2. සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩං

1. පඨමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපද-අත්ථයොජනා

පාරාජිකානන්තරස්සාති පාරාජිකානං අනන්තරෙ ඨපිතස්ස, සඞ්ගීතස්ස වා, සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩස්සාති සම්බන්ධො. අයං ඊදිසා අනුත්තානත්ථවණ්ණනා අනුත්තානානං පදානං අත්ථස්ස වණ්ණනා දානි ඉමස්මිංකාලෙ භවිස්සතීති යොජනා.

678. පඨමෙ උදකං වසිතං අච්ඡාදනං අනෙන කතන්ති උදොසිතොති වචනත්ථෙන භණ්ඩසාලා උදොසිතං නාමාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘උදොසිතන්ති භණ්ඩසාලා’’ති. එත්ථ හි උදසද්දො උදකපරියායො. සංයොගො න යුත්තොයෙව. භණ්ඩසාලාති යානාදීනං භණ්ඩානං ඨපනසාලා. අච්චාවදථාති එත්ථ අතීත්‍යූපසග්ගො අතික්කමනත්ථො, ආත්‍යූපසග්ගො ධාත්වත්ථානුවත්තකොති ආහ ‘‘අතික්කමිත්වා වදථා’’ති.

679. උස්සයවසෙන වදනං උස්සයවාදො, සොයෙව උස්සයවාදිකාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘උස්සයවාදිකා’’තිආදි. ‘‘මානුස්සයවසෙන කොධුස්සයවසෙනා’’ති ඉමිනා උස්සයභෙදං දස්සෙති. සාති උස්සයවාදිකා. අත්ථතොති සරූපතො. එත්ථාති පදභාජනෙ. අඩ්ඩනං අභියුඤ්ජනං අඩ්ඩොති කත්වා ද්වින්නං ජනානං අඩ්ඩො වොහාරිකානං විනිච්ඡයකාරණං හොති, තස්මා වුත්තං ‘‘අඩ්ඩොති වොහාරිකවිනිච්ඡයො වුච්චතී’’ති, මුද්ධජතතියක්ඛරොයෙව. යන්ති අඩ්ඩං. යත්ථාති යස්මිං කිස්මිංචි ඨානෙ. ද්වින්නං අඩ්ඩකාරකානං වොහාරං ජානන්තීති වොහාරිකා, අක්ඛදස්සා, තෙසං. ද්වීසු ජනෙසූති අඩ්ඩකාරකෙසු ජනෙසු ද්වීසු. යො කොචීති අඩ්ඩකාරකො වා අඤ්ඤො වා යො කොචි.

එත්ථාති ‘‘එකස්ස ආරොචෙතී’’තිආදිවචනෙ. යත්ථ කත්ථචීති යංකිඤ්චි ඨානං ආගතෙපීති සම්බන්ධො. අථාති පච්ඡා. සාති භික්ඛුනී. සොති උපාසකො.

‘‘කප්පියකාරකෙනා’’තිපදං ‘‘කථාපෙතී’’තිපදෙ කාරිතකම්මං. තත්ථාති කප්පියකාරකඉතරෙසු. වොහාරිකෙහි කතෙති සම්බන්ධො. ගතිගතන්ති චිරකාලපත්තං. සුතපුබ්බන්ති පුබ්බෙ සුතං. අථාති සුතපුබ්බත්තා එව. තෙති වොහාරිකා, දෙන්තීති සම්බන්ධො.

පඨමන්ති සමනුභාසනතො පුබ්බං. ආපත්තීති ආපජ්ජනං. එතස්සාති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. අයං හීති අයං එව, වක්ඛමානො එවාති අත්ථො. එත්ථාති පදභාජනෙ. සහ වත්ථුජ්ඣාචාරාති වත්ථුජ්ඣාචාරෙන සහ, වාක්‍යමෙව, න සමාසො. වත්ථුජ්ඣාචාරාති කරණත්ථෙ නිස්සක්කවචනං දට්ඨබ්බං. තෙන වුත්තං ‘‘සහ වත්ථුජ්ඣාචාරෙනා’’ති. භික්ඛුනින්ති ආපත්තිමාපන්නං භික්ඛුනිං. සඞ්ඝතොති භික්ඛුනිසඞ්ඝම්හා. අනීයසද්දො හෙතුකත්තාභිධායකොති ආහ ‘‘නිස්සාරෙතීති නිස්සාරණීයො’’ති. භික්ඛුනිසඞ්ඝතො නිස්සරති, නිස්සාරියති වා අනෙනාති නිස්සාරණීයොති කරණත්ථොපි යුත්තොයෙව. තත්ථාති පදභාජනෙ. යන්ති සඞ්ඝාදිසෙසං. සොති සඞ්ඝාදිසෙසො. පදභාජනස්ස අත්ථො කාරණොපචාරෙන දට්ඨබ්බො. හීති සච්චං. කෙනචීති පුග්ගලෙන, න නිස්සාරීයතීති සම්බන්ධො. තෙන ධම්මෙන කරණභූතෙන, හෙතුභූතෙන වා. සොති ධම්මො.

අඩ්ඩකාරකමනුස්සෙහි වුච්චමානාති යොජනා. සයන්ති සාමං. තතොති ගමනතො, පරන්ති සම්බන්ධො. භික්ඛුනියා වා කතං ආරොචෙතූති යොජනා.

ධම්මිකන්ති ධම්මෙන සභාවෙන යුත්තං. යථාති යෙනාකාරෙන. තන්ති ආකාරං. තත්ථාති ‘‘අනොදිස්ස ආචික්ඛතී’’ති වචනෙ.

ධුත්තාදයොති ආදිසද්දෙන චොරාදයො සඞ්ගණ්හාති. සාති ආචික්ඛනා. තන්ති ආචික්ඛනං. තෙසන්ති ගාමදාරකාදීනං. දණ්ඩන්ති ධනදණ්ඩං. ගීවා හොතීති ඉණං හොති. අධිප්පායෙ සතිපීති යොජනා. තස්සාති අනාචාරං චරන්තස්ස.

කෙවලං හීති කෙවලමෙව. තන්ති රක්ඛං. කාරකෙති අනාචාරස්ස කාරකෙ. තෙස+?න්ති කාරකානං.

තෙසන්ති හරන්තානං. ‘‘අනත්ථකාමතායා’’ති ඉමිනා භයාදිනා වුත්තෙ නත්ථි දොසොති දස්සෙති. හීති ලද්ධදොසජොතකො. අත්තනො වචනකරං…පෙ… වත්තුං වට්ටතීති අත්තනො වචනං ආදියිස්සතීති වුත්තෙ වචනං අනාදියිත්වා දණ්ඩෙ ගහිතෙපි නත්ථි දොසො දණ්ඩගහණස්ස පටික්ඛිත්තත්තා. දාසදාසීවාපිආදීනන්ති ආදිසද්දෙන ඛෙත්තාදයො සඞ්ගය්හන්ති.

වුත්තනයෙනෙවාති අතීතං ආරබ්භ ආචික්ඛනෙ වුත්තනයෙන එව. ‘‘ආයතිං අකරණත්ථායා’’ති ඉමිනා අනාගතං ආරබ්භ ඔදිස්ස ආචික්ඛනං දස්සෙති. ‘‘කෙන එවං කත’’න්ති පුච්ඡාය අතීතෙ කතපුබ්බං පුච්ඡති. සාපීති පිසද්දො වුත්තසම්පිණ්ඩනත්ථො. හීති සච්චං, යස්මා වා.

වොහාරිකා දණ්ඩෙන්තීති සම්බන්ධො. දණ්ඩෙන්තීති වධදණ්ඩෙන ච ධනදණ්ඩෙන ච ආණං කරොන්ති.

යො චායන්ති යො ච අයං. භික්ඛුනීනං යො අයං නයො වුත්තො, එසෙව නයො භික්ඛූනම්පි නයොති යොජනා. ‘‘එසෙව නයො’’ති වුත්තවචනමෙව විත්ථාරෙන්තො ආහ ‘‘භික්ඛුනොපි හී’’තිආදි. ‘‘තථා’’තිඉමිනා ‘‘ඔදිස්සා’’තිපදං අතිදිසති. තෙ චාති තෙ ච වොහාරිකා. හීති සච්චං, යස්මා වාති. පඨමං.

2. දුතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

682. දුතියෙ වරිතබ්බං ඉච්ඡිතබ්බන්ති වරං, තමෙව භණ්ඩන්ති වරභණ්ඩන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘මහග්ඝභණ්ඩ’’න්ති. ‘‘මුත්තා’’තිආදිනා තස්ස සරූපං දස්සෙති.

683. ආපුබ්බො ලොකසද්දො අභිමුඛං ලොකනත්ථො හොති, උපුබ්බො උද්ධං ලොකනත්ථො, ඔපුබ්බො අධො ලොකනත්ථො, විපුබ්බො ඉතො චිතො ච වීතිහරණලොකනත්ථො, අපපුබ්බො ආපුච්ඡනත්ථො. ඉධ පන අපපුබ්බත්තා ආපුච්ඡනත්ථොති ආහ ‘‘අනාපුච්ඡිත්වා’’ති. මල්ලගණ භටිපුත්ත ගණාදිකන්තිආදීසු මල්ලගණො නාම නාරායනභත්තිකො ගණො. භටිපුත්තගණො නාම කුමාරභත්තිකො ගණො. ආදිසද්දෙන අඤ්ඤම්පි ගාමනිගමෙ අනුසාසිතුං සමත්ථං ගණං සඞ්ගණ්හාති. අථ වා මල්ලගණොති මල්ලරාජූනං ගණො. තෙ හි ගණං කත්වා කුසිනාරායං රජ්ජං අනුසාසන්ති, තෙ සන්ධාය වුත්තං ‘‘මල්ලගණො’’ති. භටිපුත්තගණොති ලිච්ඡවිගණො පරියායන්තරෙන වුත්තො. ලිච්ඡවිරාජූනඤ්හි පුබ්බරාජානො භටිනාමකස්ස ජටිලස්ස පුත්තා හොන්ති, තෙසං වංසෙ පවත්තා එතරහි ලිච්ඡවිරාජානොපි භටිපුත්තාති වුච්චන්ති. ජටිලො පන බාරාණසිරඤ්ඤො පුත්තෙ නදිසොතෙන වුය්හමානෙ නදිතො උද්ධරිත්වා අත්තනො අස්සමෙ පුත්තං කත්වා භරණත්තා පොසනත්තා භටීති වුච්චති, තස්ස පුත්තත්තා ලිච්ඡවිගණො භටිපුත්තොති වුච්චති. තෙපි ගණං කත්වා වෙසාලියං රජ්ජං අනුසාසන්ති, තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘භටිපුත්තගණො’’ති. ධම්මගණො නාම සාසනධම්මභත්තිකො ගණො. ගන්ධිකසෙණීති ගන්ධකාරානං සමජාතිකානං සිප්පිකානං ගණො. දුස්සිකසෙණීති දුස්සකාරානං සමජාතිකානං පෙසකාරානං ගණො. ආදිසද්දෙන තච්ඡකසෙණිරජකසෙණිආදයො සඞ්ගය්හන්ති. යත්ථ යත්ථාති යස්මිං යස්මිං ඨානෙ. හීති සච්චං. තෙ එවාති ගණාදයො එව. පුන තෙති ගණාදයො. ඉදන්ති ‘‘ගණං වා’’තිආදිවචනං. එත්ථාති රාජාදීසු. සඞ්ඝාපුච්ඡනමෙව පධානකාරණන්ති ආහ ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො ආපුච්ඡිතබ්බොවා’’ති. කප්පගතිකන්ති කප්පං ගච්ඡතීති කප්පගතා, සා එව කප්පගතිකා, තං.

කෙනචි කරණීයෙන ඛණ්ඩසීමං අගන්ත්වා කෙනචි කරණීයෙන භික්ඛුනීසු පක්කන්තාසූති යොජනා. නිස්සිතකපරිසායාති අන්තෙවාසිකපරිසාය. වුට්ඨාපෙන්තියාති උපසම්පාදෙන්තියාති. දුතියං.

3. තතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

692. තතියෙ දුතියෙන පාදෙන අතික්කන්තමත්තෙති සම්බන්ධො. පරික්ඛෙපාරහට්ඨානං නාම ඝරූපචාරතො පඨමලෙඩ්ඩුපාතො. සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විත්ථාරතො දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අපි චෙත්ථා’’තිආදි. එත්ථාති ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ. උපචාරෙ වාති අපරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස පරික්ඛෙපාරහට්ඨානෙ වා. තතොති ගාමන්තරතො, ඛණ්ඩපාකාරෙන වා වතිඡිද්දෙන වා පවිසිතුන්ති සම්බන්ධො.

සම්බද්ධා වති එතෙසන්ති සම්බද්ධවතිකා, ද්වෙ ගාමා. විහාරන්ති භික්ඛුනිවිහාරං. තතො පන ගාමතොති තතො ඉතරගාමතො පන, නික්ඛන්තාය භික්ඛුනියා ඨාතබ්බන්ති සම්බන්ධො. උස්සාරණා වාති මනුස්සානං උස්සාරණා වා.

ජනාති ගාමභොජකා ජනා. එකං ගාමන්ති යංකිඤ්චි ඉච්ඡිතං එකං ගාමං. තතොති ගාමතො. ‘‘කස්මා’’ති ඉමාය පුච්ඡාය ‘‘විහරතො එකං ගාමං ගන්තුං වට්ටතී’’ති වචනස්ස කාරණං පුච්ඡති. ‘‘විහාරස්ස චතුගාමසාධාරණත්තා’’තිඉමිනා විසජ්ජනෙන තං පුච්ඡං විසජ්ජෙති.

යත්ථාති යස්සං නදියං. උත්තරන්තියා එකද්වඞ්ගුලමත්තම්පි අන්තරවාසකො තෙමියති, සා නදී නාමාති යොජනා. යථා නිවසියමානාය තිමණ්ඩලපටිච්ඡාදනං හොති, එවං නිවත්ථායාති යොජනා. භික්ඛුනියා උත්තරන්තියා අන්තරවාසකොති සම්බන්ධො. යත්ථ කත්ථචීති යස්මිං කිස්මිංචි ඨානෙ. ‘‘සෙතුනා ගච්ඡති, අනාපත්තී’’තිඉමිනා පදසා උත්තරන්තියා එව ආපත්තීති දස්සෙති. උත්තරණකාලෙති නදිතො උත්තරණකාලෙ. ආකාසගමනන්ති ඉද්ධියා ගමනං. ආදිසද්දෙන හත්ථිපිට්ඨිආදයො සඞ්ගණ්හාති. අක්කමන්තියාති අතික්කමන්තියා. එත්ථාති ද්වීසු තීසු භික්ඛුනීසු. ඔරිමතීරමෙවාති අපාරතීරමෙව. තමෙව තීරන්ති ඔරිමතීරමෙව. පච්චුත්තරතීති පටිනිවත්තිත්වා උත්තරති.

කුරුමානා භික්ඛුනී කරොතීති යොජනා. අස්සාති භික්ඛුනියා අජානන්තියා එව චාති සම්බන්ධො, අනාදරෙ චෙතං සාමිවචනං. අථ පනාති අථසද්දො යදිපරියායො, කිරියාපදෙන යොජෙතබ්බො. අථ අච්ඡති, අථ න ඔතරතීති අත්ථො. අච්ඡතීති වසති. හීති සච්චං. ඉධාති ‘‘එකා වා රත්තිං විප්පවසෙය්‍යා’’තිපදෙ.

එවං වුත්තලක්ඛණමෙවාති එවං අභිධම්මපරියායෙන වුත්තලක්ඛණමෙව. තං පනෙතන්ති තං පන අරඤ්ඤං. තෙනෙවාති ආපන්නහෙතුනා එව. අට්ඨකථායන්ති මහාඅට්ඨකථායං. භික්ඛුනීසු පවිසන්තීසූති සම්බන්ධො, නිද්ධාරණත්ථෙ චෙතං භුම්මවචනං. එත්ථාති දස්සනූපචාරසවනූපචාරෙසු. යත්ථ ඔකාසෙ ඨිතං දුතියිකා පස්සති, සො ඔකාසො දස්සනූපචාරො නාමාති යොජනා. සාණිපාකාරන්තරිකාපීති සාණිපාකාරෙන බ්‍යවහිකාපි. යත්ථ ඔකාසෙ ඨිතා…පෙ… සද්දං සුණාති, සො ඔකාසො සවනූපචාරො නාමාති යොජනා. මග්ගමූළ්හසද්දෙනාති මග්ගෙ මූළ්හානං සද්දෙන. ධම්මස්සවනාරොචනසද්දෙනාති ධම්මස්සවනත්ථාය ආරොචනානං සද්දෙන. මග්ගමූළ්හසද්දෙන සද්දායන්තියා සද්දං සුණාති විය ච ධම්මස්සවනාරොචනසද්දෙන සද්දායන්තියා සද්දං සුණාති විය ච ‘‘අය්‍යෙ’’ති සද්දායන්තියා සද්දං සුණාතීති යොජනා. සද්දායන්තියාති සද්දං කරොන්තියා. නාමධාතු හෙසා. එවරූපෙති ‘‘මග්ගමූළ්හසද්දෙන වියා’’තිආදිනා වුත්තෙ එවරූපෙ.

තිත්ථායතනං සඞ්කන්තා වාති තිත්ථීනං වාසට්ඨානං සඞ්කන්තා වා. ඉමිනා ‘‘පක්ඛසඞ්කන්තා’’ති එත්ථ පක්ඛසද්දස්ස පටිපක්ඛවාචකත්තා තෙන සාසනපටිපක්ඛා තිත්ථියා එව ගහෙතබ්බාති දස්සෙති. තිත්ථියා හි සාසනස්ස පටිපක්ඛා හොන්තීති. තතියං.

4. චතුත්ථසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

694. චතුත්ථෙ පාදස්ස ඨපනකං පීඨං පාදපීඨං. පාදස්ස ඨපනකා කථලිකා පාදකථලිකාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පාදපීඨං නාමා’’තිආදි. අනඤ්ඤායාති එත්ථ යකාරො ත්වාපච්චයස්ස කාරියොති ආහ ‘‘අජානිත්වා’’ති. නෙත්ථාරවත්තෙති උක්ඛෙපනීයකම්මතො නිත්ථරණකාරණෙ වත්තෙ. ‘‘වත්තමාන’’න්තිඉමිනා ‘‘වත්තන්ති’’න්ති එත්ථ අන්තපච්චයං නයෙන දස්සෙතීති. චතුත්ථං.

5. පඤ්චමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

701. පඤ්චමෙ ‘‘එකතො අවස්සුතෙ’’ති එත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයෙන ‘‘එකතො’’ති සාමඤ්ඤතො වුත්තෙපි භික්ඛුනියා එව ගහෙතබ්බභාවඤ්ච තොපච්චයස්ස ඡට්ඨුත්ථෙ පවත්තභාවඤ්ච අවස්සුභපදෙ භාවත්ථඤ්ච දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘භික්ඛුනියා අවස්සුතභාවො දට්ඨබ්බො’’ති. එතන්ති ‘‘භික්ඛුනියා අවස්සුතභාවො’’ති වචනං. තන්ති අවචනං. පාළියාති ඉමාය සික්ඛාපදපාළියාති. පඤ්චමං.

6. ඡට්ඨසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

705. ඡට්ඨෙ යතො ත්වන්ති එත්ථ කාරණත්ථෙ තොපච්චයොති ආහ ‘‘යස්මා’’ති. කස්සා හොන්තීති උය්‍යොජිකාඋය්‍යොජිතාසු කස්සා භික්ඛුනියා හොන්තීති යොජනා. න දෙතීති උය්‍යොජිකා උය්‍යොජිතාය න දෙති. න පටිග්ගණ්හාතීති උය්‍යොජිතා උය්‍යොජිකාය හත්ථතො න පටිග්ගණ්හාති. පටිග්ගහො තෙන න විජ්ජතීති තෙනෙව කාරණෙන උය්‍යොජිකාය හත්ථතො උය්‍යොජිතාය පටිග්ගහො න විජ්ජති. ආපජ්ජති ගරුකං, න ලහුකන්ති එවං සන්තෙපි උය්‍යොජිකා ගරුකමෙව සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තිං ආපජ්ජති, න ලහුකං. තඤ්චාති තං ආපජ්ජනඤ්ච. පරිභොගපච්චයාති උය්‍යොජිකාය පරිභොගසඞ්ඛාතා කාරණාති අයං ගාථායත්ථො.

ඉතරිස්සා පනාති උය්‍යොජිතාය පන භික්ඛුනියා. පඨමසික්ඛාපදෙති පඤ්චමසික්ඛාපදෙ. පඤ්චමසික්ඛාපදඤ්හි ඉමිනා සික්ඛාපදෙන යුගළභාවෙන සදිසත්තා ඉමං උපාදාය පඨමන්ති වුත්තන්ති. ඡට්ඨං.

7. සත්තමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

709. සත්තමෙ යාවතතියකපදත්ථොති ‘‘යාවතතියක’’න්ති උච්චාරිතස්ස පදස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බොති සම්බන්ධොති. සත්තමං.

8. අට්ඨමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

715. අට්ඨමෙ කිස්මිංචිදෙව අධිකරණෙති නිද්ධාරණීයස්ස නිද්ධාරණසමුදායෙන අවිනාභාවතො ආහ ‘‘චතුන්න’’න්ති. කස්මා පන නිද්ධාරණසමුදායනිද්ධාරණීයභාවෙන වුත්තං, නනු පදභාජනෙ චත්තාරිපි අධිකරණානි වුත්තානීති ආහ ‘‘පදභාජනෙ පනා’’තිආදීති. අට්ඨමං.

9. නවමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

723. නවමෙ සංසට්ඨසද්දො මිස්සපරියායොති ආහ ‘‘මිස්සීභූතා’’ති. ‘‘අනනුලොමෙනා’’තිඉමිනා ‘‘අනනුලොමිකෙනා’’ති එත්ථ ඉකසද්දො ස්වත්ථොති දස්සෙති. කොට්ටනඤ්ච පචනඤ්ච ගන්ධපිසනඤ්ච මාලාගන්ථනඤ්ච. ආදිසද්දෙන අඤ්ඤෙපි අනනුලොමිකෙ කායිකෙ සඞ්ගණ්හාති. සාසනාහරණඤ්ච පටිසාසනහරණඤ්ච සඤ්චරිත්තඤ්ච. ආදිසද්දෙන අඤ්ඤෙපි අනනුලොමිකෙ වාචසිකෙ සඞ්ගණ්හාති. එතාසන්ති භික්ඛුනීනං. සිලොකොති යසොති. නවමං.

10. දසමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදං

727. දසමෙ එවාචාරාති එත්ථ නිග්ගහිතලොපවසෙන සන්ධීති ආහ ‘‘එවංආචාරා’’ති. ‘‘යාදිසො’’තිආදිනා එවංසද්දස්ස නිදස්සනාදීසු (අභිධානප්පදීපිකායං 1186 ගාථායං) එකාදසසු අත්ථෙසු උපමත්ථං දස්සෙති. සබ්බත්ථාති ‘‘එවංසද්දා එවංසිලොකා’’ති සබ්බෙසු පදෙසු. උඤ්ඤායාති එත්ථ ඔකාරවිපරීතො උකාරොති ආහ ‘‘අවඤ්ඤායා’’ති. ‘‘නීචං කත්වා ජානනායා’’ති ඉමිනා අවසද්දො නීචත්ථො, ඤාධාතු අවබොධනත්ථොති දස්සෙති. ‘‘පරිභවඤ්ඤායා’’ති වත්තබ්බෙ උත්තරපදලොපවසෙන ‘‘පරිභවෙනා’’ති වුත්තන්ති ආහ ‘‘පරිභවිත්වා ජානනෙනා’’ති. අක්ඛන්තියාති එත්ථ සහනඛන්තියෙවාධිප්පෙතා, නෙව අනුලොමඛන්ති, න දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තීති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අසහනතායා’’ති. වෙභස්සියාති එත්ථ විසෙසෙන භාසෙති ඔභාසෙතීති විභාසො ආනුභාවො, විභාසො ඉමස්ස සඞ්ඝස්ස අත්ථීති විභස්සො සඞ්ඝො, බහ්වත්ථෙ ච අතිසයත්ථෙ ච සපච්චයො හොති. කස්මා? මන්තුපච්චයත්ථත්තා ‘‘ලොමසො’’තිආදීසු (ජා. 1.14.57) විය, බහුආනුභාවො අතිසයආනුභාවො සඞ්ඝොති වුත්තං හොති, සංයොගපරත්තා ආකාරස්ස රස්සො. විභස්සස්ස භාවො වෙභස්සියං, බහුආනුභාවො අතිසයආනුභාවොයෙව. ඉති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘බලවභස්සභාවෙනා’’ති. තත්ථ බලවඉති පදෙන මන්තුඅත්ථෙ පවත්තස්ස සප්පච්චයස්ස බහ්වත්ථඤ්ච අතිසයත්ථඤ්ච දස්සෙති, භාවඉති පදෙන ණියපච්චයස්ස භාවත්ථං, එනඉති පදෙන නිස්සක්කවචනස්ස කරණත්ථෙ පවත්තභාවං දස්සෙති. තමෙවත්ථමාවිකරොන්තො ආහ ‘‘අත්තනො බලවප්පකාසනෙනා’’ති. තත්ථ අත්තනොති අත්තසඞ්ඛාතස්ස සඞ්ඝස්ස. බලවප්පකාසනෙනාති බහුආනුභාවප්පකාසනෙන, අතිසයආනුභාවප්පකාසනෙන වා. බලවප්පකාසනං නාම අත්ථතො පරෙසං සමුත්‍රාසනමෙවාති ආහ ‘‘සමුත්‍රාසනෙනාති අත්ථො’’ති. දුබ්බලභාවෙනාති එත්ථ භාවඉතිපදෙන ණ්‍යපච්චයස්ස භාවත්ථං, එනඉතිපදෙන නිස්සක්කවචනස්ස කරණත්ථං දස්සෙතීති දට්ඨබ්බං. සබ්බත්ථාති ‘‘උඤ්ඤායා’’තිආදීසු සබ්බෙසු පදෙසු. චසද්දො ලුත්තනිද්දිට්ඨොති ආහ ‘‘එවං සමුච්චයත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. විවිච්චථාති එත්ථ වීත්‍යූපසග්ගො විනාසද්දත්ථො, විචධාතු සත්තත්ථොති ආහ ‘‘විනා හොථා’’ති. දසමං.

අනන්තරා පක්ඛිපිත්වාති සම්බන්ධො. මහාවිභඞ්ගතො ආහරිතානි ඉමානි තීණි සික්ඛාපදානීති යොජනා. නව පඨමාපත්තිකා වෙදිතබ්බාති සම්බන්ධො. සබ්බෙපි ධම්මාති යොජනා. එත්ථාති ‘‘උද්දිට්ඨා ඛො’’තිආදිපාඨෙ. තං පනාති පක්ඛමානත්තං පනාති.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ

සත්තරසකවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.