නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

විනයවිනිච්ඡයො

ගන්ථාරම්භකථා

1. වන්දිත්වා සිරසා සෙට්ඨං, බුද්ධමප්පටිපුග්ගලං;

භවාභාවකරං ධම්මං, ගණඤ්චෙව නිරඞ්ගණං.

2. භික්ඛූනං භික්ඛුනීනඤ්ච, හිතත්ථාය සමාහිතො;

පවක්ඛාමි සමාසෙන, විනයස්සවිනිච්ඡයං.

3. අනාකුලමසංකිණ්ණං, මධුරත්ථපදක්කමං;

පටුභාවකරං එතං, පරමං විනයක්කමෙ.

4. අපාරං ඔතරන්තානං, සාරං විනයසාගරං;

භික්ඛූනං භික්ඛුනීනඤ්ච, නාවාභූතං මනොරමං.

5. තස්මා විනයනූපායං, විනයස්සවිනිච්ඡයං;

අවික්ඛිත්තෙන චිත්තෙන, වදතො මෙ නිබොධථ.

භික්ඛුවිභඞ්ගො

පාරාජිකකථා

පඨමපාරාජිකකථා

6. තිවිධෙ තිලමත්තම්පි, මග්ගෙ සෙවනචෙතනො;

අඞ්ගජාතං පවෙසෙන්තො, අල්ලොකාසෙ පරාජිතො.

7. පවෙසනං පවිට්ඨං වා, ඨිතමුද්ධරණම්පි වා;

සසික්ඛො සාදියන්තො සො, ඨපෙත්වා කිරියං චුතො.

8. සන්ථතෙනඞ්ගජාතෙන, සන්ථතං වා අසන්ථතං;

මග්ගං පන පවෙසෙන්තො, තථෙවාසන්ථතෙන ච.

9. උපාදින්නෙනුපාදින්නෙ, අනුපාදින්නකෙන වා;

ඝට්ටිතෙ අනුපාදින්නෙ, සචෙ සාදියතෙත්ථ සො.

10. හොති පාරාජිකක්ඛෙත්තෙ, පවිට්ඨෙ තු පරාජිතො;

ඛෙත්තෙ ථුල්ලච්චයං තස්ස, දුක්කටඤ්ච විනිද්දිසෙ.

11. මතෙ අක්ඛායිතෙ චාපි, යෙභුය්‍යක්ඛායිතෙපි ච;

මෙථුනං පටිසෙවන්තො, හොති පාරාජිකො නරො.

12. යෙභුය්‍යක්ඛායිතෙ චාපි, උපඩ්ඪක්ඛායිතෙපි ච;

හොති ථුල්ලච්චයාපත්ති, සෙසෙ ආපත්ති දුක්කටං.

13. නිමිත්තමත්තං සෙසෙත්වා, ඛායිතෙපි සරීරකෙ;

නිමිත්තෙ මෙථුනං තස්මිං, සෙවතොපි පරාජයො.

14. උද්ධුමාතාදිසම්පත්තෙ, සබ්බත්ථාපි ච දුක්කටං;

ඛායිතාක්ඛායිතං නාම, සබ්බං මතසරීරකෙ.

15. ඡින්දිත්වා පන තච්ඡෙත්වා, නිමිත්තුප්පාටිතෙ පන;

වණසඞ්ඛෙපතො තස්මිං, සෙවං ථුල්ලච්චයං ඵුසෙ.

16. තතො මෙථුනරාගෙන, පතිතාය නිමිත්තතො;

තායං උපක්කමන්තස්ස, දුක්කටං මංසපෙසියං.

17. නඛපිට්ඨිප්පමාණෙපි, මංසෙ න්හාරුම්හි වා සති;

මෙථුනං පටිසෙවන්තො, ජීවමානෙ පරාජිතො.

18. කණ්ණච්ඡිද්දක්ඛිනාසාසු, වත්ථිකොසෙ වණෙසු වා;

අඞ්ගජාතං පවෙසෙන්තො, රාගා ථුල්ලච්චයං ඵුසෙ.

19. අවසෙසසරීරස්මිං, උපකච්ඡූරුකාදිසු;

වසා මෙථුනරාගස්ස, සෙවමානස්ස දුක්කටං.

20. අස්සගොමහිසාදීනං, ඔට්ඨගද්‍රභදන්තිනං;

නාසාසු වත්ථිකොසෙසු, සෙවං ථුල්ලච්චයං ඵුසෙ.

21. තථා සබ්බතිරච්ඡානං, අක්ඛිකණ්ණවණෙසුපි;

අවසෙසසරීරෙසු, සෙවමානස්ස දුක්කටං.

22. තෙසං අල්ලසරීරෙසු, මතානං සෙවතො පන;

තිවිධාපි සියාපත්ති, ඛෙත්තස්මිං තිවිධෙ සති.

23. බහි මෙථුනරාගෙන, නිමිත්තං ඉත්ථියා පන;

නිමිත්තෙන ඡුපන්තස්ස, තස්ස ථුල්ලච්චයං සියා.

24. කායසංසග්ගරාගෙන, නිමිත්තෙන මුඛෙන වා;

නිමිත්තං ඉත්ථියා තස්ස, ඡුපතො ගරුකං සියා.

25. තථෙවොභයරාගෙන, නිමිත්තං පුරිසස්සපි;

නිමිත්තෙන ඡුපන්තස්ස, හොති ආපත්ති දුක්කටං.

26. නිමිත්තෙන නිමිත්තං තු, තිරච්ඡානගතිත්ථියා;

ථුල්ලච්චයං ඡුපන්තස්ස, හොති මෙථුනරාගතො.

27. කායසංසග්ගරාගෙන, තිරච්ඡානගතිත්ථියා;

නිමිත්තෙන නිමිත්තස්ස, ඡුපනෙ දුක්කටං මතං.

28. අඞ්ගජාතං පවෙසෙත්වා, තමාවට්ටකතෙ මුඛෙ;

තත්ථාකාසගතං කත්වා, නීහරන්තස්ස දුක්කටං.

29. තථා චතූහි පස්සෙහි, ඉත්ථියා හෙට්ඨිමත්තලං;

අඡුපන්තං පවෙසෙත්වා, නීහරන්තස්ස දුක්කටං.

30. උප්පාටිතොට්ඨමංසෙසු, බහි නික්ඛන්තකෙසු වා;

දන්තෙසු වායමන්තස්ස, තස්ස ථුල්ලච්චයං සියා.

31. අට්ඨිසඞ්ඝට්ටනං කත්වා, මග්ගෙ දුවිධරාගතො;

සුක්කෙ මුත්තෙපි වාමුත්තෙ, වායමන්තස්ස දුක්කටං.

32. ඉත්ථිං මෙථුනරාගෙන, ආලිඞ්ගන්තස්ස දුක්කටං;

හත්ථග්ගාහපරාමාස-චුම්බනාදීස්වයං නයො.

33. අපදෙ අහයො මච්ඡා, කපොතා ද්විපදෙපි ච;

ගොධා චතුප්පදෙ හෙට්ඨා, වත්ථු පාරාජිකස්සිමෙ.

34. සෙවෙතුකාමතාචිත්තං, මග්ගෙ මග්ගප්පවෙසනං;

ඉදමඞ්ගද්වයං වුත්තං, පඨමන්තිමවත්ථුනො.

35. දුක්කටං පඨමස්සෙව, සාමන්තමිති වණ්ණිතං;

සෙසානං පන තිණ්ණම්පි, ථුල්ලච්චයමුදීරිතං.

36. ‘‘අනාපත්තී’’ති ඤාතබ්බං, අජානන්තස්ස භික්ඛුනො;

තථෙවාසාදියන්තස්ස, ජානන්තස්සාදිකම්මිනො.

37. විනයෙ අනයූපරමෙ පරමෙ;

සුජනස්ස සුඛානයනෙ නයනෙ;

පටු හොති පධානරතො න රතො;

ඉධ යො පන සාරමතෙ රමතෙ.

38. ඉමං හිතවිභාවනං භාවනං;

අවෙදි සුරසම්භවං සම්භවං;

ස මාරබළිසාසනෙ සාසනෙ;

සමො භවතුපාලිනා පාලිනා.

ඉති විනයවිනිච්ඡයෙ පඨමපාරාජිකකථා නිට්ඨිතා.

දුතියපාරාජිකකථා

39. ආදියන්තො හරන්තොව-හරන්තො ඉරියාපථං;

විකොපෙන්තො තථා ඨානා, චාවෙන්තොපි පරාජිතො.

40. තත්ථ නානෙකභණ්ඩානං, පඤ්චකානං වසා පන;

අවහාරා දසෙවෙතෙ, විඤ්ඤාතබ්බා විභාවිනා.

41. සාහත්ථාණත්තිකො චෙව, නිස්සග්ගො අත්ථසාධකො;

ධුරනික්ඛෙපනඤ්චාති, ඉදං සාහත්ථපඤ්චකං.

42. පුබ්බසහපයොගො ච, සංවිදාහරණම්පි ච;

සඞ්කෙතකම්මං නෙමිත්තං, පුබ්බයොගාදිපඤ්චකං.

43. ථෙය්‍යපසය්හපරිකප්ප-පටිච්ඡන්නකුසාදිකා;

අවහාරා ඉමෙ පඤ්ච, වෙදිතබ්බාව විඤ්ඤුනා.

44. වත්ථුකාලග්ඝදෙසෙ ච, පරිභොගඤ්ච පඤ්චපි;

ඤත්වා එතානි කාතබ්බො, පණ්ඩිතෙන විනිච්ඡයො.

45. දුතියං වාපි කුද්දාලං, පිටකං පරියෙසතො;

ගච්ඡතො ථෙය්‍යචිත්තෙන, දුක්කටං පුබ්බයොගතො.

46. තත්ථජාතකකට්ඨං වා, ලතං වා ඡින්දතො පන;

දුක්කටං උභයත්ථාපි, වුත්තං සහපයොගතො.

47. පථවිං ඛණතො වාපි, බ්‍යූහතො පංසුමෙව වා;

ආමසන්තස්ස වා කුම්භිං, හොති ආපත්ති දුක්කටං.

48. මුඛෙ පාසං පවෙසෙත්වා, ඛාණුකෙ බද්ධකුම්භියා;

බන්ධනානං වසා ඤෙය්‍යො, ඨානභෙදො විජානතා.

49. ද්වෙ ඨානානි පනෙකස්මිං, ඛාණුකෙ බද්ධකුම්භියා;

වලයං රුක්ඛමූලස්මිං, පවෙසෙත්වා කතාය වා.

50. උද්ධරන්තස්ස ඛාණුං වා, ඡින්දතො සඞ්ඛලිම්පි වා;

ථුල්ලච්චයං තතො කුම්භිං, ඨානා චාවෙති චෙ චුතො.

51. පඨමං පන කුම්භිං වා, උද්ධරිත්වා තථා පුන;

ඨානා චාවෙති ඛාණුං වා, සඞ්ඛලිං වාපි සො නයො.

52. ඉතො චිතො ච ඝංසන්තො, මූලෙ සාරෙති රක්ඛති;

වලයං ඛෙගතං තත්ථ, කරොන්තොව පරාජිතො.

53. ජාතං ඡින්දති චෙ රුක්ඛං, දුක්කටං කුම්භිමත්ථකෙ;

සමීපෙ ඡින්දතො තස්ස, පාචිත්තියමතත්ථජං.

54. අන්තොකුම්භිගතං භණ්ඩං, ඵන්දාපෙති සචෙ පන;

අපබ්‍යූහෙති තත්ථෙව, තස්ස ථුල්ලච්චයං සියා.

55. හරන්තො කුම්භියා භණ්ඩං, මුට්ඨිං ඡින්දති අත්තනො;

භාජනෙ වා ගතං කත්වා, හොති භික්ඛු පරාජිතො.

56. හාරං වා පන පාමඞ්ගං, සුත්තාරුළ්හං තු කුම්භියා;

ඵන්දාපෙති යථාවත්ථුං, ඨානා චාවෙති චෙ චුතො.

57. සප්පිආදීසු යං කිඤ්චි, පිවතො පාදපූරණං;

එකෙනෙව පයොගෙන, පීතමත්තෙ පරාජයො.

58. කත්වාව ධුරනික්ඛෙපං, පිවන්තස්ස පුනප්පුනං;

සකලම්පි ච තං කුම්භිං, පිවතො න පරාජයො.

59. සචෙ ඛිපති යං කිඤ්චි, භණ්ඩකං තෙලකුම්භියං;

තං පාදග්ඝනකං තෙලං, ධුවං පිවති තාවදෙ.

60. හත්ථතො මුත්තමත්තෙව, ථෙය්‍යචිත්තො විනස්සති;

ආවිඤ්ජෙත්වාපි වා කුම්භිං, තෙලං ගාළෙති චෙ තථා.

61. තෙලස්සාකිරණං ඤත්වා, ඛිත්තං රිත්තාය කුම්භියා;

පීතං තෙලඤ්ච තං භණ්ඩං, උද්ධරන්තොව ධංසිතො.

62. තත්ථෙව භින්දතො තෙලං, ඡඩ්ඩෙන්තස්ස තථෙව ච;

ඣාපෙන්තස්ස අභොගං වා, කරොන්තස්ස ච දුක්කටං.

භූමට්ඨකථා.

63. ඨපිතං පත්ථරිත්වා ච, සාටකත්ථරණාදිකං;

වෙඨෙත්වා උද්ධරන්තස්ස, මුත්තෙ ඨානා පරාභවො.

64. ඔරිමන්තෙන වා ඵුට්ඨ-මොකාසං පාරිමන්තතො;

පාරාජිකමතික්කන්තෙ, කඩ්ඪතො උජුකම්පි වා.

ථලට්ඨකථා.

65. පුරතො මුඛතුණ්ඩඤ්ච, කලාපග්ගඤ්ච පච්ඡතො;

ද්වීසු පස්සෙසු පක්ඛන්තො, හෙට්ඨා පාදනඛා තථා.

66. උද්ධඤ්චාපි සිඛග්ගන්ති, ගගනෙ ගච්ඡතො පන;

මොරස්ස ඡ පරිච්ඡෙදා, වෙදිතබ්බා විභාවිනා.

67. භික්ඛු ‘‘සස්සාමිකං මොරං, ගහෙස්සාමී’’ති ඛෙගතං;

හත්ථං වාපි පසාරෙති, පුරතො වාස්ස තිට්ඨති.

68. මොරොපි ගගනෙ පක්ඛෙ, චාරෙති න ච ගච්ඡති;

දුක්කටං ගමනච්ඡෙදෙ, ආමසන්තස්ස චෙව තං.