6. වත්තාදිකණ්ඩනිද්දෙසවණ්ණනා

96. ඉදානි වත්තං දස්සෙතුං ‘‘උපජ්ඣාචරියවත්ත’’න්ති වුත්තං. තත්ථ උපජ්ඣායවත්තඤ්ච ආචරියවත්තඤ්ච ගමිකවත්තඤ්ච ආගන්තුකවත්තඤ්ච සෙනාසනාදිවත්තඤ්ච පියසීලෙන භික්ඛුනා කාතබ්බන්ති සම්බන්ධො. ගමිකාගන්තුකන්ති ගමිකං ආගන්තුකන්ති ඡෙදො, ගමිකවත්තං ආගන්තුකවත්තඤ්චාති අත්ථො.

97. දාතුකාමො හත්ථපාසෙ ඨිතො කිඤ්චි ගහිතබ්බං එකෙන පුරිසෙන ගහිතබ්බං උක්ඛිපනක්ඛමං වත්ථුං තිධා තීසු පකාරෙසු එකෙනාකාරෙන දදෙය්‍ය, ගහෙතුකාමො භික්ඛු ද්විධා ද්වීසු එකෙන ගණ්හෙය්‍ය, අයං පඤ්චඞ්ගො පටිග්ගහොති අත්ථො.

98-100. දූරෙ ඨිතං චීවරං ඨපිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ‘‘එත’’න්ති වත්තබ්බං. හත්ථපාසෙ ඨිතං හත්ථෙන ආමසිත්වා ‘‘ඉම’’න්ති වත්තබ්බං. ‘‘එතං අධිට්ඨාමි, ඉමං අධිට්ඨාමී’’ති ඉමෙසං පදානං මජ්ඣෙ සඞ්ඝාටිආදීසු පච්චෙකං යොජෙත්වා තිචීවරං අධිට්ඨෙය්‍ය. කථං? ‘‘එතං සඞ්ඝාටිං අධිට්ඨාමි, ඉමං සඞ්ඝාටිං අධිට්ඨාමී’’ති අධිට්ඨෙය්‍ය. එවං සෙසෙසු ච චීවරෙසු. යථා චීවරාදිං විධානං එවං පත්තෙපි අධිට්ඨෙය්‍ය පච්චුද්ධරෙය්‍යාති අත්ථො.

101. සඤ්චරිත්තං ඨපෙත්වා සෙසා ගරුකා ච පාරාජිකා ච සචිත්තකාති සම්බන්ධො. අන්තිමාති පාරාජිකා. අච්ඡින්නසික්ඛාපදං, පරිණතසික්ඛාපදඤ්චාති ඉමං ද්වයං ඨපෙත්වා සෙසං නිස්සග්ගියං අචිත්තකන්ති අත්ථො.

102-3. ගාමප්පවෙසනන්තෙතෙති ගාමප්පවෙසනං ඉති එතෙ. පාචිත්තීසු එතෙ පදසොධම්මාදයො ගාමප්පවෙසනන්තා සත්තරස සික්ඛාපදා අචිත්තකා.

104-5. පකිණ්ණකෙසු උද්දිස්සකතං ඨපෙත්වා අඤ්ඤමංසකං සෙසමංසං අචිත්තකන්ති අත්ථො. එත්ථ පකිණ්ණකෙසු අඤ්ඤමංසාදිකං පත්තහත්ථො කවාටකන්තං තෙරසවිධං ඉදං සික්ඛාපදං අචිත්තකං, සෙසං සබ්බං සචිත්තකන්ති අත්ථො.

106. ආචරියා වීතික්කමනචිත්තෙන සචිත්තකං අචිත්තකන්ති වදන්ති, පඤ්ඤත්තිජානනෙන චිත්තෙන තථා සචිත්තකං අචිත්තකන්ති ආචරියා වදන්තීති අත්ථො. තථා-සද්දෙන ‘‘සචිත්තකං අචිත්තක’’න්ති ඉදං ගහිතං.

107-9. පුබ්බකරණාදිකන්ති එත්ථ ආදි-සද්දො පුබ්බකිච්චං සඞ්ගණ්හාති. තත්ථ –

‘‘සම්මජ්ජනී පදීපො ච, උදකං ආසනෙන ච;

උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකරණන්ති වුච්චති.

‘‘ඡන්දපාරිසුද්ධිඋතුක්ඛානං, භික්ඛුගණනා ච ඔවාදො;

උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකිච්චන්ති වුච්චතී’’ති. –

එවං පුබ්බකරණාදිකං නවධා දීපිතං සබ්බං උපොසථප්පවාරණං පියසීලිනා කාතබ්බන්ති අත්ථො.

112. යථාක්කමන්ති එත්ථායමධිප්පායො – ගණො පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරෙය්‍ය, පුග්ගලො අධිට්ඨානඋපොසථං කරෙය්‍ය, සඞ්ඝො සුත්තුද්දෙසඋපොසථං කරෙය්‍යාති.

113. චාතුද්දසො පන්නරසො, සාමග්ගී දිනතො තිධාති චාතුද්දසො උපොසථො, පන්නරසො උපොසථො, සාමග්ගීඋපොසථොති දිනතො තිධා හොන්ති. දිනතො පුග්ගලතො කත්තබ්බාකාරතො තෙ උපොසථා නව ඉති ඊරිතාති අත්ථො.

114. තෙවාචී ද්වෙකවාචීති තෙවාචිකා පවාරණා, ද්වෙවාචිකා පවාරණා, එකවාචිකා පවාරණා ඉති නව පවාරණා වුත්තා.

115. තස්සාති ඵග්ගුනමාසස්ස. තතො සෙසන්ති ආසාළ්හිඅන්තිමපක්ඛම්හා යාව කත්තිකපුණ්ණමා වස්සකාලන්ති අත්ථො. එත්ථ හි එකස්මිං සංවච්ඡරෙ චතුවීසතිඋපොසථා හොන්ති.

116. එතෙසූති එතෙසු තීසු චතූසු එකෙකස්මිං උතුම්හි තතියපක්ඛා සත්තමපක්ඛා. චාතුද්දසාති ඡ චාතුද්දසාති අත්ථො. සෙසානි උත්තානත්ථානෙවාති.

වත්තාදිකණ්ඩනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිගමනකථා

එත්තාවතා සමාරද්ධා, මූලසික්ඛත්ථවණ්ණනා;

නිට්ඨිතා යා සමාසෙන, අඩ්ඪමාසස්ස අච්චයෙ.

අධුනූපසම්පන්නානං, හිතත්ථාය සමාසතො;

ඉමං අත්ථං වණ්ණයතා, යං පුඤ්ඤංධිගතං මයා.

තෙන පුඤ්ඤෙනයං ලොකො, සුඛාය පටිපත්තියා;

පාපුණාතු විසුද්ධාය, නිබ්බානං අජරං පදං.

නානාතරුගණාකිණ්ණෙ, නානාකුසලකාමිනො;

රම්මෙ යුද්ධානපතිනො, විහාරෙ වසතා සතා.

සාසනෙ සිද්ධිපත්තස්ස, සිද්ධිනා ඤාණසිද්ධිනා;

පණ්ඩිතෙන කතා එසා, මූලසික්ඛත්ථවණ්ණනා.

මූලසික්ඛා-ටීකා සමත්තා.