10. වෙවචනහාරසම්පාතවිභාවනා

72. යෙන යෙන පරිවත්තනහාරසම්පාතෙන සුත්තප්පදෙසත්ථා පරිවත්තෙතබ්බා, සො පරිවත්තනො හාරසම්පාතොති පරිපුණ්ණො, ‘‘කතමො වෙවචනො හාරසම්පාතො’’ති පුච්ඡිතබ්බත්තා ‘‘තත්ථ කතමො වෙවචනො හාරසම්පාතො’’තිආදි වුත්තං.

‘‘කතමෙසං සුත්තප්පදෙසත්ථානං, සුත්තපදානං වා කතමානි වෙවචනානී’’ති පුච්ඡිතබ්බත්තා ‘‘තස්මා’’තිආදි වුත්තං. යා ‘‘තස්මා…පෙ… ගොචරො’’ති ගාථා වුත්තා, තාය ගාථාය ‘‘රක්ඛිතචිත්තස්සා’’ති පදෙන වුත්තස්ස චිත්තස්ස, ‘‘රක්ඛිතචිත්තස්සා’’ති එත්ථ චිත්තස්ස පදස්ස වා ‘‘චිත්තං…පෙ… විජානිතත්ත’’න්ති යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං වෙවචනං, ‘‘මානසං හදය’’න්තිආදිවචනම්පි (ධ. ස. 17, 63) චිත්තස්ස වෙවචනං. ‘‘සම්මාසඞ්කප්පගොචරො’’ති එත්ථ සම්මාසඞ්කප්පස්ස ‘‘නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො අවිහිංසාසඞ්කප්පො’’ති යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං වෙවචනං, ‘‘තක්කො විතක්කො’’තිආදි (ධ. ස. 7) වචනම්පි සම්මාසඞ්කප්පස්ස වෙවචනං. ‘‘සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො’’ති එත්ථ සම්මාදිට්ඨිපදස්ස ‘‘සම්මාදිට්ඨි නාම පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාඛග්ගො පඤ්ඤාරතනං පඤ්ඤාපතොදො පඤ්ඤාපාසාදො’’ති යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං වෙවචනං, ‘‘පඤ්ඤා පජානනා විචයො’’තිආදි (ධ. ස. 16) වචනම්පි සම්මාදිට්ඨිපදස්ස වෙවචනං. ‘‘ථිනං ථියනා ථියිතත්තං චිත්තස්ස, චිත්තස්ස අකල්ලතා අකම්මඤ්ඤතා ඔනාහො පරියොනාහො අන්තොසඞ්කොචො’’ති (ධ. ස. 1162-1163) යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං ථිනස්ස වෙවචනං. ‘‘කායස්ස අකල්ලතා අකම්මඤ්ඤතා කායාලසියං සොප්පං සුපනා සුප්පිතත්ත’’න්ති (ධ. ස. 1163) යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං මිද්ධස්ස වෙවචනං. ‘‘භික්ඛකො භික්ඛූ’’තිආදිකං (පාරා. 45; විභ. 510) යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං භික්ඛුපදස්ස වෙවචනං. ‘‘දුග්ගති අපායො විනිපාතො වට්ටදුක්ඛං සංසාරො’’තිආදිකං යං වචනං වුත්තං, ඉදං වචනං දුග්ගතිපදස්ස වෙවචනං. ඉති වෙවචනානි නීහරිතානි.

‘‘එත්තකොව වෙවචනහාරසම්පාතො පරිපුණ්ණො’’ති වත්තබ්බත්තා ‘‘නියුත්තො වෙවචනො හාරසම්පාතො’’ති වුත්තං. යෙන යෙන සංවණ්ණනාවිසෙසභූතෙන වෙවචනහාරසම්පාතෙන වෙවචනානි නීහරිතානි, සො සො සංවණ්ණනාවිසෙසභූතො වෙවචනහාරසම්පාතො නියුත්තො යථාසම්භවං නීහරිත්වා යුජ්ජිතබ්බොති අත්ථො ගහිතොති.

ඉති වෙවචනහාරසම්පාතෙ සත්තිබලානුරූපා රචිතා

විභාවනා නිට්ඨිතා.

පණ්ඩිතෙහි පන…පෙ… ගහෙතබ්බොති.