12. සත්තසතිකක්ඛන්ධකවණ්ණනා

දසවත්ථුකථාවණ්ණනා

446. නික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණාති සික්ඛාපදෙනෙව පටික්ඛිත්තමණිසුවණ්ණා. තත්ථ මණිග්ගහණෙන සබ්බං දුක්කටවත්ථු, සුවණ්ණග්ගහණෙන සබ්බං පාචිත්තියවත්ථු ගහිතං හොති. භික්ඛග්ගෙන භික්ඛුගණනායාති වුත්තං හොති.

447. මහිකාති හිමං. පොසාති සත්තා. සරජාති සකිලෙසරජා. මගාති මගසදිසා. තස්මිං තස්මිං විසයෙ, භවෙ වා නෙතීති නෙත්ති, තණ්හායෙතං අධිවචනං, තාය සහ වත්තන්තීති සනෙත්තිකා.

450-2. අහොගඞ්ගොති පබ්බතස්ස නාමං. අනුමානෙස්සාමාති පඤ්ඤාපෙස්සාම. ආසුතාති සජ්ජිතා, ‘‘අසුත්තා’’ති වා පාඨො, අනාවිලා අපක්කා තරුණා.

453. උජ්ජවිංසු පටිසොතෙන ගච්ඡිංසු.

455. අප්පෙව නාමාති සාධු නාම. මූලා දායකා පෙසලකා. ‘‘කුල්ලකවිහාරෙනාති ඛුද්දකවිහාරෙනා’’ති ලිඛිතං. රූපාවතාරත්තා කුල්ලකවිහාරො නාම. කථං පනෙතං පඤ්ඤායති, යෙන සන්නිධිකතං යාවජීවිකං යාවකාලිකෙන තදහුපටිග්ගහිතෙන සම්භින්නරසං තදහුපටිග්ගහිතසඞ්ඛයං ආගන්ත්වා සන්නිධිකතාමිසසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡතීති? වුච්චතෙ – ‘‘යාවකාලිකෙන, භික්ඛවෙ, යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිත’’න්ති වචනතො පුරෙපටිග්ගහිතං යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිතෙනාමිසෙන චෙ සම්භින්නං, පුරෙපටිග්ගහිතසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡතීති සිද්ධං. අඤ්ඤථා ‘‘සත්තාහකාලිකෙන, භික්ඛවෙ, යාවජීවිකං පටිග්ගහිතං සත්තාහං කප්පතී’’ති (මහාව. 305) වුත්තට්ඨානෙ විය ඉධාපි ‘‘යාවකාලිකෙන, භික්ඛවෙ, යාවජීවිකං පටිග්ගහිතං කාලෙ කප්පතී’’ති වදෙය්‍ය, තඤ්චාවුත්තං. තස්මා පුරෙපටිග්ගහිතං තං ආමිසසම්භින්නං ආමිසගතිකමෙවාති වෙදිතබ්බං. ගණ්ඨිපදෙ පන ‘‘සන්නිධිකාරකං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා’’ති (පාචි. 253) වුත්තං. බ්‍යඤ්ජනමත්තං න ගහෙතබ්බං.

457. ඉධාති ඉමස්මිං පාඨෙ. ‘‘‘කාලෙ කප්පති, විකාලෙ න කප්පතී’ති (මහාව. 305) වුත්තවචනමත්තෙන ‘විකාලෙ කප්පතී’ති විකාලභොජනපාචිත්තියං ආවහං හොතීති අත්ථො, ‘න කප්පතී’ති සන්නිධිභොජනපාචිත්තියං ආවහං හොතීති අත්ථො, යදි සම්භින්නරසං අජ්ජපටිග්ගහිතම්පි යාවජීවිකන්ති අත්ථො’’ති ලිඛිතං. සුත්තවිභඞ්ගෙති මාතිකාසඞ්ඛාතෙ සුත්තෙ ච තස්ස පදභාජනීයසඞ්ඛාතෙ විභඞ්ගෙ චාති අත්ථො. ඉදං ආගතමෙව. කතරන්ති? ‘‘අතික්කාමයතො ඡෙදනක’’න්ති ඉදං.

තිවිදත්ථිපමාණඤ්චෙ, අදසං තං නිසීදනං;

නිසීදනං කථං හොති, සදසං තඤ්හි ලක්ඛණං.

තිවිදත්ථිපමාණං තං, දසා තත්ථ විදත්ථි චෙ;

තංනිසීදනනාමත්තා, තස්මිං ඡෙදනකං සියා.

අනිසීදනනාමම්හි, කථං ඡෙදනකං භවෙ;

ඉති චෙ නෙව වත්තබ්බං, නිසීදනවිදත්ථිතො.

කප්පතෙ සදසාමත්තං, නිසීදනමිති කාරණං;

කථං යුජ්ජති නො චෙතං, නිසීදනස්ස නාමකං.

නිසීදනන්ති වුත්තත්තා, පමාණසමතික්කමා;

තස්සානුමතිහෙතුත්තා, තත්ථ ඡෙදනකං භවෙ.

ජාතරූපකප්පෙ –

ජාතරූපං පටික්ඛිත්තං, පුග්ගලස්සෙව පාළියං;

න සඞ්ඝස්සාති සඞ්ඝස්ස, තඤ්චෙ කප්පති සබ්බසො.

විකාලභොජනඤ්චාපි, පුග්ගලස්සෙව වාරිතං;

න සඞ්ඝස්සාති සඞ්ඝස්ස, කප්පතීති කථං සමං.

සත්තසතිකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

චූළවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස