8. බාහිතිකසුත්තවණ්ණනා
359. සාවජ්ජතාය උපාරම්භං අරහතීති ඔපාරම්භො. තෙනාහ ‘‘දොසං ආරොපනාරහො’’ති. බාලා උපාරම්භවත්ථුමඤ්ඤං අමූලකම්පි නං ආරොපෙන්තා උග්ඝොසෙන්ති, තස්මා තෙ අනාමසිත්වා ‘‘විඤ්ඤූහී’’ති ඉදං පදං ගහෙත්වා පඤ්හෙන ඤාතුං ඉච්ඡිතෙන අත්ථෙන උපාරම්භාදීනං උපරි උත්තරං පරිපූරෙතුං නාසක්ඛිම්හා. තං කාරණන්ති තං උප්පත්තිකාරණං. යදි හි මයා ‘‘විඤ්ඤූහී’’ති පදං පක්ඛිපිත්වා වුත්තං භවෙය්‍ය, පඤ්හා මෙ පරිපුණ්ණා භවෙය්‍ය, න පන වුත්තා. ඉදානි පන තං කාරණං උත්තරං ආයස්මතා ආනන්දෙන ‘‘විඤ්ඤූහී’’ති එවං වදන්තෙන පරිපූරිතං.
360. කොසල්ලපටිපක්ඛතො අකොසල්ලං වුච්චති අවිජ්ජා, තංසමුට්ඨානතො අකොසල්ලසම්භූතො. අවජ්ජං වුච්චති ගරහිතබ්බං, සහ අවජ්ජෙහීති සාවජ්ජො, ගාරය්හො. රාගාදිදොසෙහි සදොසො. තෙහි එව සබ්‍යාබජ්ඣො, තතො එව සම්පති ආයතිඤ්ච සදුක්ඛො. සබ්‍යාබජ්ඣාදිකො නිස්සන්දවිපාකො.
තථා අත්ථො වුත්තො භවෙය්‍යාති පුච්ඡාසභාගෙනපි අත්ථො වුත්තො භවෙය්‍ය, පුච්ඡන්තස්ස පන න තාව චිත්තාරාධනං. තෙනාහ – ‘‘එවං බ්‍යාකරණං පන න භාරිය’’න්ති, ගරුකරණං න හොති විසාරජ්ජං න සියාති අධිප්පායො. තෙනාහ – ‘‘අප්පහීනඅකුසලොපි හි පහානං වණ්ණෙය්‍යා’’ති. එවරූපො පන යථාකාරී තථාවාදී න හොති, න එවං භගවාති ආහ ‘‘භගවා’’තිආදි. එවං බ්‍යාකාසීති ‘‘සබ්බාකුසලධම්මපහීනො ඛො, මහාරාජ, තථාගතො’’ති එවං බ්‍යාකාසි. සුක්කපක්ඛෙපි එසෙව නයොති ඉමිනා ‘‘සබ්බෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං වණ්ණෙතී’’ති වුත්තෙ යථා පුච්ඡා, තථා අත්ථො වුත්තො භවෙය්‍ය, එවං බ්‍යාකරණං පන න භාරියං, අසම්පාදිතකුසලධම්මොපි උපසම්පදං වණ්ණෙය්‍ය. භගවා පන සම්මදෙව සම්පාදිතකුසලත්තා යථාකාරී තථාවාදීති දස්සෙතුං ‘‘එවං බ්‍යාකාසී’’ති ඉමමත්ථං දස්සෙති. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.
බාහිතිකසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.