10. පථවීඛණනසික්ඛාපදං

86. දසමෙ භගවා දස්සෙතීති යොජනා. එත්ථාති පථවියං. තත්ථාති තෙසු පාසාණාදීසු. මුට්ඨිප්පමාණතොති ඛටකපමාණතො. සාති අදඩ්ඪපථවී. හත්ථිකුච්ඡියන්ති එවංනාමකෙ ඨානෙ. එකපච්ඡිපූරං පථවින්ති සම්බන්ධො. තෙසංයෙවාති අප්පපංසුඅප්පමත්තිකාපදානං එව. හීති සච්චං, යස්මා වා. එතන්ති යෙභුය්‍යෙනපාසාණාදිපඤ්චකං. තන්ති කුසීතං. ආණාපෙත්වාති එත්ථ ‘‘ආණ පෙසනෙ’’ති ධාතුපාඨෙසු වුත්තත්තා ආණධාතුයෙව පෙසනසඞ්ඛාතං හෙත්වත්ථං වදති, න ණාපෙපච්චයො, සො පන ධාත්වත්ථෙයෙව වත්තති. න හි තස්ස විසුං වුත්තො අභිධෙය්‍යො අත්ථි ධාත්වත්ථතො අඤ්ඤස්ස අභිධෙය්‍යස්සාභාවා. තාවාති පඨමං පාළිමුත්තකවිනිච්ඡයස්ස, තතො වා.

පොක්ඛරං පදුමං නෙතීති පොක්ඛරණී. ‘‘සොධෙන්තෙහී’’ති පදං ‘‘උස්සිඤ්චිතුං අපනෙතු’’න්ති පදෙසු භාවකත්තා. යොති ‘‘තනුකද්දමො’’ති පදෙන යොජෙතබ්බො. යො තනුකද්දමොති හි අත්ථො. කුටෙහීති ඝටෙහි. උස්සිඤ්චිතුන්ති උක්ඛිපිත්වා, උද්ධරිත්වා වා සිඤ්චිතුං. තත්‍රාති සුක්ඛකද්දමෙ, ‘‘යො’’ති පදෙ අවයවීආධාරො. යොති සුක්ඛකද්දමො.

තටන්ති කූලං. උදකසාමන්තාති උදකස්ස සමීපෙ. ඔමකචතුමාසන්ති චතුමාසතො ඌනකං. ඔවට්ඨන්ති දෙවෙන ඔවස්සිතං හොති සචෙති යොජනා. පතතීති තටං පතති. උදකෙයෙවාති පකතිඋදකෙයෙව. උදකස්සාති වස්සොදකස්ස. තත්ථාති පාසාණපිට්ඨියං. පඨමමෙවාති සොණ්ඩිඛණනතො පඨමං එව. උදකෙ පරියාදිණ්ණෙති උදකෙ සුක්ඛෙ. පච්ඡාති උදකපූරතො පච්ඡා. තත්ථාති සොණ්ඩියං. උදකෙයෙවාති මූලඋදකෙයෙව. උදකන්ති ආගන්තුකඋදකං. අල්ලීයතීති පිට්ඨිපාසාණෙ ලග්ගති. තම්පීති සුඛුමරජම්පි. අකතපබ්භාරෙති වළඤ්ජෙන අකතෙ පබ්භාරෙ. උපචිකාහි වමීයති, ඝරගොළිකාදයො වා සත්තෙ වමතීති වම්මිකො.

ගාවීනං ඛුරො කණ්ටකසදිසත්තා ගොකණ්ටකො නාම, තෙන ඡින්නො කද්දමො ‘‘ගොකණ්ටකො’’ති වුච්චති. අච්ඡදනං වා විනට්ඨච්ඡදනං වා පුරාණසෙනාසනං හොතීති යොජනා. තතොති පුරාණසෙනාසනතො, ගණ්හිතුං වට්ටතීති සම්බන්ධො. අවසෙසන්ති විනට්ඨච්ඡදනතො. අවසෙසං ඉට්ඨකං ගණ්හාමි ඉති සඤ්ඤායාති යොජෙතබ්බො. තෙනාති ඉට්ඨකාදිනා. යා යාති මත්තිකා. අතින්තාති අනල්ලා, අකිලින්නාති අත්ථො.

තස්මින්ති මත්තිකාපුඤ්ජෙ. සබ්බොති සකලො මත්තිකාපුඤ්ජො. අස්සාති මත්තිකාපුඤ්ජස්ස. ‘‘කප්පියකාරකෙහී’’ති පදං ‘‘අපනාමෙත්වා’’ති පදෙ කාරිතකම්මං. කස්මා වට්ටතීති ආහ ‘‘උදකෙනා’’තිආදි. හීති සච්චං, යස්මා වා.

තත්ථාති මත්තිකාපාකාරෙ. අඤ්ඤම්පීති මණ්ඩපථම්භතො අඤ්ඤම්පි. තෙන අපදෙසෙනාති තෙන පාසාණාදිපවට්ටනලෙසෙන.

පස්සාවධාරායාති මුත්තසොතාය. කත්තරයට්ඨියාති කත්තරදණ්ඩෙන. එත්ථ හි කත්තරයති අඞ්ගපච්චඞ්ගානං සිථිලභාවෙන සිථිලො හුත්වා භවතීති කත්වා කත්තරො වුච්චති ජිණ්ණමනුස්සො, තෙන එකන්තතො ගහෙතබ්බත්තා කත්තරෙන ගහිතා යට්ඨි, කත්තරස්ස යට්ඨීති වා කත්වා කත්තරයට්ඨි වුච්චති කත්තරදණ්ඩො. දන්තජපඨමක්ඛරෙන සජ්ඣායිතබ්බො. වීරියසම්පග්ගහණත්ථන්ති වීරියස්ස සුට්ඨු පග්ගණ්හනත්ථං, වීරියස්ස උක්ඛිපනත්ථන්ති අත්ථො. කෙචි භික්ඛූති යොජනා.

87. තත්‍රාපීති ඉට්ඨකකපාලාදීසුපි. හීති සච්චං. තෙසං අනුපාදානත්තාති තෙසං ඉට්ඨකාදීනං අග්ගිස්ස අනින්ධනත්තා. හීති සච්චං, යස්මාවා. තානීති ඉට්ඨකාදීනි. අවිසයත්තාති ආපත්තියා අනොකාසත්තා. තිණුක්කන්ති තිණමයං උක්කං. තත්ථෙවාති මහාපච්චරියං එව. අරීයති අග්ගිනිප්ඵාදනත්ථං ඝංසීයති එත්ථාති අරණී, හෙට්ඨා නිමන්ථනීයදාරු. සහ ධනුනා එති පවත්තතීති සහිතො, උපරි නිමන්ථනදාරු. අරණී ච සහිතො ච අරණීසහිතො, තෙන අග්ගිං නිබ්බත්තෙත්වාති යොජනා. යථා කරියමානෙ න ඩය්හති, තථා කරොහීති සම්බන්ධො.

88. ආවාටං ජානාති ආවාටං කාතුං, ඛණිතුං වා ජානාහීති අත්ථො. ‘‘එවං මහාමත්තිකං ජාන, ථුසමත්තිකං ජානා’’ති එත්ථාපි යථාලාභං සම්පදානවාචකපදං අජ්ඣාහරිත්වා යොජනා කාතබ්බා. සාති පථවී. තෙනාති පවට්ටනාදිනාති. දසමං.

මුසාවාදවග්ගො පඨමො.