5. අචෙලකවග්ගො
1. අචෙලකසික්ඛාපදවණ්ණනා
273. අචෙලකවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ තෙසන්ති තිත්ථියානං. තත්ථාති භාජනෙ. ඉතොති පත්තතො. සචෙ තිත්ථියො වදතීති ‘‘පඨමමෙව මං සන්ධාය අභිහරිත්වා ඨපිතං මය්හං සන්තකං හොති, ඉමස්මිං භාජනෙ ආකිරථා’’ති වදති, වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අඤ්ඤතිත්ථියතා, අජ්ඣොහරණීයතා, අජ්ඣොහරණත්ථාය සහත්ථා අනික්ඛිත්තභාජනෙ දානන්ති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.
අචෙලකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
2. උය්‍යොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා
274. දුතියං උත්තානත්ථමෙව. අනාචාරං ආචරිතුකාමතා, තදත්ථමෙව උපසම්පන්නස්ස උය්‍යොජනා, එවං උය්‍යොජෙන්තස්ස උපචාරාතික්කමොති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.
උය්‍යොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
3. සභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා
280. තතියෙ පිට්ඨසඞ්ඝාටොති ද්වාරබාහායෙතං අධිවචනං. ඛුද්දකං නාම සයනිඝරං විත්ථාරතො පඤ්චහත්ථප්පමාණං හොති, තස්ස ච මජ්ඣිමට්ඨානං පිට්ඨසඞ්ඝාටතො අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථප්පමාණමෙව හොති, තස්මා තාදිසෙ සයනිඝරෙ පිට්ඨසඞ්ඝාටතො හත්ථපාසං විජහිත්වා නිසින්නො පිට්ඨිවංසං අතික්කමිත්වා නිසින්නො නාම හොති. එවං නිසින්නො ච මජ්ඣං අතික්කමිත්වා නිසින්නො නාම හොතීති ආහ ‘‘ඉමිනා මජ්ඣාතික්කමං දස්සෙතී’’ති. යථා වා තථා වා කතස්සාති පිට්ඨිවංසං ආරොපෙත්වා වා අනාරොපෙත්වා වා කතස්ස. සචිත්තකන්ති අනුපවිසිත්වා නිසීදනචිත්තෙන සචිත්තකං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. පරියුට්ඨිතරාගජායම්පතිකානං සන්නිහිතතා, සයනිඝරතා, දුතියස්ස භික්ඛුනො අභාවො, අනුපඛජ්ජ නිසීදනන්ති ඉමානි පනෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි.
සභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
284-289. චතුත්ථපඤ්චමෙසු නත්ථි කිඤ්චි වත්තබ්බං.
6. චාරිත්තසික්ඛාපදවණ්ණනා
298. ඡට්ඨෙ පකතිවචනෙනාති එත්ථ යං ද්වාදසහත්ථබ්භන්තරෙ ඨිතෙන සොතුං සක්කා භවෙය්‍ය, තං පකතිවචනං නාම. ආපුච්ඡිතබ්බොති ‘‘අහං ඉත්ථන්නාමස්ස ඝරං ගච්ඡාමී’’ති වා ‘‘චාරිත්තං ආපජ්ජාමී’’ති වා ඊදිසෙන වචනෙන ආපුච්ඡිතබ්බො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. පඤ්චන්නං භොජනානං අඤ්ඤතරෙන නිමන්තනසාදියනං, සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡනා, භත්තියඝරතො අඤ්ඤඝරප්පවෙසනං, මජ්ඣන්හිකානතික්කමො, සමයස්ස වා ආපදානං වා අභාවොති ඉමානි පනෙත්ථ පඤ්ච අඞ්ගානි.
චාරිත්තසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
7. මහානාමසික්ඛාපදවණ්ණනා
303. සත්තමෙ මහානාමො නාමාති අනුරුද්ධත්ථෙරස්ස භාතා භගවතො චූළපිතු පුත්තො. සුද්ධොදනො සක්කොදනො සුක්කොදනො ධොතොදනො අමිතොදනොති ඉමෙ හි පඤ්ච ජනා භාතරො. අමිතා නාම දෙවී තෙසං භගිනී, තිස්සත්ථෙරො තස්සා පුත්තො. තථාගතො ච නන්දත්ථෙරො ච සුද්ධොදනස්ස පුත්තා, මහානාමො ච අනුරුද්ධත්ථෙරො ච සුක්කොදනස්ස, ආනන්දත්ථෙරො අමිතොදනස්ස. සො භගවතො කනිට්ඨො, මහානාමො මහල්ලකතරො සකදාගාමී අරියසාවකො. තෙන වුත්තං ‘‘මහානාමො නාම…පෙ… අරියසාවකො’’ති.
305-306. පාළියං අජ්ජණ්හොති අජ්ජ එකදිවසන්ති අත්ථො, ‘‘අජ්ජනො’’ති වා අත්ථො ගහෙතබ්බො, නො අම්හාකං. කාලං ආහරිස්සථාති ස්වෙ හරිස්සථ. තතො චෙ උත්තරි සාදියෙය්‍යාති සචෙ තත්ථ රත්තීහි වා භෙසජ්ජෙහි වා පරිච්ඡෙදො කතො හොති ‘‘එත්තකායෙව වා රත්තියො එත්තකානි වා භෙසජ්ජානි විඤ්ඤාපෙතබ්බානී’’ති, තතො රත්තිපරියන්තතො වා භෙසජ්ජපරියන්තතො වා උත්තරි විඤ්ඤාපෙන්තො සාදියෙය්‍ය. ‘‘ඉමෙහි තයා භෙසජ්ජෙහි පවාරිතම්හ, අම්හාකඤ්ච ඉමිනාව භෙසජ්ජෙන අත්ථො’’ති ආචික්ඛිත්වා විඤ්ඤාපෙතුම්පි ගිලානොව ලභති.
310. යස්මා සඞ්ඝපවාරණායමෙවායං විධි, තස්මා ‘‘යෙ අත්තනො පුග්ගලිකාය පවාරණාය පවාරිතා’’ති වුත්තං. සෙසං උත්තානමෙව. සඞ්ඝපවාරණතා, භෙසජ්ජවිඤ්ඤත්ති, අගිලානතා, පරියන්තාතික්කමොති ඉමානි පනෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි.
මහානාමසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
8. උය්‍යුත්තසෙනාසික්ඛාපදවණ්ණනා
311. අට්ඨමං උත්තානත්ථමෙව. උය්‍යුත්තසෙනා, දස්සනත්ථාය ගමනං, අනුඤ්ඤාතොකාසතො අඤ්ඤත්‍ර දස්සනං, තථාරූපපච්චයස්ස ආපදාය වා අභාවොති ඉමානි පනෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි.
උය්‍යුත්තසෙනාසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
9. සෙනාවාසසික්ඛාපදවණ්ණනා
317. නවමසික්ඛාපදම්පි උත්තානමෙව. තිරත්තාතික්කමො, සෙනාය සූරියස්ස අත්ථඞ්ගමො, ගිලානතාදීනං අභාවොති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.
සෙනාවාසසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
10. උය්‍යොධිකසික්ඛාපදවණ්ණනා
322. දසමෙ කති තෙ ලක්ඛානි ලද්ධානීති තව සරප්පහාරස්ස ලක්ඛණභූතා කිත්තකා ජනා තයා ලද්ධාති අත්ථො, කිත්තකා තයා විද්ධාති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. උය්‍යොධිකාදිදස්සනත්ථාය ගමනං, අනුඤ්ඤාතොකාසතො අඤ්ඤත්‍ර දස්සනං, තථාරූපපච්චයස්ස ආපදාය වා අභාවොති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.
උය්‍යොධිකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
නිට්ඨිතො අචෙලකවග්ගො පඤ්චමො.