3. නිස්සග්ගියකණ්ඩං

1. පඨමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපද-අත්ථයොජනා

තිංස නිස්සග්ගියා යෙ ධම්මා භික්ඛුනීනං භගවතා පකාසිතා, තෙසං ධම්මානං දානි ඉමස්මිං කාලෙ අයං සංවණ්ණනාක්කමො භවතීති යොජනා.

733. පඨමෙ ආමත්තිකාපණන්ති එත්ථ ආමත්තසද්දො භාජනපරියායොති ආහ ‘‘භාජනානී’’ති. භාජනානි හි අමන්ති පරිභුඤ්ජිතබ්බභාවං ගච්ඡන්තීති ‘‘අමත්තානී’’ති වුච්චන්ති. අමත්තානි වික්කිණන්තීති ‘‘ආමත්තිකා’’ති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තානී’’තිආදි. තෙසන්ති ආමත්තිකානං. තං වාති ආමත්තිකාපණං වා.

734. ‘‘සන්නිධි’’න්ති ඉමිනා සංනිපුබ්බො චිසද්දො උචිනනත්ථොති දස්සෙති. හිසද්දො විසෙසජොතකො. තත්ථාති මහාවිභඞ්ගෙ. ඉධාති භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ.

ඉදම්පීති ඉදං සික්ඛාපදම්පි. පිසද්දො මහාවිභඞ්ගසික්ඛාපදං අපෙක්ඛතීති. පඨමං.

2. දුතියනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

738. දුතියෙ අහතචොළානම්පි සෙදමලාදිකිලින්නෙ විරූපත්තා ‘‘ජිණ්ණචොළා’’ති වුත්තං. ‘‘අපි අය්‍යාහී’’තිඉමිනා ‘‘අප අය්‍යාහී’’තිපදවිභාගං නිවත්තෙති.

740. සබ්බම්පි එතං චීවරන්ති යොජනා. එවං පටිලද්ධන්ති එවං නිස්සජ්ජිත්වා ලද්ධං. යථාදානෙයෙවාති යථා දායකෙහි දින්නං, තස්මිං දානෙයෙව උපනෙතබ්බං, අකාලචීවරෙයෙව පක්ඛිපිතබ්බන්ති අත්ථොති. දුතියං.

3. තතියනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

743. තතියෙ හන්දසද්දො වවස්සග්ගත්ථෙ නිපාතොති ආහ ‘‘හන්දාති ගණ්හා’’ති. බහූනි නිස්සග්ගියානීති සම්බන්ධො. සංහරිත්වාති විසුං විසුං සඞ්ඝරිත්වාති. තතියං.

4. චතුත්ථනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

748. චතුත්ථෙ කිණාති අනෙනාති කයන්ති වචනත්ථෙන මූලං කයං නාමාති ආහ ‘‘මූලෙනා’’ති. සාති ථුල්ලනන්දා, ආහ කිරාති සම්බන්ධො. ඤාධාතුයා අවබොධනත්ථතො අඤ්ඤම්පි ඤාධාතුයා යාචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යාචිත්වා වා’’ති.

752. යන්ති සබ්බිතෙලාදි. තඤ්ඤෙවාති සබ්බිතෙලාදිමෙව. යමකන්ති සබ්බිං සහ තෙලෙන යුගළං කත්වා. වෙජ්ජෙනාති භිසක්කෙන. සො හි ආයුබ්බෙදසඞ්ඛාතං විජ්ජං ජානාතීති වෙජ්ජොති ච රොගඤ්ච තස්ස නිදානඤ්ච භෙසජ්ජඤ්ච විදති ජානාතීතිපි වෙජ්ජොති ච වුච්චති. තතොති වෙජ්ජෙන වුත්තකාරණා. කහාපණස්සාති කහාපණෙන, ආභතන්ති සම්බන්ධොති. චතුත්ථං.

5. පඤ්චමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

753. පඤ්චමෙ සාති සික්ඛමානා. අයන්ති සික්ඛමානා. අද්ධාති එකංසෙන. ‘‘චෙතාපෙත්වා’’ති එත්ථ චිතිසද්දො ජානනත්ථොති ආහ ‘‘ජානාපෙත්වා’’ති. පඤ්චමං.

6. ඡට්ඨනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

758. ඡට්ඨෙ ඡන්දං උප්පාදෙත්වා ගහිතං ඡන්දකන්ති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ඡන්දක’’න්තිආදි. ධම්මකිච්චන්ති පුඤ්ඤකරණීයං. ධම්මසද්දො හෙත්ථ පුඤ්ඤවාචකො. යන්ති වත්ථුං. පරෙසන්ති අත්තනා අඤ්ඤෙසං. ‘‘එත’’න්ති ‘‘ඡන්දක’’න්ති එතං නාමං. ‘‘අඤ්ඤස්සත්ථාය දින්නෙනා’’තිඉමිනා අඤ්ඤස්ස අත්ථො අඤ්ඤදත්ථො, දකාරො පදසන්ධිකරො, තදත්ථාය දින්නො අඤ්ඤදත්ථිකොති වචනත්ථං දස්සෙති. ‘‘අඤ්ඤං උද්දිසිත්වා දින්නෙනා’’තිඉමිනා අඤ්ඤං උද්දිසිත්වා දින්නං අඤ්ඤුද්දිසිකන්ති වචනත්ථං දස්සෙති. ‘‘සඞ්ඝස්ස පරිච්චත්තෙනා’’ති ඉමිනා සඞ්ඝස්ස පරිච්චත්තො සඞ්ඝිකොති වචනත්ථං දස්සෙති.

762. යදත්ථායාති යෙසං චීවරාදීනං අත්ථාය. යසද්දෙන සමාසභාවතො පුබ්බෙ නිග්ගහිතාගමො හොති. තන්ති චීවරාදිකං. තුම්හෙහීති දායකෙ සන්ධාය වුත්තං. උපද්දවෙසූති දුබ්භික්ඛාදිඋපසග්ගෙසු. යං වා තං වාති චීවරං වා අඤ්ඤෙ වා පිණ්ඩපාතාදිකෙති යං වා තං වාති. ඡට්ඨං.

7. සත්තමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

764. සත්තමෙ සඤ්ඤාචිකෙනාති එත්ථ සංසද්දස්ස සයමත්ථෙ පවත්තිභාවං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘සයං යාචිතකෙනා’’ති. එතදෙවාති ‘‘සඤ්ඤාචිකෙනා’’ති පදමෙව. එත්ථාති ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙති. සත්තමං.

8. අට්ඨමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

769. අට්ඨමෙ ගණස්සාති භික්ඛුනිගණස්ස. ඉමිනා ‘‘මහාජනිකෙනා’’ති එත්ථ භික්ඛුනිගණොව මහාජනොති අධිප්පෙතොති දීපෙතීති. අට්ඨමං.

9. නවමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

774. නවමෙ ඉතොති ඉමස්මා අට්ඨමසික්ඛාපදතො. අධිකතරන්ති අතිරෙකතරන්ති. නවමං.

10. දසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

778. දසමෙ ‘‘විනස්සතී’’තිඉමිනා ‘‘උන්ද්‍රියතී’’ති එත්ථ උදිධාතුයා නස්සනත්ථං දස්සෙති ධාතූනමනෙකත්ථත්තා. පරිපතතීති පරිගලිත්වා පතති. ඉමිනා නස්සනාකාරං දස්සෙති. එත්තකමෙවාති එතං පරිමාණං ද්විපදමෙවාති. දසමං.

11. එකාදසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

784. එකාදසමෙ ගරුපාවුරණං නාම සීතකාලෙ පාවුරණවත්ථන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සීතකාලෙ පාවුරණ’’න්ති. සීතකාලෙ හි මනුස්සා ථූලපාවුරණං පාරුපන්ති. ‘‘චතුක්කංසපරම’’න්ති එත්ථ කංසසද්දො භුඤ්ජනපත්තෙ ච සුවණ්ණාදිලොහවිසෙසෙ ච චතුකහාපණෙ චාති තීසු අත්ථෙසු දිස්සති, ඉධ පන චතුකහාපණෙ වත්තතීති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘කංසො නාම චතුක්කහාපණිකො හොතී’’ති. චතුක්කංසසඞ්ඛාතං පරමං ඉමස්සාති චතුක්කංසපරමං, සොළසකහාපණග්ඝනකං පාවුරණන්ති අත්ථොති. එකාදසමං.

12. ද්වාදසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදං

789. ද්වාදසමෙ ලහුපාවුරණං නාම උණ්හකාලෙ පාවුරණවත්ථන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘උණ්හකාලෙ පාවුරණ’’න්ති. උණ්හකාලෙ හි මනුස්සා සුඛුමපාවුරණං පාරුපන්තීති. ද්වාදසමං.

නිස්සග්ගියානං තිංසභාවං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘මහාවිභඞ්ගෙ’’තිආදි. චීවරවග්ගතො අපනෙත්වාති සම්බන්ධො. අඤ්ඤදත්ථිකානීති අඤ්ඤදත්ථිකපදෙන වුත්තානි සික්ඛාපදානි. ඉතීති එවං. එකතොපඤ්ඤත්තානීති එකස්සෙව පඤ්ඤත්තානි, උභතොපඤ්ඤත්තානීති උභයෙසං පඤ්ඤත්තානි. එත්ථාති ‘‘උද්දිට්ඨා ඛො’’තිආදිවචනෙති.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ

තිංසකවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.