1. දෙවදහසුත්තවණ්ණනා

1. දිබ්බන්ති කාමගුණෙහි කීළන්ති, ලළන්ති, තෙසු වා විහරන්ති, විජයසමත්ථතායොගෙන පච්චත්ථිකෙ විජෙතුං ඉච්ඡන්ති; ඉස්සරියට්ඨානාදිසක්කාරදානග්ගහණං තංතංඅත්ථානුසාසනඤ්ච කරොන්තා වොහරන්ති, පුඤ්ඤානුභාවප්පත්තාය ජුතියා ජොතෙන්ති වාති දෙවා වුච්චන්ති රාජානො. තථා හි තෙ චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි ජනං රඤ්ජයන්තා සයං යථාවුත්තෙහි විසෙසෙහි රාජන්ති දිබ්බන්ති සොභන්තීති ච, ‘‘රාජානො’’ති වුච්චන්ති. තත්ථාති තස්මිං නිගමදෙසෙ. සාති පොක්ඛරණී. තන්ති තං, ‘‘දෙවදහ’’න්ති ලද්ධනාමං පොක්ඛරණිං උපාදාය, තස්ස අදූරභවත්තාති කෙචි. සබ්බං සුඛාදිභෙදං වෙදයිතං. පුබ්බෙති පුරිමජාතියං. කතකම්මපච්චයාති කතස්ස කම්මස්ස පච්චයභාවතො ජාතං කම්මං පටිච්ච. තෙන සබ්බාපි වෙදනා කම්මඵලභූතා එව අනුභවිතබ්බාති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘ඉමිනා’’තිආදි. අනියමෙත්වා වුත්තන්ති, ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො’’ති එවං ඉමෙ නාමාති අවිසෙසෙත්වා වුත්තමත්ථං. නියමෙත්වාති, ‘‘එවංවාදිනො, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා’’ති එවං විසෙසෙත්වා දස්සෙති.

කලිසාසනන්ති පරාජයං. කලීති හි අනත්ථො වුච්චති, කලීති සසති විප්ඵරතීති කලිසාසනං, පරාජයො. කලීති වා කොධමානාදිකිලෙසජාති, තාය පන අයුත්තවාදිතා කලිසාසනං. තං ආරොපෙතුකාමො විභාවෙතුකාමො. යෙ කම්මං කතං අකතං වාති න ජානන්ති, තෙ කථං තං එදිසන්ති ජානිස්සන්ති. යෙ ච කම්මං පභෙදතො න ජානන්ති, තෙ කථං තස්ස විපාකං ජානිස්සන්ති; විපාකපරියොසිතභාවං ජානිස්සන්ති, යෙ ච පාපස්ස කම්මස්ස පටිපක්ඛමෙව න ජානන්ති; තෙ කථං තස්ස පහානං කුසලකම්මස්ස ච සම්පාදනවිධිං ජානිස්සන්තීති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො, ‘‘උත්තරි පුච්ඡායපි එසෙව නයො’’ති ආහ.

2. කිඤ්චාපි චූළදුක්ඛක්ඛන්ධෙපි, (ම. නි. 1.180) ‘‘එවං සන්තෙ’’ති ඉමිනා තෙසං නිගණ්ඨානං අජානනභාවො එව උජුකං පකාසිතො හෙට්ඨා දෙසනාය තථා පවත්තත්තා. තථා හි අට්ඨකථායං (ම. නි. අට්ඨ. 1.180) වුත්තං – ‘‘එවං සන්තෙති තුම්හාකං එවං අජානනභාවෙ සතී’’ති, තථාපි තත්ථ උපරිදෙසනාය සම්බද්ධො එවමත්ථො වුච්චමානො යුජ්ජති, න අඤ්ඤථාති දස්සෙතුං ඉධ, ‘‘මහානිගණ්ඨස්ස වචනෙ සච්චෙ සන්තෙති අත්ථො’’ති වුත්තං. එත්තකස්ස ඨානස්සාති යථාවුත්තස්ස පඤ්චපරිමාණස්ස කාරණස්ස.

3. අනෙකවාරං විසරඤ්ජනං ඉධ ගාළ්හාපලෙපනං, න සාටකස්ස විය ලිත්තතාති ආහ – ‘‘බහලූප…පෙ… ලිත්තෙන වියා’’ති. වුත්තමෙව, න පුන වත්තබ්බං, තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති අධිප්පායො.

ඉමෙසං නිගණ්ඨානං තාදිසස්ස තෙසං අභාවතො, ‘‘ජානනකාලො සියා’’ති පරිකප්පවසෙන වදති. තෙන එවං ජානිතුං තෙහි සක්කා සියා, තෙසඤ්ච දස්සනං සච්චං සියා. යස්මා තෙසං දස්සනං අසච්චං, තස්මා තෙ න ජානිංසූති දස්සෙති. චතූසු කාලෙසූති වණමුඛස්ස පරිකන්තනකාලො, සල්ලස්ස එසනකාලො, අබ්බුහනකාලො, වණමුඛෙ අගදඞ්ගාරඔදහනකාලොති ඉමෙසු චතූසු කාලෙසු. සුද්ධන්තෙති සුද්ධකොට්ඨාසෙ, දුක්ඛස්ස අනවසෙසතො නිජ්ජීරණට්ඨෙන නිද්දුක්ඛභාවෙති අත්ථො. එකාය උපමායාති, ‘‘සල්ලෙන විද්ධස්ස හි විද්ධකාලෙ වෙදනාය පාකටකාලො වියා’’ති ඉමාය එකාය උපමාය. තයො අත්ථාති පුබ්බෙ අහුවම්හා වා නො වා, පාපකම්මං අකරිම්හා වා නො වා, එවරූපං වා පාපකම්මං අකරිම්හාති ඉමෙ තයො අත්ථා. චතූහි උපමාහීති වණමුඛපරිකන්තනාදීහි චතූහි උපමාහි. එකො අත්ථොති, ‘‘එත්තකං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණ’’න්තිආදිනා වුත්තො එකො අත්ථො. සො හි දුක්ඛනිජ්ජීරණභාවසාමඤ්ඤා එකො අත්ථොති වුත්තො.

4. ඉමෙ පන නිගණ්ඨා. ආසඞ්කාය විද්ධොස්මීති සඤ්ඤං උප්පාදෙත්වා. පච්චාහරිතුන්ති පච්චාවත්තිතුං, පරිහරිතුන්ති අත්ථො.

5. අතීතවාදං සද්දහන්තානන්ති, ‘‘අත්ථි ඛො, භො, නිගණ්ඨා පුබ්බෙ පාපකම්මං කත’’න්ති එවං අතීතංසං ආරබ්භ පවත්තං මහානිගණ්ඨස්ස වාදං සද්දහන්තානං. භූතත්තාති යථාභූතත්තා කිං අවිපරීතමෙව අත්ථං ආරම්මණං කත්වා පවත්තාති පුච්ඡති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. සහ ධම්මෙනාති සහධම්මො, සො එව සහධම්මිකො යථා ‘‘වෙනයිකො’’ති (අ. නි. 8.11; පාරා. 8). ‘‘ධම්මො’’ති එත්ථ කාරණං අධිප්පෙතන්ති ආහ – ‘‘සහෙතුකං සකාරණ’’න්ති. පටිහරති පටිවත්තෙතීති පටිහාරො, වාදො එව පටිහාරො වාදපටිහාරො; තං, උත්තරන්ති අත්ථො. තෙනාහ – ‘‘පච්චාගමනකවාද’’න්ති, චොදනං පරිවත්තෙත්වා පටිපාකතිකකරණන්ති අත්ථො. තෙසන්ති ඉදං ආවුත්තිවසෙන ගහෙතබ්බං, ‘‘තෙසං සද්ධාඡෙදකවාදං නාම තෙසං දස්සෙතී’’ති.

6. අවිජ්ජා අඤ්ඤාණා සම්මොහාති පරියායවචනමෙතං. අවිජ්ජාති වා අවිජ්ජාය කරණභූතාය. අඤ්ඤාණෙනාති අජානනෙන. සම්මොහෙනාති සම්මුය්හනෙන මහාමුළ්හතාය. සාමංයෙව ඔපක්කමිකා එතරහි අත්තනො උපක්කමහෙතු දුක්ඛවෙදනං වෙදියමානං – ‘‘යංකිඤ්චායං…පෙ… පුබ්බෙකතහෙතූ’’ති විපරීතතො සද්දහථ. පුබ්බෙකතහෙතුවාදසඤ්ඤිතං විපල්ලාසග්ගාහං ගණ්හථ.

7. දිට්ඨධම්මො වුච්චති පච්චක්ඛභූතො, තත්ථ වෙදිතබ්බං ඵලං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං. තෙනාහ – ‘‘ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ විපාකදායක’’න්ති. පයොගෙනාති කායිකෙන පයොගෙන වා වාචසිකෙන වා පයොගෙන. පධානෙනාති පදහනෙන චෙතසිකෙන උස්සාහනෙන. ආසන්නෙ භවන්තරෙ විපාචෙතුං න සක්කා, පගෙව දූරෙති දස්සෙතුං, ‘‘දුතියෙ වා තතියෙ වා අත්තභාවෙ’’ති වුත්තං. නිබ්බත්තකභාවතො සුඛවෙදනාය හිතන්ති සුඛවෙදනීයං. සා පන විපාකවෙදනාභාවතො එකන්තතො ඉට්ඨාරම්මණා එව හොතීති ආහ ‘‘ඉට්ඨාරම්මණවිපාකදායක’’න්ති. විපරීතන්ති අනිට්ඨාරම්මණවිපාකදායකං. නිප්ඵන්නෙති සද්ධිං අඤ්ඤෙන කම්මෙන නිබ්බත්තෙ. සම්පරායවෙදනීයස්සාති උපපජ්ජවෙදනීයස්ස අපරාපරියවෙදනීයස්ස. එවං සන්තෙපීති කාමං පරිපක්කවෙදනීයන්ති දිට්ඨධම්මවෙදනීයමෙව වුච්චති, තථාපි අත්ථෙත්ථ අතිසයො දිට්ඨධම්මවිසෙසභාවතො පරිපක්කවෙදනීයස්සාති දස්සෙතුං, ‘‘අයමෙත්ථා’’තිආදි වුත්තං. යස්මිං දිවසෙ කතං, තතො සත්තදිවසබ්භන්තරෙ.

තත්‍රාති තස්මිං පරිපක්කවෙදනීයකම්මස්ස සත්තදිවසබ්භන්තරෙ විපාකදානෙ. එකවාරං කසිත්වා නිසීදි ඡාතජ්ඣත්තො හුත්වා. ආගච්ඡන්තී ආහ – ‘‘උස්සූරෙ භත්තං ආහරීයිත්ථා’’ති දොමනස්සං අනුප්පාදෙත්වා යථා කතපුඤ්ඤං අනුමොදති. විජ්ජොතමානං දිස්වා, ‘‘කිං නු ඛො ඉදම්පි තප්පකාරො, මම චිත්තවිකප්පමත්තං, උදාහු සුවණ්ණමෙවා’’ති වීමංසන්තො යට්ඨියා පහරිත්වා.

වාළයක්ඛසඤ්චරණත්තා රාජගහූපචාරස්ස නගරෙ සහස්සභණ්ඩිකං චාරෙසුං. උප්පන්නරාගො චූළාය ඩංසි. රඤ්ඤො ආචික්ඛිත්වාති තං පවත්තිං රඤ්ඤො ආචික්ඛිත්වා. මල්ලිකාය වත්ථු ධම්මපදවත්ථුම්හි (ධ. ප. අට්ඨ. 2.මල්ලිකාදෙවීවත්ථු) ආගතෙන නයෙන කථෙතබ්බං.

මරණසන්තිකෙපි කතං, පගෙව තතො පුරෙතරං අතීතත්තභාවෙසු ච කතං. ඉධ නිබ්බත්තිතවිපාකොති වුත්තො අවස්සංභාවිභාවතො. සම්පරායවෙදනීයමෙව භවන්තරෙ විපාකදායකභාවතො. ඉධ නිබ්බත්තිතගුණොත්වෙව වුත්තො, න ඉධ නිබ්බත්තිතවිපාකොති විමුත්තිභාවතො. පරිපක්කවෙදනීයන්ති වෙදිතබ්බං හෙට්ඨා වුත්තපරිපක්කවෙදනීයලක්ඛණානතිවත්තනතො. සබ්බලහුං ඵලදායිකාති එතෙන ඵලුප්පාදනසමත්ථතායොගෙන කම්මස්ස පරිපක්කවෙදනීයතාති දස්සෙති.

චතුප්පඤ්චක්ඛන්ධඵලතාය සඤ්ඤාභවූපගං කම්මං බහුවෙදනීයන්ති වුත්තං. එකඛන්ධඵලත්තා අසඤ්ඤාභවූපගං කම්මං අප්පවෙදනීයං. කෙචි පන, ‘‘අරූපාවචරකම්මං බහුකාලං වෙදිතබ්බඵලත්තා බහුවෙදනීයං, ඉතරං අප්පවෙදනීයං. රූපාරූපාවචරකම්මං වා බහුවෙදනීයං, පරිත්තකම්මං අප්පවෙදනීය’’න්ති වදන්ති. සවිපාකං කම්මන්ති පච්චයන්තරසමවායෙ විපාකුප්පාදනසමත්ථං, න ආරද්ධවිපාකමෙව. අවිපාකං කම්මන්ති පච්චයවෙකල්ලෙන විපච්චිතුං අසමත්ථං අහොසිකම්මාදිභෙදං.

8. දිට්ඨධම්මවෙදනීයාදීනන්ති දිට්ඨධම්මවෙදනීයාදීනං දසන්නං කම්මානං උපක්කමෙන කම්මානං අඤ්ඤාථාභාවස්ස අනාපාදනීයත්තා යථාසභාවෙනෙව කම්මානි තිට්ඨන්ති. තත්ථ නිගණ්ඨානං උපක්කමො නිප්පයොජනොති ආහ ‘‘අඵලො’’ති. නිගණ්ඨානං පදහනස්ස මිච්ඡාවායාමස්ස නිප්ඵලභාවප්පවෙදනො පධානච්ඡෙදකවාදො. පරෙහි වුත්තකාරණෙහීති යෙහි කාරණෙහි නිගණ්ඨානං වාදෙසු දොසං දස්සෙන්ති. තෙහි පරෙහි වුත්තකාරණෙහි. න හි ලක්ඛණයුත්තෙන හෙතුනා විනා පරවාදෙසු දොසං දස්සෙතුං සක්කා. තෙනාහ ‘‘සකාරණා හුත්වා’’ති. නිගණ්ඨානං වාදා ච අනුවාදා චාති නිගණ්ඨෙහි වුච්චමානා සකසකසමයප්පවෙදිකා වාදාචෙව සාවකෙහි වුච්චමානා තෙසං අනුවාදා ච. විඤ්ඤූහි ගරහිතබ්බං කාරණං ආගච්ඡන්තීති, ‘‘අයමෙත්ථ දොසො’’ති තත්ථ තත්ථ විඤ්ඤූහි පණ්ඩිතෙහි ගරහාරහං කාරණං උපගච්ඡන්ති, පාපුණන්තීති අත්ථො. තස්සත්ථොතිආදීසු අයං සඞ්ඛෙපත්ථො, ‘‘වුත්තනයෙන පරෙහි වුත්තෙන කාරණෙන සකාරණා හුත්වා දොසදස්සනවසෙන නිගණ්ඨානං වාදා අනුප්පත්තා, තතො එව තං වාදං අප්පසාදනීයභාවදස්සනෙන සොසෙන්තා හෙතුසම්පත්තිවොහාරසුක්ඛනෙන මිලාපෙන්තා දුක්කටකම්මකාරිනොතිආදයො දස ගාරය්හාපදෙසා උපගච්ඡන්තී’’ති.

9. සඞ්ගතිභාවහෙතූති තත්ථ තත්ථ යදිච්ඡාය සමුට්ඨිතසඞ්ගතිනිමිත්තං. සා පන සඞ්ගති නියතිලක්ඛණාති ආහ ‘‘නියතිභාවකාරණා’’ති. අච්ඡෙජ්ජසුත්තාවුතඅභෙජ්ජමණි විය හි පටිනියතතා නියතිපවත්තීති. ඡළභිජාතිහෙතූති කණ්හාභිජාති නීලාභිජාති ලොහිතාභිජාති හලිද්දාභිජාති සුක්කාභිජාති පරමසුක්කාභිජාතීති ඉමාසු අභිජාතීසු ජාතිනිමිත්තං. පාපසඞ්ගතිකාති නිහීනසඞ්ගතිකා.

10. අනද්ධභූතන්ති එත්ථ අධි-සද්දෙන සමානත්ථො අද්ධ-සද්දොති ආහ – ‘‘අනද්ධභූතන්ති අනධිභූත’’න්ති. යථා ආපායිකො අත්තභාවො මහතා දුක්ඛෙන අභිභුය්‍යති, න තථා අයන්ති ආහ – ‘‘දුක්ඛෙන අනධිභූතො නාම මනුස්සත්තභාවො වුච්චතී’’ති. ‘‘අචෙලකො හොතී’’තිආදිනා (දී. නි. 1.394) වුත්තාය නානප්පකාරාය දුක්කරකාරිකාය කිලමථෙන. යදි එවං කථං ධුතඞ්ගධරාති ආහ ‘‘යෙ පනා’’තිආදි. නිය්‍යානිකසාසනස්මිඤ්හි වීරියන්ති විවට්ටසන්නිස්සිතං කත්වා පවත්තියමානං වීරියං සරීරං ඛෙදන්තම්පි සම්මාවායාමො නාම හොති ඤායාරද්ධභාවතො.

ථෙරොති එත්ථ ආගතමහාරක්ඛිතත්ථෙරො. තිස්සො සම්පත්තියො මනුස්සදෙවනිබ්බානසම්පත්තියො, සීලසමාධිපඤ්ඤාසම්පත්තියො වා. ඛුරග්ගෙයෙවාති ඛුරෙ සීසග්ගෙ එව, ඛුරෙ සීසග්ගතො අපනීතෙ එවාති අධිප්පායො. අයන්ති, ‘‘ඉස්සරකුලෙ නිබ්බත්තො’’තිආදිනා වුත්තො. න සබ්බෙ එව සක්කාරපුබ්බකං පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණන්තීති ආහ ‘‘යො දාසිකුච්ඡිය’’න්තිආදි. රජතමුද්දිකන්ති රජතමයං අඞ්ගුලිමුද්දිකං. ගොරකපියඞ්ගුමත්තෙනපීති කපිත්ථඡල්ලිකඞ්ගුපුප්ඵගන්ධමත්තෙනපි.

ධම්මෙන ඤායෙන ආගතසුඛං ධම්මසුඛන්ති ආහ – ‘‘සඞ්ඝතො වා…පෙ… පච්චයසුඛ’’න්ති. අමුච්ඡිතොති අනජ්ඣාපන්නො. ඉදානි තං අනජ්ඣාපන්නතං තස්ස ච ඵලං දස්සෙතුං ‘‘ධම්මිකං හී’’තිආදි වුත්තං. ඉමස්සාති සමුදයස්ස. සො හි පඤ්චක්ඛන්ධස්ස දුක්ඛස්ස කාරණභූතත්තා ආසන්නො පච්චක්ඛො කත්වා වුත්තො. තෙනාහ ‘‘පච්චුප්පන්නාන’’න්තිආදි. සඞ්ඛාරන්ති යථාරද්ධාය සාතිසයං කරණතො සඞ්ඛාරන්ති ලද්ධනාමං බලවවීරියං උස්සොළ්හිං. පදහතොති පයුඤ්ජන්තස්ස පවත්තෙන්තස්ස. මග්ගෙන විරාගො හොතීති අරියමග්ගෙන දුක්ඛනිදානස්ස විරජ්ජනා හොති. තෙනාහ ‘‘ඉදං වුත්තං හොතී’’ති. ඉමිනා සුඛාපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා කථිතා අකසිරෙනෙව සීඝතරං මග්ගපජානතාය බොධිතත්තා. මජ්ඣත්තතාකාරොති වීරියූපෙක්ඛමාහ. සඞ්ඛාරං තත්ථ පදහතීති පධානසඞ්ඛාරං තත්ථ දුක්ඛනිදානස්ස විරජ්ජනනිමිත්තං විරජ්ජනත්ථං පදහති. කථං? මග්ගප්පධානෙන චතුකිච්චප්පධානෙ අරියමග්ගෙ වායාමෙන පදහති වායමති. අජ්ඣුපෙක්ඛතොති වීරියස්ස අනච්චාරද්ධනාතිසිථිලතාය වීරියසමතායොජනෙ බ්‍යාපාරාකරණෙන අජ්ඣුපෙක්ඛතො. තෙනාහ ‘‘උපෙක්ඛං භාවෙන්තස්සා’’ති. උපෙක්ඛාභාවනා ච නාමෙත්ථ තථාපවත්තා අරියමග්ගභාවනා එවාති ආහ – ‘‘මග්ගභාවනාය භාවෙතී’’ති.

එත්ථ ච එවං පාළියා පදයොජනා වෙදිතබ්බා, – ‘‘සො එවං පජානාති. කථං? සඞ්ඛාරං මෙ පදහතො සඞ්ඛාරපදහනා ඉමස්ස දුක්ඛනිදානස්ස විරාගො හොති, අජ්ඣුපෙක්ඛතො මෙ උපෙක්ඛනා ඉමස්ස දුක්ඛනිදානස්ස විරාගො හොතී’’ති. පටිපජ්ජමානස්ස චායං පුබ්බභාගවීමංසස්සාති ගහෙතබ්බං. තත්ථ සඞ්ඛාරප්පධානාති සම්මසනපදෙන සුඛෙනෙව ඛිප්පතරං භාවනාඋස්සුක්කාපනවීරියං දස්සිතන්ති සුඛාපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා දස්සිතා. අජ්ඣුපෙක්ඛතොති එත්ථ කස්සචි නාතිදළ්හං කත්වා පවත්තිතවීරියෙනපි දුක්ඛනිදානස්ස විරාගො හොති විපස්සනමනුයුඤ්ජතීති දස්සිතං. උභයත්ථාපි චතුත්ථීයෙව පටිපදා විභාවිතාති දට්ඨබ්බං. ඉදානි, ‘‘යස්ස හි ඛ්වාස්ස…පෙ… උපෙක්ඛං තත්ථ භාවෙතී’’ති වාරෙහි තාසංයෙව පටිපදානං වසෙන තෙසං පුග්ගලානං පටිපත්ති දස්සිතා. වට්ටදුක්ඛනිදානස්ස පරිජිණ්ණං ඉමෙහි වාරෙහි දුක්ඛක්ඛයො විභාවිතො.

11. බද්ධචිත්තොති සම්බද්ධචිත්තො. බහලච්ඡන්දොති බහලතණ්හාඡන්දො. අතිචරිත්වාති අතික්කමිත්වා. නටසත්ථවිධිනා නච්චනකා නටා, නච්චකා ඉතරෙ. සොමනස්සං උප්පජ්ජති, ‘‘ඊදිසං නාම ඉත්ථිං පරිච්චජි’’න්ති. ඡිජ්ජාති ද්විධා හොතු. භිජ්ජාති භිජ්ජතු. ‘‘ඡිජ්ජ වා භිජ්ජවා’’ති පදද්වයෙනපි විනාසමෙව වදති. ඤත්වාති පුබ්බභාගඤාණෙන ජානිත්වා. තදුභයන්ති සඞ්ඛාරපදහනඋපෙක්ඛාභාවනං.

12. පෙසෙන්තස්සාති වායමන්තස්ස. තං සන්ධායාති දුක්ඛාය පටිපදාය නිය්‍යානතං සන්ධාය.

උසුකාරො විය යොගී තෙජනස්ස විය චිත්තස්ස උජුකරණතො. ගොමුත්තවඞ්කං, චන්දලෙඛාකුටිලං, නඞ්ගලකොටිජිම්හං චිත්තං. අලාතා විය වීරියං ආතාපන-පරිතාපනතො. කඤ්චිකතෙලං විය සද්ධා සිනෙහනතො. නමනදණ්ඩකො විය ලොකුත්තරමග්ගො නිබ්බානාරම්මණෙ චිත්තස්ස නාමනතො. ලොකුත්තරමග්ගෙන චිත්තස්ස උජුකරණං භාවනාභිසමයතො දට්ඨබ්බං. අන්තද්වයවජ්ජිතා මජ්ඣිමා පටිපත්තීති කත්වා කිලෙසගණවිජ්ඣනං පහානාභිසමයො. ඉතරා පන පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤාති ඉමෙසං ද්වින්නං භික්ඛූනං ඉමාසු ද්වීසු යථාවුත්තාසු ඛිප්පාභිඤ්ඤාසු කථිතාසු, ඉතරාපි කථිතාව හොන්ති ලක්ඛණහාරනයෙන පටිපදාසාමඤ්ඤතො. සහාගමනීයාපි වා පටිපදා කථිතාව, ‘‘න හෙව අනද්ධභූතං අත්ථාන’’න්තිආදිනා පුබ්බභාගපටිපදාය කථිතත්තා. ‘‘ආගමනීයපටිපදා පන න කථිතා’’ති ඉදං සවිසෙසං අජ්ඣුපෙක්ඛස්ස අකථිතතං සන්ධාය වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. නික්ඛමනදෙසනන්ති නික්ඛමනුපායං දෙසනං. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

දෙවදහසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.