148. දිගුණාදිඋපාහනපටික්ඛෙපකථා

245. අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්තීති එත්ථ අඤ්ඤසද්දො සබ්බනාමසුද්ධනාමවසෙන දුවිධො. තෙසු ඉධ සුද්ධනාමං, තං පන බාලෙ ච දාරකෙ ච අරහත්තෙ ච පවත්තති, ඉධ පන අරහත්තෙති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අරහත්තං බ්‍යාකරොන්තී’’ති. යෙනාති සභාවෙන. අරහාති ඤායතීති අරහාඉති අත්ථො ඤායති. සොති සභාවො. සුත්තවණ්ණනාතොයෙවාති අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාතො එව. න උපනීතොති න උපරි නීතො. එකච්චෙ මොඝපුරිසාති එකච්චෙසද්දො අඤ්ඤෙපරියායො, මොඝසද්දො තුච්ඡවෙවචනොති ආහ ‘‘අඤ්ඤෙ පන තුච්ඡපුරිසා’’ති. ‘‘හසමානා වියා’’ති ඉමිනා හසමානකං මඤ්ඤෙති එත්ථ මඤ්ඤෙසද්දො වියත්ථොති දස්සෙති. අසන්තමෙවාති අවිජ්ජමානංයෙව. එකපලාසිකන්ති එත්ථ පලාසසද්දො පණ්ණවාචකො. පටලං නාම පණ්ණං විය හොති, තස්මා ‘‘එකපටල’’න්ති වුත්තං. අසීතිසකටවාහෙති එත්ථ අසීති පදං සකටපදෙන සම්බන්ධං කත්වා අසීතිසකටෙහි වහිතබ්බෙති අත්ථො දට්ඨබ්බො. ‘‘ද්වෙ සකටභාරා එකො වාහො’’ති ඉමිනා වාහානං චත්තාලීසභාවං දස්සෙති. සත්තහත්ථිකඤ්ච අනීකන්ති එත්ථ අනීකස්ස සරූපං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ඡ හත්ථිනියො චා’’තිආදි. සත්තන්නං හත්ථීනං සමූහො සත්තහත්ථිකං. සත්තඅනීකත්තා එකූනපඤ්ඤාසහත්ථිනො හොන්ති. තෙසු සත්ත හත්ථිනො, ද්වාචත්තාලීස හත්ථිනියො හොන්ති. ද්විගුණාති එත්ථ ගුණසද්දො පටලත්ථොති ආහ ‘‘ද්විපටලා’’ති. ගුණඞ්ගුණූපාහනාති එත්ථ ද්විගුණතිගුණානං විසුං ගහිතත්තා පාරිසෙසතො ගුණඞ්ගුණභාවං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘චතුපටලතො පට්ඨාය වුච්චතී’’ති. ගුණඞ්ගුණූපාහනාති පටලපටලා උපාහනා, බහුපටලා උපාහනාති අත්ථො. උකාරෙන සහ යොජෙත්වා ගකාරො සජ්ඣායිතබ්බො ච ලිඛිතබ්බො ච. ඉදානි පොත්ථකෙසු පන උකාරො න දිස්සති.