2. ඔමසවාද සික්ඛාපදං

12. දුතියෙ මසධාතු විජ්ඣනත්ථෙ පවත්තති ‘‘ඔමට්ඨං උම්මට්ඨ’’න්තිආදීසු (සං. නි. අට්ඨ. 1.1.21) වියාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ඔමසන්තීති ඔවිජ්ඣන්තී’’ති.

13. ‘‘ඉදං වත්ථු’’න්ති පදං ‘‘ආහරී’’ති පදෙ කම්මං. නන්දිතබ්බොති නන්දො වණ්ණබලාදි, සො එතස්සත්ථීති නන්දී. විසාලානි මහන්තානි විසාණානි එතස්සත්ථීති විසාලො, නන්දී ච සො විසාලො චෙති නන්දිවිසාලොති වචනත්ථං දස්සෙති ‘‘නන්දිවිසාලො නාමා’’තිආදිනා. සොති නන්දිවිසාලො, ‘‘ආහා’’ති පදෙ කත්තා. තත්ථෙවාති යුඤ්ජිතට්ඨානෙයෙව. අහෙතුකපටිසන්ධිකාලෙපීති පි-සද්දො අනුග්ගහත්ථවාචකො, පගෙව ද්විහෙතුක තිහෙතුක පටිසන්ධිකාලෙති අත්ථො. ‘‘තෙන චා’’ති චකාරස්ස අවුත්තසම්පිණ්ඩනත්ථත්තා ‘‘අත්තනො කම්මෙන චා’’ති අත්ථං සම්පිණ්ඩෙතීති ආහ ‘‘අත්තනො කම්මෙන චා’’ති. අත්තනොති නන්දිවිසාලස්ස.

15. එත්ථාති එතිස්සං පදභාජනියං, ‘‘ආහා’’ති පදෙ ආධාරො. ‘‘යස්මා’’ති පදං විභජිතුකාමො’’ති පදෙ හෙතු. අට්ඨුප්පත්තියංයෙව ‘‘හීනෙනාපී’’ති වත්වා පදභාජනියං අවුත්තත්තා ඉදං වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. වෙණුකාරජාතීති විලීවකාරජාති. නෙසාදජාතීති එත්ථ කෙවට්ටජාතිපි සඞ්ගහිතා.

පු වුච්චති කරීසං, තං කුසති අපනෙතීති පුක්කුසො. පුප්ඵං වුච්චති කරීසං, කුසුමං වා, තං ඡඩ්ඩෙතීති පුප්ඵඡඩ්ඩකො.

කුටති ඡින්දතීති කොට්ඨො, සොයෙව කොට්ඨකො. යකාරභකාරෙ එකතො යොජෙත්වා ‘‘යභා’’ති යො අක්කොසො අත්ථි, එසො හීනො නාම අක්කොසොති යොජනා.

16. සබ්බපදෙසූති නාමාදීසු සබ්බපදෙසු. එත්ථාති ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ. අලිකන්ති අසච්චං, මිච්ඡාවාචන්ති සම්බන්ධො. යොපි වදතීති යොජනා.

26. පරිහරිත්වාති පරිමුඛං කථනං අපනෙත්වා. දවං පරිහාසං කාමෙතීති දවකාමො, තස්ස භාවො දවකම්‍යං, තංයෙව දවකම්‍යතා. අනුපසම්පන්නන්ති එත්ථ අකාරස්ස සදිසත්ථමග්ගහෙත්වා අඤ්ඤත්ථොව ගහෙතබ්බොති ආහ ‘‘ඨපෙත්වා භික්ඛු’’න්තිආදි. යදි හි සදිසත්ථො භවෙය්‍ය, සාමණෙරොව අනුපසම්පන්නො නාම සියා සණ්ඨානෙන ච පුරිසභාවෙන ච සදිසත්තා, තස්මා අඤ්ඤත්ථොව ගහෙතබ්බොති දට්ඨබ්බං. සබ්බසත්තාති එත්ථ සබ්බසද්දො අනවසෙසත්ථො මනුස්සෙ උපාදාය වචනත්ථජානනාජානනපකතිකානං සබ්බසත්තානම්පි ගහිතත්තා.

35. අත්ථපුරෙක්ඛාරො නාමාති වෙදිතබ්බොති සම්බන්ධො. සික්ඛාපදමපෙක්ඛිය නපුංසකලිඞ්ගවසෙන ‘‘කිරිය’’න්තිආදි වුත්තං. ආපත්තිමපෙක්ඛිය ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ‘‘කිරියා’’තිආදි වුත්තං. වජ්ජකම්මසද්දා සික්ඛාපදමපෙක්ඛන්තාපි ආපත්ති, මපෙක්ඛන්තාපි නියතනපුංසකලිඞ්ගත්තා නපුංසකායෙව, තස්මා තෙ ද්වෙ ආපත්තිට්ඨානෙ න වුත්තාති දට්ඨබ්බන්ති. දුතියං.