5. දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදවණ්ණනා

116. දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදෙ එත්තකමෙව වුත්තන්ති අට්ඨකථාසු වුත්තං. ‘‘ඉදඤ්ච අට්ඨකථාසු තථාවුත්තභාවදස්සනත්ථං වුත්තං, අඤ්ඤම්පි තාදිසං මඤ්චපීඨෙසු අත්ථරිතං පච්චත්ථරණමෙවා’’ති තීසුපි ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං. මාතිකාට්ඨකථායං පන ‘‘පච්චත්ථරණං නාම පාවාරො කොජවොති එත්තකමෙවා’’ති නියමෙත්වා වුත්තං, තස්මා ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං ඉමිනා න සමෙති, වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බං. සෙනාසනතොති සබ්බපච්ඡිමසෙනාසනතො. යො කොචීති තස්ස ඤාතකො වා අඤ්ඤාතකො වා යො කොචි.

117. පරිවෙණන්ති එකෙකස්ස විහාරස්ස පරික්ඛෙපබ්භන්තරං. කුරුන්දට්ඨකථායං වුත්තමෙවත්ථං සවිසෙසං කත්වා දස්සෙතුං ‘‘කිඤ්චාපි වුත්තො’’තිආදි ආරද්ධං. ‘‘අපරිච්ඡන්නෙ මණ්ඩපෙ’’ති විසුං යොජෙතබ්බං. තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං (කඞ්ඛා. අට්ඨ. දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදවණ්ණනා) ‘‘අපරිච්ඡන්නමණ්ඩපෙ වා පරිච්ඡන්නෙ වාපි බහූනං සන්නිපාතභූතෙ’’ති වුත්තං. භොජනසාලායම්පි අයං විසෙසො ලබ්භතියෙව. වත්තබ්බං නත්ථීති විසෙසෙත්වා කිඤ්චි වත්තබ්බං නත්ථි. පලුජ්ජතීති විනස්සති. නස්සෙය්‍යාති චොරාදීහි විනස්සෙය්‍ය.

118. යෙන මඤ්චං වා පීඨං වා විනන්ති, තං මඤ්චපීඨකවානං. සිලුච්චයලෙණන්ති සිලුච්චයෙ ලෙණං, පබ්බතගුහාති අත්ථො. ‘‘සෙනාසනං උපචිකාහි ඛායිත’’න්ති ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තත්තා වත්ථුඅනුරූපවසෙන අට්ඨකථායං උපචිකාසඞ්කාය අභාවෙ අනාපත්ති වුත්තා. වත්තක්ඛන්ධකෙ ගමිකවත්තං පඤ්ඤපෙන්තෙන ‘‘සෙනාසනං ආපුච්ඡිතබ්බ’’න්ති වුත්තත්තා කෙවලං ඉතිකත්තබ්බාකාරමත්තදස්සනත්ථං ‘‘ආපුච්ඡනං පන වත්ත’’න්ති වුත්තං, න පන වත්තභෙදෙන දුක්කටන්ති දස්සනත්ථං. තෙනෙව අන්ධකට්ඨකථායං ‘‘සෙනාසනං ආපුච්ඡිතබ්බ’’න්ති එත්ථ ‘‘යං පාසාණපිට්ඨියං වා පාසාණත්ථම්භෙසු වා කතසෙනාසනං යත්ථ උපචිකා නාරොහන්ති, තං අනාපුච්ඡන්තස්සපි අනාපත්තී’’ති වක්ඛති, තස්මා යං වුත්තං ගණ්ඨිපදෙ ‘‘තාදිසෙ සෙනාසනෙ අනාපුච්ඡා ගච්ඡන්තස්ස පාචිත්තියං නත්ථි, ගමිකවත්තවසෙන පන අනාපුච්ඡා ගච්ඡතො වත්තභෙදො හොති, තස්මා දුක්කටං ආපජ්ජතී’’ති, තං න ගහෙතබ්බං.

පච්ඡිමස්ස ආභොගෙන මුත්ති නත්ථීති තස්ස පච්ඡතො ගච්ඡන්තස්ස අඤ්ඤස්ස අභාවතො වුත්තං. එකං වා පෙසෙත්වා ආපුච්ඡිතබ්බන්ති එත්ථ ගමනචිත්තස්ස උප්පන්නට්ඨානතො අනාපුච්ඡිත්වා ගච්ඡතො දුතියපාදුද්ධාරෙ පාචිත්තියං. කිඤ්චාපි මඤ්චං වා පීඨං වා අජ්ඣොකාසෙ නික්ඛිපිත්වා ගච්ඡන්තස්ස ඉධ විසුං ආපත්ති න වුත්තා, තථාපි අකාලෙ අජ්ඣොකාසෙ මඤ්චපීඨානි පඤ්ඤපෙත්වා ගච්ඡන්තස්ස ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ පුරිමසික්ඛාපදෙන පාචිත්තියං, පරික්ඛෙපාතික්කමෙ ඉමිනා දුක්කටන්ති වෙදිතබ්බං. ‘‘මණ්ඩපෙ වා රුක්ඛමූලෙ වා’’ති ඉමිනා අජ්ඣොකාසොපි සඞ්ගහිතොයෙවාති තත්ථාපි දුක්කටං ඉධ වුත්තමෙවාති දට්ඨබ්බං. සෙය්‍යං පන අජ්ඣොකාසෙ සන්ථරිත්වා ගච්ඡන්තස්ස උභයෙනපි දුක්කටමෙව. ‘‘සඞ්ඝිකෙ විහාරෙ සඞ්ඝිකංයෙව සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා පක්කමන්තස්ස පාචිත්තියං වුත්තන්ති උභොසු එකෙකස්මිං සඞ්ඝිකෙ දුක්කට’’න්ති වදන්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. වුත්තලක්ඛණසෙය්‍යා, තස්සා සඞ්ඝිකතා, වුත්තලක්ඛණෙ විහාරෙ සන්ථරණං වා සන්ථරාපනං වා, අපලිබුද්ධතා, ආපදාය අභාවො, අනපෙක්ඛස්ස දිසාපක්කමනං, උපචාරසීමාතික්කමොති ඉමානි පනෙත්ථ සත්ත අඞ්ගානි.

දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.