214. භණ්ඩාගාරසම්මුතිආදිකථා

343. යො විහාරො වා යො අඩ්ඪයොගො වා හොති, සො විහාරාදිකො සම්මනිතබ්බොති යොජනා. ‘‘ආරාමිකසාමණෙරාදීහී’’ති පදං විවිත්තත්ථෙ අපාදානං, කරණම්පි යුජ්ජති. පච්චන්තසෙනාසනං පන න සම්මනිතබ්බං චොරාදිඋපද්දවත්තා. විහාරමජ්ඣෙයෙවාති භණ්ඩාගාරවිහාරමජ්ඣෙයෙව.

යස්සාති භණ්ඩාගාරස්ස. ඉදං පදං ‘‘ඡදනාදීසූ’’ති පදෙ සාමී, ‘‘නත්ථී’’ති පදෙ සම්පදානං. යස්ස පනාති භණ්ඩාගාරස්ස පන. යත්ථ කත්ථචීති යස්මිං කස්මිංචි ඨානෙ. යෙනාති පතිතහෙතුනා. මූසිත්වා ඛාදතීති මූසිකො. ආදිසද්දෙන ගොධාමඞ්ගුසාදයො සඞ්ගණ්හාති. උප භුසං, උපගුහිත්වා වා චිනන්තීති උපචිකා. තන්ති ඔවස්සනාදිං. හීති සච්චං, යස්මා වා. එවන්තිආදි නිගමනං.

චීවරපටිග්ගාහකාදීහීති ආදිසද්දෙන චීවරනිදහකභණ්ඩාගාරිකෙ සඞ්ගණ්හාති. තත්ථාති තෙසු. චීවරපටිග්ගාහකෙන න ගණ්හිතබ්බන්ති සම්බන්ධො. තාවාති චීවරනිදහකභණ්ඩාගාරිකානං, තෙහි වා පඨමං. යං යන්ති චීවරං. තථෙවාති යථා විසුං විසුං කත්වා ගණ්හති, තථෙව. චීවරනිදහකෙනාපීති පිසද්දො න කෙවලං පටිග්ගාහකෙනෙව, අථ ඛො නිදහකෙනපීති සම්පිණ්ඩෙති. තථෙවාති යථා නිදහකො ආචික්ඛති, තථෙව. තතොති තෙහි චීවරෙහි, විභත්තඅපාදානං, තෙසු චීවරෙසු වා නිද්ධාරණං. තදෙවාති සඞ්ඝෙන වුත්තචීවරමෙව.

ඉතීතිආදි නිගමනං. භගවතා අනුඤ්ඤාතොති සම්බන්ධො. භණ්ඩාගාරන්ති භණ්ඩස්ස ඨපනොකාසං අගාරං. භණ්ඩාගාරිකොති භණ්ඩාගාරෙ නියුත්තො. බාහුල්ලිකතායාති පච්චයබාහුල්ලෙන නියුත්තභාවත්ථං. එවං සන්තෙ කිමත්ථාය අනුඤ්ඤාතොති ආහ ‘‘අපි චා’’තිආදි. අනුග්ගහාය අනුඤ්ඤාතොති සම්බන්ධො. හීති විත්ථාරො. නෙව ජානෙය්‍යුන්ති යොජනා. ද්වෙ ද්වෙ වා චීවරෙති සම්බන්ධො. සඞ්ගහං කාතුන්ති සඞ්ඝෙන සඞ්ගහං කාතුං.

න වුට්ඨාපෙතබ්බොති එත්ථ අත්ථුද්ධාරවසෙන අඤ්ඤෙපි අවුට්ඨාපනීයෙ දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අඤ්ඤෙපී’’තිආදි. හීති විත්ථාරො. තත්ථාති චතූසු. සඞ්ඝො පන දෙතීති සම්බන්ධො. උපකාරතාය චාති සඞ්ඝස්ස උපකාරතාය ච. එත්ථ ච පුරිමෙසු තීසු එකොයෙව හෙතු, පච්ඡිමෙ පන ද්වෙ හෙතවොති දට්ඨබ්බං.

සම්මුඛීභූතෙනාති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස මුඛෙ සංවිජ්ජමානො, සන්නිපතිතො වා සම්මුඛො, සම්මුඛො හුත්වා භූතො සම්මුඛීභූතො. භූසද්දයොගත්තා අකාරස්සීකාරො හොති, අන්තොඋපචාරසීමායං ඨිතො සඞ්ඝො. තමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අන්තොඋපචාරසීමායං ඨිතෙනා’’ති. කොලාහලන්ති බහුජනෙහි සන්නිපතිත්වා එකතො කතං අබ්‍යත්තසද්දං. තදාකාරං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අම්හාක’’න්තිආදි. ‘‘චීවරභාජකෙසූ’’තිආදිනා අගතිගමනාකාරං දස්සෙති, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. තුලාභූතොති තුලාය සදිසො හුත්වා භූතො, තුලාය සදිසභාවං පත්තො වා. මජ්ඣත්තොති මජ්ඣෙ ඨිතො අත්තා සභාවො එතස්සාති මජ්ඣත්තො.

ඉදන්ති චීවරං. ඝනන්ති නිරන්තරං. තනුකන්ති විරළං. එත්ථ ‘‘උච්චිනිත්වා’’ති ඉමිනා වත්ථස්ස පමාණෙන උච්චිනනං දස්සෙති. ‘‘තුලයිත්වා’’ති ඉමිනා අග්ඝෙන තුලනං දස්සෙති. වණ්ණාවණ්ණං කත්වාති වණ්ණඤ්ච අවණ්ණඤ්ච ඛුද්දකඤ්ච පමාණං, මහන්තඤ්ච පමාණං කත්වාති අත්ථො. එකච්චානි චීවරානි අප්පග්ඝානි හොන්ති, එකච්චානි මහග්ඝානීති වුත්තං හොති. දසදසඅග්ඝනකන්ති දසහි දසහි කහාපණෙහි අග්ඝනකං. යන්ති චීවරං, බන්ධිත්වාති නවග්ඝනකං එකග්ඝනකෙන, අට්ඨග්ඝනකඤ්ච ද්විඅග්ඝනකෙන බන්ධිත්වාති අත්ථො. සමෙ පටිවීසෙති සමපමාණෙ පටිවීසෙ ඨපෙත්වා, ඉමිනා ‘‘වණ්ණාවණ්ණ’’න්ති එත්ථ වණ්ණසද්දො පමාණත්ථොති දීපෙති. දස දස භික්ඛූති ඉදං උපලක්ඛණවසෙන වුත්තං අඤ්ඤෙනාකාරෙනාපි ගණෙතුං සක්කුණෙය්‍යත්තා. භණ්ඩිකන්ති චීවරභණ්ඩෙන නියුත්තං පුටං. කුසොති සලාකදණ්ඩො.

අත්තිස්සරාති අත්තනාව අත්තානං ඉස්සරා. අඤ්ඤෙසං වත්තපටිපත්තින්ති සම්බන්ධො. උපඩ්ඪභාගොති භික්ඛූනං ලද්ධභාගතො උපඩ්ඪො භාගො. යෙ පනාති සාමණෙරා පන. සමභාගොති භික්ඛූනං භාගෙන සමො භාගො. ඉදඤ්චාති ‘‘උපඩ්ඪපටිවීස’’න්ති වචනඤ්ච, කථිතන්ති සම්බන්ධො. සමකමෙවාති භික්ඛුසාමණෙරානං සමපමාණමෙව. තත්‍රුප්පාදවස්සාවාසිකන්ති තස්මිං විහාරෙ උප්පාදෙන මූලෙන උප්පාදිතං වස්සාවාසිකං. ඵාතිකම්මන්ති වඩ්ඪනකම්මං ‘‘යත්තකෙන විනයාගතෙන සම්මුඤ්ජනිබන්ධනාදිනා හත්ථකම්මෙන විහාරස්ස ඌනතා න හොති, තත්තකං කත්වාති අත්ථො. එතන්ති ඵාතිකම්මං කත්වා ගහණං. හීති සච්චං. එත්ථාති තත්‍රුප්පාදවස්සාවාසිකගහණෙ. සබ්බෙසන්ති අඛිලානං භික්ඛුසාමණෙරානං. භණ්ඩාගාරිකචීවරෙපීති භණ්ඩාගාරෙ ඨපිතෙ අකාලචීවරෙපි. පිසද්දෙන තත්‍රුප්පාදවස්සාවාසිකමපෙක්ඛති. සාමණෙරා උක්කුට්ඨිං කරොන්තීති සම්බන්ධො. අපහරිතකන්ති හරිතවිරහිතං. රඞ්ගඡල්ලින්ති රජනච්ඡවිං. එතන්ති උක්කුට්ඨිකරණතො සමභාගදානං, වුත්තන්ති සම්බන්ධො. යෙ චාති සාමණෙරා ච. විරජ්ඣිත්වා කරොන්තීති කත්තබ්බකාලෙසු අකත්වා යථිච්ඡිතක්ඛණෙ කරොන්ති. තෙති සාමණෙරෙ. සමපටිවීසො දාතබ්බොති ‘‘කරිස්සාමා’’ති පටිඤ්ඤාතමත්තෙන සමො පටිවීසො දාතබ්බො.

‘‘සකං භාගං දාතු’’න්ති ඉදං වුත්තන්ති සම්බන්ධො. කිං සන්ධාය වුත්තන්ති ආහ ‘‘භණ්ඩාගාරතො…පෙ… සන්ධායා’’ති. පහතායාති පහරිතබ්බාය, පහනිතබ්බාය වා. තස්මාති යස්මා සන්ධාය වුත්තං, තස්මා. අනීහටෙසූති භණ්ඩාගාරතො අනීහරිතෙසු. ඉමස්ස භික්ඛුනොති උත්තරිතුකාමස්ස ඉමස්ස භික්ඛුනො. තුලායාති මානෙන.

තෙසූති සාටකෙසු, එකො සාටකොති යොජනා. සබ්බෙසු පාතිතෙසූති සම්බන්ධො. එත්තකෙනාති ද්වාදසග්ඝනකෙන. තං සුත්වාති භික්ඛූනං තං වචනං සුත්වා. සබ්බත්ථාති සබ්බස්මිං සඞ්ඝගණසන්තකෙ. අනුප්පදානෙන ඛිපියති පක්ඛිපියතීති අනුක්ඛෙපන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අනුක්ඛෙපං නාමා’’තිආදි. යත්තකං අග්ඝන්ති සම්බන්ධො. තත්තකෙන අග්ඝෙන අග්ඝනකෙති යොජනා. විකල්ලකාති විකලස්ස භාවො විකල්ලං, චීවරපුග්ගලානං අපහොනකභාවො, තදෙව විකල්ලකා. ‘‘තත්ථා’’ති පාඨසෙසො, තෙසු ද්වීසු විකල්ලකෙසූති අත්ථො. අත්ථීති සංවිජ්ජන්ති, නිපාතොයං. ඡින්දන්තෙහි ච දාතබ්බානීති සම්බන්ධො. දාතබ්බානීති ච ඡින්දිතබ්බානි. දාසද්දො හි අවඛණ්ඩනත්ථො. දාතුන්ති අවඛණ්ඩිතුං. එවන්තිආදි නිගමනං. එත්ථාති එතෙසු විකල්ලකෙසු. තන්ති චීවරං. අථාති තොසිතතො පරං. තත්ථාති එකස්ස භික්ඛුනො කොට්ඨාසෙ. සාමණකන්ති සමණස්ස අනුරූපං. යොති භික්ඛු. තෙනාති පරික්ඛාරෙන. ඉදම්පීති අඤ්ඤං සාමණකස්ස පරික්ඛාරස්ස ඨපනම්පි. පිසද්දෙන පුරිමං වත්ථඡින්දනමපෙක්ඛති.

වග්ගන්ති සමූහං. අට්ඨ වා නව වා භික්ඛූ හොන්තීති යොජනා. තෙසන්ති අට්ඨන්නං වා නවන්නං වා. එවන්තිආදි නිගමනං. අයං අපහොනකභාවොති යොජනා. පුන චීවරස්සෙව විකල්ලකභාවං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අථවා’’තිආදි. එත්ථ පුරිමනයෙ චීවරස්ස ච පුග්ගලස්ස ච විකල්ලකං හොති, පච්ඡිමෙ චීවරස්සෙවාති අයමෙතෙසං විසෙසො.