9. මහාසාරොපමසුත්තවණ්ණනා

307. නචිරපක්කන්තෙති න චිරං පක්කන්තෙ, පක්කන්තස්ස සතො න චිරස්සෙව. සලිඞ්ගෙනෙවාති මුණ්ඩියකාසායග්ගහණාදිනා අත්තනො පුරිමලිඞ්ගෙනෙව. පාටියෙක්කෙ ජාතෙති විපන්නාචාරදිට්ඨිතාය පකාසනීයකම්මකරණතො පරං අඤ්ඤතිත්ථියසදිසෙ විසුං භූතෙ. කුලපුත්තොති ජාතිමත්තෙන කුලපුත්තො. අසම්භින්නායාති සම්භෙදරහිතාය, ජාතිසඞ්කරවිරහිතායාති අත්තො. ජාතිසීසෙන ඉධ ජාතිවත්ථුකං දුක්ඛං වුත්තන්ති ආහ ‘‘ඔතිණ්ණොති යස්ස ජාති අන්තො අනුපවිට්ඨා’’ති. ජාතො හි සත්තො ජාතකාලතො පට්ඨාය ජාතිනිමිත්තෙන දුක්ඛෙන අන්තො අනුපවිට්ඨො විය විබාධීයති. ජරායාතිආදීසුපි එසෙව නයො. චත්තාරො පච්චයා ලබ්භන්තීති ලාභා, චතුන්නං පච්චයානං ලබ්භමානානං සුකතභාවො සුට්ඨු අභිසඞ්ඛතභාවො. වණ්ණභණනන්ති ගුණකිත්තනං. අපඤ්ඤාතාති සම්භාවනාවසෙන න පඤ්ඤාතා. ලාභාදිනිබ්බත්තියාභාවදස්සනඤ්හෙතං. තෙනාහ ‘‘ඝාසච්ඡාදනමත්තම්පි න ලභන්තී’’ති. අප්පෙසක්ඛාති අප්පානුභාවා. සා පන අප්පෙසක්ඛතා අධිපතෙය්‍යසම්පත්තියා ච පරිවාරසම්පත්තියා ච අභාවෙන පාකටා හොති. තත්ථ පරිවාරසම්පත්තියා අභාවං දස්සෙන්තො ‘‘අප්පපරිවාරා’’ති ආහ.

සාරෙනපි කෙචි අජානනෙන අඤ්ඤාලාභෙන වා අසාරභූතම්පි කත්තබ්බං කරොන්තීති තතො විසෙසනත්ථං ‘‘සාරෙන සාරකරණීය’’න්ති වුත්තන්ති තං දස්සෙන්තො ‘‘අක්ඛචක්කයුගනඞ්ගලාදික’’න්ති ආහ. බ්‍රහ්මචරියස්සාති සික්ඛාත්තයසඞ්ගහස්ස සාසනබ්‍රහ්මචරියස්ස. මහාරුක්ඛස්ස මග්ගඵලසාරස්ස ඤාණදස්සනඵෙග්ගුකස්ස සමාධිතචස්ස සීලපපටිකස්ස චඤ්චලසභාවා සංසප්පචාරීති ච චත්තාරො පච්චයා සාඛාපලාසං නාම. තෙනෙවාති ලාභසක්කාරසිලොකනිබ්බත්තනෙනෙව. සාරො මෙ පත්තොති ඉමස්මිං සාසනෙ අධිගන්තබ්බසාරො නාම ඉමිනා ලාභාදිනිබ්බත්තනෙන අනුප්පත්තොති වොසානං නිට්ඨිතකිච්චං ආපන්නො.

310. ඤාණදස්සනන්ති ඤාණභූතං දස්සනං විසයස්ස සච්ඡිකරණවසෙන පවත්තං අභිඤ්ඤාඤාණං. සුඛුමං රූපන්ති දෙවාදීනං, අඤ්ඤම්පි වා සුඛුමසභාවං රූපං. තෙනාහ ‘‘අන්තමසො…පෙ… විහරන්තී’’ති, දිබ්බචක්ඛු හි ඉධ උක්කට්ඨනිද්දෙසෙන ‘‘ඤාණදස්සන’’න්ති ගහිතං.

311. අසමයවිමොක්ඛං ආරාධෙතීති එත්ථ අධිප්පෙතං අසමයවිමොක්ඛං පාළියා එව දස්සෙතුං ‘‘කතමො අසමයවිමොක්ඛො’’තිආදි වුත්තං. අට්ඨන්නඤ්හි සමාපජ්ජනසමයොපි අත්ථි අසමයොපි, මග්ගවිමොක්ඛෙන පන විමුච්චනස්ස සමයො වා අසමයො වා නත්ථි. යස්ස සද්ධා බලවතී, විපස්සනා ච ආරද්ධා, තස්ස ගච්ඡන්තස්ස තිට්ඨන්තස්ස නිසීදන්තස්ස භුඤ්ජන්තස්ස ච මග්ගඵලපටිවෙධො නාම න හොතීති න වත්තබ්බං, ඉති මග්ගවිමොක්ඛෙන විමුච්චන්තස්ස සමයො වා අසමයො වා නත්ථීති සො අසමයවිමොක්ඛො. තෙනාහ ‘‘ලොකියසමාපත්තියො හී’’තිආදි.

න කුප්පති, න නස්සතීති අකුප්පා, කදාචිපි අපරිහානසභාවා. සබ්බසංකිලෙසෙහි පටිප්පස්සද්ධිවසෙන චෙතසො විමුත්තීති චෙතොවිමුත්ති. තෙනාහ ‘‘අරහත්තඵලවිමුත්තී’’ති. අයමත්ථො පයොජනං එතස්සාති එතදත්ථං, සාසනබ්‍රහ්මචරියං, තස්ස එසා පරමකොටි. යථාරද්ධස්ස සාරොපමෙන ඵලෙන දෙසනා නිට්ඨාපිතාති ආහ ‘‘යථානුසන්ධිනාව දෙසනං නිට්ඨපෙසී’’ති. යං පනෙත්ථ අත්ථතො අවිභත්තං, තං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

මහාසාරොපමසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.