7. වීමංසකසුත්තවණ්ණනා
487. අත්ථවීමංසකොති අත්තත්ථපරත්ථාදිඅත්ථවිජානනකො. සඞ්ඛාරවීමංසකොති සඞ්ඛතධම්මෙ සලක්ඛණතො සාමඤ්ඤලක්ඛණතො වා ආයතනාදිවිභාගතො ච වීමංසකො. සත්ථුවීමංසකොති ‘‘සත්ථා නාම ගුණතො එදිසො එදිසො චා’’ති සත්ථු උපපරික්ඛකො. වීමංසකොති විචාරකො. යං චෙතසො සරාගාදිවිභාගතො පරිච්ඡින්දනං, තං චෙතොපරියායො. තෙනාහ ‘‘චිත්තපරිච්ඡෙද’’න්ති. යස්මා චෙතොපරියායඤාණලාභී – ‘‘ඉදං චිත්තං ඉතො පරං පවත්තං ඉදමිතො පර’’න්ති පරස්ස චිත්තුප්පත්තිං පජානාති, තස්මා වුත්තං ‘‘චෙතොපරියායන්ති චිත්තවාර’’න්ති. වාරත්ථෙපි හි පරියාය-සද්දො හොති – ‘‘කස්ස නු ඛො, ආනන්ද, පරියායො අජ්ජ භික්ඛුනියො ඔවදිතු’’න්තිආදීසු (ම. නි. 3.398). චිත්තචාරන්තිපි පාඨො, චිත්තපවත්තින්ති අත්ථො. එවං විජානනත්ථායාති ඉදානි වුච්චමානාකාරෙන වීමංසනත්ථාය.
488. කල්‍යාණමිත්තූපනිස්සයන්ති කල්‍යාණමිත්තසඞ්ඛාතං බ්‍රහ්මචරියවාසස්ස බලවසන්නිස්සයං. උපඩ්ඪං අත්තනො ආනුභාවෙනාති ඉමිනා පුග්ගලෙන සම්පාදියමානස්ස බ්‍රහ්මචරියස්ස උපඩ්ඪභාගමත්තං අත්තනො විමුත්තිපරිපාචකධම්මානුභාවෙන සිජ්ඣති. උපඩ්ඪං කල්‍යාණමිත්තානුභාවෙනාති ඉතරො පන උපඩ්ඪභාගො යං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති, තස්ස කල්‍යාණමිත්තස්ස උපදෙසානුභාවෙන හොති, සිජ්ඣතීති අත්ථො. ලොකසිද්ධො එව අයමත්ථො. ලොකියා හි –
‘‘පාදො සිද්ධො ආචරියා, පාදො හිස්සානුභාවතො;
තංවිජ්ජාසෙවකා පාදො, පාදො කාලෙන පච්චතී’’ති. –
වදන්ති. අත්තනො ධම්මතායාති අත්තනො සභාවෙන, ඤාණෙනාති අත්ථො. කල්‍යාණමිත්තතාති කල්‍යාණො භද්‍රො සුන්දරො මිත්තො එතස්සාති කල්‍යාණමිත්තො, තස්ස භාවො කල්‍යාණමිත්තතා, කල්‍යාණමිත්තවන්තතා. සීලාදිගුණසම්පන්නෙහි කල්‍යාණපුග්ගලෙහෙව අයනං පවත්ති කල්‍යාණසහායතා. තෙසු එව චිත්තෙන චෙව කායෙන ච නින්නපොණපබ්භාරභාවෙන පවත්ති කල්‍යාණසම්පවඞ්කතා. මාහෙවන්ති එවං මා ආහ, ‘‘උපඩ්ඪං බ්‍රහ්මචරියස්සා’’ති මා කථෙහීති අත්ථො. තදමිනාති එත්ථ න්ති නිපාතමත්තං ද-කාරො පදසන්ධිකරො ඉ-කාරස්ස අ-කාරං කත්වා නිද්දෙසො. ඉමිනාපීති ඉදානි වුච්චමානෙනපීති අත්ථො. පරියායෙනාති කාරණෙන. ඉදානි තං කාරණං දස්සෙතුං ‘‘මමං හී’’තිආදි වුත්තං.
යථා චෙත්ථ, අඤ්ඤෙසුපි සුත්තෙසු කල්‍යාණමිත්තුපනිස්සයමෙව විසෙසොති දස්සෙන්තො ‘‘භික්ඛූනං බාහිරඞ්ගසම්පත්තිං කථෙන්තොපී’’තිආදිමාහ. තත්ථ විමුත්තිපරිපාචනියධම්මෙති විමුත්තියා අරහත්තස්ස පරිපාචකධම්මෙ. පච්චයෙති ගිලානපච්චයභෙසජ්ජෙ. මහාජච්චොති මහාකුලීනො.
කායිකො සමාචාරොති අභික්කමපටික්කමාදිකො සතිසම්පජඤ්ඤපරික්ඛතො පාකතිකො ච. වීමංසකස්ස උපපරික්ඛකස්ස. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යො නාම චක්ඛුද්වාරානුසාරෙන විඤ්ඤාතබ්බත්තා. සොතවිඤ්ඤෙය්‍යොති එත්ථාපි එසෙව නයො. සංකිලිට්ඨාති රාගාදිසංකිලෙසධම්මෙහි විබාධිතා, උපතාපිතා විදූසිතා මලීනා චාති අත්ථො. තෙ පන තෙහි සමන්නාගතා හොන්තීති ආහ ‘‘කිලෙසසම්පයුත්තා’’ති. යදි න චක්ඛුසොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, පාළියං කථං තථා වුත්තාති ආහ ‘‘යථා පනා’’තිආදි. කායවචීසමාචාරාපිසංකිලිට්ඨායෙව නාම සංකිලිට්ඨචිත්තසමුට්ඨානතො. භවති හි තංහෙතුකෙපි තදුපචාරො යථා ‘‘සෙම්හො ගුළො’’ති. ‘‘මා මෙ ඉදං අසාරුප්පං පරො අඤ්ඤාසී’’ති පන පටිච්ඡන්නතාය න න උපලබ්භන්ති. ‘‘න ඛො මයං, භන්තෙ, භගවතො කිඤ්චි ගරහාමා’’ති වත්වා ගරහිතබ්බාභාවං දස්සෙන්තො ‘‘භගවා හී’’තිආදිමාහ. අභාවිතමග්ගස්ස හි ගරහිතබ්බතා නාම සියා, න භාවිතමග්ගස්ස. එස උත්තරො මාණවො ‘‘බුද්ධම්පි ගරහිත්වා පක්කමිස්සාමී’’ති කත්වා අනුබන්ධි. එවං චින්තෙසි මහාභිනික්ඛමනදිවසෙ අත්තනො වචනෙ අට්ඨිතත්තා. කිඤ්චි වජ්ජං අපස්සන්තො මාරො එවමාහ –
‘‘සත්ත වස්සානි භගවන්තං, අනුබන්ධිං පදාපදං;
ඔතාරං නාධිගච්ඡිස්සං, සම්බුද්ධස්ස සතීමතො’’ති. (සු. නි. 448);
කාලෙ කණ්හා, කාලෙ සුක්කාති යථාසමාදින්නං සම්මාපටිපත්තිං පරිසුද්ධං කත්වා පවත්තෙතුං අසක්කොන්තස්ස කදාචි කණ්හා අපරිසුද්ධා කායසමාචාරාදයො, කදාචි සුක්කා පරිසුද්ධාති එවං අන්තරන්තරා බ්‍යාමිස්සවසෙන වොමිස්සකා. නික්කිලෙසාති නිරුපක්කිලෙසා අනුපක්කිලිට්ඨා.
අනවජ්ජං වජ්ජරහිතත්තා. දීඝරත්තන්ති අච්චන්තසංයොගෙ උපයොගවචනං. සමාපන්නොති සම්මා ආපන්නො සමඞ්ගීභූතො. තෙනාහ ‘‘සමන්නාගතො’’ති. අත්තනා කතස්ස අසාරුප්පස්ස පටිච්ඡාදනත්ථං ආරඤ්ඤකො විය හුත්වා. තස්ස පරිහාරන්ති උළාරෙහි පූජාසක්කාරෙහි මනුස්සෙහි තස්ස පරිහරියමානතං. අතිදප්පිතොති එවං මනුස්සානං සම්භාවනාය අතිවිය දත්තො ගබ්බිතො.
න ඉත්තරසමාපන්නොති ජානාති. කස්මා? සීලං නාම දීඝෙන අද්ධුනා ජානිතබ්බං, න ඉත්තරෙන. ඉදානි අනෙකජාතිසමුදාචාරවසෙන තථාගතො ඉමං කුසලං ධම්මං දීඝරත්තං සමාපන්නො, තඤ්චස්ස අතිවිය අච්ඡරියන්ති දස්සෙතුං ‘‘අනච්ඡරියං චෙත’’න්තිආදි වුත්තං.
අරඤ්ඤගාමකෙති අරඤ්ඤපදෙසෙ එකස්මිං ඛුද්දකගාමෙ. තත්ථ නෙසං දිවසෙ දිවසෙ පිණ්ඩාය චරණස්ස අවිච්ඡින්නතං දස්සෙතුං ‘‘පිණ්ඩාය චරන්තී’’ති වුත්තං. පිවන්තීති එත්ථාපි එසෙව නයො. දුල්ලභලොණො හොති සමුද්දස්ස දූරතාය.
තදා කිර විදෙහරට්ඨෙ සොළස ගාමසහස්සානි මහන්තානෙව. තෙනාහ – ‘‘හිත්වා ගාමසහස්සානි, පරිපුණ්ණානි සොළසා’’ති. ඉදානි කස්මා ‘‘සන්නිධිං දානි කුබ්බසී’’ති මං ඝට්ටෙථාති වත්ථුකාමො තං අනාවිකත්වා ‘‘ලොණ…පෙ… න කරොථා’’ති ආහ. ගන්ධාරො තස්සාධිප්පායං විභාවෙතුකාමො ‘‘කිං මයා කතං වෙදෙහීසී’’ති ආහ.
ඉතරො අත්තනො අධිප්පායං විභාවෙන්තො ‘‘හිත්වා’’ති ගාථමාහ. ඉතරො ‘‘ධම්මං භණාමී’’ති ගාථන්ති එවං සබ්බාපි නෙසං වචනපටිවචනගාථා. තත්ථ පසාසසීති ඝට්ටෙන්තො විය අනුසාසසි. න පාපමුපලිම්පති චිත්තප්පකොපාභාවතො. මහත්ථියන්ති මහාඅත්ථසංහිතං. නො චෙ අස්ස සකා බුද්ධීතිආදි වෙදෙහඉසිනො – ‘‘ආචරියො මම හිතෙසිතාය ඨත්වා ධම්මං එව භණතී’’ති යොනිසො උම්මුජ්ජනාකාරදස්සනං. තෙනාහ ‘‘එවඤ්ච පන වත්වා’’තිආදි.
‘‘ඤත්තා’’ති ලොකෙ ඤායති විස්සුතොති ඤාතො, ඤාතස්ස භාවො ඤත්තං. අජ්ඣාපන්නොති උපගතො. ඤත්ත-ග්ගහණෙන පත්ථටයසතා විභාවිතාති ආහ ‘‘යසඤ්ච පරිවාරසම්පත්ති’’න්ති. කින්ති කිංපයොජනං, කො එත්ථ දොසොති අධිප්පායො.
තත්ථ තත්ථ විජ්ඣන්තොති යසමදෙන පරිවාරමදෙන ච මත්තො හුත්වා ගාමෙපි විහාරෙපි ජනවිවිත්තෙපි සඞ්ඝමජ්ඣෙපි අඤ්ඤෙ භික්ඛූ ඝට්ටෙන්තො ‘‘මය්හං නාම පාදා ඉතරෙසං පාදඵුසනට්ඨානං ඵුසන්තී’’ති අඵුසිතුකාමතාය අග්ගපාදෙන භූමිං ඵුසන්තො විය චරති. ඔනමතීති නිවාතවුත්තිතාය අවනමති අනුද්ධතො අත්ථද්ධො හොති. අකිඤ්චනභාවන්ති ‘‘පබ්බජිතෙන නාම අකිඤ්චනඤාණෙන සමපරිග්ගහෙන භවිතබ්බ’’න්ති අකිඤ්චනජ්ඣාසයං පටිඅවෙක්ඛිත්වා. ලාභෙපි තාදී, අලාභෙපි තාදීති යථා අලාභකාලෙ ලාභස්ස ලද්ධකාලෙපි තථෙවාති තාදී එකසදිසො. යසෙ සතිපි මහාපරිවාරකාලෙපි.
අභයො හුත්වා උපරතොති නිබ්භයො හුත්වා භයස්ස අභාවෙනෙව ඔරමිතබ්බතො උපරතො භයහෙතූනං පහීනත්තා. තඤ්ච ඛො න කතිපයකාලං, අථ ඛො අච්චන්තමෙව උපරතොති අච්චන්තූපරතො. අථ ඛො භායිතබ්බවත්ථුං අවෙක්ඛිත්වා තතො භයෙන උපරතො. කිලෙසා එව භායිතබ්බතො කිලෙසභයං. එස නයො සෙසෙසුපි. සත්ත සෙක්ඛාති සත්ත සෙක්ඛාපි භයූපරතා, පගෙව පුථුජ්ජනොති අධිප්පායො.
ථණ්ඩිලපීඨකන්ති ථණ්ඩිලමඤ්චසදිසං පීඨකන්ති අත්ථො. නිස්සායාති අපස්සාය තං අපස්සායං කත්වා. ද්වින්නං මජ්ඣෙ ථණ්ඩිලපීඨකා ද්වාරෙ ඨත්වා ඔලොකෙන්තස්ස නෙවාසිකභික්ඛුස්ස න පඤ්ඤායි. අසඤ්ඤතනීහාරෙනාති න සඤ්ඤතාකාරෙන. ‘‘මං භායන්තො හෙට්ඨාමඤ්චං පවිට්ඨො භවිස්සතී’’ති හෙට්ඨාමඤ්චං ඔලොකෙත්වා. උක්කාසි ‘‘බහි ගච්ඡන්තො අක්කොසිත්වා මා අපුඤ්ඤං පසවී’’ති. අධිවාසෙතුන්ති තාදිසං ඉද්ධානභාවං දිස්වාපි පටපටායන්තො අත්තනො කොධං අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො.
ඛයෙනෙවාති රාගස්ස අච්චන්තක්ඛයෙනෙව වීතරාගත්තා. න පටිසඞ්ඛාය වාරෙත්වාති න පටිසඞ්ඛානබලෙන රාගපරියුට්ඨානං නිවාරෙත්වා වීතරාගත්තා. එවං වුත්තප්පකාරෙන. කායසමාචාරාදීනං සංකිලිට්ඨානං වීතික්කමියානඤ්ච අභාවං ආචාරස්ස වොදානං චිරකාලසමාචිණ්ණතාය ඤාතස්ස සහිතභාවෙපි අනුපක්කිලිට්ඨතාය අභයූපරතභාවසමන්නෙසනාය ආකරීයති ඤාපෙතුං ඉච්ඡිතො අත්ථො පකාරතො ඤාපීයති එතෙහීති ආකාරා, උපපත්තිසාධනකාරණානි. තානි පන යස්මා අත්තනො යථානුමතස්ස අත්ථස්ස ඤාපකභාවෙන වවත්ථීයන්ති, තස්මා තානි තෙසං මූලකාරණභූතානි අනුමානඤාණානි ච දස්සෙන්තො භගවා – ‘‘කෙ පනායස්මතො ආකාරා කෙ අන්වයා’’ති අවොචාති ඉමමත්ථං විභාවෙන්තො ‘‘ආකාරාති කාරණානි, අන්වයාති අනුබුද්ධියො’’ති ආහ. යථා හි ලොකෙ දිට්ඨෙන ධූමෙන අදිට්ඨං අග්ගිං අන්වෙති අනුමානතො ජානාති, එවං වීමංසකො භික්ඛු – ‘‘භගවා එකෙකවිහාරෙසු සුප්පටිපන්නෙසු දුප්පටිපන්නෙසු ච යථා එකසදිසතාදස්සනෙන අභයූපරතතං අන්වෙති අනුමානතො ජානාති, සුප්පටිපන්නදුප්පටිපන්නපුග්ගලෙසු අනුස්සාදනානපසාදනප්පත්තාය සත්ථු අවිපරීතධම්මදෙසනතාය සම්මාසම්බුද්ධතං සඞ්ඝසුප්පටිපත්තිඤ්ච අන්වෙති අනුමානතො ජානාති, එවං ජානන්තො ච අභයූපරතො තථාගතො සබ්බධි වීතරාගත්තා, යො යත්ථ වීතරාගො, න සො තන්නිමිත්තං කිඤ්චි භයං පස්සති සෙය්‍යථාපි බ්‍රහ්මා කාමභවනිමිත්තං, තථා සම්මාසම්බුද්ධො භගවා අවිපරීතධම්මදෙසනත්තා, ස්වාඛාතො ධම්මො එකන්තනිය්‍යානිකත්තා, සුප්පටිපන්නො සඞ්ඝො අවෙච්චප්පසන්නත්තා’’ති වත්ථුත්තයං ගුණතො යාථාවතො ජානාති.
ගණබන්ධනෙනාති ‘‘මම සද්ධිවිහාරිකා මම අන්තෙවාසිකා’’ති එවං ගණෙ අපෙක්ඛාසඞ්ඛාතෙන බන්ධනෙන බද්ධා පයුත්තා. තාය තාය පටිපත්තියාති ‘‘සුගතා දුග්ගතා’’ති වුත්තාය සුප්පටිපත්තියා දුප්පටිපත්තියා ච. උස්සාදනාති ගුණවසෙන උක්කංසනා. අපසාදනාති හීළනා. උභයත්ථ ගෙහස්සිතවසෙනාති ඉමිනා සම්මාපටිපත්තියා පරෙසං උය්‍යොජනත්ථං – ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො’’තිආදිනා (ම. නි. 1.205; 3.285, 322) ගුණතො උක්කංසනම්පි ආයතිං සංවරාය යථාපරාධං ගරහණම්පි න නිවාරෙති.
489. වීමංසකස්සපි අධිප්පායො වීමංසනවසෙන පවත්තො. මූලවීමංසකො හෙතුවාදිතාය. ගණ්ඨිවීමංසකස්ස අනුස්සුතිභාවතො වුත්තං ‘‘පරස්සෙව කථාය නිට්ඨඞ්ගතො’’ති. තෙනාහ භගවා – ‘‘පරස්ස චෙතොපරියායං අජානන්තෙනා’’ති. තථාගතොව පටිපුච්ඡිතබ්බොති ඉමිනා පුබ්බෙ සාධාරණතො වුත්තං අනුමානං උක්කංසං පාපෙත්වා වදති. උක්කංසගතඤ්හෙතං අනුමානං, යදිදං සබ්බඤ්ඤුවචනං අවිසංවාදං සාමඤ්ඤතො අපුථුජ්ජනගොචරස්ස අත්ථස්ස අනුමානතො. තිවිධො හි අත්ථො, කොචි පච්චක්ඛසිද්ධො, යො රූපාදිධම්මානං පච්චත්තවෙදනියො අනිද්දිසිතබ්බාකාරො. කොචි අනුමානසිද්ධො, යො ඝටාදීසු පසිද්ධෙන පච්චයායත්තභාවෙන සාධියමානො සද්දාදීනං අනිච්චතාදිආකාරො. කොචි ඔකප්පනසිද්ධො, යො පචුරජනස්ස අච්චන්තමදිට්ඨො සද්ධාවිසයො පරලොකනිබ්බානාදි. තත්ථ යස්ස සත්ථුනො වචනං පච්චක්ඛසිද්ධෙ අනුමානසිද්ධෙ ච අත්ථෙ න විසංවාදෙති අවිපරීතප්පවත්තියා, තස්ස වචනෙන සද්ධෙය්‍යත්ථසිද්ධි, සද්ධෙය්‍යරූපා එව ච යෙභුය්‍යෙන සත්ථුගුණා අච්චන්තසම්භවතො.
එස මය්හං පථොති ය්වායං ආජීවට්ඨමකසීලසඞ්ඛාතො මය්හං ඔරමත්තකො ගුණො, එස අපරචිත්තවිදුනො වීමංසකස්ස භික්ඛුනො මම ජානනපථො ජානනමග්ගො. එස ගොචරොති එසො එත්තකො එව තස්ස මයි ගොචරො, න ඉතො පරං. තථා හි බ්‍රහ්මජාලෙපි (දී. නි. 1.7) භගවතා ආජීවට්ඨමකසීලමෙව නිද්දිට්ඨං. එතාපාථොති එත්තකාපාථො. යො සීලෙ පතිට්ඨිතො ‘‘එතං මමා’’ති, ‘‘ඉමිනාහං සීලෙන දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’’ති තණ්හාය පරාමසන්තො, තස්ස විසෙසභාගියතාය, නිබ්බෙධභාගියතාය වා අකාරණෙන තණ්හං අනතිවත්තනතො සො තම්මයො නාම. තෙනාහ ‘‘න තම්මයො න සතණ්හො’’තිආදි.
සුතස්ස උපරූපරි විසෙසාවහභාවෙන උත්තරුත්තරඤ්චෙව තස්ස ච විසෙසස්ස අනුක්කමෙන පණීතතරභාවතො පණීතතරඤ්ච කත්වා දෙසෙති. සවිපක්ඛන්ති පහාතබ්බපහායකභාවෙන සප්පටිපක්ඛං. කණ්හං පටිබාහිත්වා සුක්කන්ති ඉදං ධම්මජාතං කණ්හං නාම, ඉමස්ස පහායකං ඉදං සුක්කං නාමාති එවං කණ්හං පටිබාහිත්වා සුක්කං. සුක්කං පටිබාහිත්වා කණ්හන්ති එත්ථාපි එසෙව නයො. ඉධ පන ‘‘ඉමිනා පහාතබ්බ’’න්ති වත්තබ්බං. සඋස්සාහන්ති සබ්‍යාපාරං. කිරියමයචිත්තානඤ්හි අනුපච්ඡින්නාවිජ්ජාතණ්හාමානාදිකෙ සන්තානෙ සබ්‍යාපාරතා සඋස්සාහතා, සවිපාකධම්මතාති අත්ථො. තස්මිං දෙසිතෙ ධම්මෙති තස්මිං සත්ථාරා දෙසිතෙ ලොකියලොකුත්තරධම්මෙ. එකච්චං එකදෙසභූතං මග්ගඵලනිබ්බානසඞ්ඛාතං පටිවෙධධම්මං අභිඤ්ඤාය අභිවිසිට්ඨාය මග්ගපඤ්ඤාය ජානිත්වා. පටිවෙධධම්මෙන මග්ගෙන. දෙසනාධම්මෙති දෙසනාරුළ්හෙ පුබ්බභාගියෙ බොධිපක්ඛියධම්මෙ නිට්ඨං ගච්ඡති – ‘‘අද්ධා ඉමාය පටිපදාය ජරාමරණතො මුච්චිස්සාමී’’ති. පුබ්බෙ පොථුජ්ජනිකසද්ධායපි පසන්නො, තතො භිය්‍යොසොමත්තාය අවිපරීතධම්මදෙසනො සම්මාසම්බුද්ධො සො භගවාති සත්ථරි පසීදති. නිය්‍යානිකත්තාති වට්ටදුක්ඛතො එව තතො නිය්‍යානාවහත්තා. වඞ්කාදීති ආදි-සද්දෙන අඤ්ඤං අසාමීචිපරියායං සබ්බං දොසං සඞ්ගණ්හාති.
490. ඉමෙහි සත්ථුවීමංසනකාරණෙහීති ‘‘පරිසුද්ධකායසමාචාරතාදීහි චෙව උත්තරුත්තරිපණීතපණීතඅවිපරීතධම්මදෙසනාහි චා’’ති ඉමෙහි යථාවුත්තෙහි සත්ථුඋපපරික්ඛනකාරණෙහි. අක්ඛරසම්පිණ්ඩනපදෙහීති තෙසංයෙව කාරණානං සම්බොධනෙහි අක්ඛරසමුදායලක්ඛණෙහි පදෙහි. ඉධ වුත්තෙහි අක්ඛරෙහීති ඉමස්මිං සුත්තෙ වුත්තෙහි යථාවුත්තස්ස අත්ථස්ස අභිබ්‍යඤ්ජනතො බ්‍යඤ්ජනසඤ්ඤිතෙහි අක්ඛරෙහි. ඔකප්පනාති සද්ධෙය්‍යවත්ථුං ඔක්කන්තිත්වා පසීදනතො ඔකප්පනලක්ඛණා. සද්ධාය මූලං නාමාති අවෙච්චප්පසාදභූතාය සද්ධාය මූලං නාම කාරණන්ති සද්දහනස්ස කාරණං පරිසුද්ධකායසමාචාරාදිකං. ථිරා පටිපක්ඛසමුච්ඡෙදෙන සුප්පතිට්ඨිතත්තා. හරිතුං න සක්කාති අපනෙතුං අසක්කුණෙය්‍යා. ඉතරෙසු සමණබ්‍රාහ්මණදෙවෙසු වත්තබ්බමෙව නත්ථීති ආහ ‘‘සමිතපාපසමණෙන වා’’තිආදි.
‘‘බුද්ධානං කෙසඤ්චි සාවකානඤ්ච විබාධනත්ථං මාරො උපගච්ඡතී’’ති සුතපුබ්බත්තා ‘‘අයං මාරො ආගතො’’ති චින්තෙසි. ආනුභාවසම්පන්නෙන අරියසාවකෙන පුච්ඡිතත්තා මුසාවාදං කාතුං නාසක්ඛි. එතෙති යථාවුත්තෙ සමිතපාපසමණාදයො ඨපෙත්වා. සභාවසමන්නෙසනාති යාථාවසමන්නෙසනා අවිපරීතවීමංසා. සභාවෙනෙවාති සබ්භාවෙනෙව යථාභූතගුණතො එව. සුට්ඨු සම්මදෙව. සමන්නෙසිතොති උපපරික්ඛිතො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙවාති.
වීමංසකසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.