2. පුබ්බෙසම්බොධසුත්තවණ්ණනා

115. අයං පථවීධාතුං නිස්සාය තං ආරබ්භ පවත්තො අස්සාදො. එවං පවත්තානන්ති එවං කායෙ පභාවස්ස පවෙදනවසෙනෙව පවත්තානං. හුත්වා අභාවාකාරෙනාති පුබ්බෙ අවිජ්ජමානා පච්චයසාමග්ගියා හුත්වා උප්පජ්ජිත්වා පුන භඞ්ගුපගමනතො උද්ධං අභාවාකාරෙන. න නිච්චාති අනිච්චා අද්ධුවත්තා, ධුවං නිච්චං. පටිපීළනාකාරෙනාති උදයබ්බයවසෙන අභිණ්හං පීළනාකාරෙන දුක්ඛට්ඨෙන. සභාවවිගමාකාරෙනාති අත්තනො සභාවස්ස විගච්ඡනාකාරෙන. සභාවධම්මා හි අප්පමත්තං ඛණං පත්වා නිරුජ්ඣන්ති. තස්මා තෙ ‘‘ජරාය මරණෙන චා’’ති ද්වෙධා විපරිණමන්ති. තෙනාහ ‘‘විපරිණාමධම්මා’’ති. ආදීනං වාති පවත්තෙතීති ආදීනවො, පරමකාපඤ්ඤතා. විනීයතීති වූපසමීයති. අච්චන්තප්පහානවසෙන නිස්සරති එතෙනාති නිස්සරණං.

සායං නිපන්නා සබ්බරත්තිං ඛෙපෙත්වා පාතො උට්ඨහාම, මාසපුණ්ණඝටො විය නො සරීරං නිස්සන්දාභාවතො.

ඵුසිතමත්තෙසුපීති උදකස්ස ඵුසිතමත්තෙසුපි.

අතිනාමෙන්ති කාලං. එවං වුත්තනයෙන පවත්තා පුග්ගලා එතා පථවීධාතුආදයො අස්සාදෙන්ති නාම අභිරතිවසෙන තත්ථ ආකඞ්ඛුප්පාදනතො.

අභිවිසිට්ඨෙන ඤාණෙනාති අග්ගමග්ගඤාණෙන. රුක්ඛො බොධි ‘‘බුජ්ඣති එත්ථා’’ති කත්වා. මග්ගො බොධි ‘‘බුජ්ඣති එතෙනා’’ති කත්වා. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං බොධි සම්මා සාමඤ්ච සබ්බධම්මානං බුජ්ඣනතො. නිබ්බානං බොධි බුජ්ඣිතබ්බතො. තෙසන්ති නිද්ධාරණෙ සාමිවචනං. සාවකපාරමීඤාණන්ති සාවකපාරමීඤාණං යාථාවතො දස්සනවත්ථු.

අකුප්පාති පටිපක්ඛෙහි අකොපෙතබ්බො. කාරණතොති අරියමග්ගතො. තතො හිස්ස අකුප්පතා. තෙනාහ ‘‘සා හී’’තිආදී. ආරම්මණතොති නිබ්බානාරම්මණතො නිබ්බානාරම්මණානං ලොකියසමාපත්තීනං අභාවතො.

විත්ථාරවසෙනාති එකෙකධාතුවසෙනාති වදන්ති, එකෙකිස්සා පන ධාතුයා ලක්ඛණවිභත්තිදස්සනවසෙන. යන්ති හෙතුඅත්ථෙ නිපාතො, යං නිමිත්තන්ති අත්ථො. අස්සාදෙති එතෙනාති අස්සාදො, තණ්හා. අයං පථවීධාතුයා අස්සාදොති එත්ථ අයං-සද්දො ‘‘පහානපටිවෙධො’’ති එත්ථාපි ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බො ‘‘අයං පහානපටිවෙධො පටිවිජ්ඣිතබ්බට්ඨෙන සමුදයසච්ච’’න්ති. එස නයො සෙසසච්චෙසුපි. යාති යථාවුත්තෙසු අස්සාදො ආදීනවො නිස්සරණන්ති ඉමෙසු තීසු ඨානෙසු පවත්තා යා දිට්ඨි…පෙ… යො සමාධි, අයං භාවනාපටිවෙධො මග්ගසච්චන්ති වුත්තනයෙනෙව යොජෙතබ්බං.

පුබ්බෙසම්බොධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.