7. අද්ධවග්ගො

1. නාමසුත්තවණ්ණනා

61. නාමන්ති සාමඤ්ඤනාමාදිභෙදං නාමං. සබ්බන්ති සබ්බං පඤ්ඤත්තිපථං සබ්බං ඤෙය්‍යපවත්තිපථං. අද්ධභවීති කාමං පාළියං අතීතකාලනිද්දෙසො කතො, තං පන ලක්ඛණමත්තං. අභිභවති අනුපතතීති එතෙන අභිභවො අනුපතනං පවත්ති එවාති දස්සෙති. තං පනස්ස අභිභවනං අප්පවිසයෙ අනාමසිත්වා මහාවිසයානං වසෙන දස්සෙන්තො ‘‘ඔපපාතිකෙන වා’’තිආදිමාහ. තස්ස නාමං හොතීති තස්ස රුක්ඛපාසාණාදිකස්ස අනාමකොඉච්චෙව සමඤ්ඤා හොති, තථා නං සඤ්ජානන්තීති අත්ථො.

නාමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. චිත්තසුත්තවණ්ණනා

62. යෙ චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්තීති යෙ අපරිඤ්ඤාතවත්ථුකා, තෙසංයෙව. අනවසෙසපරියාදානන්ති අනවසෙසග්ගහණං. න හි පරිඤ්ඤාතක්ඛන්ධා පහීනකිලෙසා චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්ති, තං අත්තනො වසෙ වත්තෙන්ති.

චිත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. තණ්හාසුත්තවණ්ණනා

63. තතියෙ ‘‘සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති යෙ තණ්හාය වසං ගච්ඡන්ති, තෙසං එව අනවසෙසපරියාදානන්ති ඉමමත්ථං ‘‘එසෙව නයො’’ති ඉමිනා අතිදිස්සති.

තණ්හාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. සංයොජනසුත්තවණ්ණනා

64. කිං සු සංයොජනොති සූති නිපාතමත්තන්ති ආහ ‘‘කිං-සංයොජනො’’ති? විචරන්ති එතෙහීති විචාරණා, පාදා. බහුවචනෙ හි වත්තබ්බෙ එකවචනං කතං. තස්සාති ලොකස්ස.

සංයොජනසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. බන්ධනසුත්තවණ්ණනා

65. චතුත්ථෙ ආගතඅත්ථො එව අනන්තරෙපි වුත්තො, බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති ආහ ‘‘පඤ්චමෙපි එසෙව නයො’’ති.

බන්ධනසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

6. අත්තහතසුත්තවණ්ණනා

66. ‘‘කෙනස්සුබ්භාහතො’’ති පාඨොති අධිප්පායෙන ‘‘සු-කාරො නිපාතමත්ත’’න්ති ආහ, ‘‘කෙනස්සබ්භාහතො’’ති පන පාඨෙ උ-කාරලොපෙන පදසන්ධි. ඉච්ඡාධූපායිතොති අසම්පත්තවිසයිච්ඡාලක්ඛණාය තණ්හාය සන්තාපිතො දඩ්ඪො. තෙනාහ ‘‘ඉච්ඡාය ආදිත්තො’’ති.

අත්තහතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7. උඩ්ඩිතසුත්තවණ්ණනා

67. උල්ලඞ්ඝිතොති උබ්බන්ධිත්වා ලඞ්ඝිතො. සද්දාදීසූති සද්දාදිනාගදන්තෙසු සොතාදීනි උඩ්ඩිතානි තණ්හාරජ්ජුනා දළ්හබන්ධනෙන බද්ධත්තා තදනතිවත්තනතො. ලොකොති ආයතනලොකො. තථා අත්ථයොජනාය කතත්තා ඛන්ධාදිලොකවසෙනපි යොජනා කාතබ්බා. න දූරං අනන්තරභවකත්තා. චුතිචිත්තඅන්තරිතත්තා එකචිත්තන්තරභවස්ස කම්මස්ස අබුජ්ඣනං, එවං සන්තෙ කස්මා සත්තා න බුජ්ඣන්තීති ආහ ‘‘බලවතියා’’තිආදි.

උඩ්ඩිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

8. පිහිතසුත්තවණ්ණනා

68. පඤ්හොති ඤාතුං ඉච්ඡිතො අත්ථො. පුච්ඡිතොති සත්තමසුත්තෙ ගාථාය පුරිමද්ධං පච්ඡිමද්ධං, පච්ඡිමං පුරිමං කත්වා අට්ඨමසුත්තෙ දෙවතාය පුච්ඡිතත්තා වුත්තං ‘‘හෙට්ඨුපරියායවසෙන පුච්ඡිතො’’ති. පුච්ඡානුරූපං විස්සජ්ජනන්ති අවුත්තම්පි සිද්ධමෙතන්ති අනාහටං.

පිහිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

9. ඉච්ඡාසුත්තවණ්ණනා

69. නවමෙ විනයායාති විනයෙන. කරණත්ථෙ හි ඉදං සම්පදානවචනං. කිස්සස්සූති කිස්ස, සු-කාරො නිපාතමත්තං. සබ්බං ඡින්දති බන්ධනන්ති සබ්බං දසවිධම්පි සංයොජනං සමුච්ඡින්දති. න හි තං කිඤ්චි කිලෙසබන්ධනං අත්ථි, යං අසමුච්ඡින්නං හුත්වා ඨිතං අස්සා තණ්හාය සමුච්ඡින්නාය. ස්වායමත්ථො සුවිඤ්ඤෙය්‍යොති ආහ ‘‘සබ්බං උත්තානමෙවා’’ති.

ඉච්ඡාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

10. ලොකසුත්තවණ්ණනා

70. කිස්මින්ති කිස්මිං සති? තස්ස පන සන්තභාවො උප්පත්තිවසෙනෙවාති ආහ ‘‘කිස්මිං උප්පන්නෙ’’ති? ලොකො උප්පන්නොති වුච්චති අනුපාදානත්තා ලොකසමඤ්ඤාය. ඡසූති එත්ථාපි එසෙව නයො සන්ථවන්ති අධිකසිනෙහං කරොති අධිකසිනෙහවත්ථුභාවතො අජ්ඣත්තිකායතනානං. උපාදායාති පුබ්බකාලකිරියා අපරකාලකිරියං අපෙක්ඛතීති වචනසෙසවසෙන කිරියාපදං ගහිතං ‘‘පවත්තතී’’ති. කිං පන පවත්තති? ලොකො, ලොකසමඤ්ඤාති අත්ථො. ඡසූති ඉදං නිමිත්තත්ථෙ භුම්මං. ඡළායතනනිමිත්තඤ්හි සබ්බදුක්ඛං. අයන්ති සත්තලොකො. උප්පන්නො නාම හොති ඡළායතනං නාම මූලං සබ්බදුක්ඛානන්ති කත්වා. බාහිරෙසු ආයතනෙසු සන්ථවං කරොති විසෙසතො රූපාදීනං තණ්හාවත්ථුකත්තා. යස්මා චක්ඛාදීනං සන්තප්පනවසෙන රූපාදීනං පරිග්ගහිතත්තා ලොකස්ස නිසෙවිතාය සංවත්තති, තස්මා වුත්තං ‘‘ඡන්නං…පෙ… විහඤ්ඤතී’’ති.

ලොකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

අද්ධවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.