5. දුතියමාරපාසසුත්තවණ්ණනා

141. අනුපුබ්බගමනචාරිකන්ති ගාමනිගමරාජධානීසු අනුක්කමෙන ගමනසඞ්ඛාතං චාරිකං. එවං හි ගතෙසූති එවං තුම්හෙසු බහූසු එකජ්ඣං ගතෙසු.

ආදිම්හි කල්‍යාණං එතස්සාති ආදිකල්‍යාණං, තථා සෙසෙසු. සාසනස්ස ආදි සීලං මූලකත්තා. තස්ස සමථාදයො මජ්ඣං සාසනසම්පත්තියා වෙමජ්ඣභාවතො. ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං තදධිගමතො උත්තරි කරණීයාභාවතො. සාසනෙ සම්මාපටිපත්ති නාම පඤ්ඤාය හොති, තස්සා ච සීලං සමාධි ච මූලන්ති ආහ ‘‘සීලසමාධයො වා ආදී’’ති. යස්මා පඤ්ඤා අනුබොධපටිවෙධවසෙන දුවිධා, තස්මා තදුභයං ගණ්හන්තො ‘‘විපස්සනාමග්ගා මජ්ඣ’’න්ති ආහ. පඤ්ඤානිප්ඵත්ති ඵලකිච්චං, නිබ්බානසච්ඡිකිරියා පන සම්මාපටිපත්තියා පරියොසානං තතො පරං කත්තබ්බාභාවතොති ආහ ‘‘ඵලනිබ්බානානි පරියොසාන’’න්ති. ඵලග්ගහණෙන හි සඋපාදිසෙසනිබ්බානං ගය්හති, ඉතරෙන ඉතරං, තදුභයවසෙන පටිපත්තියා ඔසානන්ති ආහ ‘‘ඵලනිබ්බානානි පරියොසාන’’න්ති. ‘‘තස්මාතිහ ත්වං, භික්ඛු, ආදිමෙව විසොධෙහි කුසලෙසු ධම්මෙසු. කො චාදි කුසලානං ධම්මානං? සීලඤ්ච සුවිසුද්ධං, දිට්ඨි ච උජුකා’’ති (සං. නි. 5.369) වචනතො සීලදිට්ඨුජුකතාය මත්ථකභූතා විපස්සනා, තදධිට්ඨානා සීලසමාධීති ඉමෙ තස්ස සාසනස්ස මූලන්ති ආහ ‘‘සීලසමාධිවිපස්සනා වා ආදී’’ති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

කිඤ්චාපි අවයවවිනිමුත්තො සමුදායො නත්ථි, යෙසු පන අවයවෙසු සමුදායරූපෙන අපෙක්ඛිතෙසු ගාථාති සමඤ්ඤා, තං තතො භින්නං විය කත්වා දස්සෙන්තො ‘‘චතුප්පදිකගාථාය තාව පඨමපාදො’’තිආදිමාහ. පඤ්චපදඡප්පදානං ගාථානං ආදිපරියොසානග්ගහණෙන ඉතරෙ දුතියාදයො තයො චත්තාරො වා මජ්ඣන්ති අවුත්තසිද්ධමෙවාති න වුත්තං. එකානුසන්ධිකසුත්තස්සාති ඉදං බහුවිභාගං යථානුසන්ධිනා එකානුසන්ධිකං සුත්තං සන්ධාය වුත්තං, ඉතරස්ස පන තෙයෙව දෙසෙතබ්බධම්මවිභාගෙන ආදිමජ්ඣපරියොසානභාගා ලබ්භන්ති. නිදානන්ති කාලදෙසකපරිසාදි-අපදිසනලක්ඛණාදිකො අත්ථො. ඉදමවොචාති ඉති-සද්දො ආදිඅත්ථො. තෙන තදවසෙසනිගමනපාළිං සඞ්ගණ්හාති. අනෙකානුසන්ධීකස්ස සහ නිදානෙන පඨමො අනුසන්ධි ආදි. සහ නිගමනෙන පච්ඡිමො පරියොසානං, ඉතරෙන මජ්ඣිමන්තිආදිමජ්ඣපරියොසානානි වෙදිතබ්බානි.

සාත්ථකන්ති අත්ථසම්පත්තියා සාත්ථකං කත්වා. සබ්‍යඤ්ජනන්ති බ්‍යඤ්ජනසම්පත්තියා සබ්‍යඤ්ජනං. සම්පත්ති ච නාම පරිපුණ්ණබ්‍යඤ්ජනතාති ආහ ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙහි…පෙ… දෙසෙතා’’ති. සකලපරිපුණ්ණන්ති සබ්බසො පරිපුණ්ණං සීලාදිපඤ්චධම්මක්ඛන්ධපාරිපූරියා. නිරුපක්කිලෙසං දිට්ඨිමානාදිඋපක්කිලෙසාභාවතො. අවිසෙසතො තිස්සො සික්ඛා සකලෙ සාසනෙ භවන්ති. ධම්මොති පන බ්‍රහ්මචරියං වා සන්ධාය වුත්තං ‘‘කතමෙසානං ඛො, භන්තෙ, බුද්ධානං භගවන්තානං බ්‍රහ්මචරියං චිරට්ඨිතිකං අහොසී’’තිආදීසු (පාරා. 18) විය. දුකූලසාණියා පටිච්ඡන්නා විය, න තු පාකාරසෙලාදිපටිච්ඡන්නා විය. තෙන ධම්මනිරුත්තියා සකලකිලෙසානං පහානානුභාවං වදති. අලාභපරිහානියා, න ලද්ධපරිහානියා. අඩ්ඪුඩ්ඪානීති පඤ්චසතාධිකානි තීණි පාටිහාරියසහස්සානි. සාතන්ති සුඛං.

දුතියමාරපාසසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.