3. දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදවණ්ණනා

‘‘කදා තෙ මාතා පසීදිස්සතී’’ති ආයාචනං දුට්ඨුල්ලවාචාය සිඛාපත්තලක්ඛණදස්සනත්ථං වුත්තං, න මෙථුනුපසංහිතෙයෙව දුට්ඨුල්ලවාචාති දස්සනත්ථං. ‘‘උභතොබ්‍යඤ්ජනකාසී’’ති වචනං පන පුරිසනිමිත්තෙන අසඞ්ඝාදිසෙසවත්ථුනා මිස්සවචනං, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ච ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං, ඉතරං පාකටං. යදි තම්පි ජනෙති, කථං ‘අනිමිත්තාසී’තිආදීනි පදානි න සඞ්ඝාදිසෙසං ජනෙන්තී’’ති එකෙ, තං න යුත්තං පුරිසස්සාපි නිමිත්තාධිවචනත්තා. ‘‘මෙථුනුපසංහිතාහි සඞ්ඝාදිසෙසො’’ති (පාරා. 248) මාතිකායං ලක්ඛණස්ස වුත්තත්තා ච මෙථුනුපසංහිතාහි ඔභාසනෙ පටිවිජානන්තියා සඞ්ඝාදිසෙසො, අප්පටිවිජානන්තියා ථුල්ලච්චයං, ඉතරෙහි ඔභාසනෙ පටිවිජානන්තියා ථුල්ලච්චයං, අප්පටිවිජානන්තියා දුක්කටන්ති එකෙ, විචාරෙත්වා ගහෙතබ්බං. එත්ථාහ – ‘‘සිඛරණී’’තිආදීහි අක්කොසන්තස්ස පටිඝචිත්තං උප්පජ්ජති, කස්මා ‘‘තිවෙදන’’න්ති අවත්වා ‘‘ද්විවෙදන’’න්ති වුත්තන්ති? රාගවසෙන අයං ආපත්ති, න පටිඝවසෙන. තස්මා රාගවසෙනෙව පවත්තො අක්කොසො ඉධ අධිප්පෙතො. තස්මා ‘‘ද්විවෙදන’’න්ති වචනං සුවුත්තමෙව.

දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.