2. රතනසික්ඛාපදවණ්ණනා

දුතියෙ රතනන්ති මුත්තාදිදසවිධං. රතනසම්මතන්ති යංකිඤ්චි මනුස්සානං උපභොගපරිභොගං. අජ්ඣාරාමෙ වාති පරික්ඛිත්තස්ස අන්තොපටික්ඛෙපෙ අපරික්ඛිත්තස්ස ද්වින්නං ලෙඩ්ඩුපාතානං අන්තො. අජ්ඣාවසථෙති පරික්ඛිත්තස්ස අන්තොපටික්ඛෙපෙ, අපරික්ඛිත්තස්ස මුසලපාතබ්භන්තරෙ. අයං පනෙත්ථ විනිච්ඡයො – ජාතරූපරජතං අත්තනො අත්ථාය උග්ගණ්හන්තස්ස වා උග්ගණ්හාපෙන්තස්ස වා නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. සඞ්ඝගණපුග්ගලචෙතියනවකම්මානං අත්ථාය දුක්කටං, අවසෙසෙ මුත්තාදිරතනෙ සබ්බෙසම්පි අත්ථාය දුක්කටමෙව. කප්පියවත්ථුං වා අකප්පියවත්ථුං වා අන්තමසො මාතුසන්තකම්පි භණ්ඩාගාරිකසීසෙන පටිසාමෙන්තස්ස පාචිත්තියං, තාදිසං පන අත්තනො සන්තකං කත්වා පටිසාමෙතුං වට්ටති. ‘‘ඉදං පටිසාමෙථා’’ති වුත්තෙ පන ‘‘න වට්ටතී’’ති පටික්ඛිපිතබ්බං. සචෙ කුපිතා පාතෙත්වා ගච්ඡන්ති, පලිබොධො නාම හොති, පටිසාමෙතබ්බං. විහාරෙ කම්මං කරොන්තා වඩ්ඪකීආදයො වා රාජවල්ලභා වා ‘‘යංකිඤ්චි උපකරණං වා සයනභණ්ඩං වා පටිසාමෙත්වා දෙථා’’ති වදන්ති, ඡන්දෙනපි භයෙනපි න කාතබ්බමෙව, ගුත්තට්ඨානං පන දස්සෙතුං වට්ටති.

අජ්ඣාරාමඅජ්ඣාවසථෙසුපි යාදිසෙ ඨානෙ ‘‘භික්ඛූහි වා සාමණෙරෙහි වා ගහිතං භවිස්සතී’’ති ආසඞ්කා උප්පජ්ජති, තාදිසෙයෙව ඨානෙ උග්ගහෙත්වා වා උග්ගහාපෙත්වා වා සඤ්ඤාණං කත්වා නික්ඛිපිතබ්බං, ‘‘යස්ස භණ්ඩං නට්ඨං, සො ආගච්ඡතූ’’ති ච ආචික්ඛිතබ්බං. අථ යො ආගච්ඡති, සො ‘‘කීදිසං තෙ භණ්ඩං නට්ඨ’’න්ති පුච්ඡිතබ්බො, සචෙ සඤ්ඤාණෙන සම්පාදෙති, දාතබ්බං. නො චෙ, ‘විචිනාහී’ති වත්තබ්බො. තම්හා ආවාසා පක්කමන්තෙන පතිරූපානං භික්ඛූනං හත්ථෙ, තෙසු අසති පතිරූපානං ගහපතිකානං හත්ථෙ නික්ඛිපිත්වා පක්කමිතබ්බං. යො පන නෙව පක්කමති, න සාමිකං පස්සති, තෙන ථාවරං සෙනාසනං වා චෙතියං වා පොක්ඛරණිං වා කාරෙතබ්බො. සචෙ දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන සාමිකො ආගච්ඡති, තං දස්සෙත්වා ‘අනුමොදාහී’ති වත්තබ්බො. සචෙ නානුමොදති, ‘‘දෙහි මෙ ධන’’න්ති චොදෙති, සමාදපෙත්වා දාතබ්බං.

සාවත්ථියං අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආරබ්භ රතනඋග්ගණ්හනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ‘‘අඤ්ඤත්‍ර අජ්ඣාරාමා වා, අජ්ඣාවසථා වා’’ති අයමෙත්ථ දුවිධා අනුපඤ්ඤත්ති, සාධාරණපඤ්ඤත්ති, සාණත්තිකං, අනුඤ්ඤාතට්ඨානෙ අනාදරියෙන උග්ගහෙත්වා අනික්ඛිපන්තස්ස දුක්කටං. අනුඤ්ඤාතට්ඨානෙ ගහෙත්වා නික්ඛිපන්තස්ස, යං හොති ආමාසං රතනසම්මතං, තං විස්සාසං වා තාවකාලිකං වා උග්ගණ්හන්තස්ස, පංසුකූලසඤ්ඤාය ගණ්හතො, උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අනනුඤ්ඤාතකරණං, පරසන්තකතා, විස්සාසග්ගාහපංසුකූලසඤ්ඤානං අභාවො, උග්ගහණං වා උග්ගහාපනං වාති ඉමානෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි සඤ්චරිත්තසදිසානීති.

රතනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.