3. පහානසුත්තවණ්ණනා

251. සබ්බම්පි අට්ඨසතපභෙදං තණ්හං ඡින්දි සමුච්ඡෙදපහානවසෙන පජහි. තෙනාහ ‘‘සමුච්ඡින්දී’’ති. යදග්ගෙන තණ්හා සබ්බසො සමුච්ඡින්නා, තදග්ගෙන සබ්බානිපි සඤ්ඤොජනානීති ආහ ‘‘දසවිධම්පී’’තිආදි. සම්මාති සුට්ඨු. පහානඤ්ච නාම උපායෙන ඤායෙන පහානන්ති ආහ ‘‘හෙතුනා කාරණෙනා’’ති. දස්සනාභිසමයාති අසම්මොහපටිවෙධා. අරහත්තමග්ගො හි උප්පජ්ජමානොව සභාවපටිච්ඡාදකං මොහං විද්ධංසෙන්තො එව පවත්තති, තෙන මානො යාථාවතො දිට්ඨො නාම හොති, අයමස්ස දස්සනාභිසමයො. යථා හි සූරියෙ උට්ඨිතෙ අන්ධකාරො විද්ධංසියමානො විහතො, එවං අරහත්තමග්ගෙ උප්පජ්ජමානෙ සො සබ්බසො පහීනො එව හොති, න තස්මිං සන්තානෙ පතිට්ඨං ලභති, අයමස්ස පහානාභිසමයො. තෙන වුත්තං ‘‘අරහත්තමග්ගො හී’’තිආදි. කිච්චවසෙනාති අසම්මොහපටිවෙධසඞ්ඛාතස්ස දස්සනකිච්චස්ස අනිප්ඵාදනවසෙන.

යෙ ඉමෙ චත්තාරො අන්තාති සම්බන්ධො. මරියාදන්තොති මරියාදසඞ්ඛාතො අන්තො. එස නයො සෙසත්තයෙපි. තෙසූති චතූසු අන්තෙසු. අදුං චතුත්ථකොටිසඞ්ඛාතං සබ්බස්සෙව වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තං පරිච්ඡෙදං අරහත්තමග්ගෙන මානස්ස දිට්ඨත්තා පහීනත්තා ච අකාසීති යොජනා. සමුස්සයො අත්තභාවො.

න රිඤ්චතීති න විවෙචෙති න විස්සජ්ජෙති. තෙනාහ ‘‘සම්පජඤ්ඤං න ජහතී’’ති, සම්පජඤ්ඤං න පරිච්චජතීති අත්ථො. සඞ්ඛ්‍යං නොපෙතීති ඉමස්ස ‘‘දිට්ඨධම්මෙ අනාසවො’’ති ඉමස්ස වසෙන අත්ථං වදන්තො ‘‘රත්තො දුට්ඨො’’ති අවොච සඋපාදිසෙසනිබ්බානවසෙන. සඞ්ඛ්‍යං නොපෙතීති වා දිට්ඨෙ-ධම්මෙ අනාසවො ධම්මට්ඨො වෙදගූ කායස්ස භෙදා මනුස්සො දෙවොති වා පඤ්ඤත්තිං න උපෙතීති අනුපාදිසෙසනිබ්බානවසෙනපි අත්ථො වත්තබ්බො. එත්ථ ච සුඛාදීසු වෙදනාසු යථාක්කමං රාගානුසයාදයො කථිතාති ආහ – ‘‘ඉමස්මිං සුත්තෙ ආරම්මණානුසයො කථිතො’’ති. යො හි රාගාදි පච්චයසමවායෙ අතිඉට්ඨාදීසු උප්පජ්ජනාරහො මග්ගෙන අප්පහීනො, සො ‘‘රාගානුසයො’’තිආදිනා වුත්තො, අප්පහීනත්ථො සො මග්ගෙන පහාතබ්බො, න පරියුට්ඨානාභිභවත්ථොති.

පහානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.