234. කස්සපගොත්තභික්ඛුවත්ථු

380. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කාසීසු ජනපදෙ වාසභගාමො නාම හොති. තත්ථ කස්සපගොත්තො නාම භික්ඛු ආවාසිකො හොති තන්තිබද්ධො උස්සුක්කං ආපන්නො – කින්ති අනාගතා ච පෙසලා භික්ඛූ ආගච්ඡෙය්‍යුං, ආගතා ච පෙසලා භික්ඛූ ඵාසු විහරෙය්‍යුං, අයඤ්ච ආවාසො වුද්ධිං විරුළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යාති. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ කාසීසු චාරිකං චරමානා යෙන වාසභගාමො තදවසරුං. අද්දසා ඛො කස්සපගොත්තො භික්ඛු තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ, දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤපෙසි, පාදොදකං පාදපීඨං පාදකථලිකං උපනික්ඛිපි, පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි, පානීයෙන ආපුච්ඡි, නහානෙ උස්සුක්කං අකාසි, උස්සුක්කම්පි අකාසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. අථ ඛො තෙසං ආගන්තුකානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘භද්දකො ඛො අයං, ආවුසො, ආවාසිකො භික්ඛු නහානෙ උස්සුක්කං කරොති, උස්සුක්කම්පි කරොති යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. හන්ද, මයං, ආවුසො, ඉධෙව වාසභගාමෙ නිවාසං කප්පෙමා’’ති. අථ ඛො තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ තත්ථෙව වාසභගාමෙ නිවාසං කප්පෙසුං.

අථ ඛො කස්සපගොත්තස්ස භික්ඛුනො එතදහොසි – ‘‘යො ඛො ඉමෙසං ආගන්තුකානං භික්ඛූනං ආගන්තුකකිලමථො සො පටිප්පස්සද්ධො. යෙපිමෙ ගොචරෙ අප්පකතඤ්ඤුනො තෙදානිමෙ ගොචරෙ පකතඤ්ඤුනො. දුක්කරං ඛො පන පරකුලෙසු යාවජීවං උස්සුක්කං කාතුං, විඤ්ඤත්ති ච මනුස්සානං අමනාපා. යංනූනාහං න උස්සුක්කං කරෙය්‍යං යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මි’’න්ති. සො න උස්සුක්කං අකාසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. අථ ඛො තෙසං ආගන්තුකානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘පුබ්බෙ ඛ්වායං, ආවුසො, ආවාසිකො භික්ඛු නහානෙ උස්සුක්කං අකාසි, උස්සුක්කම්පි අකාසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. සොදානායං න උස්සුක්කං කරොති යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. දුට්ඨොදානායං, ආවුසො, ආවාසිකො භික්ඛු. හන්ද, මයං, ආවුසො, ආවාසිකං [ඉමං ආවාසිකං (ස්‍යා.)] භික්ඛුං උක්ඛිපාමා’’ති. අථ ඛො තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ සන්නිපතිත්වා කස්සපගොත්තං භික්ඛුං එතදවොචුං – ‘‘පුබ්බෙ ඛො ත්වං, ආවුසො, නහානෙ උස්සුක්කං කරොසි, උස්සුක්කම්පි කරොසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. සොදානි ත්වං න උස්සුක්කං කරොසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. ආපත්තිං ත්වං, ආවුසො, ආපන්නො. පස්සසෙතං ආපත්ති’’න්ති? ‘‘නත්ථි මෙ, ආවුසො, ආපත්ති, යමහං පස්සෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ කස්සපගොත්තං භික්ඛුං ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපිංසු.

අථ ඛො කස්සපගොත්තස්ස භික්ඛුනො එතදහොසි – ‘‘අහං ඛො එතං න ජානාමි ‘ආපත්ති වා එසා අනාපත්ති වා, ආපන්නො චම්හි [වම්හි (?)] අනාපන්නො වා, උක්ඛිත්තො චම්හි අනුක්ඛිත්තො වා, ධම්මිකෙන වා අධම්මිකෙන වා, කුප්පෙන වා අකුප්පෙන වා, ඨානාරහෙන වා අට්ඨානාරහෙන වා’. යංනූනාහං චම්පං ගන්ත්වා භගවන්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො කස්සපගොත්තො භික්ඛු සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චම්පා තෙන පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන යෙන චම්පා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. ආචිණ්ණං ඛො පනෙතං බුද්ධානං භගවන්තානං ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදිතුං. අථ ඛො භගවා කස්සපගොත්තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘කච්චි, භික්ඛු, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි අප්පකිලමථෙන අද්ධානං ආගතො, කුතො ච ත්වං, භික්ඛු, ආගච්ඡසී’’ති? ‘‘ඛමනීයං, භගවා; යාපනීයං, භගවා; අප්පකිලමථෙන චාහං, භන්තෙ, අද්ධානං ආගතො. අත්ථි, භන්තෙ, කාසීසු ජනපදෙ වාසභගාමො නාම. තත්ථාහං, භගවා, ආවාසිකො තන්තිබද්ධො උස්සුක්කං ආපන්නො – ‘කින්ති අනාගතා ච පෙසලා භික්ඛූ ආගච්ඡෙය්‍යුං, ආගතා ච පෙසලා භික්ඛූ ඵාසු විහරෙය්‍යුං, අයඤ්ච ආවාසො වුද්ධිං විරුළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍යා’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, සම්බහුලා භික්ඛූ කාසීසු චාරිකං චරමානා යෙන වාසභගාමො තදවසරුං. අද්දසං ඛො අහං, භන්තෙ, තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ, දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤපෙසිං, පාදොදකං පාදපීඨං පාදකථලිකං උපනික්ඛිපිං, පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසිං, පානීයෙන අපුච්ඡිං, නහානෙ උස්සුක්කං අකාසිං, උස්සුක්කම්පි අකාසිං යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. අථ ඛො තෙසං, භන්තෙ, ආගන්තුකානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘භද්දකො ඛො අයං ආවුසො ආවාසිකො භික්ඛු නහානෙ උස්සුක්කං කරොති, උස්සුක්කම්පි කරොති යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. හන්ද, මයං, ආවුසො, ඉධෙව වාසභගාමෙ නිවාසං කප්පෙමා’ති. අථ ඛො තෙ, භන්තෙ, ආගන්තුකා භික්ඛූ තත්ථෙව වාසභගාමෙ නිවාසං කප්පෙසුං. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘යො ඛො ඉමෙසං ආගන්තුකානං භික්ඛූනං ආගන්තුකකිලමථො සො පටිප්පස්සද්ධො. යෙපිමෙ ගොචරෙ අප්පකතඤ්ඤුනො තෙදානිමෙ ගොචරෙ පකතඤ්ඤුනො. දුක්කරං ඛො පන පරකුලෙසු යාවජීවං උස්සුක්කං කාතුං, විඤ්ඤත්ති ච මනුස්සානං අමනාපා. යංනූනාහං න උස්සුක්කං කරෙය්‍යං යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මි’න්ති. සො ඛො අහං, භන්තෙ, න උස්සුක්කං අකාසිං යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. අථ ඛො තෙසං, භන්තෙ, ආගන්තුකානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘පුබ්බෙ ඛ්වායං, ආවුසො, ආවාසිකො භික්ඛු නහානෙ උස්සුක්කං කරොති, උස්සුක්කම්පි කරොති යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. සොදානායං න උස්සුක්කං කරොති යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. දුට්ඨොදානායං, ආවුසො, ආවාසිකො භික්ඛු. හන්ද, මයං, ආවුසො, ආවාසිකං භික්ඛුං උක්ඛිපාමා’ති. අථ ඛො තෙ, භන්තෙ, ආගන්තුකා භික්ඛූ සන්නිපතිත්වා මං එතදවොචුං – ‘පුබ්බෙ ඛො ත්වං, ආවුසො, නහානෙ උස්සුක්කං කරොසි, උස්සුක්කම්පි කරොසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. සොදානි ත්වං න උස්සුක්කං කරොසි යාගුයා ඛාදනීයෙ භත්තස්මිං. ආපත්තිං ත්වං, ආවුසො, ආපන්නො. පස්සසෙතං ආපත්ති’න්ති? ‘නත්ථි මෙ, ආවුසො, ආපත්ති යමහං පස්සෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො තෙ, භන්තෙ, ආගන්තුකා භික්ඛූ මං ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපිංසු. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අහං ඛො එතං න ජානාමි ‘ආපත්ති වා එසා අනාපත්ති වා, ආපන්නො චම්හි අනාපන්නො වා, උක්ඛිත්තො චම්හි අනුක්ඛිත්තො වා, ධම්මිකෙන වා අධම්මිකෙන වා, කුප්පෙන වා අකුප්පෙන වා, ඨානාරහෙන වා අට්ඨානාරහෙන වා’. යංනූනාහං චම්පං ගන්ත්වා භගවන්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය’න්ති. තතො අහං, භගවා, ආගච්ඡාමී’’ති. ‘‘අනාපත්ති එසා, භික්ඛු, නෙසා ආපත්ති. අනාපන්නොසි, නසි ආපන්නො. අනුක්ඛිත්තොසි, නසි උක්ඛිත්තො. අධම්මිකෙනාසි කම්මෙන උක්ඛිත්තො කුප්පෙන අට්ඨානාරහෙන. ගච්ඡ ත්වං, භික්ඛු, තත්ථෙව වාසභගාමෙ නිවාසං කප්පෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො කස්සපගොත්තො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුණිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන වාසභගාමො තෙන පක්කාමි.

381. අථ ඛො තෙසං ආගන්තුකානං භික්ඛූනං අහුදෙව කුක්කුච්චං, අහු විප්පටිසාරො – ‘‘අලාභා වත නො, න වත නො ලාභා, දුල්ලද්ධං වත නො, න වත නො සුලද්ධං, යෙ මයං සුද්ධං භික්ඛුං අනාපත්තිකං අවත්ථුස්මිං අකාරණෙ උක්ඛිපිම්හා. හන්ද, මයං, ආවුසො, චම්පං ගන්ත්වා භගවතො සන්තිකෙ අච්චයං අච්චයතො දෙසෙමා’’ති. අථ ඛො තෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන චම්පා තෙන පක්කමිංසු. අනුපුබ්බෙන යෙන චම්පා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. ආචිණ්ණං ඛො පනෙතං බුද්ධානං භගවන්තානං ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදිතුං. අථ ඛො භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කච්චි, භික්ඛවෙ, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චිත්ථ අප්පකිලමථෙන අද්ධානං ආගතා, කුතො ච තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ආගච්ඡථා’’ති? ‘‘ඛමනීයං, භගවා; යාපනීයං, භගවා; අප්පකිලමථෙන ච මයං, භන්තෙ, අද්ධානං ආගතා. අත්ථි, භන්තෙ, කාසීසු ජනපදෙ වාසභගාමො නාම. තතො මයං, භගවා, ආගච්ඡාමා’’ති. ‘‘තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ආවාසිකං භික්ඛුං උක්ඛිපිත්ථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති. ‘‘කිස්මිං, භික්ඛවෙ, වත්ථුස්මිං කාරණෙ’’ති? ‘‘අවත්ථුස්මිං, භගවා, අකාරණෙ’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා – ‘‘අනනුච්ඡවිකං, මොඝපුරිසා, අනනුලොමිකං අප්පතිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, සුද්ධං භික්ඛුං අනාපත්තිකං අවත්ථුස්මිං අකාරණෙ උක්ඛිපිස්සථ. නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ…’’ විගරහිත්වා ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘න, භික්ඛවෙ, සුද්ධො භික්ඛු අනාපත්තිකො අවත්ථුස්මිං අකාරණෙ උක්ඛිපිතබ්බො. යො උක්ඛිපෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අච්චයො නො, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලෙ යථාමූළ්හෙ යථාඅකුසලෙ, යෙ මයං සුද්ධං භික්ඛුං අනාපත්තිකං අවත්ථුස්මිං අකාරණෙ උක්ඛිපිම්හා. තෙසං නො, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ, තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලෙ යථාමූළ්හෙ යථාඅකුසලෙ, යෙ තුම්හෙ සුද්ධං භික්ඛුං අනාපත්තිකං අවත්ථුස්මිං අකාරණෙ උක්ඛිපිත්ථ. යතො ච ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොථ, තං වො මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධිහෙසා, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං [ආයතිං ච (සී.)] සංවරං ආපජ්ජතී’’ති.

කස්සපගොත්තභික්ඛුවත්ථු නිට්ඨිතං.