහරන්ති; ඉමස්ස සුත්වා අමුස්ස අක්ඛායන්ති, ඉමස්ස භෙදාය; අමුස්ස සුත්වා ඉමස්ස අක්ඛායන්ති, අමුස්ස භෙදාය. තෙන අනුප්පන්නානි චෙව භණ්ඩනානි උප්පජ්ජන්ති, උප්පන්නානි ච භණ්ඩනානි භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තන්ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛූනං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං පෙසුඤ්ඤං උපසංහරිස්සන්ති, ඉමස්ස සුත්වා අමුස්ස අක්ඛායිස්සන්ති, ඉමස්ස භෙදාය; අමුස්ස සුත්වා ඉමස්ස අක්ඛායිස්සන්ති, අමුස්ස භෙදාය! තෙන අනුප්පන්නානි චෙව භණ්ඩනානි උප්පජ්ජන්ති, උප්පන්නානි ච භණ්ඩනානි භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තන්තී’’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ඡබ්බග්ගියෙ භික්ඛූ අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූනං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං පෙසුඤ්ඤං උපසංහරථ, ඉමස්ස සුත්වා අමුස්ස අක්ඛායථ, ඉමස්ස භෙදාය, අමුස්ස සුත්වා ඉමස්ස අක්ඛායථ, අමුස්ස භෙදාය? තෙන අනුප්පන්නානි චෙව භණ්ඩනානි උප්පජ්ජන්ති, උප්පන්නානි ච භණ්ඩනානි භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තන්තී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, භික්ඛූනං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං පෙසුඤ්ඤං උපසංහරිස්සථ! ඉමස්ස සුත්වා අමුස්ස අක්ඛායිස්සථ, ඉමස්ස භෙදාය! අමුස්ස සුත්වා ඉමස්ස අක්ඛායිස්සථ, අමුස්ස භෙදාය! තෙන අනුප්පන්නානි චෙව භණ්ඩනානි උප්පජ්ජන්ති, උප්පන්නානි ච භණ්ඩනානි භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තන්ති. නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය. පසන්නානං වා භිය්‍යොභාවාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

37. ‘‘භික්ඛුපෙසුඤ්ඤෙ පාචිත්තිය’’න්ති.

38. පෙසුඤ්ඤං නාම ද්වීහාකාරෙහි පෙසුඤ්ඤං හොති – පියකම්‍යස්ස වා භෙදාධිප්පායස්ස වා. දසහාකාරෙහි පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ජාතිතොපි, නාමතොපි, ගොත්තතොපි, කම්මතොපි, සිප්පතොපි, ආබාධතොපි, ලිඞ්ගතොපි, කිලෙසතොපි, ආපත්තිතොපි, අක්කොසතොපි.

ජාති නාම ද්වෙ ජාතියො – හීනා ච ජාති උක්කට්ඨා ච ජාති. හීනා නාම ජාති – චණ්ඩාලජාති වෙනජාති නෙසාදජාති රථකාරජාති පුක්කුසජාති. එසා හීනා නාම ජාති. උක්කට්ඨා නාම ජාති – ඛත්තියජාති බ්‍රාහ්මණජාති. එසා උක්කට්ඨා නාම ජාති…පෙ….

අක්කොසො නාම ද්වෙ අක්කොසා – හීනො ච අක්කොසො උක්කට්ඨො ච අක්කොසො. හීනො නාම අක්කොසො – ඔට්ඨොසි, මෙණ්ඩොසි, ගොණොසි, ගද්‍රභොසි, තිරච්ඡානගතොසි, නෙරයිකොසි; නත්ථි තුය්හං සුගති; දුග්ගති යෙව තුය්හං පාටිකඞ්ඛාති, යකාරෙන වා භකාරෙන වා කාටකොටචිකාය වා. එසො හීනො නාම අක්කොසො. උක්කට්ඨො නාම අක්කොසො – පණ්ඩිතොසි, බ්‍යත්තොසි, මෙධාවීසි, බහුස්සුතොසි, ධම්මකථිකොසි; නත්ථි තුය්හං දුග්ගති; සුගති යෙව තුය්හං පාටිකඞ්ඛාති. එසො උක්කට්ඨො නාම අක්කොසො.

39. උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘චණ්ඩාලො වෙනො නෙසාදො රථකාරො පුක්කුසො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘ඛත්තියො බ්‍රාහ්මණො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘අවකණ්ණකො ජවකණ්ණකො ධනිට්ඨකො සවිට්ඨකො කුලවඩ්ඪකො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘බුද්ධරක්ඛිතො ධම්මරක්ඛිතො සඞ්ඝරක්ඛිතො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘කොසියො භාරද්වාජො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘ගොතමො මොග්ගල්ලානො කච්චානො වාසිට්ඨො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘කොට්ඨකො පුප්ඵඡඩ්ඩකො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘කස්සකො වාණිජො ගොරක්ඛො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘නළකාරො කුම්භකාරො පෙසකාරො චම්මකාරො නහාපිතො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘මුද්දිකො ගණකො ලෙඛකො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

40. උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘කුට්ඨිකො ගණ්ඩිකො කිලාසිකො සොසිකො අපමාරිකො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘මධුමෙහිකො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘අතිදීඝො අතිරස්සො අතිකණ්හො අච්චොදාතො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘නාතිදීඝො නාතිරස්සො නාතිකණ්හො නාච්චොදාතො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘රාගපරියුට්ඨිතො දොසපරියුට්ඨිතො මොහපරියුට්ඨිතො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘පාරාජිකං අජ්ඣාපන්නො, සඞ්ඝාදිසෙසං අජ්ඣාපන්නො, ථුල්ලච්චයං අජ්ඣාපන්නො, පාචිත්තියං අජ්ඣාපන්නො, පාටිදෙසනීයං අජ්ඣාපන්නො, දුක්කටං අජ්ඣාපන්නො, දුබ්භාසිතං අජ්ඣාපන්නො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘සොතාපන්නො’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘ඔට්ඨො මෙණ්ඩො ගොණො ගද්‍රභො තිරච්ඡානගතො නෙරයිකො, නත්ථි තස්ස සුගති, දුග්ගතියෙව තස්ස පාටිකඞ්ඛා’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො තං ‘පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො ධම්මකථිකො, නත්ථි තස්ස දුග්ගති, සුගති යෙව තස්ස පාටිකඞ්ඛා’ති භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

41. උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘සන්ති ඉධෙකච්චෙ චණ්ඩාලා වෙනා නෙසාදා රථකාරා, පුක්කුසා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘සන්ති ඉධෙකච්චෙ ඛත්තියා බ්‍රාහ්මණා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස…පෙ….

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘සන්ති ඉධෙකච්චෙ පණ්ඩිතා බ්‍යත්තා මෙධාවී බහුස්සුතා ධම්මකථිකා, නත්ථි තෙසං දුග්ගති, සුගති යෙව තෙසං පාටිකඞ්ඛා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘යෙ නූන චණ්ඩාලා වෙනා නෙසාදා රථකාරා පුක්කුසා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘යෙ නූන පණ්ඩිතා බ්‍යත්තා මෙධාවී බහුස්සුතා ධම්මකථිකා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘න මයං චණ්ඩාලා වෙනා නෙසාදා රථකාරා පුක්කුසා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති – ‘‘ඉත්ථන්නාමො ‘න මයං පණ්ඩිතා බ්‍යත්තා මෙධාවී බහුස්සුතා ධම්මකථිකා, නත්ථම්හාකං දුග්ගති, සුගති යෙව අම්හාකං පාටිකඞ්ඛා’ති භණති, න සො අඤ්ඤං භණති, තඤ්ඤෙව භණතී’’ති. ආපත්ති වාචාය, වාචාය දුක්කටස්ස.

42. උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති; ආපත්ති වාචාය, වාචාය පාචිත්තියස්ස.

උපසම්පන්නො උපසම්පන්නස්ස සුත්වා අනුපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො අනුපසම්පන්නස්ස සුත්වා උපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

උපසම්පන්නො අනුපසම්පන්නස්ස සුත්වා අනුපසම්පන්නස්ස පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

43. අනාපත්ති නපියකම්‍යස්ස, නභෙදාධිප්පායස්ස, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

පෙසුඤ්ඤසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං තතියං.