7. පබ්බජ්ජාකථා

31. පොරාණානුපොරාණානන්ති පුරාණෙ ච අනුපුරාණෙ ච භවානං. එකසට්ඨීති එකො ච සට්ඨි ච, එකෙන වා අධිකා සට්ඨි එකසට්ඨි.

තත්‍රාති තෙසු එකසට්ඨිමනුස්සඅරහන්තෙසු. පුබ්බයොගොති පුබ්බෙ කතො උපායො, පුබ්බූපනිස්සයොති අත්ථො. වග්ගබන්ධෙනාති සමූහං කත්වා බන්ධෙන. තෙති පඤ්චපඤ්ඤාස ජනා. ඣාපෙස්සාමාති ඩය්හිස්සාම. නීහරිංසූති ගාමතො නීහරිංසු. තෙසූති පඤ්චපඤ්ඤාසජනෙසු. පඤ්ච ජනෙ ඨපෙත්වාති සම්බන්ධො. සෙසාති පඤ්චහි ජනෙහි අවසෙසා. සොති යසො දාරකො. තෙපීති චත්තාරොපි ජනා. තත්ථාති සරීරෙ. තෙ සබ්බෙපීති යසස්ස මාතාපිතුභරියාහි සද්ධිං සබ්බෙපි තෙ සහායකා. තෙනාති පුබ්බයොගෙන.

ආමන්තෙසීති කථෙසි.

32. දිබ්බෙසු විසයෙසු භවා දිබ්බා ලොභපාසාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘දිබ්බා නාමා’’තිආදි. ලොභපාසාති ලොභසඞ්ඛාතා බන්ධනා. අසවනතාති එත්ථ කරණත්ථෙ පච්චත්තවචනන්ති ආහ ‘‘අසවනතායා’’ති. පරිහායන්තීති එත්ථ කෙන පරිහායන්තීති ආහ ‘‘විසෙසාධිගමතො’’ති. විසෙසාධිගමතොති මග්ගඵලසඞ්ඛාතස්ස විසෙසස්ස අධිගමතො.

33. අන්තං ලාමකං කරොතීති අන්තකොති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ලාමකා’’ති. ‘‘හීනසත්තා’’ති ඉමිනා අන්තකස්ස සරූපං දස්සෙති. ආමන්තනපදමෙතං. තන්ති රාගපාසං. හීති සච්චං. සොති මාරො පාපිමා. අන්තලික්ඛෙ චරන්තානං පඤ්චාභිඤ්ඤානම්පි බන්ධනත්තා අන්තලික්ඛෙ චරති පවත්තතීති අන්තලික්ඛචරොති වචනත්ථෙන රාගපාසො ‘‘අන්තලික්ඛචරො’’ති මාරෙන පාපිමතා වුත්තො.

34. නානාජනපදතොති එකිස්සාපි දිසාය නානාජනපදතො. ‘‘අනුජානාමි…පෙ… පබ්බාජෙථා’’තිආදිම්හි විනිච්ඡයො එවං වෙදිතබ්බොති යොජනා. පබ්බාජෙන්තෙන භික්ඛුනා පබ්බාජෙතබ්බොති සම්බන්ධො. යෙ පටික්ඛිත්තා පුග්ගලාති යොජනා. පරතොති පරස්මිං. ‘‘න භික්ඛවෙ…පෙ… පබ්බාජෙතබ්බො’’ති පාළිං (මහාව. 89) ආදිං කත්වාති යොජනා. තෙති පටික්ඛිත්තපුග්ගලෙ. සොපි චාති සොපි ච පුග්ගලො. අනුඤ්ඤාතොයෙව පබ්බාජෙතබ්බොති සම්බන්ධො. තස්ස චාති පුග්ගලස්ස ච, අථ වා තෙසඤ්ච මාතාපිතූනං. වචනවිපල්ලාසො හෙස. අනුජානනලක්ඛණං වණ්ණයිස්සාමාති සම්බන්ධො.

එවන්ති ඉමිනා වුත්තනයෙන. චසද්දො වාක්‍යසම්පිණ්ඩනත්ථො. සචෙ අච්ඡින්නකෙසො හොති ච, සචෙ එකසීමාය අඤ්ඤෙපි භික්ඛූ අත්ථි චාති අත්ථො. අඤ්ඤෙපීති අත්තනා අපරෙපි. භණ්ඩූති මුණ්ඩො, සොයෙව කම්මං භණ්ඩුකම්මං. තස්සාති භණ්ඩුකම්මස්ස. ඔකාසොති පබ්බජ්ජාය ඛණො. ‘‘ඔකාසං න ලභතී’’ති වත්වා තස්ස කාරණං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘සචෙ’’තිආදි.

අවුත්තොපීති එත්ථ පිසද්දො වුත්තො පන කා නාම කථාති දස්සෙති. උපජ්ඣායං උද්දිස්ස පබ්බාජෙතීති එත්ථ පබ්බජ්ජා චතුබ්බිධා තාපසපබ්බජ්ජා පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජා සාමණෙරපබ්බජ්ජා උපසම්පදපබ්බජ්ජාති. තත්ථ කෙසමස්සුහරණං තාපසපබ්බජ්ජා නාම වක්කලාදිගහණතො පඨමමෙව වජිතබ්බත්තා. ඉසිපබ්බජ්ජාතිපි තස්සායෙව නාමං. කෙසමස්සුහරණමෙව පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජා නාම කාසායාදිගහණතො පඨමමෙව වජිතබ්බත්තා. කෙසමස්සුහරණඤ්ච කාසායච්ඡාදනඤ්ච සාමණෙරපබ්බජ්ජා නාම සරණගහණතො පඨමමෙව වජිතබ්බත්තා. උපසම්පදපබ්බජ්ජා තිවිධා එහිභික්ඛුඋපසම්පදපබ්බජ්ජා සරණගහණූපසම්පදපබ්බජ්ජා ඤත්තිචතුත්ථවාචිකූපසම්පදපබ්බජ්ජාති. තත්ථ එහිභික්ඛූපසම්පදපබ්බජ්ජායං කෙසමස්සුහරණාදි සබ්බං එකතොව සම්පජ්ජති ‘‘එහි භික්ඛූ’’ති භගවතො වචනෙන අභිනිප්ඵන්නත්තා. සරණගහණූපසම්පදපබ්බජ්ජා සාමණෙරපබ්බජ්ජසදිසායෙව. කෙසමස්සුහරණඤ්ච කාසායච්ඡාදනඤ්ච සරණගහණඤ්ච ඤත්තිචතුත්ථවාචිකූපසම්පදපබ්බජ්ජා නාම කම්මවාචාගහණතො පඨමමෙව වජිතබ්බත්තා. තත්ථ සාමණෙරපබ්බජ්ජං සන්ධාය වුත්තං ‘‘උපජ්ඣායං උද්දිස්ස පබ්බාජෙතී’’ති. උපජ්ඣායං උද්දිස්සාති උපජ්ඣායස්ස වෙය්‍යාවච්චකරට්ඨානනියමං කත්වා. පබ්බජ්ජාකම්මෙ අත්තනො ඉස්සරියමකත්වාති අත්ථො. දහරෙන භික්ඛුනා කෙසච්ඡෙදනං කාසායච්ඡාදනං සරණදානන්ති තීණි කිච්චානි කාතබ්බානියෙව. කෙචි ‘‘සරණානි පන සයං දාතබ්බානී’’ති පාඨං ඉධානෙත්වා දහරෙන භික්ඛුනා සරණානි න දාතබ්බානීති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්බං දහරස්ස භික්ඛුත්තා, භික්ඛූනං පබ්බාජෙතුං ලභනත්තා ච. උපජ්ඣායො චෙ කෙසච්ඡෙදනඤ්ච කාසායච්ඡාදනඤ්ච අකත්වා පබ්බජ්ජත්ථං සරණානියෙව දෙති, න රුහති පබ්බජ්ජා පබ්බජ්ජාය අකත්තබ්බත්තා. කම්මවාචං සාවෙත්වා උපසම්පාදෙති, රුහති උපසම්පදා අපත්තචීවරානං උපසම්පදසිද්ධිතො, කම්මවිපත්තියා අභාවතො ච. ඛණ්ඩසීමන්ති උපචාරසීමට්ඨං බද්ධසීමං. පබ්බාජෙත්වාති කෙසච්ඡෙදනං සන්ධාය වුත්තං ‘‘කාසායානි අච්ඡාදෙත්වා’’ති කාසායච්ඡාදනස්ස විසුං වුත්තත්තා. සාමණෙරස්ස සරණදානස්ස අරුහත්තා ‘‘සරණානි පන සයං දාතබ්බානී’’ති වුත්තං. පුරිසං පබ්බාජෙතුන්ති සම්බන්ධො. හීති සච්චං. ආණත්තියාති භික්ඛූනං ආණත්තියා. යෙන කෙනචීති ගහට්ඨපබ්බජිතෙසු යෙන කෙනචි.

‘‘භබ්බරූපො’’ති වත්වා තස්ස අත්ථං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘සහෙතුකො’’ති. සහෙතුකොති මග්ගඵලානං උපනිස්සයෙහි සහ පවත්තො. යසස්සීති පරිවාරයසෙන ච කිත්තියසෙන ච සමන්නාගතො. ඔකාසං කත්වාපීති ඔකාසං කත්වා එව. සයමෙවාති න අඤ්ඤො ආණාපෙතබ්බො. එත්තොයෙවාති දස්සනට්ඨානතොයෙව. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස. ඛජ්ජු වාති කණ්ඩුවනං වා. ‘‘කච්ඡු වා’’තිපි පාඨො, පාමං වාති අත්ථො. පිළකා වාති ඵොටා වා. එත්තකෙනාති එතපමාණෙන ඝංසිත්වා න්හාපනමත්තෙන. අනිවත්තිධම්මාති ගිහිභාවං අනිවත්තනසභාවා. කතඤ්ඤූති කතස්සූපකාරස්ස ජානනසීලා. කතවෙදිනොති කතඤ්ඤූපකාරස්ස වෙදං පාකටං කරොන්තො.

අනිය්‍යානිකකථාති යාවදත්ථං සුපිත්වා යාවදත්ථං භුඤ්ජීත්වා චිත්තකෙළිං කරොන්තො අනුක්කණ්ඨිතො විහරාහීතිආදිකා කථා. නකථෙතබ්බං දස්සෙත්වා කථෙතබ්බං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අථඛ්වස්සා’’ති. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස. ආචික්ඛනාකාරං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ආචික්ඛන්තෙන චා’’තිආදි. වණ්ණ…පෙ… වසෙනාති වණ්ණො ච සණ්ඨානඤ්ච ගන්ධො ච ආසයො ච ඔකාසො ච, තෙසං වසෙන, ආචික්ඛිතබ්බන්ති සම්බන්ධො. හීති ඵලජොතකො, ආචික්ඛනස්ස ඵලං වක්ඛාමීති අත්ථො. සොති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො. පුබ්බෙති පුබ්බභවෙ, පබ්බජනතො පුබ්බෙ වා. කණ්ටකවෙධාපෙක්ඛො පරිපක්කගණ්ඩො විය ඤාණං පවත්තතීති යොජනා. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස. ඉන්දාසනීති සක්කස්ස වජිරාවුධො. සො හි ඉන්දෙන අසීයති ඛිපීයතීති ඉන්දාසනීති වුච්චති. ඉන්දාසනි පබ්බතෙ චුණ්ණයමානා විය සබ්බෙ කිලෙසෙ චුණ්ණයමානංයෙවාති යොජනා. ඛුරග්ගෙයෙවාති ඛුරස්ස කොටියමෙව. ඛුරකම්මපරියොසානෙයෙවාති අත්ථො. හීති සච්චං. තස්මාති යස්මා පත්තා, තස්මා. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස.

ගිහිගන්ධන්ති ගෙහෙ ඨිතස්ස ජනස්ස ගන්ධං. අථාපීති යදිපි අච්ඡාදෙතීති සම්බන්ධො. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස. ආචරියො වාති සරණදානාචරියො වා කම්මවාචාචරියො වා ඔවාදාචරියො වා. තංයෙව වාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛමෙව වා. තෙන භික්ඛුනාවාති ආචරියුපජ්ඣායභික්ඛුනා එව.

අනාණත්තියාති ආචරියුපජ්ඣායෙහි අනාණත්තියා. ඉමිනා ආචරියුපජ්ඣායෙහි අනාණත්තෙන යෙන කෙනචි නිවාසනාදීනි න කාතබ්බානීති දස්සෙති. භික්ඛුනාති ආචරියුපජ්ඣායභික්ඛුනා. තස්සෙවාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්සෙව. උපජ්ඣායමූලකෙති උපජ්ඣායමූලකෙ නිවාසනපාරුපනෙ. අයන්ති විනිච්ඡයො.

තත්ථාති පබ්බජ්ජූපසම්පදට්ඨානෙ. තෙසන්ති භික්ඛූනං. අථාති වන්දාපනතො පච්ඡා, වන්දාපනස්ස අනන්තරා වා. ‘‘එවං වදෙහී’’ති පාළිනයනිදස්සනමුඛෙන ‘‘යමහං වදාමි, තං වදෙහී’’ති අට්ඨකථානයං නිදස්සෙති. අථාති තදනන්තරං. අස්සාති පබ්බජ්ජාපෙක්ඛස්ස, දාතබ්බානීති සම්බන්ධො. එකපදම්පීති තීසු වාක්‍යපදෙසු එකං වාක්‍යපදම්පි, නවසු වා විභත්‍යන්තපදෙසු එකපදම්පි. එකක්ඛරම්පීති චතුවීසතක්ඛරෙසු එකක්ඛරම්පි.

එකතො සුද්ධියාති එකස්සෙව කම්මවාචාචරියස්ස ඨානකරණසම්පත්තියා සුජ්ඣනෙන. උභතො සුද්ධියාවාති උභයෙසං සරණදානාචරියසාමණෙරානං සුජ්ඣනෙන එව. ඨානකරණසම්පදන්ති උරආදිට්ඨානානඤ්ච සංවුතාදිකරණානඤ්ච සම්පදං. වත්තුන්ති ඨානකරණසම්පදං වත්තුං. න සක්කොතීති වත්තුං න සක්කොතීති යොජනා.

ඉමානීති සරණානි. චසද්දො උපන්‍යාසො, පනසද්දො පදාලඞ්කාරො. එකසම්බන්ධානීති එකතො සම්බන්ධානි. අනුනාසිකන්තං කත්වා දානකාලෙ ‘‘බුද්ධං’’ඉති ‘‘සරණං’’ඉති පදානඤ්ච ‘‘සරණං’’ඉති ‘‘ගච්ඡාමි’’ඉති පදානඤ්ච අන්තරා විච්ඡෙදමකත්වා එකසම්බන්ධමෙව කත්වා දාතබ්බානීති වුත්තං හොති. කස්මා තිණ්ණං පදානමන්තරා බ්‍යවධානස්ස කස්සචි අක්ඛරස්ස අභාවතො. විච්ඡින්දිත්වාති විච්ඡෙදං කත්වා. මකාරන්තං කත්වා දානකාලෙ තිණ්ණං පදානමන්තරා එකසම්බන්ධමකත්වා විච්ඡින්දිත්වා එව කත්වා දාතබ්බානීති වුත්තං හොති. කස්මා? තිණ්ණං පදානමන්තරා බ්‍යවධානස්ස නිස්සරස්ස මකාරස්ස අත්ථිභාවතො. අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තන්ති සම්බන්ධො. තන්ති වචනං, ‘‘නත්ථී’’තිපදෙ කත්තා, ‘‘න වුත්ත’’න්තිපදෙ කම්මං. තථාති ‘‘අහං භන්තෙ බුද්ධරක්ඛිතො’’තිආදිනා ආකාරෙන, අවදන්තස්ස සරණං න කුප්පති, බුකාරදකාරාදීනං බ්‍යඤ්ජනානං ඨානකරණසම්පදං හාපෙන්තස්සෙව සරණං කුප්පතීති අධිප්පායො.

‘‘තික්ඛත්තු’’න්ති ඉමිනා සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා න වට්ටතීති දීපෙති. තික්ඛත්තුතො අධිකං පන සහස්සක්ඛත්තුම්පි වට්ටතියෙව. තත්ථාති තාසු පබ්බජ්ජාඋපසම්පදාසු. පරතොති පරස්මිං. සාති උපසම්පදා. පබ්බජ්ජා පන අනුඤ්ඤාතා එවාති සම්බන්ධො. පරතොපීති පිසද්දො පුබ්බාපෙක්ඛො. සාති පබ්බජ්ජා. එත්තාවතාති එත්තකෙන කෙසච්ඡෙදනකාසායච්ඡාදනසරණදානෙන. හීති ඵලජොතකො.

එසාති එසො සාමණෙරොති අත්ථො. ‘‘ගතිමා’’ති වත්වා තස්සත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පණ්ඩිතජාතිකො’’ති. අථාති එවං සති. අස්සාති සාමණෙරස්ස. තස්මිංයෙව ඨානෙති සාමණෙරභූමියං ඨිතට්ඨානෙයෙව. යථා භගවතා උද්දිට්ඨානි, තථා උද්දිසිතබ්බානීති යොජනා. එතන්ති ‘‘අනුජානාමි…පෙ… ජාතරූප රජතපටිග්ගහණා වෙරමණී’’ති වචනං.

තන්ති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තවචනං. යථාපාළියාවාති එවසද්දො සන්නිට්ඨානත්ථො, තෙන යථාපාළියාව උද්දිසිතබ්බානි. යථාපාළිං විසජ්ජෙත්වා අඤ්ඤථා එව උද්දිසිතබ්බානීති වාදං නිවාරෙති. යථාපාළිං විසජ්ජෙත්වා අඤ්ඤථා ‘‘පාණාතිපාතා වෙරමණිං සික්ඛාපදං සමාදියාමී’’ති උද්දිසන්තොපි නිද්දොසොයෙව. හීති සච්චං, යස්මා වා. තානීති සික්ඛාපදානි. යාවාති යත්තකං කාලං න ජානාති, න කුසලො හොතීති සම්බන්ධො. සන්තිකාවචරොයෙවාති ආචරියුපජ්ඣායානං සමීපෙ අවචාරොව. අස්සාති සාමණෙරස්ස. කප්පියාකප්පියන්ති දසසික්ඛාපදවිනිමුත්තං කප්පියං පරාමාසාදිඤ්ච අකප්පියං අපරාමාසාදිඤ්ච. තෙනාපීති සාමණෙරෙනාපි. නාසනඞ්ගානීති ලිඞ්ගනාසනඅඞ්ගානි. සාධුකං සික්ඛිතබ්බන්ති සාධුකං අසික්ඛන්තස්ස ලිඞ්ගනාසනඤ්ච දණ්ඩකම්මනාසනඤ්ච හොතීති අධිප්පායො.