3. නග්ගවග්ගො

1. පඨමසික්ඛාපද-අත්ථයොජනා

883. නග්ගවග්ගස්ස පඨමෙ බ්‍රහ්මචරියෙන චිණ්ණෙනාති චිණ්ණෙන බ්‍රහ්මචරියෙන කිං නු ඛො නාමාති අත්ථො. ‘‘බ්‍රහ්මචරියස්ස චරණෙනා’’ති ඉමිනා චිණ්ණසද්දස්ස චරණං චිණ්ණන්ති වචනත්ථං දස්සෙති. ‘‘න අඤ්ඤං චීවර’’න්ති ඉමිනා එවත්ථං දස්සෙති, අඤ්ඤත්ථාපොහනං වාති. පඨමං.

2. දුතියසික්ඛාපදං

887. දුතියෙ අනුත්තානට්ඨානං නත්ථීති. දුතියං.

3. තතියසික්ඛාපදං

893. තතියෙ අනන්තරායිකිනීති එත්ථ නත්ථි අන්තරායො එතිස්සාති අනන්තරායා, සා එව අනන්තරායිකිනීති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අනන්තරායා’’ති. තතියං.

4. චතුත්ථසික්ඛාපදං

898. චතුත්ථෙ පඤ්චාහන්ති සමාහාරදිගු, ණිකපච්චයො ස්වත්ථො. සඞ්ඝාටිචාරොතිඑත්ථ කෙනට්ඨෙන සඞ්ඝාටි නාම, චාරසද්දො කිමත්ථොති ආහ ‘‘පරිභොගවසෙන වා’’තිආදි. තත්ථ සඞ්ඝටිතට්ඨෙනාති සංහරිතට්ඨෙන. ඉමිනා ‘‘කෙනට්ඨෙන සඞ්ඝාටි නාමා’’ති පුච්ඡං විසජ්ජෙති. ‘‘පරිවත්තන’’න්ති ඉමිනා ‘‘චාරසද්දො කිමත්ථො’’ති චොදනං පරිහරති. පඤ්චසූති තිචීවරං උදකසාටිකා සංකච්චිකාති පඤ්චසූති. චතුත්ථං.

5. පඤ්චමසික්ඛාපදං

903. පඤ්චමෙ ‘‘චීවරසඞ්කමනීය’’න්තිඑත්ථ සඞ්කමෙතබ්බං පටිදාතබ්බන්ති සඞ්කමනීයන්ති කමුධාතුස්ස පටිදානත්ථඤ්ච අනීයසද්දස්ස කම්මත්ථඤ්ච, ‘චීවරඤ්ච තං සඞ්කමනීයඤ්චෙ’ති චීවරසඞ්කමනීයන්ති විසෙසනපරපදභාවඤ්ච දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සඞ්කමෙතබ්බං චීවර’’න්ති. තත්ථ ‘‘සඞ්කමෙතබ්බං චීවර’’න්ති ඉමිනා කම්මත්ථඤ්ච විසෙසනපරපදභාවඤ්ච දස්සෙති. ‘‘පටිදාතබ්බචීවර’’න්ති ඉමිනා කමුධාතුයා අත්ථං දස්සෙති අධිප්පායවසෙනාති. පඤ්චමං.

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදං

909. ඡට්ඨෙ ‘‘අඤ්ඤං පරික්ඛාර’’න්තිඑත්ථ පරික්ඛාරස්ස සරූපං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යංකිඤ්චී’’තිආදි. යංකිඤ්චි අඤ්ඤතරන්ති සම්බන්ධො. කිත්තකංඅග්ඝනකන්ති කිං පමාණෙන අග්ඝෙන අරහං චීවරං. දාතුකාමත්ථාති තුම්හෙ දාතුකාමා භවථාති අත්ථො. කතිපාහෙනාති කතිපයානි අහානි කතිපාහං, යකාරලොපො. කතිපයසද්දොහි ද්විතිවාචකො රූළ්හීසද්දො, තෙන කතිපාහෙන. සමග්ඝන්ති අප්පග්ඝං. සංසද්දො හි අප්පත්ථවාචකොති. ඡට්ඨං.

7. සත්තමසික්ඛාපදං

911. සත්තමෙ ‘‘විපක්කමිංසූ’’ති එත්ථ විවිධං ඨානං පක්කමිංසූති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තත්ථ තත්ථ අගමංසූ’’ති. අම්හාකම්පි ආගමනන්ති සම්බන්ධො.

915. කතිපාහෙන උප්පජ්ජිස්සතීති කතිපාහෙන චීවරං උප්පජ්ජිස්සති. තතොති තස්මිං චීවරුප්පජ්ජනකාලෙති. සත්තමං.

8. අට්ඨමසික්ඛාපදං

916. අට්ඨමෙ යෙ නාටකං නාටෙන්ති, තෙ නටා නාමාති යොජනා. ඉමිනා නටකං නාටෙන්තීති නටාති වචනත්ථං දස්සෙති. යෙ නච්චන්ති, තෙ නාටකා නාමාති යොජනා. ඉමිනා සයං නටන්තීති නාටකාති වචනත්ථං දීපෙති. වංසවරත්තාදීසූති එත්ථ වංසො නාම වෙණු. වරත්තා නාම නද්ධිකා. ආදිසද්දෙන රජ්ජුආදයො සඞ්ගණ්හාති. යෙ ලඞ්ඝනකම්මං කරොන්ති, තෙ ලඞ්ඝකා නාමාති යොජනා. මායාකාරාති එත්ථ මායා නාම මයනාමකෙන අසුරෙන සුරෙ චලයිතුං කතත්තා මයස්ස එසාති මායා, තං කරොතීති මායාකාරො, මයනාමකො අසුරොයෙව. අඤ්ඤෙ පන රූළ්හීවසෙන ‘‘මායාකාරා’’ති වුච්චන්ති. සොකෙන ඣායනං ඩය්හනං සොකජ්ඣායං, සුරානං සොකජ්ඣායං කරොතීති සොකජ්ඣායිකො, මයනාමකො අසුරොයෙව. අඤ්ඤෙ පන රූළ්හීවසෙන ‘‘සොකජ්ඣායිකා’’ති වුච්චන්ති. ඉති ඉමමත්ථං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘සොකජ්ඣායිකා නාම මායාකාරා’’ති. කුම්භථුණිකා නාමාති එත්ථ විස්සට්ඨත්තා ථවීයතීති ථුණො, සද්දො. කුම්භස්ස ථුණො කුම්භථුණො. තෙන කීළන්තීති කුම්භථුණිකා, ඉති ඉමමත්ථං දස්සෙති ‘‘ඝටකෙන කීළනකා’’ති ඉමිනා. බිම්බිසකන්ති චතුරස්සඅම්බණතාළනං, තං වාදෙන්තීති බිම්බිසකවාදකාති. අට්ඨමං.

9. නවමසික්ඛාපදං

921. නවමෙ තෙසන්ති යෙ ‘‘න මයං අය්‍යෙ සක්කොමා’’ති වදන්ති, තෙසං. දස්සතීති අච්ඡාදෙස්සතීති. නවමං.

10. දසමසික්ඛාපදං

927. දසමෙ යස්සාති කථිනස්ස. උබ්භාරමූලකොති උද්ධාරමූලකො. සද්ධාපරිපාලනත්ථන්ති කථිනුද්ධාරං යාචන්තස්ස සද්ධාය පරිපාලනත්ථන්ති. දසමං.

නග්ගවග්ගො තතියො.