3. වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකං

107. වස්සූපනායිකානුජානනකථා

184. වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකෙ ‘‘අනනුඤ්ඤාතො’’ති ඉමිනා අපඤ්ඤත්තොති එත්ථ ඤාධාතුයා අනුජානනත්ථං දස්සෙති, ‘‘අසංවිහිතො’’ති ඉමිනා ඤාධාතුයා ඨපනත්ථං. තෙධාති තෙ ඉධ. ඉධසද්දො සාසනඤ්ච ලොකඤ්ච දෙසඤ්ච පදපූරණඤ්ච උපාදාය වත්තති, ඉධ පන පදපූරණෙති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ඉධසද්දො නිපාතමත්තො’’ති. සංහනනං සඞ්ඝාතො, විනාසොති අත්ථො. ඉති ඉමමත්ථං දස්සෙති ‘‘විනාස’’න්ති ඉමිනා. සකුන්තකසද්දො සකුණපරියායොති ආහ ‘‘සකුණා’’ති. සකුණාති ච විහඞ්ගමා. තෙ හි ආකාසෙ ගන්තුං සක්කොන්තීති සකුණාති වුච්චන්ති. සංකසායිස්සන්තීති එත්ථ ‘‘සං කසෙ අච්ඡනෙ’’ති ධාතුපාඨෙසු (සද්දනීතිධාතුමාලායං 16 සකාරන්තධාතු) වුත්තත්තා සංපුබ්බො කසෙධාතු අච්ඡනත්ථොති ආහ ‘‘වසිස්සන්තී’’ති. එකාරන්තොයං ධාතු. නිබද්ධවාසන්ති නිච්චවාසං. වස්සානනාමකෙති වස්සානඋතුනාමකෙ. වස්සානස්ස චතුමාසත්තා ‘‘තෙමාසෙ’’ති වුත්තං. වස්සූපනායිකාති එත්ථ නීධාතු ගමනත්ථොති ආහ ‘‘වස්සූපගමනානී’’ති. අපරජ්ජූති පුණ්ණමිතො අපරං අහන්ති අපරජ්ජු, අහත්ථෙ ජ්ජුපච්චයො, අත්ථතො පාටිපදදිවසො. අයං අපරජ්ජුසද්දො පඨමන්තනිපාතො. අස්සාති ආසළ්හීපුණ්ණමියා. අසමානාධිකරණවිසයො බාහිරත්ථසමාසොයං, අතික්කන්තාය සතියාති යොජනා. අපරස්මිං දිවසෙති පාටිපදදිවසෙ. අස්සාති සාවණමාසපුණ්ණමියා. තස්මාති යස්මා ච අපරජ්ජුගතා, යස්මා ච මාසගතා, තස්මා. ‘‘අනන්තරෙ පාටිපදදිවසෙ’’ති ඉමිනා පාළියං අපරජ්ජුගතාය ආසළ්හියා අනන්තරෙ පාටිපදදිවසෙ පුරිමිකා උපගන්තබ්බාති අත්ථං දස්සෙති. ආසළ්හියාති ආසළ්හීපුණ්ණමියා. පච්ඡිමනයෙපි මාසගතාය ආසළ්හියා අනන්තරෙ පාටිපදදිවසෙ පච්ඡිමිකා උපගන්තබ්බාති අත්ථො දට්ඨබ්බො. ආසළ්හියාති ආසළ්හීපුණ්ණමියා සමීපෙ පවත්තත්තා ආසළ්හීසඞ්ඛාතාය සාවණපුණ්ණමියාති අත්ථො. පාටිපදදිවසෙයෙව වස්සං උපගන්තබ්බන්ති සම්බන්ධො. සකිං වාතිආදීසු වාසද්දො අනියමවිකප්පත්ථො. නිච්ඡාරෙත්වාති නිච්චාරෙත්වා, උච්චාරෙත්වාති අත්ථො. අඵුට්ඨක්ඛරසඤ්ඤොගෙහි පරො ක්වචි ඵුට්ඨත්තමාපජ්ජති ‘‘නික්ඛමතී’’තිආදීසු විය. තස්මා පරස්ස චකාරස්ස ඡකාරං කත්වා ‘‘නිච්ඡාරෙත්වා’’ති වුත්තං.

108. වස්සානෙචාරිකාපටික්ඛෙපාදිකථා

185. ආපත්ති වෙදිතබ්බාති අනපෙක්ඛගමනෙන උපචාරාතික්කමෙ සාපෙක්ඛගමනෙන අඤ්ඤත්ථ අරුණුට්ඨාපනෙ ආපත්ති වෙදිතබ්බා. විහාරගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බාති එත්ථ වස්සූපනායිකදිවසෙ වස්සං අනුපගන්තුකාමතාචිත්තෙන විහාරං අතික්කමෙය්‍ය, විහාරගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. තමෙවත්ථං විත්ථාරෙන්තො ආහ ‘‘සචෙ හී’’තිආදි. තං දිවසන්ති තස්මිං වස්සූපගමනදිවසෙ. සතං ආපත්තියොති එත්ථ සතන්ති සඞ්ඛ්‍යාපධානත්තා එකවචනන්ති සද්දසත්ථෙසු වුත්තං. එකා එව ආපත්තීති අත්තනො විහාරස්ස අතික්කමනෙයෙව එකා එව ආපත්ති. කෙනචි අන්තරායෙන අනුපගතෙනාති සම්බන්ධො.

වස්සනාමො ඉමස්සත්ථීති වස්සොති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වස්සනාමක’’න්ති. ‘‘පඨමං මාස’’න්ති ඉමිනා අඤ්ඤපදස්ස සරූපං දස්සෙති. පඨමං මාසන්ති චතූසු වස්සමාසෙසු පඨමං මාසං. උක්කඩ්ඪිතුකාමොති උපරි කඩ්ඪිතුකාමො. ආසළ්හීමාසමෙව, න සාවණමාසන්ති අත්ථො. ජුණ්හසද්දො චන්දපභායුත්තො මාසොති ආහ ‘‘මාසෙ’’ති. චන්දපභායුත්තො මාසොති ආහ ‘‘මාසෙ’’ති. චන්දපභායුත්තො හි මාසො ජොතති දිප්පතීති ජුණ්හොති වුච්චති. තස්මා ‘‘මාසෙ’’ති සාමඤ්ඤතො වුත්තෙපි පුණ්ණමියුත්තො මාසොව ගහෙතබ්බො. කාචි පරිහානි නාමාති කිඤ්චි සීලාදීනං හායනං නාම. අඤ්ඤස්මිම්පීති වස්සූපගමනතො අඤ්ඤස්මිම්පි. ධම්මිකෙති ධම්මෙන යුත්තෙ.

109. සත්තාහකරණීයානුජානනකථා

187. සත්තාහකරණීයෙසු එවං විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති යොජනා. ‘‘සත්තාහකරණීයෙනා’’ති පදස්ස සත්තමීසමාසඤ්ච අනීයසද්දස්ස කම්මත්ථඤ්ච දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සත්තාහබ්භන්තරෙ යං කත්තබ්බ’’න්ති. තත්ථ ‘‘සත්තාහබ්භන්තරෙ’’ති ඉමිනා සත්තමීසමාසං දස්සෙති, ‘‘කත්තබ්බ’’න්ති ඉමිනා කම්මත්ථං. ‘‘සත්තාහබ්භන්තරෙ’’ති ඉමිනා සත්තාහස්ස අබ්භන්තරං සත්තාහන්ති උත්තරපදලොපං දස්සෙති. පහිතෙ ගන්තුන්ති එත්ථ පහිතෙසද්දස්ස කත්තුකම්මානි දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘භික්ඛුආදීහි දූතෙ’’ති. තත්ථ ‘‘භික්ඛුආදීහී’’ති ඉමිනා කත්තාරං දස්සෙති, ‘‘දූතෙ’’ති ඉමිනා කම්මං. සත්තාහන්ති එත්ථ උත්තරපදලොපඤ්ච භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනඤ්ච දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අන්තොසත්තාහෙයෙවා’’ති. තත්ථෙවාති තස්මිං පහිතට්ඨානෙයෙව. ‘‘න උට්ඨාපෙතබ්බො’’ති ඉමිනා ‘‘සත්තාහෙයෙවා’’ති එත්ථ එවසද්දස්ස ඵලං දස්සෙති.

189. රසො එතස්මිං අත්ථීති රසවතීති වුත්තෙ භත්තගෙහං ගහෙතබ්බන්ති ආහ ‘‘භත්තගෙහං වුච්චතී’’ති. භත්තගෙහන්ති භත්තපචනගෙහං. පුරායං සුත්තන්තොති එත්ථ පුරා අයන්ති පදච්ඡෙදං කත්වා පුරාසද්දො යාවපරියායොති ආහ ‘‘යාව අයං සුත්තන්තො’’ති. න පලුජ්ජතීති එත්ථ ලුජධාතු විනාසත්ථොති ආහ ‘‘න විනස්සතී’’ති. පරිසඞ්ඛතන්ති පරිසඞ්ඛරිතබ්බං. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු පහිතෙසු. ඉමිනාව කප්පියවචනෙනාති ඉමිනා එව කප්පියෙන තිවාක්‍යසඞ්ඛාතෙන වචනෙන. එතෙසන්ති එතෙසං තිණ්ණං වාක්‍යානං. වෙවචනෙනාති ‘‘යඤ්ඤඤ්ච යජිතුං, සුත්තඤ්ච උග්ගණ්හිතුං, සමණෙ ච දස්සිතු’’න්ති පරියායෙන. සත්තසූති උපාසක උපාසික භික්ඛුභික්ඛුනී සික්ඛමාන සාමණෙර සාමණෙරී සඞ්ඛාතාසු සත්තසු.

110. පඤ්චන්නං අප්පහිතෙපි අනුජානනකථා

193. පගෙව පහිතෙති ඉමිනා ‘‘අපහිතෙපි ගන්තබ්බ’’න්ති එත්ථ පිසද්දස්ස සම්භාවනත්ථං දස්සෙති. පඤ්චන්නං සහධම්මිකානං සන්තිකං ගන්තබ්බභාවස්ස කාරණං විභජිත්වා දස්සෙන්තො ආහ ‘‘භික්ඛු ගිලානො හොතී’’තිආදි. දසහීති ‘‘සඞ්ඝො කම්මං කත්තුකාමො හොති, කතං වා සඞ්ඝෙන කම්මං හොතී’’ති ඉදං අඞ්ගං එකං කත්වා දසහි. නවහීති පරිවාසාරහං අපනෙත්වා නවහි. චතූහීති ගිලානඅනභිරතිකුක්කුච්චදිට්ඨිගතඋප්පන්නසඞ්ඛාතෙහි චතූහි. ඉති ඉමෙහි ඡහීති යොජනා. සාමණෙරස්සපි ඡහීති එත්ථ ඡන්නං සරූපං විත්ථාරෙත්වා දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ආදිතො’’තිආදි. තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. සාමණෙරියා සන්තිකං පඤ්චහි ගන්තබ්බන්ති යොජනා. පරතොති පරස්මා, පරස්මිං වා. අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තන්ති සම්බන්ධො. යෙ ඤාතකා වා යෙ අඤ්ඤාතකා වා අත්ථි, තෙසම්පීති යොජනා. තන්ති වචනං.

112. පහිතෙයෙවඅනුජානනකථා

199. භික්ඛුගතිකොති භික්ඛු එව ගති පතිට්ඨා එතස්සාති භික්ඛුගතිකොති වුත්තෙ භික්ඛුනිස්සිතකො පුරිසොති ආහ ‘‘භික්ඛූහි සද්ධිං වසනකපුරිසො’’ති. පලුජ්ජතීති විනස්සති. භණ්ඩං ඡෙදාපිතන්ති එත්ථ භණ්ඩසද්දො පරික්ඛාරත්ථො එව, න මූලධනත්ථොති ආහ ‘‘දබ්බසම්භාරභණ්ඩ’’න්ති. ඡෙදාපිතන්ති චුරාදිගණිකධාතුං ‘‘ඡින්දාපිත’’න්ති රුධාදිගණිකධාතුයා වණ්ණෙති. දජ්ජාහන්ති එකාරලොපසන්ධීති ආහ ‘‘දජ්ජෙ අහ’’න්ති. ‘‘දජ්ජෙහ’’න්තිපි පාඨො. එවඤ්හි සති අකාරලොපසන්ධි. දජ්ජෙති දදෙය්‍යං, දදාමි වා. සඞ්ඝකරණීයෙනාති සඞ්ඝස්ස කාතබ්බෙන කිච්චෙන. තමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යංකිඤ්චී’’තිආදි. තත්ථ යංකිඤ්චි කාතබ්බන්ති යොජනා. චෙතියඡත්තවෙදිකාදීසූති චෙතියස්ස ඡත්තෙ ච වෙදිකාය ච. ආදිසද්දෙන සුධාලිම්පාදයො සඞ්ගණ්හාති. තස්සාති සඞ්ඝකරණීයස්ස. නිප්ඵාදනත්ථං ගන්තබ්බන්ති සම්බන්ධො.

එත්ථාති වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකෙ. ‘‘අනිමන්තිතෙනා’’ති පදං ‘‘ගන්තු’’න්ති පදෙ භාවකත්තා. ගන්තුන්ති ගමිතුං, ගමනං වා ‘‘න වට්ටතී’’ති පදෙ කත්තා. පඨමංයෙවාති ධම්මස්සවනතො පඨමමෙව. සන්නිපතිතබ්බං ඉති කතිකා කතා හොතීති යොජනා. භණ්ඩකන්ති චීවරාදිභණ්ඩකං. ගන්තුං න වට්ටතීති සයමෙව ගන්තුං න වට්ටතීති අත්ථො දට්ඨබ්බො. තෙන වුත්තං ‘‘සචෙ පනා’’තිආදි. තත්ථාති තං විහාරං. ‘‘වට්ටතී’’ති ඉමිනා වස්සච්ඡෙදො ච ආපත්ති ච න හොතීති දස්සෙති. අත්ථායපීති පිසද්දෙන ‘‘භණ්ඩකං ධොවිස්සාමී’’ති අත්ථං අපෙක්ඛති. නන්ති අන්තෙවාසිකං. වට්ටතීති ආචරියස්ස ආණාය සත්තාහෙ අනතික්කන්තෙ වට්ටති, වස්සච්ඡෙදො ච ආපත්ති ච න හොති. සත්තාහෙ අතික්කන්තෙ වස්සච්ඡෙදොව හොති, න ආපත්තීති අධිප්පායො.

113. අන්තරායෙ අනාපත්තිවස්සච්ඡෙදකථා

201. අවිදූරෙති ආසන්නෙ. තත්ථාති ගාමෙ. සත්තාහවාරෙනාති සත්තාහෙ එකවාරෙන. අරුණො උට්ඨාපෙතබ්බොති විහාරෙ අරුණො උට්ඨාපෙතබ්බො. තත්‍රෙවාති ගාමෙයෙව. මයන්ති භික්ඛූ සන්ධාය වුත්තං. පුන මයන්ති මනුස්සෙ සන්ධාය වුත්තං. තෙසංයෙවාති වස්සච්ඡෙදභික්ඛූනං එව. තන්ති සලාකභත්තාදිං. වස්සග්ගෙනාති වස්සගණනාය.

වස්සාවාසිකන්ති වස්සාවාසානං දාතබ්බං චීවරං. තත්ථාති තස්මිං විහාරෙ. යෙසං පාපිතන්ති සම්බන්ධො. විහාරෙති වුට්ඨිතගාමවිහාරෙ. උපනික්ඛිත්තකං භණ්ඩන්ති සම්බන්ධො. ඉධාති භික්ඛුනො නිවාසට්ඨානෙ. යං චීවරාදිවෙභඞ්ගියභණ්ඩං අත්ථි, තන්ති යොජනා. තත්ථෙවාති වුට්ඨිතගාමවිහාරෙ එව. ඉතොති ඛෙත්තවත්ථුආදිතො. කප්පියකාරකානං හත්ථෙති සම්බන්ධො. තත්‍රුප්පාදෙපීති තස්ස විහාරස්ස දින්නඛෙත්තවත්ථුආදිතො උප්පාදෙ පච්චයෙපි. ‘‘තත්ථෙව ගන්ත්වා අපලොකෙත්වා භාජෙතබ්බ’’න්ති වචනස්ස යුත්තිං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සඞ්ඝිකඤ්හී’’තිආදි. අන්තොවිහාරෙ වාති අන්තොසීමාය වා. උභයත්ථාති අන්තොසීමබහිසීම සඞ්ඛාතෙසු ද්වීසු ඨානෙසු ඨිතං වෙභඞ්ගියභණ්ඩන්ති සම්බන්ධො.

114. සඞ්ඝභෙදෙ අනාපත්තිවස්සච්ඡෙදකථා

202. භින්නොති එත්ථ තපච්චයස්ස අතීතත්ථෙ අයුත්තභාවං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘භින්නෙ සඞ්ඝෙ කරණීයං නත්ථී’’ති. යො පනාති සඞ්ඝො පන. ඉදං ‘‘භිජ්ජිස්සතී’’තිපදෙ කත්තා, ‘‘ආසඞ්කිතො’’තිපදෙ කම්මං. ‘‘භිජ්ජිස්සතී’’ති ඉමිනා භින්නොති එත්ථ තපච්චයස්ස අනාගතත්ථෙ පවත්තභාවං දස්සෙති. භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නොති එත්ථ කිං භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නොති දට්ඨබ්බොති ආහ ‘‘න භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නොති දට්ඨබ්බො’’ති. එතන්ති භික්ඛුනීහි අභින්නභාවං. එතා පනාති භික්ඛුනියො පන. තන්ති සඞ්ඝං. එතන්ති ‘‘සම්බහුලාහි භික්ඛුනීහි සඞ්ඝො භින්නො’’ති වචනං.

115. වජාදීසු වස්සූපගමනකථා

203. ‘‘ගොපාලකානං නිවාසට්ඨාන’’න්ති ඉමිනා ගොපාලකා ගාවො විය වජෙ නිවසන්තීති දස්සෙති.

උපකට්ඨසද්දො ආසන්නපරියායොති ආහ ‘‘ආසන්නායා’’ති. තත්ථාති කුටිකායං. ඉධාති ඉමිස්සං කුටිකායං. අවිහාරත්තා ‘‘ඉධාති’’සාමඤ්ඤවසෙන වුත්තං. තික්ඛත්තුන්ති ඉදං උක්කට්ඨවසෙන වුත්තං. හෙට්ඨා හි ‘‘සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තික්ඛත්තුං වා’’ති (මහාව. අට්ඨ. 184) වුත්තත්තා සකිම්පි වට්ටතීති දට්ඨබ්බං. තම්පීති සාලාසඞ්ඛෙපෙන ඨිතසකටම්පි. ‘‘ආලයො’’ති ඉමිනා ‘‘ඉධ වස්සං උපෙමී’’ති වචීභෙදො න කාතබ්බොති දස්සෙති. ආලයොති ච සත්ථෙ ‘‘ඉධ වස්සං වසිස්සාමී’’ති චිත්තස්ස අල්ලීයනං. මග්ගපටිපන්නෙයෙව සත්ථෙති අනාදරෙ භුම්මවචනං. තත්ථෙවාති සත්ථෙයෙව. සත්ථො අතික්කමතීති සම්බන්ධො. තත්ථාති පත්ථිතට්ඨානෙ. විප්පකිරතීති විසුං විසුං ගච්ඡති. සචෙ අගාමකෙ ඨානෙ විප්පකිරති, පුරිමං ගාමං සන්නිවත්තිතබ්බං. න අඤ්ඤගාමං ගන්තබ්බං. තතොති ගාමතො.

උපගන්තබ්බන්ති ‘‘ඉධ වස්සං උපෙමී’’ති තික්ඛත්තුං වත්වා උපගන්තබ්බං. තත්ථෙවාති සමුද්දෙයෙව. කූලන්ති තීරං. තඤ්හි කුලති උදකං ආවරතීති කූලන්ති වුච්චති. අයඤ්චාති නාවායං වස්සූපගමනභික්ඛු. අනුතීරමෙවාති අනුක්කමෙන, අනුසාරෙන වා තීරමෙව. අඤ්ඤත්ථාති පඨමලද්ධගාමතො අඤ්ඤස්මිං ඨානෙ. තත්ථෙවාති පඨමලද්ධගාමෙයෙව.

ඉතීතිආදි නිගමනං. පවාරෙතුඤ්ච ලභතීති එත්ථ චසද්දො වාක්‍යසම්පිණ්ඩනත්ථො. පුරිමෙසු ච පනාති එත්ථ චසද්දො බ්‍යතිරෙකත්ථො, පනසද්දො විසෙසත්ථජොතකො. අනාපත්ති හොතීති අනාපත්තිමත්තමෙව හොති.

116. වස්සං අනුපගන්තබ්බට්ඨානකථා

204. රුක්ඛසුසීරෙයෙවාති රුක්ඛස්ස විවරෙ එව. විවරඤ්හි සු සං ඉරති ගච්ඡතීති සුසීරොති වුච්චති. පදරච්ඡදනන්ති ඵලකෙහි ඡාදිතං. පවිසනද්වාරන්ති පවිසනනික්ඛමනද්වාරං. පවිසනඤ්ච නික්ඛමනඤ්ච පවිසනන්ති විරූපෙකසෙසෙන කාතබ්බං. ඛාණුමත්ථකෙති ඛාණුනො උපරි. විටභීති විටං අඤ්ඤමඤ්ඤවෙධනං අපති ගච්ඡතීති විටපො, පකාරස්ස භකාරං, ඉත්ථිලිඞ්ගජොතකඊපච්චයඤ්ච කත්වා විටභීති වුච්චති. තත්ථාති අට්ටකෙ. යස්සාති භික්ඛුනො, නත්ථීති සම්බන්ධො. පඤ්චන්නං ඡදනානන්ති තිණපණ්ණඉට්ඨකාසිලාසුධාසඞ්ඛාතානං (චූළව. 303) පඤ්චන්නං ඡදනානං. ඉදඤ්ච යෙභුය්‍යවසෙන වුත්තං පදරච්ඡදනාදීනම්පි ගහිතත්තා. ද්වාරබන්ධනන්ති ද්වාරෙන බන්ධිතබ්බං. ඡවකුටිකාති ඡවානං සයනට්ඨානෙ සුසානෙ කතා කුටිකා ඡවකුටිකාති වුච්චති. ටඞ්කිතමඤ්චාදීතිආදිසද්දෙන ටඞ්කිතපීඨං සඞ්ගණ්හාති. තත්ථාති ඡවකුටියං. අඤ්ඤං කුටිකන්ති ඡවකුටිතො අඤ්ඤං කුටිකං. ආවරණන්ති භිත්තිං. ද්වාරන්ති පවිසනනික්ඛමනද්වාරං. ඡත්තකුටිකා නාමෙසාති එසා ඡත්තෙන කතා කුටිකා නාම. මහන්තෙන කපල්ලෙන කුටිකං කත්වාති සම්බන්ධො.

117. අධම්මිකකතිකාකථා

205. අඤ්ඤාපීති ‘‘අන්තරාවස්සං න පබ්බාජෙතබ්බ’’න්ති කතිකාය අඤ්ඤාපි. කතිකා හොතීති සම්බන්ධො. තස්සාති අධම්මිකකතිකාය. වුත්තන්ති චතුත්ථපාරාජිකවණ්ණනායං (පාරා. අට්ඨ. 2.226) වුත්තං.

118. පටිස්සවදුක්කටාපත්තිකථා

207. පටිස්සවෙ ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ කිං වස්සාවාසපටිස්සුතෙයෙව දුක්කටාපත්ති හොතීති ආහ ‘‘න කෙවල’’න්තිආදි. එතස්සෙවාති වස්සාවාසස්සෙව. එවමාදිනාපීති පිසද්දො ‘‘පටිස්සවෙ’’ති එත්ථ යොජෙතබ්බො. ‘‘පටිස්සවෙපී’’ති හි අත්ථො. තස්ස තස්සාති කම්මස්ස. තඤ්ච ඛොති තඤ්ච දුක්කටං විසංවාදනපච්චයා හොතීති යොජනා. පඨමම්පීති පිසද්දො ‘‘පච්ඡාපී’’ති පදං සම්පිණ්ඩෙති. පඨමම්පි හි පාචිත්තියං, පච්ඡාපි දුක්කටන්ති අත්ථො.

සො තදහෙව අකරණීයොතිආදීසු එවං විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති යොජනා. පුරිමිකා ච න පඤ්ඤායතීති එත්ථ පුරෙ භවා පුරිමා, සා එව පුරිමිකා, පාටිපදතිථී. නානාසීමාය ද්වීසු ආවාසෙසු වස්සං උපගච්ඡන්තස්ස දුතියෙ ‘‘වසිස්සාමී’’ති පඨමාවාසස්ස උපචාරතො නික්ඛන්තමත්තෙ පඨමසෙනාසනග්ගාහස්ස පස්සම්භනං සන්ධාය වුත්තං ‘‘පුරිමිකා ච න පඤ්ඤායතී’’ති. අරුණං අනුට්ඨාපෙත්වාති වස්සං උපගමනවිහාරෙ අරුණං අනුට්ඨාපෙත්වා. තදහෙවාති තස්මිං වස්සූපගමනඅහනි එව, පක්කන්තස්සාපීති සම්බන්ධො. පිසද්දස්ස ගරහත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘කො පන වාදො’’තිආදි. ආලයොති චිත්තස්ස අල්ලීයනං. අසතියාති සතිපමුට්ඨෙන. වස්සං න උපෙතීති ‘‘ඉමස්මිං විහාරෙ ඉමං තෙමාසං වස්සං උපෙමී’’ති (මහාව. අට්ඨ. 184) වචීභෙදං කත්වා වස්සං න උපෙති.

සත්තාහන්ති සත්තාහෙන, අනාගතායාති සම්බන්ධො. නවමිතොති පුබ්බකත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛනවමිතො, පච්ඡිමකත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛනවමිතො වා. මා වා ආගච්ඡතු, අනාපත්තීති වස්සංවුත්ථත්තා මා වා ආගච්ඡතු, අනාපත්තීති අත්ථො.

ඉති වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.