4. එකමූලසුත්තවණ්ණනා

44. පතිට්ඨට්ඨෙන අවිජ්ජාසඞ්ඛාතං එකං මූලං එතිස්සාති එකමූලා. තං එකමූලං. යථා සංයොජනීයෙසු අස්සාදානුපස්සනාවසෙන තණ්හාසමුප්පාදො, එවං තණ්හාභිභවවසෙන අනවබොධොති අවිජ්ජා තණ්හාය මූලං, තණ්හා ච අවිජ්ජාය මූලං. අයඤ්හි නයො උපනිස්සයතාවසෙන වුත්තො, සහජාතවසෙන චායං අඤ්ඤමඤ්ඤං මූලභාවො පාකටොයෙව. ඉධ පන ඉමිස්සං ගාථායං අධිප්පෙතා ‘‘එකමූල’’න්ති සා තණ්හා. තත්ථ යා භවතණ්හා, සා සස්සතදිට්ඨිවසෙන ආවට්ටති පරිවත්තති, විභවතණ්හා උච්ඡෙදදිට්ඨිවසෙන, එවං ද්විරාවට්ටං. සහජාතකොටියාති සහජාතකොටියාපි, පගෙව සම්මුය්හං ආපන්නස්ස පන වත්තමානාය තණ්හාය බලවභාවෙන මලීනතා සියා. උපනිස්සයකොටියාති උපනිස්සයකොටියාව සහජාතකොටියා අසම්භවතො. පත්ථරණට්ඨානාති විත්ථතා හුත්වා පවත්තිට්ඨානභූමි. තෙනාහ ‘‘තෙසු සා පත්ථරතී’’ති. සමුද්දනට්ඨෙන සමුද්දො. උත්තරිතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය පතාය අලං පරියත්තොති පාතාලො, අයං පන පාතාලො වියාති පාතාලො. තෙනාහ ‘‘අප්පතිට්ඨට්ඨෙනා’’ති. අගාධගම්භීරතායාති අත්ථො.

එකමූලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.