10. කොසම්බකක්ඛන්ධකවණ්ණනා

කොසම්බකවිවාදකථාවණ්ණනා

451. සුත්තන්තිකොති එත්ථ කිඤ්චාපි ‘‘විනයධරො මාතිකාධරො’’ති වුත්තං, උභතොවිභඞ්ගං පන සන්ධාය වුත්තං, න ඛන්ධකභාණකො හොති. ආවුසො එත්ථ ආපත්තීති වචනං උපාදාය ‘‘සො තස්සා ආපත්තියා ආපත්තිදිට්ඨි හොතී’’ති වුච්චති. පච්ඡා විනයධරො ‘‘වත්ථුම්හි සති පමාණං, න පඤ්ඤත්තිය’’න්ති සතිං පටිලභිත්වා තස්සා ආපත්තියා ආපත්තිදිට්ඨි අහොසි, තෙන වුත්තං අන්තෙ ‘‘අඤ්ඤෙ භික්ඛූ තස්සා ආපත්තියා ආපත්තිදිට්ඨිනො හොන්තී’’ති.

455. ‘‘යථා මයා ඤත්තී’’ති ලිඛන්ති ‘‘පඤ්ඤත්තා’’ති එකවචනත්තා.

දීඝාවුවත්ථුකථාවණ්ණනා

458. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, බාරාණසියං බ්‍රහ්මදත්තො’’ති ලිඛන්ති. පුරාණපොත්ථකෙසු ‘‘බාරාණසිය’’න්ති නත්ථි, ‘‘නත්ථිභාවොව සුන්දරො’’ති වදන්ති.

පාලිලෙය්‍යකගමනකථාවණ්ණනා

467. රක්ඛිතවනසණ්ඩෙති සඞ්ගීතිත්ථෙරෙහි සුවිඤ්ඤෙය්‍යං කත්වා වුත්තං. ‘‘පාලිලෙය්‍යොති ගාමො, තස්ස වසෙනා’’තිපි වදන්ති, තං ධම්මපදට්ඨකථාය න විරුජ්ඣති.

අට්ඨාරසවත්ථුකථාවණ්ණනා

473. න ත්වෙව…පෙ… පටිබාහිතබ්බන්ති වදාමීති එත්ථ සෙනාසනාරහස්ස යො සෙනාසනං පටිබාහති, තස්සෙව ආපත්ති දුක්කටස්ස. ‘‘කලහකාරකාදීනමෙත්ථ ඔකාසො නත්ථීතිආදිකං සඞ්ඝස්ස කතිකං වත්වා තං න පඤ්ඤාපෙන්තස්ස වා ‘අහං බුද්ධො’ති පසය්හ අත්තනා අත්තනො පඤ්ඤාපෙත්වා ගණ්හන්තං ‘යුත්තියා ගණ්හථා’ති වත්වා වාරෙන්තස්ස වා දොසො නත්ථි. ඉධ කලහවූපසමනත්ථං ආගතානං කොසම්බිකානම්පි ‘යථාවුඩ්ඪ’න්ති අවත්වා ‘විවිත්තෙ අසති විවිත්තං කත්වාපි දාතබ්බ’න්ති වුත්තත්තා විවිත්තං කත්වා දෙන්තං පටිබාහෙන්තස්සෙව ආපත්තීති කිර අයමත්ථො පාරිවාසිකාදීනං විහාරපරියන්තදාපනෙන සාධිතබ්බො’’ති ලිඛිතං.

සඞ්ඝසාමග්ගීකථාවණ්ණනා

475. ‘‘අථ ඛො තෙ උක්ඛිත්තානුවත්තකා භික්ඛූ තං උක්ඛිත්තකං භික්ඛුං ඔසාරෙත්වා යෙන උක්ඛෙපකා භික්ඛූ…පෙ… තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොමා’’ති වචනං දුවිඤ්ඤෙය්‍යවිනිච්ඡයං විනයලක්ඛණකුසලස්ස. විජ්ජමානෙ හි කාරකසඞ්ඝෙ ඉතරො සඞ්ඝො ඔසාරිතුං න ලභති. ඔසාරෙන්තො චෙ, තෙ භික්ඛූ කාරකසඞ්ඝෙන සමානලද්ධිකභාවං පත්තත්තා තෙන සමානසංවාසකා හොන්ති, තතො උක්ඛෙපකානං ඡන්දං අග්ගහෙත්වා ඔසාරෙන්තානං කම්මං කුප්පති, තස්මා ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, තං භික්ඛුං ඔසාරෙථා’’ති (මහාව. 474) භගවතො වචනෙන උක්ඛිත්තානුවත්තකා ඔසාරෙසුං, උදාහු නිස්සීමං ගන්ත්වා, උදාහු ඉතරෙසං ඡන්දං ගහෙත්වා ඔසාරෙසුං, නනු එතෙසමඤ්ඤතරෙනෙත්ථ භවිතබ්බං, න ච පනෙතං සබ්බගණ්ඨිපදෙසු විචාරිතං. අයං පනෙත්ථ තක්කො –

‘‘යස්මිං වත්ථුස්මිං සඞ්ඝෙන, කතකම්මස්ස භික්ඛුනො;

සති තස්මිං න අඤ්ඤස්ස, පටිප්පස්සම්භනං ඛමං.

‘‘විරමන්තෙ තතො දොසො, අපි සඞ්ඝො අකාරකො;

ඔසාරෙතුං අලං යස්මා, කාරකො අනුලොමිකො’’ති.

477. ‘‘අට්ඨ දූතඞ්ගානි නාම සොතා ච හොති, සාවෙතා ච උග්ගහෙතා ච ධාරෙතා ච විඤ්ඤාතා ච විඤ්ඤාපෙතා ච කුසලො ච සහිතාසහිතදස්සනො ච අකලහකාරකො චාති එතානී’’ති වුත්තං.

කොසම්බකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

මහාවග්ගස්ස ලීනත්ථපකාසනා නිට්ඨිතා.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස