6. පටිච්චසමුප්පාදවණ්ණනා

61. අවිජ්ජාවචනෙනාති ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’ති එත්ථ අවිජ්ජාග්ගහණෙන. විසෙසනං න කත්තබ්බං, ‘‘සබ්බම්පි විඤ්ඤාණ’’න්ති වත්තබ්බන්ති අධිප්පායො. තත්ථ කාරණමාහ ‘‘කුසලාදීනම්පී’’තිආදිනා. විස්සජ්ජනාසදිසෙන සබ්බවිඤ්ඤාණාදිසඞ්ගහණතො. තෙසන්ති විඤ්ඤාණාදිපදානං. ඉධාති ඉමස්මිං පඨමනයෙ. අකම්මජානම්පි සඞ්ගහිතතා විඤ්ඤායති සද්දායතනස්සපි ගහිතත්තා.

71. ජායමාන…පෙ… මානානන්ති ජායමානාදිඅවත්ථානං ධම්මානං. ජායමානාදිභාවමත්තත්තාති නිබ්බත්තනාදිඅවත්ථාමත්තභාවතො. විනිබ්භුජ්ජිත්වාති අවත්ථාභාවතො විනිබ්භොගං කත්වා. පරමත්ථතො අවිජ්ජමානානි, සභාවමත්තභූතානීති පරමත්ථධම්මානං අවත්ථාභාවමත්තභූතානි. අපරමත්ථසභාවානිපි රූපධම්මස්ස නිබ්බත්තිආදිභාවතො රුප්පනභාවෙන ගය්හන්ති. තතො ‘‘රූපක්ඛන්ධස්ස සභාගානි, අරූපානං පන ජාතිජරාමරණානී’’ති ආනෙත්වා යොජනා. එකෙකභූතානීති යථා එකස්මිං රූපකලාපෙ ජාතිආදීනි එකෙකානියෙව හොන්ති, එවං එකස්මිං අරූපකලාපෙපීති වුත්තං. තෙනාහ ‘‘රූපකලාපජාතිආදීනි වියා’’තිආදි. අනුභවනසඤ්ජානනවිජානනකිච්චානං වෙදනාදීනං නිබ්බත්තිආදිභූතානිපි ජාතිආදීනි තථා න ගය්හන්තීති ආහ ‘‘වෙදියන…පෙ… අගය්හමානානී’’ති. තෙන වෙදනාක්ඛන්ධාදීහි ජාතිආදීනං සඞ්ගහාභාවමාහ. ‘‘ජාති, භික්ඛවෙ, අනිච්චා සඞ්ඛතා’’තිආදිවචනතො ජාතිආදීනම්පි සඞ්ඛතපරියායො අත්ථීති සඞ්ඛතාභිසඞ්ඛරණකිච්චෙන සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන තෙසං සඞ්ගහොති වුත්තං ‘‘සඞ්ඛතා…පෙ… සභාගානී’’ති. තෙනෙව ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස අනෙකන්තපරමත්ථකිච්චතා වෙදිතබ්බා. තථා දුවිධානීති වුත්තප්පකාරෙන රූපාරූපධම්මානං නිබ්බත්තිආදිභාවෙන ද්විප්පකාරානි. තෙනාති යථාවුත්තසභාගත්ථෙන. තෙහි ඛන්ධාදීහීති රූපක්ඛන්ධසඞ්ඛාරක්ඛන්ධධම්මායතනධම්මධාතූහි.

පඨමනයසඞ්ගහාසඞ්ගහපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.