4. චතුක්කනිද්දෙසවණ්ණනා

133. පරෙනාති අඤ්ඤෙන, ආණත්තෙනාති අත්ථො. ආණත්තියා අත්තනා චාති ආණාපකස්ස ආණත්තියා, අත්තනා ච ආණත්තෙන කතං තඤ්ච තස්ස ආණාපකස්ස යං වචීපයොගෙන කතන්ති යොජනා. ආණත්තියා පාපස්සාති ආණාපනවසෙන පසුතපාපස්ස.

148. දෙසනාය කරණභූතාය. ධම්මානන්ති දෙසනාය යථාබොධෙතබ්බානං සීලාදිධම්මානං.

152. අනන්තරන්ති ඤාණස්ස උපට්ඨිතන්ති අනන්තරං වුත්තං. කිං පන තන්ති ආහ ‘‘වචන’’න්ති. ලුජ්ජතීති ඉදං යෙන කාරණෙන ලොක-සද්දො තදත්ථෙ පවත්තො, තං දස්සෙතීති ආහ ‘‘කාරණයුත්ත’’න්ති.

156. සහිතාසහිතස්සාති කුසලසද්දයොගෙන සාමිවචනං භුම්මත්ථෙති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සහිතාසහිතෙති අත්ථො’’ති. සහිතභාසනෙන දෙසකසම්පත්ති, සහිතාසහිතකොසල්ලෙන සාවකසම්පත්ති වෙදිතබ්බා. පරිසසම්පත්තිපි ඤාණසම්පන්නස්ස ධම්මකථිකස්ස පටිභානසම්පදාය කාරණං හොතීති ආහ ‘‘සාවකසම්පත්තියා බොධෙතුං සමත්ථතායා’’ති.

157. කුසලධම්මෙහීති සමථවිපස්සනාධම්මෙහි. චතුත්ථො වුත්තො, යො නෙව සඞ්ඝං නිමන්තෙති, න දානං දෙති.

166. යමිදං ‘‘කාලෙනා’’ති වුත්තන්ති ‘‘යො තත්ථ අවණ්ණො, තම්පි භණති කාලෙන. යොපි තත්ථ වණ්ණො, තම්පි භණති කාලෙනා’’ති යං ඉදං පාළියං වුත්තං, තත්‍ර තස්මිං වචනෙ වාක්‍යෙ යො පුග්ගලො ‘‘කාලෙන භණතී’’ති වුත්තො, සො කීදිසොති විචාරණාය තස්ස දස්සනත්ථං ‘‘කාලඤ්ඤූ හොතී’’තිආදි පාළියං වුත්තන්ති දස්සෙන්තො සඞ්ගහෙ ආහාති යොජනා.

168. පුබ්බුප්පන්නපච්චයවිපත්තීති තස්මිං අත්තභාවෙ පඨමුප්පන්නපච්චයවිපත්ති. තෙසං විපත්ති පවත්තප්පච්චයවිපත්තීති යොජනා.

173. තෙසන්ති පහීනාවසිට්ඨකිලෙසානං. විමුත්තිදස්සනමෙව හොති විමුත්තිඅත්ථත්තා තංදස්සනස්ස.

174. තන්තාවුතානං වත්ථානන්ති නිද්ධාරණෙ සාමිවචනං.

178. නාමකායොති නාමසමූහො. ඉදමෙව ච ද්වයන්ති සීලසංවරපූරණං, සාජීවාවීතික්කමනඤ්චාති ඉදමෙව ද්වයං. තතොති සාජීවාවීතික්කමනතො. කථාය හලිද්දරාගාදිසදිසතාති යොජනා. තෙනාහ ‘‘න පුග්ගලස්සා’’ති.

179. ඉති-සද්දෙනාති ‘‘දාරුමාසකො’’ති එත්ථ වුත්තඉති-සද්දෙන. එවංපකාරෙති ඉමිනාපි සලාකාදිකෙ සඞ්ගණ්හාති.

181. අවිසටසුඛන්ති අවික්ඛෙපසුඛං.

187. ඛන්ධධම්මෙසූති සඞ්ඛතධම්මෙසු. තදලාභෙනාති මග්ගඵලාලාභෙන. අත්ථෙනාති සීලාදිඅත්ථෙන.

චතුක්කනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.